BỘ GIÁO DỤC V À Đ À O TẠO T R Ư Ờ N G ĐẠI HỌC NGOẠI T H Ư Ơ N G cg^so Đ Ể TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP BỘ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẮM H O À N THIỆN HOẠT ĐỘNG KẾ TOÁN VÀ N Â N G CAO CHẤT LƯỢNG T H Ô N G TIN KÊ T O Á N TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM Mã SỐ: B2003 - 40 - 33 e íH V í N ' ° : j lìa H Ĩ C ) >is; Ai i l i 0 N O i - Chủ nhiệm đề t i ì ỳĩŨDẢĨtị ^£ok j Xác nhận TrưỚng Đại học Ngoại Thương ThS Trần Thị Kim Anh rệu T R Ư Ớ N G HIỆU HÀ NỘI - 2005 TRƯƠNG MỤC LỤC L Ờ I NÓI Đ Ầ U C H Ư Ơ N G 1: C sở lý luận hoạt động kế tố doanh nghiệp n chất lượng thơng tin kê tốn doanh nghiệp ì Khái qt chung kê toá doanh nghiệp n 1.1 Bản chất kế toá n 1.2 Mục tiêu kế tố n 1.3 Vai trị kế tố n 1.4 K ế tố tài - Kế tố quản trị n n 11 l i Hệ thống thơng t i n kẻ tốn 12 2.1 Khái niệm hệ thống thơng tin kế tố n 12 2.2 Quy trình xử lý thơng tin kế tố n 13 2.3 Đầc điểm hệ thống thơng tin kế tố n 18 I U Chất lượng thông tin kẽ toán 3.1 18 Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng thơng tin kế tố n kinh tế thị trường 3.2 20 Các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng thơng tin kế tố tài n giới 21 3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thơng tin kế tố n 27 C H Ư Ơ N G l i : Thực trạng hoạt động kê toán chất lượng thống t i n kê tốn doanh nghiệp Việt Nam 36 ì Thực trạng hoạt động kê toán t r o n g doanh nghiệp V i ệ t N a m 36 1.1 Thực trạng hoạt động kế toá mơi trường kinh doanh n doanh nghiệp Ì 36 Thực trạng khuôn khổ pháp lý hoạt động kế tố n doanh nghiệp 1.3 Thực trạng cơng tác kế toá cá doanh nghiệp Việt Nam n c 40 47 1.4 Thực trạng công tác kiểm tra, kiểm tốn cơng khai tài 50 l i Đánh giá chất lượng thông t i n kẽ toán doanh nghiệp Việt Nam 53 2.1 Chất lượng thơng tin kế tốn với vấn đề bảo tồn vốn kinh doanh53 2.2 Đánh giá chất lượng thông tin kế toán doanh nghiệp Việt Nam 57 C H Ư Ơ N G I U : M ộ t sơi giải pháp nhằm hồn thiện hoạt động kê tốn nâng cao chất lượng thơng t i n kế toán t r o n g doanh nghiệp V N ì Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tê nhũng yêu cầu đặt đối vói việc phát triển kế toán Việt Nam 1.1 1.2 62 Tiếp tục phát triển kế toán Việt Nam yêu cầu cấp thiết giai đoạn 62 Mục tiêu chiến lược đổi kế toán Việt Nam giai đoạn 2001-2010 li 62 63 M ộ t số giải pháp cụ thể 64 Ì N h ó m giải pháp vĩ m 64 2.2 N h ó m giải pháp v i m ô 70 KẾT LUẬN 77 PH L C 79 TÀI L I Ệ U T H A M K H Ả O 81 L Ờ I NĨI Đ A U Tính cấp thiết đề tài Kế tốn đóng vai trị quan trọng việc cung cấp thơng tin tình hình tài chính, kết hoạt động sản xuất, kinh doanh doanh nghiệp cho đối tượng sử dụng thông tin khác Nhà nước, Ngân hàng, nhà đầu tư, cổ đông, nhà cung cấp, khách hàng Thông tin kế tốn trung thực, xác, minh bạch giúp cho đối tượng sử dụng thông tin đưa đờnh kinh tế đắn: Nhà nước xác đờnh xác số thuế doanh nghiệp phải nộp; nhà đầu tư, đối tác khác yên tâm đưa đờnh đầu tư, cho vay, góp vốn Cùng với q trình chuyển đổi sang kinh tế thờ trường, phát triển thờ trường vốn, mong muốn thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tâm mở cửa hội nhập với kinh tế quốc tế Đảng Nhà nước u cầu nâng cao chất lượng thơng tin kế toán ngày trở nên cấp thiết Tuy nhiên, thực tế nay, doanh nghiệp Việt Nam chưa thực quan tâm đến vấn đề chất lượng thơng tin kế tốn; nói cách khác, thơng tin kế tốn chưa có nhiều tác động đến việc đờnh sản xuất kinh doanh doanh nghiệp Điều nhiều nguyên nhân: môi trường pháp lý điều chỉnh hoạt động kế tốn cịn chưa đủ, ý thức chấp hành pháp luật doanh nghiệp chưa tốt, nhận thức doanh nghiệp đối tượng sử dụng thơng tin kế tốn khác vai trị kế tốn cịn chưa cao, trình độ kế tốn viên cịn hạn chế, trình độ ứng dụng thơng tin cịn thấp, Nhà nước chưa trọng nhiều đến cơng tác phát triển dờch vụ kế tốn, kiểm tốn, doanh nghiệp cịn vướng mắc việc tổ chức cách hiệu máy kế toán, việc khai thác, sử dụng thơng tin kế tốn công tác dự báo, quản