Tập huấn về tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào việc giảng dạy các môn Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục công dân, âm nhạc, Mỹ thuật và Hoạt động giáo dục [r]
Trang 1A GIỚI THIỆU CHUNG
Tập huấn về tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào việc giảng dạy các môn Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục công dân, âm nhạc, Mỹ thuật và Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở cấp THCS
I Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, một nội dung quan trọng được đặc biệt quan
tâm là tư tưởng về đạo đức; bởi vì, đạo đức là nền tảng của cách mạng: “cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì
dù tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”
Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức cách mạng, là truyền thống dân tộc và tinh hoa đạo đức nhân loại, có tác dụng và ý nghĩa trong ngày mai và mãi mãi sau này Đảng ta xác định: “Tư tưởng của Người đã và đang soi sáng cho nhân dân ta giành thắng lợi, trở thành những giá trị bền vững của dân tộc Việt Nam và lan toả ra thế giới”.
II Sự cần thiết tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử
1 Trong giai đoạn cách mạng mới hiện nay, trước những âm mưu, thủ đoạn
mới của kẻ thù trong việc thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình”, “bạo loạn lật đổ”, những luận điệu xuyên tạc, bóp méo sự thật của kẻ thù về Bác Hồ, Đảng Cộng sản Việt Nam; phá hoại chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật của nhà nước
Vì vậy, cần chú trọng việc bồi dưỡng, giáo dục đạo đức cách mạng, đặc biệt là tư tưởng Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ
2 Xây dựng lòng tin của thế hệ trẻ đối với sự lãnh đạo của Đảng và chế độ
xã hội chủ nghĩa trước những biến động của tình hình thế giới và những mặt trái của
cơ chế thị trường tác động vào đời sống kinh tế nước ta
3 Trong thời gian qua, khi giảng dạy bộ môn Lịch sử ở nhà trường phổ thông, các thầy cô giáo đã có sự liên hệ từng sự kiện, hiện tượng, biến cố lịch sử gắn liền với tên tuổi của Chủ tịch Hồ Chí Minh giúp học sinh hiểu rõ hơn, thì bây giờ trên cơ sở sự liên hệ đó chúng ta khắc sâu cho học sinh.
4 Bộ môn Lịch sử có nhiều ưu thế trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ, vì môn Lịch sử ở nhà trường chúng ta dạy học theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; về đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đảm bảo cung cấp những kiến thức thực sự khách quan và khoa học để tiến hành giáo dục tốt tư tưởng, đạo đức cách mạng
Trong thời gian qua, hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, các cuộc thi viết về Bác, hát về Bác, kể chuyện về Bác được sự hưởng ứng đông đảo của các tầng lớp nhân dân Nhưng nay, Đảng xác định cần đưa tư tưởng đó vào thực tế trong cuộc sống để giáo dục thế hệ trẻ Vì vậy, nhiệm vụ này được đặt lên vai ngành giáo dục, đặc biệt là một số môn: Ngữ Văn, Lịch sử, Giáo dục công dân, Âm nhạc, Mĩ thuật.
Từ năm học 2010 – 2011 trở đi, tích hợp nội dung học tập và làm theo tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học bộ môn Lịch sử ở nhà trường phổ thông
là bắt buộc.
Trang 2trong học tập lịch sử để giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh
1 Xác định rõ, đây là dạy học bộ môn Lịch sử chứ không phải dạy về tiểu
sử Hồ Chí Minh cũng như không dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh.
2 Việc giáo dục tư tưởng nói chung, giáo dục tư tưởng về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh nói riêng phải dựa trên cơ sở sự kiện lịch sử cơ bản, chính xác, điển hình Phải dựa theo “chuẩn kiến thức, kĩ năng do Bộ Giáo dục – Đào tạo ban hành.
3 Phải biết trình bày, khai thác nội dung sự kiện; nêu kết luận khái quát sự kiện; vận dụng sự kiện đó để tiếp nhận kiến thức mới.
4 Bồi dưỡng kĩ năng và phát huy tính tích cực của học sinh khi học tập tìm hiểu về Người.
5 đảm bảo nguyên tắc “Học đi đôi với hành”, ‘nói và làm”, “nêu gương” phải cụ thể.
6 Chuẩn bị đầy đủ về thiết bị, đổi mới phương pháp giảng dạy…để nâng
cao hiệu quả giáo dục.
