Bộ GD - ĐT đã trang cấp nhiều bộ TBDH chất lượng tốt phục vụ đắc lực cho công tác dạy - học của GV và HS, nhất là trong công tác đổi mới phương pháp dạy - học hiện nay rất có hiệu quả.[r]
Trang 1Giới thiệu ứng dụng hiện tượng dính ướt trong giảng dạy
Một số hình ảnh minh họa ứng dụng hiện tượng dính ướt trong quá trình giảng dạy: Kính mời quý thầy, cô đọc thêm bài viết giải trình thêm ở phía dưới đây Rất mong nhận được
ý kiến trao đổi của Quý thầy cô về vấn đề này Trân trọng cảm ơn
Trang 3GIẢI TRÌNH
VỀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC DỰ THI
Trang 4CUỘC THI SỬ DỤNG VÀ TỰ LÀM ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
BẬC TIỂU HỌC TOÀN QUỐC - NĂM HỌC 2008 - 2009 (Giải Nhì)
A Vấn đề đặt ra:
Bộ GD - ĐT đã trang cấp nhiều bộ TBDH chất lượng tốt phục vụ đắc lực cho công tác dạy - học của GV và HS, nhất là trong công tác đổi mới phương pháp dạy - học hiện nay rất có hiệu quả Tuy nhiên về một khía cạnh nào đó, do đặc điểm các vùng miền trong nước khác nhau, điều kiện cụ thể khác nhau cho nên có một số ĐDDH không đáp ứng được hoàn toàn như mong muốn hoặc vẫn còn thiếu thốn đối với người GV trực tiếp đứng lớp
Với một số suy nghĩ như trên, trường tiểu học Quảng Thuận đã tích cực hưởng ứng phong trào tự làm và sử dụng có hiệu quả TBDH do Ngành khởi xướng Chúng tôi xin mạnh dạn trình bày một số TBDH tự thiết kế để mong được sự chỉ đạo, đóng góp ý kiến của tất cả cấp trên và các đồng nghiệp - nhằm bổ sung, sửa chữa thành một sản phẩm hoàn thiện hơn, phục vụ tốt hơn cho hoạt động dạy - học
B Sáng tạo, tự làm và cải tiến TBDH:
1) Từ nhận xét đến ý tưởng: TBDH (bộ để dạy Toán và Tiếng Việt lớp 1,2,3 được trang cấp) nói chung rất đẹp, đa tính năng, có thể dạy được hầu hết chương chương trình của các lớp hiện hành (1,2,3), phục vụ rất thiết thực trong công tác giảng dạy hiện nay Tuy nhiên qua nghiên cứu tôi cũng có một số ý kiến riêng như sau:
- Khi sử dụng, GV vẫn bị gò bó theo khuôn thước có sẵn (thanh cài cố định, nam châm có hạn, phải thêm thao tác thay bảng cài bằng bảng nỉ khi cần thiết Bảng cài, bảng nỉ ít hữu dụng khi sử dụng vào các việc khác
- Thiếu tranh, đặc biệt là tranh Tiếng Việt, trong khi đây là TBDH mà đa số GV hay sử dụng và sử dụng thành thạo hơn cả
- Những vật liệu và công nghệ sản xuất của TBDH này không phổ biến với tất cả các miền, việc bổ sung thêm hoặc bù lại một cái bị hỏng, bị mất rất khó khăn với đa số GV
Từ ý tưởng đó, qua quan sát một hiện tượng tự nhiên rất hay gặp trong cuộc sống, tôi đã nảy ra ý tưởng đem ứng dụng hiện tượng này vào trong việc thiết kế, cải tiến và sử dụng TBDH
Đó là hiện tượng khi gấp áo mưa còn bị ướt thì các mặt tiếp xúc dính chặt vào nhau; giấy, quần áo mỏng khi ướt thì dính bết vào cơ thể và qua một tài liệu khoa học đã có giả thiết người xưa đã xây dựng các tháp Chăm bằng công nghệ này: Mài các viên gạch với nhau bằng nước, đến 1 độ nhẵn bóng nhất định, các viên gạch sẽ tự dính chặt vào nhau
Trang 5Điều này giải thích vì sao giữa các viên gạch của các tháp Chăm không hề có mạch vữa hay một chất kết dính tương tự
Với tính chất này đem áp dụng vào việc thiết kế và sử dụng TBDH là hết sức thích hợp:
Công nghệ kết dính bằng nước! Bởi vì:
- Phần lớn đối tượng dán (chữ cái, mô hình, hình vẽ ) đều là mặt phẳng, tiết diện không lớn và nhẹ;
- Thời gian kết dính không cần lâu và chỉ cần một độ kết dính vừa phải
- Có thể đặt đối tượng dán lên bất cứ vị trí nào trên mặt phẳng không thấm nước (Bảng chống loá, bảng xi măng, Bảng gỗ phủ sơn, fooc-mica )
- Với cách đính dán này, có thể áp dụng cho cả cấp THCS và một số hoạt động khác Chính vì thế sẽ tạo ra một thay đổi lớn trong việc sử dụng TBDH của GV, thuận lợi hơn,
có điều kiện sáng tạo hơn trong việc tự làm bổ sung và sử dụngTBDH này (tôi biết nhiều
GV rất khó khăn khi tìm mua nam châm để kết dính!)
