Bài thu hoạch môn quản lý kinh tế hệ cao cấp lý luận chính trị

Bài thu hoạch kết thúc môn học Quản lý kinh tế hệ đạo tạo cao cấp lý luận chính trị, đề tài viết bài: VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG QUẢN LÝ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM, bài viết tháng 5 năm 2021

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

BÀI THU HOẠCH MÔN:

QUẢN LÝ KINH TẾ

CHỦ ĐỀ:

VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG QUẢN LÝ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

Học viên:

Mã số học viên:

Chức vụ, cơ quan công tác:

Lớp, khóa học:

……

………

…………

………

K71

HÀ NỘI, THÁNG 5 NĂM 2021

MỞ ĐẦU

Lịch sử xã hội loài người đã trải qua nhiều mô hình phát triển kinh tế, trong

đó kinh tế thị trường là mô hình chứa đựng nhiều ưu điểm mà các mô hình kinh tế khác không có được, nhất là về tính năng động, hiệu quả trong huy động và phát huy nguồn nhân lực trong xã hội phát triển kinh tế, thúc đẩy tiến bộ khoa học, công nghệ, thúc đẩy sự sáng tạo của các chủ thể kinh tế và người dân… Nhưng thị trường từ trong bản chất của nó cũng có những hạn chế, khuyết điểm dù có phát triển ở trình độ rất cao cũng không thể tự khắc phục được Trong sự tác động qua lại, thị trường vừa là nhân tố tác động, hình thành mối quan hệ, vừa là kết quả của mối quan hệ nhà nước – thị trường, đồng thời thị trường phát triển hay không cũng

là kết quả của quản lý nhà nước về kinh tế Nhà nước tất yếu phải quản lý nền kinh

tế thị trường, một mặt vừa phát huy những ưu điểm của thị trường, hạn chế, khắc phục những khuyết tật, những thất bại của thị trường, mặt khác nhà nước quản lý nền kinh tế thị trường còn nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội – chính trị trong mỗi giai đoạn cụ thể

Nhà nước có vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế thị trường nhưng không

có nghĩa là nhà nước làm tất cả và nhà nước cũng không tự làm tất cả Nhà nước chủ yếu tạo điều kiện, môi trường thuận lợi cho các chủ thể kinh tế hoạt động khuyến khích các doanh nghiệp và người dân phát triển sản xuất kinh doanh, định hướng; kiểm tra, kiểm soát hoạt động của các chủ thể kinh tế; đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế

Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật; thị trường đóng vai trò chủ yếu trong huy động và phân bổ có hiệu quả các nguồn lực phát triển, là động lực chủ yếu để giải phóng sức sản xuất; các nguồn lực nhà nước được phân bổ theo chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phù hợp với cơ chế thị trường Nhà nước đóng vai trò định hướng, xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch và lành mạnh; sử dụng các nguồn lực của Nhà nước và công cụ, chính sách để định hướng và điều tiết nền kinh tế, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và bảo vệ môi trường; thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội

trong từng bước, từng chính sách phát triển Phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội Nghị quyết Đại hội XIII đã nêu định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021-2030 về kinh tế, đó là: “Hoàn thiện toàn diện, đồng

bộ thể chế phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo môi

trường thuận lợi để huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, thúc đẩy đầu tư, sản xuất kinh doanh…”

Sau khi được học tập môn Quản lý kinh tế trong chương trình đào tạo Cao cấp

lý luận chính trị tại Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, em lựa chọn Chủ đề

“Vai trò của Nhà nước trong quản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” làm bài thu hoạch kết thúc môn học

PHẦN NỘI DUNG

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

1 Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

1.1 Khái niệm nền kinh tế thị trường

Theo Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lê nin, chương trình đào tạo cao cấp

lý luận chính trị của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh: Kinh tế thị trường

là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hóa, trong đó, toàn bộ các yếu tố “đầu vào” và “đầu ra” của sản xuất đều thông qua thị trường

1.2 Khái niệm nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Theo văn kiện Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã đưa ra khái niệm về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa như sau: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của nền kinh tế thị trường, đồng thời bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước Đó là nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế; có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, nhằm mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