IV Các dạng kiểu và phương tiện tích hợp
1 Sử dụng khi vào bài mới
2 Trong từng đơn vị kiến thức trong từng bài học
3 Dùng tư liệu chữ viết
4 Tư liệu hình ảnh (kênh hình)
5 Tư liệu âm thanh, video clip
6 Âm nhạc
8 Kiểm tra, đánh giá: miệng, 15 phút, 1 tiết
9 Ngoại khoá
7 Thơ văn
HƯỚNG DẪN TÍCH HỢP NỘI DUNG
HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
MÔN LỊCH SỬ CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ
TT Lớp Tên bài Chủ đề Mức độ Nội dung tích hợp Ghi chú
nước,quyếttâm đi tìmđường cứunước giảiphóng dân tộcViệt Nam củaNguyễn TấtThành-Hồ ChíMinh
Từng phần:
Những hoạtđộng củaNguyễn TấtThành từ
1911 đến1917
Hoạt động của Nguyễn TấtThành sau khi ra đi tìmđường cứu nước
Hồ Chí Minh vềgiáo dục, NXB Từđiển Bách khoa,
2007 Đảng cộngsản Việt Nam với sựnghiệp giáo dục
và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
2 9 Bài 15:
Phong trào
Tinh thần đấutranh, ý thứctrách nhiệm
Liên hệ - Ảnh hưởng của cách
mạng tháng Mười Nga vàphong trào cách mạng thế
Trang 3giới đến cách mạng ViệtNam.
- Phong trào yêu nước vàphong trào công nhân(1919-1925)
quyết tâm tìmđường cứunước
Liên hệ Những hoạt động của
Nguyễn Ái Quốc tìm thấyđường cứu nước giảiphóng dân tộc
Hồ Chí Minh vềgiáo dục, NXB Từđiển Bách khoa,
2007 Đảng cộngsản Việt Nam với sựnghiệp giáo dục
và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
Từngphần,mụcĐảng Cộngsản ViệtNam ra đời
-Vai trò, công lao củaNguyễn Ái Quốc đối vớiviệc thống nhất ba tổ chứccộng sản thành đảng Cộngsản Việt Nam
-Nguyễn Ái Quốc soạnthảo bản Chính cương vắntắt, Sách lược vắn tắt đề rađường lối cơ bản của cáchmạng Việt Nam
Hồ Chí Minh vềgiáo dục, NXB Từđiển Bách khoa,
2007 Đảng Cộngsản Việt Nam với sựnghiệp giáo dục
Và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
quốc, phongkiến giànhđộc lập dântộc
Liên hệ Trong những năm
1930-1931, ở Việt Nam diễn ramột phong trào đấu tranhcủa giai cấp công- nôngdưới sự lãnh đạo của Đảng
Hồ Chí Minh vềgiáo dục, NXB Từđiển Bách khoa,
2007 Đảng cộngsản Việt Nam với sựnghiệp giáo dục
và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
và quyết tâmđấu tranh của
Hồ chí Minh
Liên hệ Chiến tranh thế giới thứ
hai bùng nổ, quân phiệtNhật vào Đông Dương,hàng loạt các cuộc khởinghĩa vũ trang nổ ra: khởinghĩa Bắc Sơn, khởi nghĩaNam Kỳ và binh biến ĐôLương, báo hiệu một thời
kỳ đấu tranh mới của dântộc
Trang 4Liên hệ Ngày 28/1/1941, Nguyễn
Ái Quốc về nước trực tiếplãnh đạo cách mạng ViệtNam, triệu tập và chủ trìHội nghị Ban chấp hànhTrung ương lần thứ 8 tạiPác Bó (Cao Bằng) từ ngày
10 đến ngày 19/5/1941
-Chủ trương mới củaĐảng:
+ Đặt nhiệm vụ giải phóngdân tộc lên hàng đầu
+ Tạm gác khẩu hiệu
“Đánh đổ địa chủ, chiaruộng đất cho dân cày”
+ Thành lập Mặt trận ViệtMinh
- Sự phát triển lực lượng:
Lực lượng chính trị: Mặttrận Việt Minh được thànhlập 19/5/1941, bao gồmcác đoàn thể cứu quốc ởkhắp cả nước
- Vai trò của Hồ Chí Minhđối với sự ra đời của Mặttrận Việt Minh
to lớn của HồChí Minh đốivới thắng lợicủa Cáchmạng thángTám 1945
Liên hệ - Trước thời cơ cách mạng
đã chín muồi, Hồ ChíMinh đã chủ trì Hội nghịtoàn quốc của Đảng (14-15/8/1945) thông qua
kế hoạch lãnh đạo Tổngkhởi nghĩa trong cảnước
- Đại hội quốc dân TânTrào họp (16-17/8) tiêubiểu cho ý chí và nguyệnvọng của toàn dân,nhất trítán thành quyết định khởinghĩa của Đảng ,thông qua
10 chính sách của ViệtMinh,lập ủy ban dân tộcgiải phóng Việt Nam do
Hồ Chí Minh làm Chủ tịch,quyết định quốc kỳ, quốcca
- Khi cách mạng thắng lợi,
Hồ Chí Minh đã đọcTuyên ngôn Độc lập khai
Trang 5sinh ra nước Việt NamDân chủ Cộng hòa tạiquãng trường Ba Đình(2/9/1945).