lý tác nghiệp, quản lý chiến lược doanh nghiệp Với lý trên, việc hồn thiện hoạt động kế tốn nâng cao chất lượng thơng tin kế tốn doanh nghiệp Việt Nam vấn đề thiết Đ ề tài "Một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động kế tốn nâng cao chất lượng thơng tin kế tốn doanh nghiệp Việt Nam" góp phần làm cho thơng tin Ì kế tốn doanh nghiệp minh bạch hơn, lành mạnh hơn, có chất lượng hơn, phù hợp với yêu cầu phát triển khách quan kinh tế M ụ c đích nghiên cứu đề tài Đ ề tài nghiên cứu nhằm mục đích sau: - Hệ thống hóa vấn đề lý luận kế toán doanh nghiệp thơng tin kế tốn doanh nghiệp; - Đánh giá thực trạng hoạt đởng kế toán chất lượng thông tin doanh nghiệp Việt Nam; - Đ ề xuất mởt số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt đởng kế toán nâng cao chất lượng thơng tin kế tốn doanh nghiệp Việt Nam Đôi tượng phạm v i nghiên cứu Đ ố i tượng nghiên cứu doanh nghiệp Việt Nam Đ ề tài không nghiên cứu doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngồi hoạt đởng Việt Nam Phạm vi nghiên cứu đề t i hoạt đởng kế toán doanh nghiệp, đặc biệt phân tích sâu tiêu chuẩn đánh giá chất lượng thơng tin kế tốn, yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thơng tin kế tốn doanh nghiệp Phạm vi nghiên cứu đề t i giới hạn phân tích hoạt đởng kế tốn doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn từ năm 1988 đến Việc phân tích hoạt đởng kế toán doanh nghiệp thực mối quan hệ với chất lượng thơng tin kế tốn doanh nghiệp Phương pháp nghiên cứu Phương pháp luận nghiên cứu để tài chủ nghĩa vật biện chứng vật lịch sử Chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hổ Chí M i n h quan điểm phân tích kinh tế thời kỳ đổi Đẳng nhà nước Việt Nam Ngoài ra, đề t i sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh Những đóng góp đề tài - Hệ thống hóa nội dung kế tốn, thơng tin kế tốn, quy trình xử lý thơng tin kế tốn, tiêu chuẩn đánh giá thơng tin kế tốn giới, yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thơng tin kế tốn.; - Đánh giá thực trạng yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động kế toán doanh nghiệp Việt Nam, yếu tố mơi trường kinh doanh doanh nghiệp, môi trường pháp lý cho hoạt động kế tốn doanh nghiệp, cơng tác tổ chức hoạt động kế tốn doanh nghiệp, cơng tác kiồm tra, kiồm tốn - Đ ề xuất giải pháp hồn thiện hoạt động kế toán nâng cao chất lượng thơng tin kế tốn doanh nghiệp Việt Nam K ế t câu đề tài Ngoài phần lời nói đầu kết luận, kết cấu đề tài gồm chương: Chương 1: Cơ sở lý luận hoạt động kế toán doanh nghiệp chất lượng thơng tin kế tốn doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng hoạt động kế tốn chất lượng thơng tin kế toán doanh nghiệp Việt Nam Chương 3: M ộ i số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động kế tốn nâng cao chất lượng thơng tin kế toán doanh nghiệp Việt Nam C H Ư Ơ N G 1: Cơ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG KẾ TỐN DOANH NGHIỆP VÀ CHÁT LƯỢNG THƠNG TIN KÊ TOÁN DOANH NGHIỆP Ị KHÁI Q U Á T CHUNG v ề KE TOÁN DOANH NGHIỆP 1.1 Bản chất kẽ toán Trong hoạt động đời sống kinh tế xã hội loài người, từ k h i chữ viết chưa đời, đến biết sử dụng tiền làm vật ngang giá chung, người biết sử dụng cơng cụ kế tốn để quan sát, đo lường, tính tốn, ghi chép, phản ánh tình hình biến động đối tượng kế toán để phục vụ cho mục đích ề Kế toán khoa hớc v thu nhận, xử lý, phân tích thơng tin kinh tế, tài số sở sử dụng ba loại thước đo: giá trị, vật thời gian lao động, chủ yếu sử dụng thước đo giá trị để phản ánh, kiểm tra tình hình vận động loại tài sản, trình thực kết hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng vốn, kinh phí nhằm cung cấp thơng tin kinh tế tài để điều hành, quản lý tồn hoạt động bảo vệ tài sản tổ chức, đơn vịLà m ô n khoa hớc, kế tốn có đối tượng nghiên cứu, phương pháp ngun tắc độc lập, khách quan riêng Theo khía cạnh này, kế tốn khơng chịu chi phối có tính áp đặt, chủ quan người sử dụng Tuy vậy, kế tốn khơng phải lĩnh