Nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong tư tưởng hồ chí minh và vận dụng vào công cuộc xây dựng chỉnh đốn đảng hiện nay

Để tạo chuyển biến mạnh mẽ về công tác xây dựng Đảng trong thời gian tới, cần tiếp tục thực hiện tốt 8 nhiệm vụ trong công tác xây dựng Đảng mà Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của

Đà Nẵng, 05/2014

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

Sinh viên thực hiện : VÕ VĂN THƯƠNG

Giáo viên hướng dẫn : Th.S CAO ĐỨC DŨNG

đã nhận được sự giúp đỡ, hướng dẫn tận tình của thầy giáo Cao Đức Dũng, người đã dày công dạy dỗ em trong suốt thời gian qua và nhất là đã động viên, khuyến khích, giúp đỡ, hướng dẫn em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này

Xin gửi đến quý thầy giáo, cô giáo khoa Giáo dục Chính trị - trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng

đã cung cấp cho em những kiến thức quý báu trong suốt bốn năm học vừa qua lời tri ân sâu sắc

Trong thời gian và trình độ có hạn, chắc chắn khóa luận sẽ không thể tránh khỏi thiếu sót Vì vậy em rất mong nhận được lời góp ý chân thành của quý thầy cô

và các bạn để khóa luận được hoàn thành tốt hơn Em xin chân thành cảm ơn!

Đà Nẵng, ngày 20 tháng 05 năm 2014 Người thực hiện

Võ Văn Thương

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 4

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu 4

5 Bố cục đề tài 5

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 5

PHẦN NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1: NGUYÊN TẮC TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 7

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về tự phê bình và phê bình 7

1.1.1 Quan điểm của Mác – Ăngghen về tự phê bình và phê bình 7

1.1.2 Quan điểm của Lênin về tự phê bình và phê bình 9

1.2 Những luận điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về nguyên tắc tự phê bình và phê bình .20

1.2.1 Vai trò, ý nghĩa của tự phê bình và phê bình trong Đảng .21

1.2.2 Tính chất, yêu cầu tự phê bình và phê bình trong Đảng 27

CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH TRONG XÂY DỰNG CHỈNH ĐỐN ĐẢNG HIỆN 36

2.1 Sự cần thiết phải tăng cường tự phê bình và phê bình trong xây dựng Đảng hiện nay 36

2.1.1 Tình hình thực hiện tự phê bình và phê bình trong Đảng 36

2.1.2 Nguyên nhân của những hạn chế của tự phê bình và phê bình trong xây dựng và chỉnh đốn Đảng .42

2.1.3 Quá trình thực hiện tự phê bình và phê bình trong Đảng .46

2.2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong

xây dựng chỉnh đốn Đảng hiện nay .52

2.2.1 Quan điểm, định hướng của Đảng ta về tự phê bình và phê bình trong Đảng 52

2.2.3 Một số kiến nghị 57

KẾT LUẬN 60

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 62

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, lãnh tụ vĩ đại của dân tộc ta, anh hùng dân tộc, chiến sĩ lỗi lạc của phong trào Cộng sản quốc tế Tuy Người đã đi vào cõi vĩnh hằng nhưng những cống hiến và hệ thống tư tưởng lý luận của Người vẫn còn nguyên giá trị Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam,

là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Tư tưởng của Người về xây dựng Đảng Cộng sản được xem như sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình cách mạng của Việt Nam soi sáng con đường cách mạng của dân tộc ta hôm nay và mai sau

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930 là một tất yếu khách quan của cuộc đấu tranh cách mạng, là điều kiện tiên quyết để giai cấp công nhân Việt Nam thực hiện sứ mệnh cao cả của mình, đó cũng là sự kiện cực kỳ trọng đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã chấm dứt cuộc khủng hoảng sâu sắc về đường lối cứu nước, kéo dài từ cuối thế kỷ XIX đến những năm

20 của thế kỷ XX của dân tộc ta

Thực tiễn cách mạng Việt Nam cho thấy, từ khi thành lập đến nay Đảng đã thể hiện được sứ mệnh lịch sử, vai trò tiên phong của mình đối với cách mạng Việt Nam Đảng đã chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua mọi khó khăn thử thách Theo Người: “Đảng ta là một Đảng lãnh đạo, tất cả cán bộ và đảng viên

dù ở cương vị khác nhau làm công tác khác nhau cũng phải đoàn kết nhất trí để làm tròn nhiệm vụ của Đảng giao cho"[11,154]

Đảng là đội tiên phong có tổ chức chặt chẽ nhất của giai cấp, chỉ có Đảng mới

có đủ phẩm chất chính trị và năng lực xứng đáng là người lãnh đạo Lênin viết:

“Chủ nghĩa Mác giáo dục đảng công nhân là giáo dục đội tiền phong của giai cấp

vô sản, đội tiền phong này đủ sức nắm chính quyền và dẫn dắt toàn dân tiến lên chủ nghĩa xã hội, đủ sức lãnh đạo và tổ chức xã hội mới, đủ sức làm thầy, làm người dẫn đường, làm lãnh tụ của tất cả những người lao động và những người bóc lột để giúp họ tổ chức đời sống xã hội của họ, mà không cần đến giai cấp tư sản và chống lại giai cấp tư sản”[33,33] Nguyên tắc, Đảng cộng sản phải giữ vai trò lãnh đạo là điều không phải nghi ngờ gì nữa Vận dụng quan điểm của Lênin về xây dựng Đảng kiểu mới, trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng và ở tất cả các thời kỳ,

Hồ Chí Minh luôn đặt sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng nước ta; công tác xây dựng Đảng là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa sống còn đối với Đảng ta, chế độ ta Từ ngày thành lập Đảng đến nay, tư phê bình và phê bình được coi là một trong những quy luật tồn tại và phát triển của Đảng và thực tiễn đã chứng minh, thường xuyên tự phê bình

và phê bình trong sinh hoạt Đảng là cách tốt nhất để giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong Đảng Làm cho Đảng ta thật sự trong sạch vững mạnh, là đạo đức văn minh Trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta đã nhiều lần khẳng định, phát triển kinh tế là nhiệm

vụ trung tâm, xây dưng Đảng là nhiệm vụ then chốt Cần phải xây dựng Đảng thực

sự trong sạch,vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ… nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng

Theo Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) “về một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” khẳng định vấn đề công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã đạt được nhiều kết quả tích cực; năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng không ngừng được nâng cao; phương thức lãnh đạo của Đảng từng bước được đổi mới; vai trò lãnh đạo của Đảng được giữ vững, niềm tin của nhân dân với Đảng được củng cố; đội ngũ cán bộ, lãnh đạo, quản lý các cấp đã có bước trưởng thành và tiến

bộ về nhiều mặt Đa số cán bộ, đảng viên có ý thức rèn luyện, nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, có ý thức phục vụ nhân dân, được nhân dân tin tưởng

Thành tựu 25 năm đổi mới là thành quả của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong

đó có sự đóng góp to lớn của đội ngũ cán bộ, đảng viên

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác xây dựng Đảng vẫn còn không ít hạn chế, yếu kém, thậm chí có những yếu kém khuyết điểm kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ chậm được khắc phục, làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng; nếu không được sửa chữa sẽ là thách thức đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và sự tồn vong của chế độ

Để tạo chuyển biến mạnh mẽ về công tác xây dựng Đảng trong thời gian tới, cần tiếp tục thực hiện tốt 8 nhiệm vụ trong công tác xây dựng Đảng mà Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã đề ra, coi đó là những nhiệm vụ vừa cơ bản, vừa lâu dài và phải thực hiện thường xuyên, có hiệu quả, đồng thời tập trung cao

độ để lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt ba vấn đề cấp bách sau đây:

Một là, kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, củng cố niềm tin của đảng viên và của nhân dân đối với Đảng

Hai là, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là cấp trung ương, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

Ba là, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong mối quan hệ với tập thể cấp ủy, cơ quan, đơn vị; tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng (Trích Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI)

Cùng với việc tiếp tục thực hiện các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, các quy định đã có về xây dựng Đảng, Nghị quyết cũng đưa ra các nhóm giải pháp sau đây: Nhóm giải pháp về tự phê bình và phê bình, nêu cao tính tiền phong, gương mẫu của cấp trên

Nhóm giải pháp về tổ chức, cán bộ và sinh hoạt đảng

Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách

Nhóm giải pháp về công tác giáo dục chính trị, tư tưởng

Chính vì những lý do trên thôi thúc tôi chọn đề tài: “Nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong tư tưởng Hồ Chí Minh và vận dụng vào công cuộc xây dựng chỉnh đốn Đảng hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của mình