2 Vai trò của Nhà nước

Nhà nước là một thiết chế đặc biệt của xã hội, có vai trò to lớn trong việc duy trì và phát triển xã hội loài người Từ thời cổ đại, vai trò kinh tế của Nhà nước đã được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau như chính trị học, triết học, luật học thể hiện qua các quan điểm của các nhà triết học Hy Lạp, La Mã, Trung Quốc như

Aritxtốt, Platôn, Mạnh Tử, Khổng Tử Khi chủ nghĩa tư bản phát triển đến giai đoạn cách mạng tư sản lật đổ chế độ phong kiến, nhiều lý thuyết kinh tế học chính trị đã đi sâu tìm hiểu về cơ chế tác dụng của Nhà nước đối với nền kinh tế, trong

đó tiểu biểu như: A.Smith về nền kinh tế tự do, lý thuyết của Keynes về nền kinh

tế có sự điều tiết của Nhà nước, lý thuyết của A.Samuelson về nền kinh tế hỗn hợp

Và lịch sử đã chứng minh các nền kinh tế thị trường thành công đều không phát triển một cách tự phát mà cần có sự can thiệp và hỗ trợ từ phía Nhà nước Vì vậy vai trò “bàn tay hữu hình” của Nhà nước ngày càng thể hiện rõ và trở thành yếu tố không thể thiếu đối với nền kinh tế Với những quan niệm về vai trò kinh tế của các Nhà nước trên thế giới có thể thấy việc vận dụng mô hình kinh tế hợp lý cũng như xác định rõ vai trò kinh tế của Nhà nước trong nền kinh tế hiện đại có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình đổi mới Nhà nước ta, đặc biệt là trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đó cũng chính là cơ sở lý luận và thực tiễn quốc tế cho quá trình nhận thức về chức năng kinh tế của Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Vai trò của Nhà nước Việt Nam trong quản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có những điểm tương đồng với các nhà nước khác trong quản lý nền kinh tế thị trường, thể hiện ở việc thực hiện các mục tiêu quản lý kinh

tế vĩ mô cơ bản như: bảo đảm sự ổn định của nền kinh tế; thực hiện công bằng xã hội; bảo đảm tăng trưởng nhanh và bền vững của toàn bộ nền kinh tế Ngoài ra Nhà nước Việt Nam còn có vai trò cụ thể như:

(1) Khắc phục khuyết tật của thị trường: Nhà nước phải dùng các công cụ,

thực lực kinh tế mạnh để hạn chế, khắc phục những khuyết tật của thị trường như: tính tự phát và khủng hoảng kinh tế; phân hóa giàu nghèo và bất bình đẳng trong

xã hội; tình trạng tận dụng tối đa nguồn lực và vấn đề phá hoại môi trường sống; vấn đề tối đa hóa lợi nhuận và việc xâm phạm đến quyền, lợi ích của người tiêu dùng, cộng đồng và Nhà nước…

(2) Hỗ trợ thị trường: Nền kinh tế thị trường ở Việt Nam đang trong quá

trình hoàn thiện và phát triển; xuất phát điểm từ chuyển từ nền kinh tế kế hoạch, chỉ huy Nhà nước cần thực hiện vai trò hỗ trợ thị trường: về thể chế, về môi trường, tổ chức, hình thành các thị trường sức lao động, vốn, công nghệ, nguyên, nhiên liệu…; đảm bảo thị trường hoạt động theo đúng quy định; về bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia nền kinh tế thị trường…

(3) Định hướng xã hội chủ nghĩa đối với nền kinh tế thị trường: Nhà nước

phải thực hiện chức năng quản lý nền kinh tế thị trường là yêu cầu, đặc trưng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam để thực hiện các mục tiêu ổn định vĩ mô nền kinh tế; đảm bảo tăng trưởng kinh tế gắn với ổn định, công bằng xã hội, giải phóng con người, mang đến tự do, hạnh phúc cho nhân dân

(4) Định hướng và thực hiện hội nhập ngày càng sâu, rộng, hiệu quả vào nền kinh tế thế giới: Trong môi trường toàn cầu hóa dưới tác động của cuộc cách

mạng công nghiệp lần thứ 4; Nhà nước thể hiện vai trò trong mở đường, kết nối, tạo lập môi trường, ký kết các hiệp định, tham gia các tổ chức kinh tế quốc tế ; đồng thời bảo hộ nền kinh tế dưới tác động tiêu cực của toàn cầu hóa