bộ (6/3/1946),Tạm ước(14/9/1946)hòa hoãn vớiPháp nhưngvẫn giữ vữngđược độc lập
Liên hệ Dưới sự lãnh đạo của Đảng
đứng đầu là Hồ Chí Minh,nhân dân ta đã tiến hànhđấu tranh chống giặc đói,giặc dốt, khó khăn về tàichính và giặc ngoại xâm
Hồ Chí Minh vềgiáo dục, NXB Từđiển Bách khoa,
2007 Đảng cộngsản Việt Nam với sựnghiệp giáo dục
và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
Liên hệ Khi Pháp quyết tâm xâm
lược nước ta một lần nữa,
Hồ Chí Minh đã ra lời kêugọi toàn quốc kháng chiến,thể hiện quyết tâm vàđường lối kháng chiếnchống Pháp của nhân dânta
Liên hệ Dưới sự lãnh đạo của
Đảng, Chính phủ đứng đầu
là Hồ Chí Minh, đã đưacuộc kháng chiến chốngPháp phát triển Với các sựkiện Hồ Chí Minh trực tiếp
ra trận trong chiến dịchBiên giới thu-đông 1950,Bác tham gia chủ trì Đạihội toàn quốc lần thứ IIcủa Đảng (2-1951)…,giáodục tinh thần không sợ hisinh gian khổ trực tiếptham gia chiến dịch, xâydựng đường lối cho cáchmạng Việt Nam trong Đạihội lần thứ II
Trang 6Liên hệ Cuộc kháng chiến chống
Pháp của nhân dân ta ngàycàng phát triển, quân vàdân ta đã mở cuộc tiếncông chiến lược Đông –Xuân 1953-1954 đỉnh cao
là chiến dịch Điện BiênPhủ góp phần kết thúccuộc kháng chiến chốngPháp Hình ảnh Hồ ChíMinh cùng Bộ Chính trịbàn kế hoạch đánh ĐiệnBiên Phủ
Hồ Chí Minh vềgiáo dục, NXB Từđiển Bách khoa,
2007 Đảng cộngsản Việt Nam với sựnghiệp giáo dục
và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
Liên hệ Trong những năm
1954-1965, nhân dân hai miềnthực hiện hai nhiêm vụchiến lược khác nhau:
miền Bắc tiến hành côngcuộc xây dựng chủ nghĩa
xã hội đạt nhiều thành tựu ;miền Nam đấu tranh chống
Mỹ và tay sai giành nhiềuthắng lợi
Hồ Chí Minh vềgiáo dục, NXB Từđiển Bách khoa,
2007 Đảng cộngsản Việt Nam với sựnghiệp giáo dục
và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
Liên hệ Trong những năm
1965-1973, nhân dân ta vừa trựctiếp chống Mỹ ở miềnNam đánh bại các chiếnlược “Chiến tranh cục bộ”,
“Việt Nam hóa chiếntranh”; miền Bắc vừa sảnxuất, vừa chiến đấu
Người
Liên hệ Cả nước tập trung cho
cuộc Tổng tiến công và nổidậy xuân 1975 giải phónghoàn toàn miền Nam,thống nhất đất nước
Hồ Chí Minh vềgiáo dục, NXB Từđiển Bách khoa,
2007 Đảng cộngsản Việt Nam với sựnghiệp giáo dục
và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
Liên hệ Thông qua sự kiện thống
nhất đất nước về mặt nhànước
17 9 Bài 32: Giáo dục tinh
thần lao động Liên hệ Những thành tựu trongcông cuộc xây dựng đất Đảng Cộng sản ViệtNam với sự nghiệp
Trang 7nước, đấu tranh bảo vệ Tổquốc.