vực khoa hớc m thuộc loại khoa hớc xã hội quản lý kinh tế K ế tốn cơng cụ quản lý, kênh chủ yếu cung cấp thông tin kinh tế tài cho người sử dụng Là kênh cung cấp thơng tin chủ yếu, kế tốn có v trò quan trớng cầu nối người cung cấp thông tin người sử dụng thông tin Là cơng cụ quản lý kinh tế, kế tốn phải phục vụ nhu cầu người sử dụng chúng Do vậy, kế toán chịu chi phối người sử dụng nhiều yếu tố khác như: trình độ phát triển kinh tế; yếu tố văn hóa xã hội, trị, luật pháp; chất m ố i quan hệ người điều hành doanh nghiệp chủ sở hữu vốn; trình độ khoa hớc kỹ thuật v thơng tin Tính tương đối ề kế tốn so với bối cảnh trị, kinh tế-xã hội nhu cầu tình hình doanh nghiệp trở thành thực tế cần tính đến nhà phân tích tài người sử dụng thơng tin tài Về mặt chức năng, kế tốn hoạt động đo lường, tính toán, ghi chép lập báo cáo kế toán nhằm thoa mãn nhấng nhu cầu thông tin cần thiết cho quản lý đáp ứng nhấng yêu cầu pháp luật Hoạt động kế tốn tồn công việc xử lý cung cấp thông tin kế tốn, tài có tính chất bắt buộc hay tự nguyện Trong cấu tổ chức doanh nghiệp, phịng kế tốn phận chức nâng đảm nhiệm hoạt động kế toán Tuy nhiên, hoạt động kế toán hay nhiều phận hay phịng ban chức thực Ngược lại, phận hay phịng ban thực nhiều hoạt động chức khác Tổ chức hoạt động kế tốn kết q trình xếp cấu nhân lực, vật lực để đạt nhấng mục tiêu kế toán Người sử dụng thơng tin kế tốn để định Hoạt động kinh tế, t i tổ chức, đơn vi Thu nhân Xử lý Phân loại Sắp xếp Xác định Ghi chép Thông tin Tổng hợp Lập báo cáo kế tốn HOẠT ĐƠNG KẺ TỐN Sơ đồ 1: Mói quan hệ giấa hoạt động kê toán, hoạt động k i n h tế-tài người sử dụng thơng tin kê toán 1.2 Múc tiêu kê toán Đ ã từ lâu, tổ chức chuyên ngành kế tốn, tổ chức chuẩn hóa kế tốn quốc gia quan tâm đến biện pháp cần thực để thơng tin kế tốn hữu ích người sử dụng Các biện pháp là: đào tạo chun gia kế tốn, kiểm tốn; thể chế hóa điều kiện hành nghề kế tốn, ận định nguyên tắc trách nhiệm người lập báo cáo kế tốn tài kiểm toán viên; trọng xây dựng chuẩn mực nhiệm vụ kế toán, kiểm tra kế toán, đạo đức nghề nghiệp; thành lập quan xây dựng chuẩn mực kế toán Trong thập niên vừa qua, giới trở nên tự hơn, giậu có hơn, đa dạng phức tạp Trong điều kiện tồn cầu hóa kinh tế giới, cạnh tranh diễn gay gắt doanh nghiệp rủi ro kinh doanh hội kinh doanh dẻ dàng di chuyển từ quốc gia sang quốc gia khác Thách thức phải công khai thơng tin tài kế tốn tập đồn lớn quy m ô quốc tế Thế mà, thơng tin kế tốn lại bị chi phối bối cảnh kinh tế, trị xã hội quốc gia nhu cầu tình hình doanh nghiệp Vì vậy, mơi trường đầu tư tài ngày phức tạp, doanh nghiệp người làm kế toán bắt buộc phải lựa chọn quy tắc kế tốn có chật lượng hơn, bắt buộc phải có thống nhật thời gian chuẩn mực kế toán bắt buộc phải cải thiện thơng tin tài kế tốn Muốn vậy, cần phải xác định cho kế tốn mục tiêu cụ thể xây dựng thông tin để thỏa mãn mục tiêu Xác định mục tiêu cho kế toán rỗ người sử dụng thông tin nhu cầu họ Xác định mục tiêu cho kế tốn việc ưu tiên phương tiện để đạt mục tiêu Đạt mục tiêu kế tốn hiểu kế toán thỏa mãn nhu cầu thơng tin người sử dụng Đ ó việc thừa nhận đa dạng nhu cầu thơng tin Những người sử dụng thơng tin kế tốn đa dạng, chủ sở hữu vốn kinh doanh, nhà đầu tư, Nhà nước, người quản lý, chủ nợ ngắn hạn dài hạn (ngân hàng trái chủ), nhà phân tích tài chính, nhà cung cập, khách hàng, nhân viên, cơng đồn, quan thống kê, tổ chức Trong tật người sử dụng thơng tin kế tốn tiềm này, ưu tiên quan thuế Vã đơn sửa chữa nhanh chóng Vì vậy, chất lượng thơng tin kế tốn cải thiện 2.2.6 Nâng cao hiệu lực Hội đồng quản trị H ộ i đồng quản trị cổ đông hay chủ sở hữu doanh nghiệp bầu để lựa nhà quản lý doanh nghiệp, thông qua định quan trỉng kinh doanh, đầu tư huy động vốn nhà quản lý doanh nghiệp đệ trình giám sát việc thực thi định H ộ i đồng quản trị có vai trị quan trỉng việc kiểm sốt hoạt động Ban Giám đốc K h i nhà quản lý cổ đơng doanh nghiệp vai trị k ế tốn bị hạn chế Thơng tin kế tốn thực