(5) Thực hiện nhà nước kiến tạo, phục vụ nhân dân, phục vụ doanh nghiệp:

Nhà nước ta đang chuyển mạnh từ nhà nước điều hành sang nhà nước kiến tạo, lấy phục vụ nhân dân, phục vụ doanh nghiệp là mục tiêu hàng đầu của Nhà nước

Để nhận thức đầy đủ hơn vai trò của Nhà nước Việt Nam hiện nay, cần thấy

rõ Nhà nước có vai trò trên hai phương diện, hai tư cách khác nhau trong quản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Một là, với tư cách là bộ máy hành chính, bộ máy kiến tạo, Nhà nước phải

quản lý toàn diện tất cả mọi mặt của đời sống kinh tế và xã hội như: văn hóa, giáo dục, y tế, chính trị, quân sự, đối ngoại , trong đó quản lý kinh tế là trọng tâm Lúc này, Nhà nước sử dụng pháp luật, chính sách, các công cụ quan trọng khác để quản

lý nền kinh tế Các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế kể cả doanh nghiệp nhà nước hoạt động bình đẳng trước pháp luật Nếu Nhà nước không hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình thì toàn bộ nền kinh tế thị trường sẽ không phát triển được, thậm chí còn trở thành yếu tố cản trở sự phát triển, càng không thể định hướng xã hội chủ nghĩa của nền , kinh tế thị trường

Hai là, Nhà nước Việt Nam đại diện cho toàn dân, thực hiện quyền sở hữu đối

với tài sản công như: tài nguyên, đất đai, vùng trời, vùng biển, nguồn lực dự trữ, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và các doanh nghiệp nhà nước Lúc này, Nhà nước đóng vai trò như chủ sở hữu, chủ đầu tư tham gia hoạt động trong nền kinh tế thị trường như một chủ thể kinh tế lớn Do đó, Nhà nước quản lý một lượng rất lớn tài sản quốc gia, nếu quản lý không tốt sẽ gây lãng phí, thất thoát lớn, vừa thiệt hại

về kinh tế, vừa làm suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước, nghiêm trọng hơn nữa là giảm lòng tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước

II THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG QUẢN LÝ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

1 Vai trò của Nhà nước trong việc khắc phục khuyết tật của thị trường

1.1 Ưu điểm

- Nhà nước đã xây dựng hệ thống thể chế kinh tế thị trường từng bước hoàn thiện Hệ thống pháp luật ngày càng hoàn chỉnh: Điều 33 Hiến pháp năm 2013 quy định “mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm”; Luật doanh nghiệp, Luật đầu tư, Luật đấu thầu, các luật kinh doanh lĩnh vực (bảo hiểm, bất động sản…), luật kế toán, luật thuế, luật lao động… và các luật liên quan khác đã tạo khung pháp lý để các chủ thể trong nền kinh tế thị trường hoạt động lành mạnh, đảm bảo lợi ích của người sản xuất, người tiêu dùng, của cộng đồng và Nhà nước Số lượng các văn bản luật ra tăng, mức độ bao phủ toàn diện hơn Chất lượng xây dựng và ban hành các văn bản luật ngày càng được nâng cao, phù hợp với tình hình thực tiễn, điều chỉnh các mối quan hệ kinh tế có hiệu quả hơn

- Nhà nước đã ban hành kế hoạch phát triển kinh tế xã hội ngắn hạn, trung hạn và dài hạn; kèm theo đó là các chính sách phát triển… là căn cứ để các chủ thể lựa chọn hình thức, cách thức phát triển sản xuất, kinh doanh theo định hướng Các quy hoạch vùng, ngành, địa phương được xây dựng và tổ chức thực hiện nhằm khắc phục tình trạng tự phát, nơi thừa, nơi thiếu về mặt tổng thể toàn xã hội trong sản xuất, kinh doanh Sự định hướng, điều tiết của Nhà nước giúp cho nền kinh tế thị trường vận hành thông suốt, giúp cho các chủ thể có quyết định đúng đắn hơn