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục tiêu của đề tài là trình bày một cách có hệ thống nguyên tắc tự phê bình

và phê bình trong tư tưởng Hồ Chí Minh Trên cơ sở phân tích thực trạng và thực tiễn cách mạng nước ta, từ đó đưa ra phương hướng xây dựng và phát triển Đảng

 Với những mục tiêu nghiên cứu trên, đề tài thực hiện những nhiệm vụ sau

- Làm rõ quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong xây dựng Đảng cách mạng

- Khái quát nguồn gốc và chiều sâu của nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong tư tưởng Hồ Chí Minh

- Từ thực tiễn đã qua về tự phê bình và phê bình trong xây dựng và chỉnh đón Đảng đề ra những phương hướng để xây dựng Đảng ngày một vững mạnh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu Trong đó chủ yếu là phương pháp lịch sử và lôgic, phân tích tổng hợp, quy nạp và diễn dịch, so sánh để thực hiện đề tài

5 Bố cục đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết thúc, tài liệu tham khảo khóa luận còn có 2 chương

Chương 1: Nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 2: Vận dụng nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng hiện nạy

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Nghiên cứu “Nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong tư tưởng Hồ Chí Minh và vận dụng vào công cuộc xây dựng chỉnh đốn Đảng hiện nay” là một vấn

đề lớn cần được nghiên cứu trong giai đoạn mới.Thực tế trong những năm qua ở nước ta đã có nhiều tác giả nghiên cứu vấn đề này, trong đó phải kể đến các công trình nghiên cứu như: Tập bài giảng xây dựng Đảng, Nxb lý luận chính trị, 06/2009

đã phân tích làm sáng tỏ những vấn đề cơ bản về Đảng và công tác xây dựng Đảng theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối của Đảng ta, gắn với thực tiễn xây dựng Đảng trên tất cả các mặt

Đảng, “Bác Hồ về tự phê bình và phê bình”, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 05/ 2005 Cuốn sách là hệ thống các bài nói và viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh về

tự phê bình và phê bình, một số văn kiện Đảng và một số bài nói và bài viết của các đồng chí Tổng bí thư của Đảng ta qua các thời kỳ về công tác tự phê bình và phê bình

“Tự phê bình và phê bình trong Đảng”, Nxb Chính trị quốc gia, 6/2012 Nội dung của cuốn sách xoay quanh 3 vấn đề gồm: phần 1: tập hợp những bài viết và bài nói về vấn đề tự phê bình và phê bình của chủ tịch Hồ Chí Minh Phần 2: những bài viết về tự phê bình và phê bình theo tư tưởng Hồ Chí Minh của nhiều tác giả Phần 3: Nghị quyết và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện Nghị quyết trung ương 4 (khóa XI)

Ngoài ra, còn có bài viết như: “Nghiêm túc tự phê bình và phê bình để xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý”, Tác giả Nguyễn văn Chi đã khái quát những vấn đề trong nghị quyết trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý Bài viết của Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu về: “Cần chuẩn

bị tốt việc tự phê bình và phê bình của các cơ quan trung ương và tỉnh, thành”

PGS, TS Lý Hoàng Ánh, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh và TS Ông Văn Năm, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố

Hồ Chí Minh về “Tăng cường công tác tự phê bình và phê bình góp phần nâng cao chất lượng sinh hoạt ở các tổ chức cơ sở đảng” “Tự phê bình và phê bình, vũ khí sắc bén để xây dựng, chỉnh đốn Đảng” của tác giả Hà Đăng Bài viết của Hà Phương về “Tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt chi bộ Đảng” Bài viết ngày 17/05/2013 trên báo Nhân dân “Bác Hồ với tự phê bình và phê bình” “Dũng cảm, gương mẫu tự phê bình và phê bình, xử lý nghiêm sai phạm” trên báo Quân đội nhân dân, ngày 16/07/2013 Bài của Võ Thanh Bình, Trường Chính trị tỉnh Kon Tum “Tấm gương tự phê bình và phê bình của chủ tịch Hồ Chí Minh”, Tạp chí Cộng sản, 07/08/2013 Đẩy mạnh tính phê và tự phê trong sinh hoạt Đảng, ngày 12/09/2013 trên báo Bảo hiểm xã hội, “Bốn nguyên tắc tự phê bình và phê bình theo tư tưởng Hồ Chí Minh” trên báo HaTinhOnline và những bài viết trên các tạp chí Cộng sản, Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng…

Đây là những nguồn quan trọng để tôi tham khảo và trình bày về: Nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong tư tưởng Hồ Chí Minh và vận dụng vào công cuộc xây dựng chỉnh đốn Đảng hiện nay

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: NGUYÊN TẮC TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH TRONG TƯ

TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về tự phê bình và phê bình

1.1.1 Quan điểm của Mác – Ăngghen về tự phê bình và phê bình

Khi đặt nền móng hình thành tư tưởng cơ bản về chính Đảng cách mạng của giai cấp công nhân, Mác và Ăngghen đã đề cập đến vấn đề tự phê bình và phê bình của Đảng cộng sản Để thực hiện được sứ mệnh lịch sử của mình giai cấp công nhân phải thành lập chính Đảng cách mạng của mình Đảng phải được xây dựng chặc chẽ thống nhất cả về cương lĩnh chính trị, tư tưởng và tổ chức, phải luôn đấu tranh chống mọi tranh chống mọi trào lưu, tư tưởng cơ hội, xét lại Đảng phải tự phê bình và phê bình nhằm phát huy ưu điểm, hạn chế sai lầm, tăng cường sự đoàn kết thống nhất trong Đảng Vì thế mà các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác đặc biệt quan tâm đến công tác phát triển Đảng và rèn luyện đảng viên Chính vì vậy những người cộng sản cần nghiên cứu kỷ chủ nghĩa Mác để vận dụng sáng tạo vào công cuộc xây dựng và phát triển, làm cho Đảng ta thật sự là cách mạng thật sự là văn minh như lời bác Hồ thường dạy chúng ta Cơ sở lý luận quan trọng cho nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong Đảng của Hồ Chí Minh xuất phát từ nguyên tắc cơ bản trong xây dựng Đảng cách mạng của giai cấp vô sản là từ các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác

Quan điểm về phê bình của Mác được hình thành từ rất sớm, trong tác phẩm

“góp phần phê phán triết học pháp quyền của Heghen” Trong tác phẩm này tuy Mác chưa đề cập đến Đảng cộng sản và nhà nước vô sản nhưng Mác đã nêu lên quan điểm duy vật về nhà nước và pháp quyền, đó là cá nhân, gia đình và xã hội, công dân chứ không phải là nhà nước pháp quyền như của Heghen Đây cũng tác phẩm lớn đầu tiên của Mác trong quá trình chuyển biến từ lập trường duy tâm sang duy vật, từ lập trường dân chủ cách mạng sản lập trường cách mạng vô sản

Chủ nghĩa duy vật biện chứng đã khẳng định: mọi sự vật và hiện tượng trên thế giới cũng như đời sống xã hội đều vận động và phát triển trong sự thống nhất

và đấu tranh của các mặt đối lập Tự phê bình và phê bình cũng là sự vận động và phát triển của quy luật này trong Đảng cộng sản Việc tự phê bình và phê bình trong Đảng đây là một nguyên tắc quan trọng trong quy luật xây dựng và phát triển Đảng Khi đề cập đến vấn đề này Ăngghen đã từng nhấn mạnh: “việc Đảng phê bình các hoạt động đã qua của mình là việc tuyệt đối cần thiết, thông qua đó Đảng học cách hoạt động tốt hơn”¹ Khi đề cập đến sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Mác – Ăngghen đã hình thành tư tưởng về chính Đảng cách mạng của giai cấp công nhân Việc xây dựng Đảng phải: chặt chẽ, thống nhất cả về cương lĩnh, tư tưởng và tổ chức, phải luôn luôn đấu tranh chống mọi trào lưu, tư tưởng cơ hội, cải lương, xét lại và bè phái ngay trong hàng ngũ của những người cộng sản Vì vậy hai Ông quan niệm, tự phê bình và phê bình là một lẽ tất yếu và rất cần thiết cho hoạt động xây dựng và phát triển của Đảng cộng sản Tự phê bình và phê bình nhằm phát huy những ưu điểm, khắc phục những sai lầm khuyết điểm, tăng cường

sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, không ngừng nâng cao tính chiến đấu của Đảng