có tầm quan trỉng định k h i người ta đề cập đến phân tích xung đột lợi ích người quản lý cổ đông Những xung đột có bất đối xứng thơng tin chất lượng dự án đầu tư khía cạnh tài Các nhà quản lý có ưu đinh viêc tiếp cân với thơng tin tài chính, kế tốn doanh nghiệp có lợi dụng lợi đế tối đa hóa tài sản hỉ làm hại đến tài sản cổ đông doanh nghiệp Các nhà quản lý thay đổi thơng tin kế tốn, cung cấp thơng tin kế tốn khơng trung thực cho cổ đơng Vì vậy, H ộ i đồng quản trị phải có trách nhiệm giám sát hành v i hội nhà quản lý nhằm mục đích bảo vệ lợi ích cổ đơng M u ố n vậy, phải xác định quy m ô thành phần H ộ i đồng quản trị cách hợp lý, ví dụ gia tâng số lượng thành viên từ bên doanh nghiệp hay thành viên có trình độ định kế tốn, tài chính, để nâng cao hiệu lực H ộ i đồng quản trị việc giám sát hoạt động Ban giám đốc, qua nâng cao chất lượng thơng tin kế tốn Ban giám đốc cung cấp 2.2.7 Xây dựng đêu chuẩn đánh giá chất lượng thơngtinkê tốn cho doanh nghiệp Việt Nam M u ố n nâng cao chất lượng thông tin kế tốn việc xây dựng tiêu chuẩn đánh giá chất lượng thơng tin kế tốn việc làm cần thiết Tuy vậy, chất lượng thông tin kế tốn khả thỏa mãn nhu cầu thơng tin nhóm đối tượng sử dụng thơng tin với mức độ chi phí chấp nhận 75 Hơn nữa, tiêu chí đánh giá chất lượng thơng tin kế tốn tài thơng tin kế tốn quản trị khơng hồn tồn Vì đây, để tài mong muốn đề xuất số tiêu chuẩn đánh giá chất lượng thông tin kế tốn tài doanh nghiệp Việt Nam dựa tiêu chuẩn đánh giá chất lượng thơng t i n kế tốn giới Các tiêu chuẩn phải phù hợp với tình hình thực tế Việt Nam giai đoạn Theo nhóm đề tài, thơng t i n kế tốn tài doanh nghiệp Việt Nam có chất lượng thông tin đảm bảo yêu cễu theo thứ tự ưu tiên sau: - dễ hiểu: thông tin kế tốn phải trình bày rõ ràng, khoa học, dễ hiểu, cho người sử dụng hiểu sử dụng cho việc đánh giá tình hình tài kết kinh doanh doanh nghiệp Những quy định Việt Nam nội dung hình thức trình bày báo cáo tài hướng tơi việc đảm bảo tính dễ hiểu, dễ sử dụng thơng tin kế tốn, tài Chúng ta cễn giám sát việc thực thi cấc doanh nghiệp quy định - có thểtincậy: tiêu chuẩn quan trọng đảm bảo tính hữu ích thơng tin Đ ể thơng tin tin cậy, người làm kế toán phải tuân thủ tất quy định kế tốn, tài Nhà nước đồng thời phải tuân thủ cách thành thực N h vậy, vấn đề đạo đức nghề nghiệp kế tốn cễn phải coi trọng - có thê so sánh: tiêu chuẩn đảm bảo tính hữu ích thông t i n việc cho phép người sử dụng so sánh tình hình tài kết qua kinh doanh doanh nghiệp thời gian không gian Mặc dù tiêu chuẩn khó thực giai đoạn chuyển đổi kế toán người làm kế toán phải lưu ý đến tiêu chuẩn này, phải cung cấp đẩy đủ thay đổi phương pháp kế tốn, sách kế tốn, ngun tắc kế tốn dẫn đến thay đổi việc đánh giá hay trình bày khoản mục báo cáo tài để người sử dụng thơng t i n hiểu rõ so sánh thơng tin thời gian - thích hợp: thơng tin kế tốn phải thích hợp với nhu cễu số đông người sử dụng 76 KẾT LUẬN Qua trình xây dựng hồn thiện khn khổ pháp lý cho hoạt động kế toán t r o n g k i n h doanh m ộ t trình liên tục b i hoạt động k ế tốn trình độ phát t r i ể n k i n h t ế m ộ t quốc gia có m ố i quan hệ mật thiết v i Tăng trưởng k i n h t ế v i trình h ộ i nhập k i n h t ế quốc t ế c ủ a V i ệ t N a m địi h ỏ i khn k h ổ pháp lý cho hoạt động k ế toán doanh nghiệp phải có thay đ ổ i phù hợp N g ợ c l i , hệ thống k ế toán c ủ a doanh n g h i ệ p có hiệu quả, cung cồp thông t i n k i n h tế, tài thích hợp cho việc đưa r a định k i n h t ế c ủ a nhà đầu tư, quản lý đồng t h i cho phép cồc quan N h nước thực h i ệ n chức k i ể m sốt vĩ m k i n h tế, m ộ t nhân t ố thúc đẩy tâng trưởng k i n h tế Vì vậy, hoàn t h i ệ n hoạt động k ế tốn nâng cao chồt lượng thơng t i n k ế toán t r o n g doanh nghiệp V i ệ t N a m vồn đề vô quan trọng đ ố i v i quốc gia K h u ô n k h ổ pháp lý xây dựng q trình hồn thiện tạo điều k i ệ n cho doanh nghiệp hoàn thiện nâng cao chồt lượng thơng t i n k ế tốn K h u n k h ổ pháp lý thành