Điều cơ bản nhất của việc cải tiến này đó là thay đổi công nghệ dán dính một vật này lên
một mặt phẳng khác: chất kết dính là nước và công cụ phổ biến là dùng khăn ẩm! (Thời
gian kết dính có thể vài ba ngày)
2) Tính năng: Như bộ TBDHTC của bộ nhưng có thể phát triển thêm theo hướng
mở, điều này phụ thuộc vào mỗi GV sử dụng và từng bài học cụ thể
BẢNG SO SÁNH GIỮA BỘ TBDHTC VÀ BỘ CẢI TIẾN
(Chúng tôi tạm gọi vật để dán dính lên mặt phẳng là đối tượng dán)
Bộ TBDH TC Bộ TBDH cải tiến
- Bảng gài
- Thanhcài
- Bảng nỉ
- Thanh gài
- Nam châm
- Chữ cái, chữ số, dấu
- Gắn chữ cái, hình vẽ vào khe cài trên tấm
nỉ hoặc bảng cài
- Dùng nam châm kết dính
- Bảng tôn phủ đềcan
- Dùng ngay bảng lớp
- Chữ cái, mô hình cắt
đề can, ép plastic
- Hình vẽ, mô hình in trên giấy, ép plastic
- Tranh SGK in màu
- Dùng khăn ẩm lau
bề mặt bảng, áp đối tượng dán lên (có thể được nhiều lớp nếu cứ tiếp tục lau bề mặt đối tượng dán trước)
- Dùng khăn ẩm lau
bề mặt sau của đối tượng dán, áp vào bề
Trang 6các phép tính, mô hình
được in trên tấm nhựa
- Hình vẽ in trên tấm
nhựa
- Que tính nhựa
- Mô hình các hình
hình học bằng mica
- Đồng hồ biểu diễn
khổ A3, ép plastic
mặt cần dán
- Nhúng nước!
(chỉ cần một bảng phụ hoặc bảng lớp để dạy được nhiều bài học, môn học)
(Dòng in nghiêng trên danh mục thiết bị của TBDHTC là giữ nguyên)
Cũng có thể kết hợp giữa 2 bộ TBDH này bằng các sử dụng các đối tượng dán của
bộ TBDHTC để dán lên các loại bảng bằng nước hoăc ngược lại.
Tác dụng của việc cải tiến:
- Dễ sử dụng
- Dễ bổ sung, sáng tạo trong sử dụng
- Điều kiện sử dụng rộng lớn hơn (Mọi mặt phẳng mịn, không thấm nước)
- Đối tượng sử dụng nhiều hơn
- Tiết kiệm hơn:
+ Bảng để dính dán dễ tìm vật liệu, rẻ hơn (tôn; fooc-mica )
+ Không cần bảng nỉ
+ Đềcan, ép plastic thông dụng và rẻ hơn in khi làm các phụ kiện
Cách sử dụng: Bởi vì TBDHTC của 3 lớp có nhiều chi tiết để sử dụng vào những chức năng khác nhau nhưng về hình thức lại giống nhau về cơ bản nên có thể sử dụng 1 bộ cải tiến dùng cho tất cả các lớp 1,2,3.
Sử dụng theo hướng dẫn từng bài cụ thể của TBDH trang cấp Tuy nhiên do cách dán dính nhanh chóng này GV có thể sáng tạo áp dụng tuỳ theo tình huống cụ thể Ví dụ: để
Trang 7phục vụ hoạt động luyện đọc từ ứng dụng (Tiếng Việt - Lớp 1): nhiều GV rất ngại vì phải viết những từ này lên bảng vì viết chữ in thường khó đẹp và mất thời gian, vì thế trước khi lên lớp, GV có thể dùng các chữ cái để lắp ghép sẵn thành từ hoàn chỉnh (1 tiết thường có 4 từ), khi đến thời điểm sẽ đính cả từ lên bảng Hoặc Toán: Thường những phép tính như 4 + 1; 5 + 2; 7 - 3 v.v Gv cũng ghép các mô hình, hình vẽ biễu diễn thành một tập hợp sẵn (4; 5;2;3.v.v ) để dính lên bảng (minh hoạ) Thao tác này để tiết kiệm kinh phí trong giai đoạn còn khó khăn, nếu có điều kiện kinh phí sẽ làm sẵn tất cả các từ ứng dụng có trong chương trình
Với những tính năng và tác dụng như trên, nếu được áp dụng vào việc thiết kế và làm TBDH trên quy mô lớn sẽ tiết kiệm được nhiều kinh phí
Để thiết kế một TBDH cần chú ý đến tính khoa học, tính sư phạm và tính thực tiễn của
nó Bên cạnh đó còn những tính chất như thẩm mĩ và kinh tế cũng là một điều quan trọng Với ý nghĩ như thế chúng tôi đã cố gắng tích hợp nhiều tính năng vào cùng một TBDH, chỉ cần một số thao tác để thay đổi tính năng và tác dụng của nó: (vẫn sử dụng công nghệ dán dính trên)
Quảng Thuận, tháng 3/2008