Trong “Tuyên ngôn Đảng cộng sản”, Mác – Ăngghen đã viết: “những người Đảng cộng sản coi là điều đáng khinh bỉ nếu giấu giếm những quan điểm và ý định của mình Họ công khai tuyên bố rằng mục đích của họ chỉ có thể đạt được bằng cách dung bạo lực lật đổ toàn bộ trật tự xã hội hiện hành” Cho ta thấy được tính chất phê phán của cuộc cách mạng vô sản và cho thấy được sự khác biệt căn bản của cuộc cách mạng vô sản với các cuộc cách mạng khác là ở chổ nó tự phê bình chính bản thân mình, Đảng phê bình để cũng cố phát triển và hoàn thiện chính bản thân của Đảng Tóm lại khi hình thành Đảng cách mạng của giai cấp công nhân hai ông đã quan niệm nguyên tắc tự phê bình và phê bình là quan trọng, cần thiết cho

sự tồn tại và phát triển của Đảng cộng sản

1.1.2 Quan điểm của Lênin về tự phê bình và phê bình

 Quan điểm của Lênin về xây dựng Đảng kiểu mới

Học thuyết Mác – Lê nin về chính Đảng của giai cấp công nhân là một bộ phận cấu thành của chủ nghĩa xã hội khoa học – khoa học về cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, về cách mạng vô sản, về những quy luật chính trị xã hội của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Học thuyết đó chỉ ra quy luật sự ra đời của Đảng nhằm cải tạo xã hội cũ, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, tiến lên chủ nghĩa cộng sản Học thuyết về Đảng Cộng sản gắn liền với tên tuổi của Mác – Ăngghen – Lênin và đã trải qua một quá trình phát triển lâu dài Quá trình đó gắn liền với điều kiện lịch sử - cụ thể của cuộc đấu tranh cách mạng của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế

Mác – Ăngghen là những người đầu tiên đã nêu lên những tư tưởng cơ bản về chính Đảng cộng sản Những tư tưởng đó bắt nguồn từ luận điểm khoa học về vai trò lịch sử thế giới của giai cấp công nhân với tư cách là người đào huyệt chôn chủ nghĩa tư bản, sáng tạo ra xã hội mới không còn người bóc lột người: xã hội cộng sản, mà giai đoạn thấp của nó là chủ nghĩa xã hội Hai Ông đã chỉ ra được giai cấp công nhân là giai cấp cách mạng nhất, tiên tiến nhất trong xã hội Nhưng giai cấp công nhân chỉ có thể thực hiện được sứ mệnh của mình khi nó tự tổ chức ra được chính Đảng độc lập của nó Ăngghen viết “Để cho giai cấp công nhân có đủ sức mạnh và có thể chiến thắng trong giờ phút quyết định thì điều kiện là Mác và Tôi

đã bảo vệ quan điểm này từ 1847: Phải tổ chức được một Đảng riêng biệt, tách khỏi các Đảng khác và đối lập với các Đảng đó, nhận thức rõ mình là, Đảng của giai cấp” [4; 4]

Khi chứng minh tính tất yếu của việc cần phải thành lập chính Đảng của giai cấp công nhân, Mác và Ăngghen đã chỉ ra rằng: đó là điều kiện tiên quyết để đảm bảo cho cách mạng xã hội thu được thắng lợi và thực hiện được mục đích cuối cùng của nó là tiêu diệt giai cấp

Kế thừa những di sản của Mác – Ăngghen, Lênin đã sáng tạo học thuyết về chính Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

Sau khi Ăng ghen mất cùng với những điều kiện lịch sử mới đòi hỏi giai cấp công nhân phải có đường lối chiến lược, sách lược mới Trong khi đó các lãnh tụ của quốc tế II đã xét lại chủ nghĩa Mác, biến các Đảng dân chủ xã hội thành các Đảng cải lương, thực hiện một chính sách đầu hàng giai cấp tư sản Lênin đã đấu tranh không khoan nhượng đối với những kẻ cơ hội, xét lại của họ và phát triển sáng tạo những luận điểm của Mác và Ăng ghen về xây dựng Đảng, xây dựng nên học thuyết về Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

Lênin đã xây dựng nên một học thuyết về Đảng cộng sản kiểu mới trên cơ sở

kế thừa và phát triển những tư tưởng của C.Mác và Ph Ăngghen, có thể khái quát

ở một số điểm nổi bật sau:

1 Chủ nghĩa Mác là một hệ thống lý luận khoa học về cuộc cách mạng của giai cấp công nhân nhằm giải quyết mình, là kết quả của sự phát triển một cách khoa học những tư tưởng tiên tiến của xã hội loài người thể hiện lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân, đã chỉ ra cho giai cấp công nhân thấy rõ những phướng hướng chính trị của tất cả các mặt hoạt động cần thiết trong cuộc đấu tranh để thực hiện

2 Đảng Cộng sản là đội tiên phong chính trị có tổ chức và là đội ngũ có tổ chức chặt chẽ nhất, cách mạng nhất và giác ngộ nhất của giai cấp công nhân

Đảng là một bộ phận của giai cấp công nhân, nhưng phải phân biệt Đảng với toàn bộ giai cấp Đảng là đội tiên phong chính trị và là đội ngũ có tổ chức chặc chẽ, có giác ngộ nhất của giai cấp công nhân, Đảng là người đưa yếu tố tự giác nhất vào phong trào công nhân, là người định hướng chính trị và là người giáo dục, động viên tổ chức cho quần chúng hành động cách mạng Lênin chỉ ra rằng:

“Không được lẫn lộn Đảng, tức đội tiền phong của giai cấp công nhân, với toàn bộ giai cấp” [8; 289]

Vai trò tiên phong của Đảng thể hiện trên lĩnh vực lý luận, về mặt tổ chức và hành động gương mẫu của đảng viên trong thực tiễn Lê-nin đã đưa ra một số luận điểm: “chỉ Đảng nào được một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò người chiến sĩ tiền phong” [6; 32] Đảng phải là “trí tuệ, danh dự

và lương tâm của thời đại chúng ta”; Không được lẫn lộn Đảng, tức là đội tiền phong của giai cấp công nhân, với toàn bộ giai cấp, mà Đảng là “đội tiên phong giác ngộ nhất của giai cấp vô sản”.Đảng là giai cấp nhưng không phải toàn bộ giai cấp Không được lẫn lộn Đảng với giai cấp Đảng chỉ thu hút vào mình những người giác ngộ nhất, có ý thức tổ chức và kỷ luật cao nhất trong giai cấp công nhân

và nhân dân lao động

3 Khi có chính quyền, Đảng là hạt nhân lãnh đạo hệ thống chính trị của chủ nghĩa

xã hội và là một bộ phận của hệ thống đó Đảng là đội tiền phong giác ngộ có tổ chức chặc chẽ nhất của giai cấp, do đó, trong hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa chỉ có Đảng mới có đủ phẩm chất chính trị và năng lực xứng đáng của người lãnh đạo Lênin viết “Chủ nghĩa Mác giáo dục đảng công nhân,là giáo dục đội tiền phong của giai cấp vô sản, đội tiền phong này đủ sức nắm chính quyền và dẫn dắt toàn dân tiến lên chủ nghĩa xã hội, đủ sức lãnh đạo và tổ chức một chế độ mới, đủ sức làm thầy, làm người dẫn đường, làm lãnh tụ của tất cả những người lao động

và những người bóc lột để giúp họ tổ chức đời sống xã hội của họ, mà không cần đến giai cấp tư sản và chống lại giai cấp tư sản” [33; 33] Lênin nhấn mạnh về nguyên tắc, Đảng cộng sản phải giữ vai trò lãnh đạo, đó là điều không còn gì phải nghi ngờ nữa

Theo V I Lê-nin, sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản là điều kiện tiên quyết bảo đảm cho công cuộc đấu tranh giữ vững chính quyền và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Người chỉ rõ, buông lỏng sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản là sai lầm

về nguyên tắc, bởi nếu vậy sẽ thủ tiêu sức mạnh của Nhà nước xã hội chủ nghĩa và

cả hệ thống của nó và sẽ mở đường cho các phần tử cơ hội phản động cướp chính quyền

4 Tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản trong xây dựng tổ chức, sinh hoạt và hoạt động của Đảng

Đảng là đội liên minh tự nguyện của những người cùng chung lý tưởng và lợi ích cơ bản của những đại biểu ưu tú nhất của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Thực hiện dân chủ là nhằm phát huy cao nhất trí tuệ và mọi khả năng sáng tạo của những chiến sỹ tiên phong trong Đảng Đó là điều kiện cơ bản đảm bảo cho Đảng có trí tuệ cao nhất để làm tròn được vai trò người lãnh đạo toàn xã hội Đảng còn là một tổ chức chiến đấu Dân chủ trong Đảng phải có sự chỉ đạo tập trung để đảm bảo sự thống nhất ý chí và hành động trong Đảng