và đảm bảo cơ cấu hài hòa, bền vững của nền kinh tế, hạn chế khủng hoảng xảy ra

- Nhà nước ta ngày càng sử dụng những chính sách kinh tế vĩ mô: chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ, chính sách thương mại, chính sách đầu tư… rất linh hoạt, hiệu quả, theo từng giai đoạn vừa đảm bảo kinh tế phát triển, kiềm chế lạm phát, kiểm soát những bất ổn, giải quyết các nguy cơ khủng hoảng trong bối cảnh toàn cầu hóa, kinh tế Việt Nam ngày càng có sự ràng buộc và bị ảnh hưởng lớn bới kinh tế thế giới Thời gian gần đây, để kích cầu, giảm tốc độ suy thoái kinh

tế, Nhà nước đã đưa ra nhiều gói kích cầu: gói kích cầu mua nhà cho người có thu nhập thấp (30.000 tỷ); gói kích cầu đầu tư mua sắm máy móc, nông cụ; gói kích cầu hỗ trợ lãi suất mua nhà, mua hàng hóa tiêu dùng… Việc sử dụng công cụ thuế

để hỗ trợ nền kinh tế cũng rất linh hoạt Đối với các mặt hàng nhà nước không

khuyến khích (rượu, bia, xa xỉ phẩm, những mặt hàng mà nền sản xuất nội địa đang cần hỗ trợ phát triển ) thường áp dụng mức thuế cao Trước tình hình đại dịch Covid-19; Nhà nước gia hạn thời gian nộp thuế doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế đất ; một số đối tượng, lĩnh vực được miễn, giảm thuế để góp phần ứng phó với những khó khăn do tác động tiêu cực của đại dịch, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh

- Nhà nước có thiết chế để thực hiện thanh tra, kiểm tra, giám sát, đảm bảo các chủ thể tham gia nền kinh tế tuân thủ các quy định của pháp luật, không xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các bên tham gia, đảm bảo nền kinh tế vận hành trong một trật tự công bằng, bình đẳng, ổn định Ngành thuế, ngành công an, quản lý thị trường… đều tổ chức các đợt thanh tra, kiểm tra chuyên ngành chống buôn lậu, trốn thuế, hàng hóa không nguồn gốc, xuất xứ, kém chất lượng, vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm… Góp phần bảo vệ người tiêu dụng Đồng thời, Nhà nước có hệ thống truyền thông mạnh mẽ, thực hiện các giải pháp tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, xây dựng văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp và đạo đức nghề nghiệp của những người sản xuất, kinh doanh, góp phần thay đổi nhận thức và hành động của người sản xuất, kinh doanh để vừa đảm bảo lợi nhuận của cá nhân hài hòa với lợi ích của cộng đồng

1.2 Hạn chế

Bên cạnh những mặt tích cực còn có các mặt hạn chế như:

- Thể chế kinh tế tuy đã hoàn thiện hơn những vẫn còn thiếu, một số lĩnh vực còn yếu (vấn đề quản lý uber, grap, kinh doanh online; thể chế để bảo vệ các doanh nghiệp nội địa trước sự xâm nhập nhanh chóng của các tập đoàn lớn nước ngoài; chống độc quyền…) Các chính sách và định hướng của Chính phủ đôi khi còn chưa phù hợp (ví dụ: quy hoạch vùng còn chồng chéo, quá nhiều quy hoạch, đối khi thiếu đồng bộ, cản trở lẫn nhau), tính khả thi chưa cao (ví dụ: chính sách bình ổn giá thịt lợn khi giá thịt lợn tăng cao)

- Việc tổ chức thực hiện thể chế còn kém hiệu quả Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ; tình trạng tham ô, tham nhũng; cơ chế xin-cho vẫn còn tồn tại, có biểu hiện ngày càng phức tạp; ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức thực hiện thể chế kinh tế ở nước ta, gây khó khăn, phiền hà cho tổ chức,

cá nhân, nhất là các doanh nghiệp Phong trào khởi nghiệp được phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên các doanh nghiệp khởi nghiệp thường gặp nhiều khó khăn, không có định hướng phát triển, thường bị thất bại và giải thể trong thời gian ngắn

- Việc tổ chức thanh tra, kiểm tra, giám sát đạt hiệu quả chưa cao Xử lý vi phạm có lúc chưa kịp thời, mức độ chưa tương xứng với tác hại của hành vi vi phạm (nhất là trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm, các mức phạt thông thường từ 20 đến 40 triệu đồng) Hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng đa dạng, phong phú, thực hiện thanh tra, kiểm tra, giám sát theo cách thức truyền thống (kiểm tra trực tiếp) không theo kịp sự vận động của nền kinh tế Tình trạng buôn lậu, trốn thuế, sản xuất hàng kém chất lượng, vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm là vấn đề nhức nhối của toàn xã hội, ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế ở Việt Nam