hình vãn bản, phải k i ể m định phù h ợ p v i thực t ế k i n h doanh doanh nghiệp Cơng việc địi h ỏ i thời gian, sức lực tâm huyết nhà làm luật nhà chuyên m ô n T u y nhiên, doanh nghiệp định chồt lượng thông t i n k ế toán "sẽ cung cồp cho đ ố i tượng sử dụng khác nhau, việc tổ chức t ố t m y k ế toán, t u y ể n c h ọ n k ế tốn có đủ trình độ, đạo đức nghề nghiệp, đào tạo thường xuyên, xác định rõ vị trí c ủ a k ế toán t r o n g cồu tổ chức c ủ a doanh nghiệp đầu tư thích hợp cho cơng tác k ế tốn Điều quan trọng c h ủ doanh nghiệp, nhà quản lý, ngân hàng, nhà đầu tư thị trường chứng khoán phải nhận thức đắn trách n h i ệ m quyên l ợ i c ủ a t r o n g việc c u n g cồp sử dụng thơng t i n k ế tốn có chồt lượng Thơng t i n k ế tốn có chồt lượng m a n g l i n i ề m t i n cho nhà đầu tư tại, thu hút nhà đầu tư t i ề m G y dựng n i ề m t i n nâng cao u y tín thương trường, 77 địi hỏi đầu tư, cố gắng tất doanh nghiệp để Việt Nam thành công đường hội nhập với kinh tế giới ! Do hạn chế thời gian, kinh nghiệm tài liệu nghiên cứu đề tài tương đối rộng, cơng trình nghiên cứu chắn khơng thể tránh khỏi nhổng thiếu sót Chúng tơi mong nhận ý kiến đóng góp nhổng nhà khoa học, thầy, cô giáo bạn nghiệp doanh nhân Việt Nam để nghiên cứu hoàn thiện 78 PHỤ LỤC Những chuẩn mực kê tốn Việt Nam (đạt 1, 2, 4) SÍT VAS Ngày b a n Tên chuẩn mực Nội d u n g hành VAS 31/12/2002 Chuẩn mực chung báo cáo tài (BCTC) VAS 31/12/2001 Hàng tổn kho VAS 31/12/2001 VAS4 Xác định giá trị hàng tồn kho, ghi nhận chi phí trình bày BCTC Những giả định, nguyên tắc kế toán đế lập Tài sản cố định hữu hình 31/12/2001 Tài sản cố định Định giá, khấu hao, lý tài sản cách thức trình bày BCTC Định giá, khấu hao cách thức trình bày BCTC vơ hình VAS5 30/12/2003 Bất động sản đửu tư Điều kiện ghi nhận, xác định giá trị, chi phí phát sinh, chuyển đổi mục đích sử dụng, lý, trình bày BCTC VAS 31/12/2002 Thuê tài sản Phân loại ghi nhận BCTC người cho thuê người thuê, cách thức trình bày BCTC đửu tư vào cơng ty VAS8 VAS 31/12/2003 31/12/2002 10 nhà đửu tư, BCTC hợp nhất, trình bày BCTC Thơng tin tài Các hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh, BCTC riêng bên góp vốn liên doanh, BCTC hợp nhất, trình bày BCTC ảnh hưởng Các giao dịch ngoại hối, ghi nhận BCTC, chuyển đổi thay đổi tỷ giá pháp vốn chủ sở hữu, phương pháp giá gốc, BCTC góp vốn liên doanh 31/12/2003 Khái niệm nhà đẩu tư có ảnh hưởng đáng kể, phương khoản VAS K ế toán khoản liên kết BCTC cho hoat đơng nước ngồi hối đoái 10 VAS 14 li VAS 15 31/12/2002 Doanh thu thu Đánh giá doanh thu, l ợ i nhuận, tiền quyền, cổ nhập khác 31/12/2001 tức trình bày BCTC Hợp đồng xây dựng Ghi nhận doanh thu, chi phí hợp đổng, cách ước tính trình bày BCTC 79 12 VAS 31/12/2002 Chi phí vay bày BCTC 16 13 VAS VAS 30/12/2003 VAS Nguyên tắc, phương pháp kế to thuế thu nhập án doanh nghiệp, trình bày BCTC Trình bày báo cáo Trách nhiệm lập trình bày BCTC, yêu cầu lập tài 21 15 Thuế thu nhập doanh nghiệp 15/02/2005 17 14 Ghi nhận chi phí vay, vốn hóa chi phí vay, trình 15/02/2005 trình bày BCTC, BCTC, thuyết minh BCTC Trình bày bổ sung Trình bày thơng tin bổ sung cẩn thiết báo cáo tài 22 ngân hàng tổ chức tài 16 VAS 23 Các kiện phát Quy định trường hợp phải điểu chữnh BCTC, sinh sau ngày kết 15/02/2005 nguyên tắc, phương pháp điều chữnh BCTC thúc kỳ kế to án năm 17 VAS 31/12/2002 18 VAS Báo cáo lưu chuyển Trình bày báo cáo, phương pháp lập tiền tệ 30/12/2003 25 thuyết minh Báo cáo tài Các nguyên tắc phương pháp lập, trình bày BCTC hợp kế to án 24 hợp tập đoàn khoản đầu tư vào công ty 19 VAS 20 VAS 15/02/2005 27 21 VAS 15/02/2005 Các nguyên tắc phương pháp trình bày thơng tin BCTC bên liên quan Báo cáo tài N ộ i dung tối thiểu BCTC niên độ, nguyên niên độ 26 Thông tin bên liên quan 30/12/2003 tắc ghi nhận đánh giá k h i lập Báo cáo phận Các nguyên tắc phương pháp lập BC thơng tin tài theo phận, lĩnh vực k i n h doanh 28 22 VAS 29 15/02/2005 Thay đổi sách kế to