Tập trung là quyền lực của tập thể giao cho những người lãnh đạo để thực hiện

ý chí của đa số Tập trung dân chủ hoàn toàn đối lập với chuyên quyền độc đoán,

vô chính phủ Nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng được thực hiện vận dụng phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể của cuộc đấu tranh giai cấp, với điều kiện hoạt động và vị trí của Đảng trong đời sống xã hội Thiếu sự chỉ đạo tập trung, dân chủ

có thể trở thành vô chính phủ Coi dân chủ là phá hoại tính tập thể lãnh đạo và dẫn đến tình trạng tập trung quan liêu, chuyên quyền, độc đoán Buông lỏng tập trung

sẽ rơi vào vô chính phủ, cục bộ, địa phương chủ nghĩa, phá hoại sự thống nhất và sức chiến đấu của Đảng

Tập trung dân chủ là thuộc tính cơ bản của đảng, thể hiện bản chất và sự sống còn của Đảng; là tiêu chí để phân biệt chính đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

- Đảng cách mạng chân chính với các đảng phái khác

5 Đảng là một khối thống nhất về chính trị, tư tưởng và tổ chức Tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển của Đảng

Đoàn kết thống nhất là quy luật trưởng thành của Đảng Sự đoàn kết thống nhất trong Đảng bắt nguồn từ bản chất của giai cấp vô sản, từ sự kết cấu chặc chẽ của Đảng Đảng chỉ thu nhận vào đội ngũ của mình những đại biểu ưu tú của giai cấp

vô sản tự nguyện xin gia nhập Đảng Đó là những người có cùng lý tưởng, mục đích và lợi ích

Trong điều kiện có chính quyền, Lê nin đặc biệt quan tâm đến sự thống nhất của Đảng Thực tế ở nhiều nước xã hội chủ nghĩa đã chứng tỏ sự thống nhất đội ngũ Đảng là nguồn gốc của mọi thắng lợi, là nhân tố để đoàn kết toàn dân, quyết định sự vững mạnh của nhà nước xã hội chủ nghĩa và nền tảng chính trị, xã hội của

nó Lênin còn chỉ rõ, “khi đã có chính quyền, nếu để xảy ra chia rẽ thì không chỉ là nguy hiểm mà còn là cực kỳ nguy hiểm nếu Đảng đó lại nắm chính quyền ở một nước mà giai cấp công nhân chiếm một tỷ lệ nhỏ bé trong dân cư” [42; 336]

Đó là nguồn gốc sức mạnh chủ yếu, vô địch và vô tận của Đảng, là điều kiện

để đoàn kết giai cấp V I Lê-nin đã phát triển quan điểm của chủ nghĩa Mác về sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng Cộng sản Người đưa ra khẩu hiệu “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại” Để sự đoàn kết thống nhất trong Đảng luôn luôn được củng cố và phát triển, Đảng cần phải thực hiện tự phê bình và phê bình, đây là quy luật phát triển của Đảng, có tác dụng phát hiện, giải quyết mâu thuẫn đối với từng cá nhân, từng tổ chức và cả hệ thống của Đảng Song, tự phê bình và phê bình phải có tính đảng và tính nguyên tắc là nhằm tăng cường sự

thống nhất trong Đảng, chứ không phải tạo ra bè phái để chia rẽ nội bộ Đảng; nhằm tăng cường giữ vững mối quan hệ chặt chẽ giữa các tổ chức đảng và giữa các

tổ chức đảng với nhân dân

Tự phê bình và phê bình là biện pháp quan trọng nâng cao trí tuệ, phát hiện và giải quyết những mâu thuẩn trong Đảng Tự phê bình và phê bình phải có tính Đảng, tính nguyên tắc cao, phải đảm bảo tăng cường sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, nâng cao được mối quan hệ chặc chẽ giữa Đảng và quần chúng Tự phê bình

và phê bình là một nội dung thường xuyên trong sinh hoạt Đảng

6 Đảng gắn bó chặt chẽ với nhân dân, kiên quyết đấu tranh để ngăn ngừa và khắc phục bệnh quan liêu, xa rời nhân dân

Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân Đảng là một tổ chức tự nguyện đấu tranh với sự nghiệp giải phóng quần chúng khỏi ách áp bức bóc lột Quần chúng cần có Đảng với tư cách là người lãnh đạo họ trong cuộc đấu tranh ấy Nếu không có sự đồng tình và ủng hộ của quần chúng thì mọi chủ trương, đường lối của Đảng không trở thành hiện thực

Xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản là một sự nghiệp hoàn toàn mới mẻ và vô cùng khó khăn Sự nghiệp đó có thể thành công nếu tổ chức đảng và phát huy được tính sáng tạo, cách mạng của quần chúng Lênin chỉ ra rằng những người cộng sản chỉ như những giọt nước trong đại dương nhân dân” “Nếu không

có sự đồng tình ủng hộ của nhân dân thì mọi chủ trương, đường lối của Đảng không thể trở thành hiện thực Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân Khi nắm chính quyền, Đảng có nhiều điều kiện mới, công cụ mới để tăng cường mối liên hệ giữa Đảng với nhân dân, nhưng cũng dễ nảy sinh bệnh quan liêu, mệnh lệnh, tham nhũng;làm cho đảng viên thoái hoá biến chất, xa rời quần chúng Đó là nguyên nhân căn bản làm cho Đảng suy yếu

Khi đã có chính quyền, Đảng có nhiều điều kiện mới, công cụ mới rất thuận lợi cho việc tăng cường mối liên hệ giữa Đảng và quần chúng; đồng thời trong Đảng

cũng dễ nãy sinh bệnh quan liêu, mệnh lệnh làm cho một bộ phận cán bộ, đảng viên thiếu rèn luyện có thể rơi vào tình trạng thoa hóa, biến chất, xa rời quần chúng Lênin coi đó như là một nguy cơ Đảng cầm quyền cần phải chú ý để phòng, khắc phục

7 Đảng phải tích cực kết nạp những đại biểu ưu tú của giai cấp công nhân và nhân dân lao động vào Đảng, kịp thời đưa những người không đủ tiêu chuẩn và những phần tử cơ hội ra khỏi Đảng Đó là một biện pháp đặc biệt quan trọng nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng

Đảng là đội tiền phong của giai cấp Đảng chỉ có thể làm tròn vai trò ấy nếu trong Đảng chỉ bao gồm những chiến sỹ tiền phong Tích cực kết nạp những đại biểu ưu tú của giai cấp công nhân và nhân dân lao động vào Đảng là biện pháp quan trọng để cải thiện thành phần, chất lượng của Đảng là điều kiện vô cùng trọng yếu để nâng cao uy tín và giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng Để đội ngũ của Đảng luôn luôn trong sạch, chỉ bao gồm những chiến sỹ tiền phong được quần chúng tin yêu thì Đảng phải thường xuyên đưa những người không đủ tiêu chuẩn

và những phần tử cơ hội ra khỏi Đảng Đó là một biện pháp đặc biệt quan trọng nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng

8 Chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân là bản chất của Đảng Cộng sản Theo Người, chủ nghĩa quốc tế không phải là lời nói suông, không phải là lời tỏ tình đoàn kết, không phải là nghị quyết mà là hành động Chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân là bẩn chất của Đảng cộng sản Bản chất đó bắt nguồn từ vai trò và

sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Tính chất quốc tế của Đảng thể hiện trước hết ở chỗ Đảng được tổ chức và hoạt động theo những nguyên lý của học thuyết Mác – Lênin về Đảng, ở đường lối chiến lược, sách lược đối nội, đối ngoại của Đảng, ở chỗ Đảng luôn luôn quan tâm giáo dục đội ngũ cán bộ Đảng viên và nhân dân lao động chủ nghĩa quốc tế vô sản

Học thuyết chính đảng kiểu mới của V I Lê-nin cũng như toàn bộ chủ nghĩa Mác – Lênin vơi thuộc tính cách mạng và khoa học của nó đòi hỏi các chính Đảng cách mạng của giai cấp công nhân phải xuất phát từ điều kiện cụ thể của dân tộc, giai cấp, thực tiễn chính trị và xã hội của nước mình mà vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo, đến nay học thuyết chính Đảng của Lênin vẫn luôn mang ý nghĩa

lý luận sâu sắc, đang soi sáng cho công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng ở nước ta hiện nay