2 Vai trò của Nhà nước trong hỗ trợ thị trường

2.1 Ưu điểm

Trong những năm gần đây, vai trò hỗ trợ thị trường của Nhà nước được thể hiện ngày càng tốt hơn Nhà nước thực hiện nhiều giải pháp tạo lập thị trường (xây dựng thể chế, thiết chế, kiểm tra, giám sát) để ngày càng hoàn thiện các thị trường vốn, sức lao động, nguyên, nhiên liệu và khoa học công nghệ Để đảm bảo nền kinh tế thị trường Việt Nam ngày càng hoàn thiện, các yếu tố đầu vào, đầu ra đều thông qua thị trường; Nhà nước không can thiệp cứng nhắc, mang tính hành chính, mệnh lệnh vào cung, cầu, giá cả của thị trường mà thực hiện các chính sách hỗ trợ cần thiết Ví dụ: để phát triển thị trường sức lao động, Nhà nước thực hiện đẩy mạnh giáo dục, đào tạo trong đó vừa ưu tiên đào tạo chuyên gia, trình độ khoa học,

kỹ thuật cao, vừa tập trung đào tạo nghề, đào tạo lực lượng lao động có tay nghề,

kỹ năng… nâng cao chất lượng nguồn cung của thị trường Nhà nước phát triển các khu công nghiệp, phát triển mô hình nông nghiệp hợp tác xã, cánh đồng mẫu lớn, ứng dụng khoa học, công nghệ; phát triển các khu đô thị lớn, hiện đại… tăng cầu lao động Nhà nước tổ chức các hội trợ việc làm; các thiết chế hỗ trợ tìm kiếm việc làm (các trung tâm giới thiệu việc làm)… để kết nối cung – cầu lao động

Những giải pháp căn cơ, mang tính dài hạn của Nhà nước, được thực hiện với bước đi, lộ trình thích hợp đã giúp các loại thị trường ở Việt Nam ngày càng đồng bộ, toàn diện, vận hành ổn định theo cơ chế thị trường

2.2.2 Hạn chế

Các loại thị trường ở Việt Nam, nhất là thị trường yếu tố đầu vào đã hình thành và từng bước phát triển hoàn thiện hơn; tuy nhiên, vẫn cần thiết có sự hỗ trợ của Nhà nước nhiều hơn nữa, hiệu quả hơn nữa trên các lĩnh vực, nhất là thị trường vốn, thị trường khoa học, công nghệ Việc huy động và tiếp cận các nguồn vốn ở

Việt Nam hiện nay còn mang tính tự phát Thị trường tài chính mới ở mức độ sơ khai Trình độ quản lý nhà nước và hiểu biết của người sản xuất, kinh doanh về thị trường tài chính còn nhiều bất cập, bởi vậy, thị trường tài chính ở Việt Nam chưa phát triển mạnh mẽ, làm hạn chế việc sử dụng tối ưu hóa nguồn lực tài chính, vốn Mục tiêu của Chính phủ nhằm đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong sản xuất, kinh doanh Tuy nhiên, thị trường khoa học, công nghệ của Việt Nam chưa thực sự phát triển, chưa có sự kết nối cung – cầu và các cơ chế phù hợp để khoa học, công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển của nền kinh tế

3 Vai trò của Nhà nước trong định hướng xã hội chủ nghĩa đối với nền kinh tế thị trường

3.1 Ưu điểm

Nhà nước thực hiện tốt việc cụ thể hóa, triển khai, đưa nghị quyết, chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vào cuộc sống Nhà nước đã thể chế bằng pháp luật, tổ chức thực hiện và kiểm tra, thanh tra, giám sát đảm bảo chủ trương, đường lối của Đảng được hiện thực hóa trong đời sống xã hội Nhà nước quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, chính sách Trong đó, thượng tôn pháp luật theo các nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân Các chủ thể tham gia nền kinh tế thị trường được đảm bảo công bằng, bình đẳng trước pháp luật; hoạt động tuân theo các quy định của pháp luật và bị xử lý nghiêm minh nếu vi phạm các quy định của pháp luật, bất kể chủ thể đó thuộc thành phần kinh tế nào, nhà nước, tập thể, tư nhân hay có vốn đầu tư nước ngoài, không có vùng cấm, không

có ngoại lệ Việc Nhà nước xử lý nghiêm minh các trọng án kinh tế, trong đó có nhiều trọng án liên quan đến các doanh nghiệp, tập đoàn Nhà nước là minh chứng

cụ thể về vai trò của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong quản lý nền kinh tế