án, ước Các nguyên tắc, phương pháp kế to trình bày án thay đổi sách kế to án, ước tính tính kế to án kế tốn sửa chữa sai sót đế doanh nghiệp lập sai sót trình bày BCTC cách quán 80 TÀI LIỆU THAM KHẢO VAS, Intent and Purpose, contrasted to international accounting standards Hugh A Adams and D o Thúy Linh WWW.acworg.com 15 n ă m đổi m i hệ thống kế toán, kiểm toán Việt Nam Tài liệu H ộ i nghị k ế tốn tồn quốc, tháng 10/2003 Bộ Tài Hành nghề k ế toán thị trường dịch vụ kế toán Việt Nam Tổng Cục thuế Nhà xuất Thống kê 12/2004 M ô i trường pháp lý cho dịch vụ phát triển kinh doanh Việt Nam VCCI, C I E M G T Z (Tổ chức Hầp tác K ỹ thuật Đức) 2005 Hồn thiện hệ thống kí tốn Việt Nam phù hầp với yêu cầu đổi m i chế quản lý kinh tế Đ ề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ Vụ Chế độ kế tốn Bộ Tài Chủ nhiệm đề tài: PTS Phùng Thị Đoan 12/1999 C sở lý luận hình thành chuẩn mực k ế toán Việt Nam Đ ề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ V ụ Chế độ kế toán Bộ Tài Chủ nhiệm đề tài: TS Phùng Thị Đoan.7/2001 Hồn thiện hệ thống báo cáo tài nhằm cung cấp thơng tin phục vụ cho phân tích tài doanh nghiệp Việt Nam Luận án tiến sỹ kinh tế Tác giả: Nguyễn Viết Lầi 2003 Cải tiến hạch toán kế toán để nâng cao chất lưầng thông t i n phục vụ cho việc để định kinh tế doanh nghiệp sàn xuất Luận án PTS K i n h tế Tác giả: Lê Thị Hoa, 1997 H ệ thống chuẩn mực kế tốn Việt Nam, ban hành đạt Ì, 2, 10 Các chuẩn mực kế toán quốc tế WB Nhà xuất trị quốc gia 2002 11 Luật k ế toán, Nghị định số 129/2004/NĐ-CP quy định chi tiết hướng dẫn thi hành số điều Luật K ế toán áp dụng hoạt động kinh doanh 12 Luật doanh nghiệp, Luật phá sản 13 Tài liệu H ộ i thảo quốc tế K ế toán 13-15/1997 T ổ chức Việt Nam 14 Những bước phát triển ngành kế toán Việt Nam Arthur Andersen 1997 15 Nghị định số 105/2004/NĐ-CP kiểm toán độc lập 30/03/2004 16 Những việc cẩn làm để k ế toán thực trở thành công cụ quản lý nến kinh t ế thị trường Việt Nam PTS Đặng Thái Hùng Tạp chí Tài Số 9/1994 81 17 G ó p thêm ý kiến vào việc cải cách chế độ kế to nước ta Vũ Lục Tạp chí Tài chính, số án 10/1994 18 H ộ i nhập quốc tế vấn đề đạt phương diện công khai tài kiêm tốn PGS.TS Trần Văn Tá Tạp chí K i ể m tốn số 2/2001 19 C chế tài kế to doanh nghiệp trước bối cảnh tồn cầu hóa hội nhập án kinh tế TS Phạm Ngọc ánh Ths Nguyền Vãn Hiệu Tài 1+2/2002 20 Hoạt động kiểm tốn việc bảo đảm an ninh tài D N N N Việt Nam Ths Trấn Tiến Hưng Thái Dũng Tài 9/2002 21 Những nguyên tắc kế to chung thủa nhận việc diễn giải thông t i n Báo án cáo tài chinhs Nguyễn Đào Tùng Thanh tra Tài 5/2003 22 Nguyên tắc kế to "phù hợp" m ố i quan hệ với kế to dồn tích Nguyền Đào Tùng án án Thanh tra Tài 6/2003 23 Về khái niệm yếu tố báo cáo tài chuẩn mực chung TS V õ Văn Nhị Ths Nguyền T h ế Lộc Tạp chí K ế to 2003 án 24 V ậ n dụng yêu cầu "coi trọng chất hình thức" x lý nghiệp vụ kế to tài án M a i Ngọc Anh Tạp chí K ế to 2003 án 25 Phát huy kết đạt được, tiếp tục đổi m i hệ thống kế to án, kiểm tốn Việt Nam trờ thành cơng cụ hữu hiệu Phó Thủ Tướng Vũ Khoan, H ộ i nghị kế to to quốc 10/2003 án àn 26 Chiến lược đổi hệ thống kế to án, kiểm toán Việt Nam đến n ă m 2010 Bùi Văn Mai Vụ trường V ụ chế độ K ế to án Tài 11/2003 27 Đ ổ i m i cơng tác kế to án, kiểm tốn tiến trình cải cách kinh tế hội nhập quốc tế TS Đồn Xn Tiên Tạp chí K ế to án 2003 28 Công đổi hệ thống kế to Việt Nam, Thành công triển vọng PGS.TS Đặng án Văn Thanh Tạp chí k ế to 2003 án 29 Tiếp tục công đổi hệ thống kế to kiểm toán Việt Nam TS Lê Thị Hoa Tạp án án chí kế to 2003 30 N ă m 2003, n ă m luật chuẩn mực kế to án TS Đặng Thái Hùng Tài 1+2/2003 31 Môi trường pháp lý hoạt động kế to Việt Nam, N G Ư T PGS TS Ngô T h ế Chi Tài án chính, kế to 2003 án 82 32 K ế to - công cụ điều hành kiểm soát kinh tế PGS TS Đặng Văn Thanh Tạp chí án kế to án 2003 33 o àn thiện hệ thống kế to doanh nghiệp tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế H án PGS.TS Nguyền