 Quan điểm của Lênin về tự phê bình và phê bình

Thời đại Lênin sinh ra và hoạt động cách mạng là thời kỳ vận dụng, bảo vệ

và phát triển học thuyết của Mác, đưa học thuyết của Mác vào thức tế cách mạng Nga Đặt trong bối cảnh đó, chủ nghĩa Mác là một học thuyết khoa học, tiên tiến của thời đại, có sức thuyết phục và chinh phục được hàng triệu trái tim, khối óc của nhân loại Sức hấp dẫn của học thuyết chính là ở chỗ, các nhà sáng lập đã đặt giai cấp vô sản từ chỗ đi làm thuê, bị áp bứt, bóc lọt trong xã hội tư bản, trở thành chủ thể sáng tạo ra lịch sử, sáng tạo ra một thế giới mới, một thế giới hòa bình, bình đẳng, bác ái không còn tình trạng người bóc lọt người.Trong cuộc đấu tranh để lật

đổ giai cấp tư sản, giai cấp vô sản “chẳng mất gì hết, ngoài những xiềng xích trói buộc họ” [17,646]

Cuộc cách mạng vô sản là cuộc cách mạng vô cùng khó khăn, phức tạp và chưa có trong lịch sử nhưng nó nhất định thắng lợi khi cách mạng có Đảng dẫn đường Trong cuộc cách mạng vô cùng khó khăn và phức tạp ấy không thể nào không phạm phải sai lầm, khuyết điểm nhưng một Đảng mà dám nhìn thẳng vào những sai lầm, khuyết điểm ấy, tự phê bình và phê bình để sữa chữa,khắc phục thì nhất định sẽ thắng lợi

Phát triển những luận điểm của Mác – Ăngghen trong điều kiện lịch sử mới, Lênin đã xem nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong Đảng đó là quy luật bất di, bất dịch về sự phát triển của Đảng cách mạng Lênin viết: “tự phê bình và phê

bình là một việc tuyệt đối cần thiết cho hết thảy mọi chính Đảng sống và đầy sức sống Không gì tầm thường bằng chủ nghĩa lạc quan tự mãn” và “tất cả những Đảng cách mạng đều bị tiêu vong cho tới nay đều bị tiêu vong vì tự cao tự đại, vì không biết nhìn rõ cái gì tạo nên sức mạng của mình Còn chúng ta, chúng ta sẽ không bị tiêu vong, vì chúng ta không sợ nói lên những nhược điểm của chúng ta

và những nhược điểm đó, chúng ta sẽ học được cách khắc phục” Từ đó chúng ta

có thể thấy được nếu Đảng mà cứ tự cao, tự đại, chỉ đi tìm khuyết điểm của người

mà không thấy những sai lầm, khuyết điểm của mình, không nhìn thẳng vào những khuyết điểm mà mình mà sữa chữa thì sẽ làm cho sức chiến đấu của Đảng bị giảm xuống và không làm tròn vai trò với giai cấp của mình thì sớm sẽ dẫn đến sự tiêu vong của một Đảng cách mạng chân chính

Lênin còn cho rằng chỉ có những lý thuyết không có áp dụng vào thực tiễn thì mới không mắc phải sai lầm, khuyết điểm còn đã hoạt động thực tiễn thì sẽ có sai lầm Nhưng chúng ta phải biết nhìn thẳng vào những sai lầm khuyết điểm Là người cách mạng, là người cộng sản phải biết tìm ra những nguyên nhân chủ quan

và nguyên nhân khách quan để tìm cách khắc phục, sữa chữa những sai lầm khuyết điểm ấy Chính vì thế Lênin cũng đã khẳng định: “Sai lầm cũng dạy chúng ta nhiều bài học Trong lĩnh vực này cũng như trong các lĩnh vực khác, chúng ta nói rằng chúng ta sẽ học tập bằng tự phê bình” Quan trọng là từ trong những sai lầm khuyết điểm ấy chúng ta rút ra được những bài học quý báu để xây dựng và phát triển Đảng không mắt phải những sai lầm khuyết điểm ấy tạo sự đoàn kết thống nhất trong Đảng

Sai lầm và khuyết điểm có hai nguyên nhân: đó là nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan Xét về chủ quan thì sai lầm khuyết điểm có thể bắt nguồn từ nhận thức và cũng xó thể bắt nguồn từ ý thức tư tưởng Đảng cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân nhưng nhận thức của đảng viên thì nhất loạt không đồng đều nhau Trước tình hình và nhiệm vụ mới nhận thức có thể nhanh

chậm khác nhau; có người nhạy cảm với cái mới, cái tiến bộ nhưng có người lại lạc hậu bảo thủ Ngoài ra còn có những tư tưởng không vô sản ảnh hưởng vào Đảng và những phần tử cơ hội chủ nghĩa luồn lọt vào Đảng Do đó, trong Đảng thường xuyên mâu thuẫn giữa cái cũ và cái mới, cái tiến bộ và cái lạc hậu Vì vậy trong Đảng phải thường xuyên tự phê bình và phê bình Đó là cơ sở khoa học và phương pháp luận sâu sắc để Đảng cộng sản vận dụng sáng tạo và linh hoạt vào hoạt động thực tiễn của mình

Lênin còn kịch liệt phê phán quan điểm cho rằng khi Đảng đã lãnh đạo chính quyền thì Đảng không nên tự phê bình và phê bình, vì kẻ thù có thể lợi dụng Người còn khẳng định tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển của Đảng Khi Đảng đã lãnh đạo chính quyền, Đảng lại càng cần tự phê bình và phê bình hơn nữa

vì sau thắng lợi của cách mạng thì dễ dẫn đến sự “kiêu căng” dễ làm cho người cộng sản khó nhận ra những sai lầm và khuyết điểm của mình Chính bằng tự phê bình và phê bình thì Đảng cộng sản mới khắc phục được “tính kiêu căng, tự mảng,

tự cao và tự đại”, mới phòng ngừa được nguy cơ trì trệ, bảo thủ có thể dẫn đến tiêu vong Người khẳng định tất cả những Đảng cộng sản tiêu vong cho đến nay đều bị tiêu vong bởi những lý do như vậy và vì không biết nhìn rõ cái gì tạo nên sức mạnh của mình Còn chúng ta, chúng ta sẽ không bị tiêu vong vì chúng ta không sợ nói lên những sai lầm khuyết điểm của chúng ta, từ đó chúng ta nhận thấy sai lầm và những tồn tại mà ta đang mắc phải để chúng ta học cách khắc phục nó

Tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển của Đảng nên Lênin cho rằng, khi những người cộng sản vi phạm khuyết điểm thì phải kỷ luật nặng hơn những người ngoài Đảng, phải trừng trị những người cộng sản nghiêm khắc hơn những người ngoài Đảng và thật là nhục nhã và tệ hại quá chừng: Đảng cầm quyền lại biện hộ cho những tên đốn mạt của mình

Trong quá trình hoạt động thực tiễn thì trong Đảng bao giờ cũng có những mâu thuẫn và những ý kiến không ăn khớp hoặc trái ngược nhau nhưng đó chỉ là

những mâu thuẫn cục bộ, nhưng nếu không giải quyết nó dứt điểm thì từ những mâu thuẫn nhỏ sẽ dẫn đến mâu thuẫn lớn làm mất sự đoàn kết thống nhất trong Đảng Bởi vậy Lênin đã khẳng định tự phê bình và phê bình là biện pháp căng bản

để xây dựng Đảng đoàn kết thống nhất thành một khối cả về ý chí lẫn hành động

Tự phê bình và phê bình còn là để kịp thời phát hiện các hiện tượng tiêu cực, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, những tàn dư của chế độ cũ chưa bị tiêu diệt như tham ô, buôn lậu, gian lận… không phát hiện và tiêu diệt những tiêu cực ấy thì

sẽ không xây dựng được chủ nghĩa xã hội

Lênin yêu cầu “chúng ta không sợ thừa nhận những sai lầm của chúng ta, chúng ta nên nhìn nhận sai lầm một cách tĩnh táo để tìm cách sữa chữa sai lầm đó” [33; 74] Và sai lầm đó sẽ dạy chúng ta nhiều bài học, trong lĩnh vực này hay lĩnh vực khác, chúng ta nói rằng chúng ta học tập bằng cách tự phê bình và phê bình Nhưng để tự phê bình và phê bình có kết quả cao thì phê bình phải công khai đôi khi là công khai với cả kẻ thù của Đảng, “chúng ta không nên che dấu sai lầm của chúng ta trước kẻ thù Ai sợ điều đó sẽ không phải là người cách mạng Trái lại nếu chúng ta công bố công khai với công nhân, chúng ta đã phạm sai lầm như thế

có nghĩa là từ nay vô sản chúng ta sẽ không tái phạm những sai lầm đó nữa” [31; 223] và công khai thừa nhận sai lầm khuyết điểm của mình và tìm cách sữa chữa,