giáo dục
và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
Liên hệ Tiến hành công cuộc đổi
mới của Đảng và nhân dânta
Hồ Chí Minh vềgiáo dục, NXB Từđiển Bách khoa,
2007 Đảng cộngsản Việt Nam với sựnghiệp giáo dục
và đào tạo, NXBĐại học sư phạm,2007
HƯỚNG DẪN TÍCH HỢP NỘI DUNG HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
MÔN HĐNGLL CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ
TT Lớp Tên bài Chủ đề Mức độ Nội dung tích hợp Ghi chú
Liên hệ - Tinh thần yêu nước, ý
thức học tập, rèn luyện đểtrở thành người công dântốt
- Tài liệu tham khảo(TLTK): Thư Bác gửicác HS, 9/1945, Hồ ChíMinh toàn tập T4, Tr53.Thư Bác gửi các thày
cô giáo ngành giáo dục,16/10/1968, HCM TT -T12, Tr 403
Trang 8Bộ phận Tình cảm của Bác với
thiếu nhi quốc tế và thiếunhi Việt Nam
TKTK: Những lời dạycủa Hồ Chủ tịch, NXBThanh niên 1/2008, Tr 92nói về tình đoàn kết quốctế
Toàn bộ - Học tập, rèn luyện theo
tấm gương đạo đức củaBác
- Thực hiện lời dạy củaBác với thiếu niên, nhiđồng
TLTK: Thư gửithiếu niên nhi đồngtoàn quốc nhân dịp kỉniệm 20 năm ngàythành lập Đội TNTP,14-5-1961, HCM TT -T10, Tr 356
những đứctính quý báucủa Bác
Toàn bộ - Sự hi sinh cả cuộc đời
cho độc lập thống nhất củadân tộc, cho ấm no, hạnhphúc của nhân dân
- Đức tính giản dị, trongsáng, yêu nước, thươngdân, hết lòng vì thanh thiếuniên nhi đồng của Bác
TLTK: Bác luôn gầngũi với nhân dân Họctập tấm gương đạo đứcBác Hồ, NXB Thanhniên 3/2007, Tr 80
do, độc lậpcủa dân tộc, vìhạnh phúc củanhân dân
Toàn bộ - Những bài hát, bài thơ,
chuyện kể ca ngợi cuộc đời
và công lao to lớn của Bácđối với dân tộc nói chung,với thiếu niên, nhi đồngnói riêng
- Đạo đức trong sáng, giản
Liên hệ Bác Hồ là tấm gương của
tinh thần hiếu học và nghịlực kiên cường vượt quamọi khó khăn, thử thách đểvươn lên
TLTK: Một ngày làmviệc của Bác Học tậptấm gương đạo đức Bác
Hồ, NXB Thanh niên3/2007, Tr 142
hi sinh vì sựnghiệp giảiphóng dân tộc
Liên hệ - Liên hệ kể chuyện Bác
Hồ hoạt động cách mạng,tìm đường cứu nước
- Đời riêng trong sáng, nếpsống giản dị, khiêm tốncủa Bác
tháng 3
-"Gương
Bác là tấmgương sáng về
ý chí và nghị
Liên hệ Các gương sáng đoàn viên
học tập, rèn luyện đạo đức TLTK: Bài nói chuyêntại Đại hội đại biểu toàn
quốc Đoàn TNLĐVN,
Trang 9sáng đoàn
viên"
lực vươn lên
để đạt đượcmục đích
theo lời dạy của Bác 2-11-1956, T8, Tr 263
Bộ phận Bác Hồ là tấm gương của
tình đoàn kết sắt son, tìnhhữu nghị giữa các dân tộc
TLTK: Đoàn kết toàndân phụng sự tổ quốc.Học tập tấm gương đạođức Bác Hồ, NXBThanh niên 3/2007, Tr136
Toàn bộ - Sự quan tâm của Bác đối
với thiếu niên, nhi đồng
- Giản dị trong cách ănmặc, trong giao tiếp, trongquan hệ với mọi người
- Thiếu niên, nhi đồng yêukính Bác Hồ, học tập, rènluyện tốt theo lời dạy củaBác
TLTK: Thư gửi thiếuniên nhi đồng toàn quốcnhân dịp kỉ niệm 20năm ngày thành lập ĐộiTNTP, 14-5-1961,HCM TT - T10, Tr 356
ý thức tráchnhiệm cao,khiêm tốn,học hỏi
Liên hệ Phong cách làm việc và ý
chí tự học, tinh thần rènluyện không biết mệt mỏicủa Bác
TLTK: Khó khăn phảitìm cách khắc phục.Học tập tấm gương đạođức Bác Hồ, NXBThanh niên 3/2007, Tr144
ý chí và nghịlực, vượt quamọi khó khăn
để đạt mụcđích
Liên hệ Những gương sáng học
sinh noi theo lời dạy củaBác để vươn lên học tậptốt
TLTK: Khó khăn phảitìm cách khắc phục.Học tập tấm gương đạođức Bác Hồ, NXBThanh niên 3/2007, Tr144
vụ nhân dân
Liên hệ Công ơn của Đảng, của
Bác với quê hương đấtnước
TLTK: Cách mạng là
sự nghiệp của quầnchúng Học tập tấmgương đạo đức Bác Hồ,NXB Thanh niên3/2007, Tr 77
vì con người
Toàn bộ Tình cảm của Bác với
thiếu nhi, Bác luôn chăm
lo đến hạnh phúc, tương laicủa các cháu
TLTK: Thư Bác Hồ gửicác cháu thiếu nhi ViệtNam nhân dịp Tết trungthu, 15-9-1945
Trang 10cần, kiệm,liêm chính,chí công, vôtư.
Toàn bộ - Tình yêu bao la và sự
quan tâm chăm sóc đối vớithế hệ trẻ
- Những lời dạy của Bácđối với thiếu niên, nhiđồng luôn thể hiện sự quantâm của Bác đồi với mầmnon – tương lai của đấtnước
TLTK: Thư gửi thiếuniên nhi đồng toàn quốcnhân dịp kỉ niệm 20năm ngày thành lập ĐộiTNTP, 14-5-1961,HCM TT - T10, Tr 356
Bộ phận Những lời dạy của Bác,
tình cảm của Bác với họcsinh
TLTK: Thư Bác gửicác HS, 9/1945, HCM
TT - T4, Tr53 Thư Bácgửi các thày cô giáongành giáo dục,16/10/1968, HCM TT -T12, Tr 403
không ngừng
Liên hệ Bác Hồ trọn đời hy sinh
cho sự nghiệp cách mạngcủa dân tộc, làm rạng danhtruyền thống cách mạngcủa dân tộc
TLTK: Nói chuyện vớinam nữ thanh niên họcsinh các trường trunghọc Nguyễn Trãi, ChuVăn An và TrưngVương, Hà Nội, 18-12-
1954, HCM TT - T7, Tr398
vì tương laicủa đất nước,
vì hạnh phúccủa nhân dân
Liên hệ Lối sống cần kiệm, liêm
chính, chí công, vô tư, đờiriêng giản dị trong sángcủa Bác mà các đảng viênhọc tập và phát huy
TLTK: Cuộc sốnggiản dị của Bác ở PhủChủ tịch Học tập tấmgương đạo đức Bác Hồ,NXB Thanh niên3/2007, Tr 207
Liên hệ Thanh niên làm việc, học
tập và rèn luyện, khôngngừng phấn đấu cho lítưởng “Dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng,dân chủ, văn minh”
TLTK: Bài nói chuyệntại buổi lễ khai mạctrường Đại học nhândân Việt Nam 21-1-
1955, HCM TT - T7,T455
Toàn bộ Những lời dạy của Bác đối
với thanh niên luôn thểhiện sự chăm lo bồi dưỡngthế hệ trẻ cho đất nước
TLTK: Bài nói tại Hộinghị cán bộ ĐoànTNLĐVN, 19-1-1959,HCM TT - T9, Tr 310
Trang 11vệ Tổ quốc
HƯỚNG DẪN TÍCH HỢP NỘI DUNG HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
MÔN MĨ THUẬT CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ
TT Lớp Tên bài Gợi ý nội dung lồng ghép tham khảo Tài liệu