Đình Đỗ Tạp chí kế to án 2003 34 Đ ể "chi phí hợp lý" thật hợp lý Ths Phạm Quốc Thuần Tài 04/2004 35 M ộ t vài suy nghĩ phương pháp hạch toán chi phí sản xuất theo chuẩn mực kế to số 02 án hàng tổn kho Nguyớn Thu Hồi Tài Doanh nghiệp SỐ2/2004 36 Chuẩn mực kế to hàng tồn kho với việc xác định giá gốc hàng tồn kho Ths Lé Thị án Thanh Hải Tạp chí kế to án Chế độ quản lý, sử dụng trích khấu hao tài sản cố định Những vấn đề cần hoàn thiện 37 ThS Đinh Trần Lợi 5/2004 38 Đ ổ i hoàn thiện quy định pháp l xử pháp hành lĩnh vực kế tốn ý PGS.TS Đặng Thái Hùng Tài 9/2004 39 Bàn vé chuẩn mực kế to thuê tài sản Ths Nguyên Công Phương Tài 10/2004 án 40 X lý chênh lệch thuế thu nhập - chuẩn mực kế to cần ban hành TS Trán Thị án Giang Tân Ths Phạm Quốc Thuần Tạp chí kế to án 2003 Nghị định 105/2004/NĐ-CP - định chế pháp lý quan trọng cho phát triển kiếm toán 41 độc lập Việt Nam Nguyớn Văn Hội 2004 42 Bản chất xã hội kiểm toán độc lập Trần Thị Thanh Nga Tạp chí K i ể m tốn Số 4/2004 43 Tăng cường quản lý hoạt động kiểm toán độc lập Lê Thị Tuyết Nhung Tài 5/2004 44 Vị trí pháp lý Kiểm tốn Nhà nước Khơng phải thuộc độc lập đến mức nào? PGS TS Đặng Văn Thanh Báo Sài gịn giải phóng, 23/11/2004 45 Tiêu chuẩn cho phần mềm kế to Việt Nam Ths Vũ Bá Anh Tài doanh nghiệp Số án 2/2004 46 Bàn tiêu chuẩn "đạo đức nghề nghiệp" dự thảo Luật K ế to án Nguyền Đào Thanh tra tài 5/2003 47 Chủ động xây dựng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp Ts Vương Hữu Nhơn Tạp chí kế tốn 2004 48 Cần phải có chương trình đào tạo, bổi dưỡng hàng năm cách hệ thống trọng tâm TS Vũ Lục Tạp chí K ế to án 83 49 Chứng hành ng kế toán M ộ t yêu cẩu cấp thiết ng nghiệp Ths Đặng Đức Sơn hề Tạp chí K ế toán 50 Đào tạo chuyên gia kế toán Việt Nam Những vấn đề đặt PGS.TS Ngô T h ế Chi Tài doanh nghiệp 4/2003 51 Đang cần quy chế nhận diện quản [ý chứng từ điện tử Vĩnh Sang Tài 9/2004 Các tài liệu tiếng Anh tiếng Pháp: Accounting in transition in the transitional economy Derek Baily The European Accounting Review 1995 Fiscalité et comptabilité, Jean-Luc Rossignol Droit et comptabilité Robert Teller Droit pénal et comptabilité Nicole Stolowy 84 Bố G I Á O Đ Ú C V À Đ À O TAO THUYET MINH ĐÊ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC V À CÔNG NGHỆ CÁP BỘ MÃ sô ỳ 1.TẺN Đ Ẽ TAI: m S -40-33 Một số giải pháp hồn thiện hoạt đặng kế tốn nâng cao chất lượng thơng tin kế tốn doanh nghiệp "Việt Nam LĨNH V ự c NGHIÊN c ứ u Tự Xã hội Giáo Nhiên Nhàn vin dục • G O Kỹ thuật Nỏns Lim-Nsư •• 5, THỊI GIAN THỰC HIỆN Y Dược • Mịi trườn s LOẠI HÌNH NGHIÊN c ứ u Cơ bàn ứna dung Triển khai • • • n Từ tháng 03 năm 2003 đến tháng 03 nám 2004 ! Ị Cơ QUAN CHỦ TRÌ Tên quan: Trường Đ i học Ngoại thương Địa chì: Phố Chùa Lán2, Đống Đa, Hà Nội E-mail: qlkhJ- ị Đ Ơ N VỊ PHỐI HỢP CHÍNH Nội dung phối hợp Tên đơn vị nước Họ tên người đại diện TS Lẽ Thị Hoa, Vụ chế độ kế toá n Tổng cục thuế Bộ Tài Bộ Tài Nguyễn Thanh Nghị, K P M G Cục thuế Hà Nội Cục Tài D N (Bộ TC) Hợp tác việc trả Khoa kế toá cỷa Học viện Tài n Các doanh nghiệp Việt Nam lời phiếu điều tra, kế tố Đ H Kinh tế quốc n, Các cơng ty kiểm tốn cung cấp thơng tin, t i dân, Bộ mịn kế toá Đ H Ngoại n Các trường đại học đào tạo kế toá n Thương liệu Ths Phạm Phan Dũng, Vụ t i Hội kế tố Việt Nam n chính, Bộ Tài Chính Hội đồng quốc gia kế toá n 10 KẾT QUẢ NGHIÊN cứu VÀ SẢN PHẨM TRONG, NGOÀI NƯỚC LIÊN QUAN TRỰC TIẾP ĐẾN Đ Ể TÀI (Ghi cụ thể số báo, tài liệu, nghiền cứu triển khai năm gần dây) Thế kỷ 21-thế kỷ cỷa tài cơng nghệ - Tạp chí kế tố 2000 n Kế tố Việt Nam tiến trình cải cách hội nhập - Tạp chí kế tố n n Luật doanh nghiệp - động lực phát triển, trang Web; http://www.mof.gov.vn (04/01/2002) Hội nhập quốc tế lĩnh vực dịch vụ t i - thời gian cấp bách, http://www.mof.gov.vn, (31/05/2002) Lành mạnh hoa tài doanh nghiệp, http://www.mof.gov.vn, (20/03/2002) Tiếp tục hồn thiện dự án luật kế toá Việt Nam, http://www,mof.gov (24/5/2002) n Chuẩn mực kế toá mờ rộng