Nhà nước thực hiện tăng trưởng kinh tế đi đôi với ổn định, công bằng xã hội Các chính sách kinh tế luôn có sự quan tâm đến các đối tượng yếu thế; phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số; phát triển kinh tế vùng sâu, vùng xa trung tâm; phát triển kinh tế nông thôn… đảm bảo xã hội phát triển hòa hòa, phát triển bao trùm với phương châm “không ai bị bỏ lại phía sau” Nhà nước đã tạo điều kiện cho mỗi cá nhân được phát huy năng lực, trình độ của mình, có cơ hội thành công và phát triển Những kết quả đạt được trong phòng chống đại dịch Covid-19 với phương châm thực hiện nhiệm vụ “kép”: vừa phòng, chống dịch hiệu quả, vừa đảm bảo phát triển kinh tế-xã hội, an sinh xã hội là minh chứng cụ thể việc thực

hiện đồng hành chính sách kinh tế và chính sách xã hội, không vì kinh tế mà hy sinh các lợi ích khác của cộng đồng, đặc biệt là sức khỏe, tính mạng của Nhân dân

3.2 Hạn chế

Việc thể chế hóa, đưa nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế vào cuộc sống có nội dung còn chậm Việc ban hành luật, các văn bản hướng dẫn thi hành nhìn chung chậm, chưa đáp ứng yêu cầu biến đổi nhanh của nền kinh tế Một số chủ trương của Đảng, ví dụ: kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế, chưa thực sự có cơ chế thông thoáng để thúc đẩy, hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp (về vốn, lao động, khoa học công nghệ, nguyên, nhiên liệu), xây dựng, ra tăng số lượng các doanh nghiệp lớn, có sức cạnh tranh trong nền kinh

tế hội nhập Vẫn còn cơ chế xin-cho, bao cấp đối với doanh nghiệp Nhà nước; thực hiện cổ phần hóa, tái cấu trúc doanh nghiệp Nhà nước thực hiện chậm, có nhiều bất cập, gây lãng phí, thất thoát tài sản Nhà nước Các cơ hội tiếp cận nguồn lực của các chủ thể tham gia nền kinh tế thuộc các thành phần khác nhau chưa thực sự công bằng, bình đẳng (ưu tiên các doanh nghiệp khu vực Nhà nước; ưu tiên thu hút vốn FDI…) Nguyên tắc thượng tôn pháp luật trong hoạt động kinh tế còn bị vi phạm trong quản lý Nhà nước về kinh tế, gây hậu quả nghiêm trọng Một số chính sách phát triển kinh tế bao trùm: đô thị vệ tinh; vùng đồng bào dân tộc thiểu số; vùng nông thôn chưa có sự đột phá mạnh mẽ, nhiều nội dung kém hiệu quả

4 Định hướng và thực hiện hội nhập ngày càng sâu, rộng, hiệu quả vào nền kinh tế thế giới

4.1 Ưu điểm

Cùng với xu thế chung của toàn cầu hóa, Việt Nam thực hiện hội nhập kinh

tế quốc tế ngày càng sâu, rộng; trong đó, Nhà nước đã thực hiện tốt vai trò mở đường, định hướng, tạo điều kiện để hội nhập

Trong năm 2020, Việt Nam đã tham gia 3 Hiệp định thương mại lớn, mở ra thị trường rộng lớn chưa từng có gồm Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu (EVFTA), Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực RCEP và Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Vương Quốc Anh (UKVFTA), nâng tổng số hiệp định tự do thương mại mà Việt Nam tham gia lên 15 Mặc dù trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp trên thế giới, công tác đàm phán, ký kết các Hiệp định thương mại tự do tiếp tục đạt được kết quả quan trọng; tiếp tục góp phần tạo thuận lợi cho các hoạt động thương mại của Việt Nam với các nền kinh tế