đó là dấu hiệu của một Đảng cách mạng mácxít và chân chính Vì vậy Lênin nói

“công khai những sai lầm, khuyết điểm còn là trách nhiệm của những người cộng sản; công khai “những nhược điểm của phong trào mình và công khai phê bình những nhược điểm đó là một cách đễ khắc phục những nhược điểm đó một cách nhanh chóng và triệt để nhất” [31; 223] Lênin nói chỉ có chủ nghĩa tư bản mới đòi hỏi phải giấu giếm, không công khai vì lợi ích của họ, còn chủ nghĩa xã hội phải tiến tới xóa bỏ bí mật, phải công khai mọi sổ sách, nếu không những lời nói về kiểm kê, kiểm soát trở thành rỗng tuếch; dự đưa tin công khai giống như một thanh kiếm tự nó chữa lành được những vết thương do chính nó gây ra Để công khai mọi

hoạt động, Lênin quy định một chế độ báo cáo bắt buộc định ra những hình thức báo cáo thực tế, ngắn gọn nhưng phải rõ ràng chính xác Những kết luận sau khi kiểm tra phải được công khai minh bạch Chính vì thế mà Lênin xem tự phê bình

và phê bình là thang thuốc hữu hiệu nhất, thang thuốc hay nhất đễ chữa chạy những sai lầm, khuyết điểm của Đảng và của cán bộ Đảng viên Nếu biết sử dụng các phương pháp phù hợp với từng điều kiện, từng đối tượng, từng công việc cụ thể Người cũng phê phán cách dùng phương pháp hành chính mệnh lệnh trong tự phê bình và phê bình Theo người nếu cứ dùng phương pháp hành chính, mệnh lệnh thì tự phê bình và phê bình thường đem lại hiệu quả thấp, nhiều khi còn phản tác dụng Lênin đòi hỏi người cộng sản khi tự phê bình cần phải có thái độ nghiêm chỉnh dựa trên tình đồng chí, dựa trên sự hết sức tôn trọng lẫn nhau, dựa trên tính chủ động, sáng tạo trong cuộc đấu tranh nhằm đẩy lùi những mặc tồn tại, khuyết điểm Phê phán và luận chiến là cần thiết nhưng “chỉ được phê phán công khai, trực tiếp, rõ ràng và minh bạch chứ không phải bới lông tìm vết, không phải là châm chọc, soi mói nhau” [12; 233]

Tuy nhiên do điều kiện, hoàn cảnh lịch sử mà Lênin chưa đề cập nhiều đến tự phê bình và phê bình trong điều kiện một Đảng cầm quyền duy nhất lãnh đạo sự nghiệp cách mạng

1.2 Những luận điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về nguyên tắc tự phê bình và phê bình

Trong di sản của người về xây dựng Đảng đã đề cập đến nhiều vấn đề như:

nguyên tắc tập trung dân chủ; nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; nguyên tắc kỷ luật nghiêm minh và tự giác; nguyên tắc đoàn kết, thống nhất trong Đảng, trong đó nguyên tắc tự phê bình và phê bình được người coi là quy luật phát triển của Đảng Người nhấn mạnh: “Muốn đoàn kết chặt chẽ trong Đảng, ắt phải thống nhất tư tưởng, mở rộng dân chủ nội bộ, mở rộng tự phê bình và phê bình” [5; 503]

Người xem tự phê bình và phê bình là vũ khí để rèn luyện đảng viên, nhằm làm cho mỗi người tốt hơn, tiến bộ hơn và tăng cường đoàn kết nội bộ hơn

Tự phê bình và phê bình là vũ khí để nâng cao trình độ của Đảng, để Đảng làm tròn sứ mệnh lãnh đạo cách mạng, làm tròn trách nhiệm trước giai cấp và dân tộc Người nói: “Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng Một Đảng có gan từa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó… là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn, chân chính” [

5; 216]

Tự phê bình và phê bình không những là một vấn đề của khoa học cách mạng, mà còn là của nghệ thuật Người lưu ý cán bộ, đảng viên và các cấp bộ Đảng từ trên xuống dưới phải “luôn luôn dùng và khéo dùng cách phê bình và tự phê bình”.[8; 216] Muốn thực hiện tốt nguyên tắc này, đòi hỏi mỗi người phải trung thực, chân thành với bản thân mình cũng như với người khác, “phải có tình

đồng chí thường yêu lẫn nhau”

1.2.1 Vai trò, ý nghĩa của tự phê bình và phê bình trong Đảng

“Phê bình”, theo từ điển tiếng Việt, khái niệm phổ thông có nghĩa là xem xét, phân tích, đánh giá ưu điểm và khuyết điểm” là “nêu lên khuyết điểm để góp ý kiến, để chê trách”1 Theo nghĩa ở trên chúng ta có thể nhận thấy được phê bình là chủ thể nêu lên ưu điểm và khuyết điểm của khách thể nhằm giúp cho khách thể nhận thấy được mặt mạnh để phát huy hơn nữa, đồng thời cũng nêu lên những mặt hạn chế, khuyết điểm nhằm giúp cho khách thể tìm ra nguyên nhân để khắc phục những hạn chế khuyết điểm đó

Tự” ở đây cũng có nhiều nghĩa, nhưng trong luận văn này được hiểu là “từ dùng để chỉ bản thân chủ thể (bao gồm cá nhân và tổ chức) nhằm biểu thị việc nói đến là do chính chủ thể làm hoặc gây ra…”, là “từ dùng để chỉ bản thân chủ thể nhằm biểu thị chủ thể đồng thời cũng là khách thể chịu sự chi phối của hành động, hoạt động do mình làm hoặc gây ra” Theo cách hiểu ở trên tự phê bình là chủ thể

tự xem xét nêu lên những ưu, khuyết điểm của bản thân để cho khách thể và chủ

thể có thể xem xét, phân tích đánh giá những, mặt đã làm được để cũng cố và phát huy hơn nữa Đồng thời, tìm ra nguyên nhân của những khuyết điểm mà chủ thể nêu ra từ đó đưa ra được những góp ý giúp cho chủ thể khắc phục những sai lầm khuyết điểm ấy nhằm hoàn thiện chủ thể

Từ những phân tích ở trên chúng ta có thể thấy được giữa tự phê bình và phê bình có mối quan hệ biện chứng lẫn nhau, bởi vì nó là một phạm trù xã hội được thể hiện thông qua hoạt động của con người và những tổ chức mà con người lập ra

Tự phê bình và phê bình là không phải là hai chuyện khác nhau mà là hai mặt của cùng một vấn đề Chỉ khác nhau ở chỗ: Phê bình là kiểm điểm người khác, còn tự phê bình là kiểm điểm mình

Hồ Chí Minh rất coi trọng nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong Đảng, Trong báo cứu quốc, ngày 28-01-1946 Người đã có nói: “Vận mệnh nước ta ở trong tay ta Chúng ta đồng tâm nhất trí, trên dưới một lòng, thì chúng ta nhất định thắng lợi”1 Nếu chúng ta muốn đồng tâm nhất trí, thống nhất về cả ý chí và hành động thì mọi người phải thực hiện tốt tự phê bình và phê bình Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “Người cách mạng và đoàn thể cách mạng cần phê bình và tự phê bình thiết tha như người ta cần không khí” [7,114]

Từ điểm xuất phát của Hồ Chí Minh về tự phê bình và phê bình là dân chủ và nhân đạo Tư phê bình và phê bình là quy luật phát triển của Đảng thông qua tự phê bình và phê bình sẽ giúp được đảng viên nhận thấy được ưu, khuyết điểm của bản thân mình của đồng chí đồng đội mình; trên cơ sở đó phát huy những ưu điểm, tìm ra những nguyên nhân của khuyết điểm và biện pháp khắc phục những khuyết điểm đó Lênin coi tự phê bình và phê bình là quy luật bất di bất dịch của sự phát triển của Đảng cách mạng; xem thái độ của một chính Đảng đối với những sai lầm khuyết điểm của mình là một tiêu chuẩn chắc chắn để xét Đảng ấy có nghiêm túc hay không, có thực sự làm tròn nghĩa vụ của mình đối với giai cấp mình và quần chúng lao động không Hồ Chí Minh người vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác –

Lênin trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm đến vấn đề tự phê bình và phê bình trong Đảng Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Về quy luật phát triển, Đảng lao động Việt Nam dùng lối tự phê bình và phê bình để giáo dục đảng viên, giáo dục quần chúng” [12, 37] Người nhắc nhở cán bộ, đảng viên và các tổ chức đảng phải thiết thực tự kiểm điểm và kiểm điểm đồng chí mình Hễ thấy khuyết điểm phải sữa chữa Phải như thế Đảng mới phát triển công việc mới chóng thành công, như người yêu cầu: “Đảng không che giấu những khuyết điểm của mình, không sợ phê bình Đảng phải nhận khuyết điểm của mình mà tự sữa chữa, để tiến bộ và dạy bảo cán bộ và đảng viên” Nếu như không nhận thức thì như có bệnh trong người mà dấu giếm, để càng ngày bệnh càng nặng, nguy hiểm đến tính mạng “Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch

rõ cái đó, vì sao mà có khuyết điểm đó Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh dạng, chắc chắn, chân chính” [5, 206]

Đối với Đảng, việc tự phê bình và phê bình là công việc thường xuyên trong quá trình lãnh đạo cách mạng và trong xây dựng nội bộ Đảng Tại Hội nghị lần thứ sáu (lần 2) Ban chấp hành trung ương khóa VIII (1999), Đảng ta quyết định tiến hành cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, tự phê bình và phê bình nhân kỉ niệm 30 năm thực hiện Di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh và kỷ niệm 70 năm thành lập Đảng Việc tiến hành tự phê bình và phê bình được tiến hành từ Bộ Chính trị, Ban chấp hành Truong ương đến cơ sở là khâu đột phá và là biện pháp

có ý nghĩa quan trọng đảm bảo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đổi mới, chỉnh đốn Đảng Đến Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI): Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay Đảng ta đã đặt ra mục tiêu: Phải tạo được sự chuyển biến rõ rệt, khắc phục được những hạn chế, yếu kém trong công tác xây dựng Đảng, nhằm xây dựng Đảng ta thật sự là Đảng cách mạng chân chính, ngày càng trong sạch, vững mạnh, không ngừng nâng cao năng lực

lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, củng cố niềm tin trong Đảng và nhân dân, động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi các chủ trương, nghị quyết của Đảng

Trên cơ sở của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn qua trình xây dựng và trưởng thành của Đảng ta, có thể kết luận tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển của Đảng

Đồng thời tự phê bình và phê bình là biện pháp quan trọng để giáo dục và rèn luyện cán bộ, đảng viên Cán bộ, đảng viên là quần chúng ưu tú trong phong trào cách mạng trên mọi lĩnh vực Song do trình độ nhận thức, kinh nghiệm công tác và điều kiện thực tế nên cán bộ, đảng viên khó tránh khỏi những thiếu sót khuyết điểm Từ thực tế và những nhận thức biện chứng sâu sắc của người: Người đời không phải thần thánh, không tránh khỏi những khuyết điểm: “Đảng là người, nên

có sai lầm”, tức có lúc khỏe mạnh và cũng có những lúc ốm đau, bệnh tật; song không phải vì thế mà phát sinh lo âu, bi quan, chán nãn, làm lệch lạc tư tưởng mà phải vì thế mà giấu giếm bệnh của mình mà cần phải biết chủ động, kiên trì chữa chạy Người chỉ ra khuyết điểm cũng như bệnh vậy cần phải có “thang thuốc hay nhất” [5, 305] để chữa bệnh, tự phê bình và phê bình là thang thuốc tốt nhất để chỉnh sữa những khuyết điểm của mình Vì vậy, việc tự phê bình và phê bình là việc làm thường xuyên đối với tổ chức và mỗi cán bộ, đảng viên Thông qua tự phê bình và phê bình mà mỗi cán bộ, đảng viên thấy được ưu, khuyết điểm của mình và của đồng chí mình, trên cơ sở đó mà phát huy ưu điểm đã có và khắc phục những hạn chế mắt phải Trong quá trình phát triển của Đảng kể từ khi thành lập đến nay

có những vấn đề vừa làm vừa rút kinh nghiệm nên không thể tránh khỏi nhưng sai lầm, khuyết điểm Nhất là trong thời kỳ mở của thị trường như hiện nay có rất nhiều cám dỗ sẽ làm một bộ phận cán bộ, đảng viên bị lung túng dễ sa ngả, bị kích động hay bị mua chuộc làm sai lệch tư tưởng…, vì vậy tự phê bình và phê bình là biện pháp hữu hiệu để khắc phục những khuyết điểm đó, đồng thời rèn luyện nhân

cách làm việc của người cách mạng Thông qua tự phê bình và phê bình đội ngũ cán bộ, đảng viên được rèn luyện trưởng thành, những cán bộ, đảng viên có khuyết điểm về năng lực công tác thì được rèn luyện năng lực công tác, những cán bộ tha hóa về đạo đức, lối sống, tham nhũng, ức hiếp dân bị trừng phạt nghiêm minh Đồng thời đưa những phần tử cơ hội, tha hóa, biến chất ra khỏi Đảng và trừng trị theo pháp luật

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã chỉ ra tự phê bình là cá nhân (tập thể và tổ chức) thật thà nhận những sai lầm, khuyết điểm của mình để từ đó sữa chữa, để cho người khác tránh những sai lầm khuyết điểm ấy mà mình đã gặp phải Còn phê bình là thấy cá nhân (tập thể và tổ chức) mắc phải những sai lầm khuyêt điểm thì thành thật chỉ ra cho họ biết, từ đó khắc phục, sữa chữa, để họ tiến bộ Tự phê bình

và phê bình là vũ khí sắc bén, nó giúp Đảng ta mạnh và ngày một mạnh thêm Nhờ

tự phê bình và phê bình mà giúp cá nhân (tập thể và tổ chức) sữa chữa khuyết điểm, phát huy ưu điểm, giúp Đảng ta tiến bộ và phát triển không ngừng

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng hết sức nhuần nhuyễn và sáng tạo những quan điểm của Lênin về tự phê bình và phê bình vào điều kiện lịch sử nước ta: Thứ nhất, Người luận giải tự phê bình và phê bình một cách mộc mạc, dễ hiểu, xúc tích; dùng nhiều hình ảnh ví von, so sánh, cùng những câu châm ngôn, thành ngữ gần gũi với đời sống thường ngày của cán bộ, đảng viên và nhân dân ta Chính điều đó làm tăng hiệu quả công tác tư tưởng Thứ hai, Người đã xác định rõ: tự phê bình và phê bình là vũ khí sắc bén nhất, là thang thuốc hay nhất, để sữa chữa khuyết điểm, phát huy ưu điểm và để xây dựng Đảng ngày một mạnh thêm Để tự phê bình và phê bình là biện pháp cần bản để xây dựng và cũng cố khối đoàn kết thống nhất trong Đảng Trong qua trình phát triển của Đảng, nhất là trong giai đoạn hiện nay Đảng cũng có những mâu thuẫn, những ý kiến khác nhau đó là việc bình thường Song những mâu thuẫn, những ý kiến khác nhau đó phải được giải quyết kịp thời

để tạo sự đoàn kết và thống nhất trong nội bộ Đảng Tránh những biểu hiện của

chủ nghĩa cá nhân, tự cao, tự đại, tự đại, cục bộ, kéo bè, kéo cánh, ảnh hưởng không nhỏ đến sự đoàn kết thống nhất trong Đảng Theo nnghi quyết Trung ương 4 (khóa XI) Nhờ thẳng thắn tự phê bình và phê bình, dám nhìn thẳng vào sự thật, không né tránh đồng thời với các giải pháp phải bảo đảm đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, khả thi, kết hợp "chống và xây", "xây và chống", nói đi đôi với làm, tập trung giải quyết những vấn đề bức xúc, trì trệ nhất Chỉ đạo, tổ chức thực hiện với trách nhiệm và quyết tâm chính trị cao trong toàn Đảng Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các cấp ủy đảng, cán bộ chủ chốt, nhất là cấp trung ương, người đứng đầu làm trước và phải thật sự gương mẫu để cho các cấp noi theo Phải làm kiên quyết, kiên trì, xác định rõ lộ trình thực hiện, thời gian hoàn thành, làm từng bước vững chắc, thường xuyên kiểm tra, giám sát chặt chẽ Làm tốt nhiệm vụ xây dựng Đảng cũng chính là để thúc đẩy thực hiện nhiệm vụ chính trị Giúp sữa chữa những biểu hiện cá nhân và khắc phục những mâu thuẩn để tạo khối đại đoàn kết thống nhất trong Đảng, không để những người thiếu thiện chí với Đảng lợi dụng những bất đồng, mâu thuẩn làm chia rẽ Đảng Tóm lại tự phê bình

và phê bình là phương pháp quan trọng để giáo dục cán bộ, đảng viên, biện pháp căn bản để củng cố khối đại đoàn kết thống nhất trong Đảng

Bản chất của nó là xây dựng, vươn tới sự hoàn mỹ, thúc đẩy tiến bộ, là cách mạng và khoa học, là vì nhân dân, vì sự đoàn kết nhất trí trong Đảng Do đó, bản chất của tự phê bình và phê bình là hướng tới cái đẹp, cái tốt Mục đích và ý nghĩa của tự phê bình và phê bình trong tư tưởng Hồ Chí Minh là để làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân học được cái hay, tránh cái dỡ, chứ không phải là để nói xấu nhau Tự phê bình và phê bình như là trị bệnh cứu người; là không ngừng phát huy dân chủ trong Đảng, giữ được trật tự kỷ cưỡng của Đảng; làm cho cán bộ, đảng viên gương mẫu hơn, làm cho tổ chức Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh Đối tượng và nội dung trực tiếp của tự phê bình và phê bình là việc làm chứ không phải

là người, tức là sữa chữa, gọt rữa những thói hư tật xấu bị lây, nhiễm vào con

người chứ không phải là bỏ thân thể con người Tư tưởng nhân văn đề cao phẩm giá con người của Hồ Chí Minh thật là bao la, sâu sắc và chứa chan tình người.Việc đó làm tăng thêm tính giáo dục, giúp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân dễ hiểu và vận dụng dễ dàng không rơi vào tình trạng đố kỵ, thù hận lẫn nhau Phương pháp và hình thức của tự phê bình và phê bình Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh tự phê bình và phê bình để đi đến đoàn kết hơn nữa, là cốt lõi giúp nhau tiến bộ, không phải để công kích nói xấu nhau Vì vậy, phải phê bình cho đúng, không nên phê bình ẩu, phê bình suông Người chỉ rõ, cấp trên nhất thiết phải thật thà tự phê bình, cán bộ, đảng viên phải gương mẫu tự phê bình và phê bình, có như vậy dân chủ mới tốt, kỷ luật mới cao được Muốn cho bớt khuyết điểm, không mắc sai lầm thì trong Đảng phải thực hành nghiêm chỉnh tự phê bình

và phê bình Theo người “Phải biết cách phê bình sáng suốt, khôn khéo như tấm gương cho mọi người soi thấu những khuyết điểm của mình để tự mình sữa chữa [5,284] Phải biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa phê bình từ trên xuống và từ dưới lên Phê bình phải dân chủ, cấp trên phải thường xuyên kiểm tra cấp dưới, cấp dưới phải phê bình cấp trên, nhân dân phê bình cán bộ, đảng viên Người đã nói “phê bình mình cũng như phê bình người phải ráo riết, triệt để, thật thà, không nể nang, không thêm bớt, phải vạch rõ cả ưu điểm và khuyết điểm” [5,272] Khi tư phê bình

và phê bình cần phải gắn với sữa chữa tức là phải chỉ rõ ưu điểm, khuyết điểm và phương pháp để phát huy, khắc phục đồng thời phải gắn với động viên khen thưởng, xử phạt phải xem xét nguyên nhân của khuyết điểm, cân nhắc tới ưu điểm, phải đề cao cách sữa chữa nhưng phải rõ ràng, bảo đảm “cái lý phân minh, cái tình trọn vẹn”, vừa nâng cao tính giáo dục và giữ vững kỷ cương

1.2.2 Tính chất, yêu cầu tự phê bình và phê bình trong Đảng

Tính đảng của tự phê bình và phê bình trước hết là phải dựa trên cơ sở thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và

quan điểm đường lối, chính sách của Đảng để xem xét đánh giá ưu, khuyết điểm; luôn quán triệt quan điểm khách quan, toàn diện, lịch sử, cụ thể và phát triển trong

tiến hành tự phê bình và phê bình

Lênin ủng hộ “tự do phê bình” nhưng phê bình phải dựa trên nguyên tắc của Đảng và phải kiên quyết đấu tranh không khoan nhượng với những tư tưởng và hành động sai trái Không bàn quan trước khuyết điểm của cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng Nếu tự do phê bình mà có lợi cho chủ nghĩa tư bản thì phải bóp chết tự

do ấy đi.Theo Lênin, tự phê bình và phê bình phải dựa trên cơ sở những nguyên tắc

tổ chức và những tiêu chuẩn tổ chức sinh hoạt Đảng Muốn vậy, phải nghiên cứu bản chất vấn đề phải kiểm tra năng lực của nhân viên công tác, kiểm tra việc chấp hành thực tế, việc kiểm tra này không được bó hẹp trong Đảng mà phải kết hợp với thanh tra hoạt động của bộ máy nhà nước và với phong trào cánh mạng của quần chúng

Tự phê bình và phê bình trong Đảng phải có tính đảng Lênin lên án và phê phán kịch liệt tình trạng phê bình vô căn cứ, trái với những chuẩn mực quy định của Đảng, tình trạng phê bình nhưng “không có tính chất xây dựng mà có tính chất

bè phái” gây mất đoàn kết trong Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: khi tự phê bình và phê bình phải “ráo riết” Tự phê bình và phê bình phải có tính tự giác và có tính trách nhiệm cao để thực hiện tốt vai trò lãnh đạo cách mạng

Tính Đảng trong tự phê bình và phê bình bao hàm cả việc cảnh giác, đấu tranh của những phần tử cơ hội và xuyên tạc, lợi dụng phê bình để gây mất đoàn kết nội

bộ và chống phá cách mạng Đồng thời, tính đảng của tự phê bình và phê bình còn

là căn cứ để phân biệt một Đảng chân chính cách mạng với một Đảng khác Chất lượng của tự phê bình và phê bình là thước đo một Đảng có thực sự cách mạng hay không

 Tính giáo dục

Tự phê bình và phê bình thực hiện đúng đắn và nghiêm túc, tự bản thân nó đã mang tính giáo dục sâu sắc Lênin coi tự phê bình và phê bình là phương pháp đặt biệt, phương pháp Bônsêvích nhằm giáo dục cán bộ của Đảng và giai cấp công nhân nói chung theo tinh thần của sự phát triển cách mạng, khi người cộng sản hoạt động thực tiễn mắt phải sai lầm, khuyết điểm thì kiên quyết sữa chữa và rút ra những bài học để tránh lặp lại khuyết điểm đó cũng chính là bài học để giáo dục công nhân và nông dân Lênin yêu cầu: “chúng ta không sợ thừa nhận những sai lầm của chúng ta, chúng ta sẽ nhìn nhận sai lầm một cách tỉnh táo để tìm cách sữa chữa sai lầm đó” và sai lầm cũng dạy chúng ta nhiều bài học Trong lĩnh vực này cũng như lĩnh vực khác, chúng ta nói rằng chúng ta học tập bằng cách tự phê bình Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: tự phê bình và phê bình một mặt để sữa chữa cho nhau, một mặt để khuyến khích nhau, bắt chước nhau cho nên, “Đảng cần phải biết những ưu điểm và khuyết điểm của mình để dạy dỗ đảng viên, dạy dỗ quần chúng” [5, 206] Mục đích của tự phê bình và phê bình là cũng cố Đảng, nâng cao năng lực và sức chiến đấu của Đảng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, phong cách và năng lực công tác của cán bộ, đảng viên Để đảm bảo tính giáo dục trong tự phê bình và phê bình, cần làm rõ ưu điểm và khuyết điểm cũng như nguyên nhân và hướng khắc phục Theo chủ tịch Hồ Chí Minh có khen thì phải có chê, khen chê rõ ràng, đúng đắn mới có tác dụng giáo dục Như vậy thì cán bộ, đảng viên sẽ dễ tiếp thu và sữa chữa khuyết điểm một cách tự giác, thực sự Tự phê bình và phê bình đúng đắn sẽ có tính giáo dục chung, không chỉ với người khuyết điểm mà với mọi thành viên trong tổ chức Thông qua tự phê bình và phê bình mà tự nhận thức đến phẩm chất đạo đức, năng lực và phong cách công tác của mỗi cán bộ, đảng viên đều được nâng lên Qua tự phê bình và phê bình mà giáo dục mình và giáo dục đồng chí mình