quyền chỷ động cho doanh nghiệp, http://www.mof.gov.vn n ; (25/3/2002) Triển khai áp dụng bốn chuẩn mực kế toá Việt Nam - vấn dề đặt n http://www.mof.gov.vn, (18/03/2002) Những bước phát triển cỷa ngành kế toá Việt Nam, N X B Thống Kê, 1997 n 10 Tầm cao kế toá Việt Nam thiên niên kỷ mới, TS Nguyễn Sinh Hùng, Te Kế toá 2000 n n, li Hội nhập quốc tế - thời thách thức dịch vụ kế toá kiểm toán Việt Nam, TC K ế toá n, n 2000 11 TÍNH CẤP THIÊT C Ủ A Đ Ế TÀI Kế tốn đóng vai trị quan trọng việc cung cấp thơng tin tình hình tà i chính, kết hoạt động sản xuất kinh doanh doanh nghiệp cho đ ố i tượng sử dụng thôna tin khác N h nước, Ngần h n g , nhà đầu tư, cổ đông nhà cung cấp, khách hàng Thỏna tin k ế tốn trung thực, xác minh bạch giúp cho đ ố i mọn2 sù dụng đưa đờnh đ ú n a đắn: Nhà nước xác đờnh xác số thuế doanh nghiệp phải nôp; n h đáu tư, khách hàng yên tâm dưa đờnh cho vay, đầu tư, góp vốn Cùna với trình chuyển đ ổ i sana kinh tế thờ trường, phát triển thờ trường chứng khốn, mong muốn thu hút vốn đáu tư nước ngồi, Lâm m cửa h ộ i nhập với kinh tế t h ế giới Đảng Nhà nước yêu cấu nàng cao chất lượna t h n tin k ế tốn ngà v c n s trờ nén cấp thiết Tuy nhiên thực tế nay, doanh nghiệp V i ệ t Nam chưa ý nhiêu đến vấn đế chất lượng thơng tin kế tốn: nói cách khác, thơng tin k ế tốn chưa có nhiều tác độna đến việc dinh sản xuất kinh doanh cùa doanh nghiệp Điều nà y nhiều nsuyẻn nhân: môi trương pháp lý điều chinh hoạt động kế toán chưa đầy đù, ý thức chấp hành pháp luật cùa doanh nghiệp chưa tốt, nhận thức doanh nghiệp đ ố i tượng sứ dung thơng tin k ế tốn vai trị k ế tốn chưa cao, trình độ k ế tốn viên cịn hạn chế, trình độ ứr.2 dụng c ò n ? nghệ thõng tin tháp Nhà nước chưa trọng nhiều đến phái triển dờch vụ k ế tốn, kiểm tốn, doanh nghiệp cịn vuớna mắc việc tổ chức máv k ế toán tổ chức cơng tác hạch tốn k ế tốn, sử dụna có hiệu thịns tin k ế tốn dự báo, quàn lý tác nghiệp, quản lý chiến lược cùa doanh nghiệp VỚI lý đó, việc nâng cao chất lượng thõng tin k ế toán vấn đè thiết Đê tài " M ộ t sổ giải pháp nâng cao chất lượng thông tin kê tốn trona doanh nghiệp Việt Nam" góp phần làm cho thịng tin k ế tốn doanh nghiệp minh bạch hơn, lành mạnh hơn, có chất lượng hơn, phù hợp với yêu cầu phát triển khách quan quy luật kinh tế 12 MỤC TIÊU Đ Ể TÀI: Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động kế tốn chất lượng thịng tin kế tốn doanh nghiệp Việt Nam nhằm đưa số giải pháp vĩ m ò vi m õ để hồn thiện cơng lác k ế tốn nà ng cao chất lượng thịng tin k ế tốn doanh nghiệp V i ệ t Nam 13 T Ó M TẮT NỘI DUNG C Ủ A Đ Ề TÀI V Ả TIỀN Đ Ộ T H Ự C HIỆN (ghi cu thể) N ộ i dung T h i gian thực hiên Ị Dư kiến kết ỉ 04/2003 - 07/2003 Ban thào chương Ì Cơ sờ lý luận thơng tin k ế tốn vai trị thơna tin k ế tốn trẽn giới Việt Nam Ị i - KóÙMíáiBtbụQiỉiMgi&eạtráạmMrtmoỉri va đánh giá chất lượn" thõn2 tin k ế toán trons doanh nghiệp V i ệ t Nam 07/200? - 12/2003 ' Ban thà.) chương kết Ị quà điêu tra De xuất số aiài pháp vĩ mị vi mé nhằm ĩ hồn thiện hoai đỏng ki toán nủna c h a ! lượng thõng tin kế toán doanh nghiệp Ị / 0 Viết Nam " ị : - / 0 H o ( H o n : n l h ; c n t h i f n b o c o chương í khoa ! học cáp bị V - háo cáo tóm Ị tát để Ú I ì 14 Dự KIÊN SẢN PHẨM VÀ ĐỊA CHỈ ỨNG DỤNG • Loại sản phẩm: Báo cáo khoa học • Tên sản phẩm (ghi cụ thể): Báo cáo khoa học vấn để "Một số giải pháp hồn thiỉn hoạt động kế tốn nâng cao chất lượng thơng tin kế tốn doanh nghiỉp Viỉt Nam" • Địa ứng dụng (ghi cụ thể): - Tài liỉu tham khảo cho giáo viên sinh viên trường đại học khối kinh tế - Cung cấp số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thơng tin kế tốn cho doanh nghiỉp Viỉt Nam - Tài liỉu tham khảo hữu ích cho quan hữu quan viỉc hoạch định sách quản lý hoạt động kế tốn doanh nghiỉp Viỉt Nam 15 KINH PHÍ THỰC HIỆN Đ Ề TÀI Tổng kinh phí: 22.160.000 đồng (hai mươi hai triỉu trăm sáu mươi ngàn đồng) Trong đó: Kinh phí nghiỉp khoa học cơng nghỉ: tioiriíii, Các nguồn kinh phí khác: