Đề tài một số giải pháp xâydựng giá trị văn hóa doanh nghiệp điển hình của công ty TNHH MTV hồ ánh dương

Nền kinh tế thị trường trong bối cảnh hội nhập là điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hình thành và hoạt động giữa hàng trăm hàng ngàn các doanh nghiệp hoạt động cùng lĩnh vực với m

Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

“Văn hóa là một trong những yếu tố quan trọng góp phần gắn kết các thành viên trong một tổ chức Doanh nghiệp là một tổ chức, một cộng đồng xã hội, cùng thống nhất hoạt động vì mục tiêu chung là lợi nhuận Để có thể tạo nên sức mạnh cho mình bên cạnh sức mạnh về vốn, nguồn nhân lực, khoa học công nghệ…Doanh nghiệp còn

có một sức mạnh vô hình, đó là văn hóa doanh nghiệp” [1- Trang 108] Văn hóa doanh nghiệp là sự gắn kết rời rạc về bản chất các yếu tố: kinh tế doanh nghiệp, chính trị doanh nghiệp, xã hội doanh nghiệp, sinh thái doanh nghiệp thành một khối đậm đặc với nhau vì một mục tiêu chung: tồn tại và phát triển bền vững

Trong những năm gần đây, khái niệm văn hóa doanh nghiệp ngày càng được sử dụng phổ biến, vấn đề văn hóa doanh nghiệp đã và đang được nhắc đến như một “tiêu chí” khi bàn về doanh nghiệp Nền kinh tế thị trường trong bối cảnh hội nhập là điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hình thành và hoạt động giữa hàng trăm hàng ngàn các doanh nghiệp hoạt động cùng lĩnh vực với mình, để có thể tạo ra ấn tượng riêng trong tâm trí khách hàng, để thu hút người tài, tạo ra một tập thể vững mạnh Trên hết

là tăng cường năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp cần phải xây dựng cho mình một văn hóa mạnh

Tuy nhiên hiện nay vấn đề văn hóa doanh nghiệp tại các doanh nghiệp Việt Nam nói chung còn chưa được quan tâm đúng mức, còn mang một số hạn chế nhất định: nền văn hóa xây dựng một cách rời rạc, chưa có hệ thống và mang tính chuyên nghiệp, nhiều doanh nghiệp chưa coi trọng văn hóa như một vũ khí cạnh tranh,…Để có thể cạnh tranh trong điều kiện hội nhập, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải nhanh chóng khắc phục được những hạn chế này, xây dựng cho mình một bản sắc văn hóa doanh nghiệp riêng, cụ thể hơn đó là xây dựng cho mình một thương hiệu mạnh

Qua quá trình làm việc tại công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương, tôi nhận thấy mặc dù doanh nghiệp đã tốn không ít thời gian, công sức, thậm chí tiền của để xây dựng văn hóa doanh nghiệp nhưng thành công chỉ dừng lại ở sự cảm nhận và còn khá

mơ hồ Chính vì những lý do trên mà tác giả đã lựa chọn đế tài: “Một số giải pháp xây dựng giá trị văn hóa doanh nghiệp điển hình của công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương” làm đề tài luận văn tốt nghiệp

2 Tổng quan lịch sử nghiên cứu của đề tài

Vào đầu những năm 70(thế kỷ XX), sau sự thành công của các công ty Nhật, các công ty Mỹ bắt đầu tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến những thành công đó Và câu trả lời là: Văn hóa doanh nghiệp là yếu tố quan trọng nhất tạo ra sự thần kỳ của kinh tế Nhật Bản, tạo ra sự thành công của các doanh nghiệp Nhật Bản Đầu thập kỷ 90(thế kỷ XX), người ta bắt đầu nghiên cứu những nhân tố cấu thành và những tác động to lớn của văn hóa đối với sự phát triển của một doanh nghiệp

Ở Việt Nam, khái niệm về văn hóa doanh nghiệp còn tương đối mới mẻ và chưa

có một cách hiểu thống nhất Chính điều kiện hội nhập kinh tế thế giới, với sự cạnh tranh gay gắt của thị trường đã buộc các nhà lãnh đạo của các doanh nghiệp phải quan tâm sát sao tới yếu tố văn hóa trong doanh nghiệp mình

Trước nay chưa có ai thực hiện chuyên đề nghiên cứu về vấn đề xây dựng yếu tố văn hóa trong công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương Trong khi hiện tại các biện pháp xây dựng văn hóa của doanh nghiệp chưa phát huy được hiệu quả cũng như vai trò của

văn hóa đối với hoạt động kinh doanh của công ty Điều này cho thấy đề tài: “Một số giải pháp xây dựng giá trị văn hóa doanh nghiệp điển hình của công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương” là sự cần thiết và mang tính cấp thiết đối với hoạt động xây

dựng văn hóa của công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương

3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về văn hóa doanh nghiệp và vai trò của văn hóa doanh nghiệp trong qua trình kinh doanh

Nhận dạng những giá trị văn hóa trong công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương, phân tích đánh giá những giá trị văn hóa doanh nghiệp điển hình để đề ra được các biện pháp giúp xây dựng các giá trị văn hóa điển hình nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: vai trò cũng như ảnh hưởng của văn hóa doanh nghiệp tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Để từ đó tìm ra giải pháp xây dựng một số giá trị văn hóa điển hình tại doanh nghiệp

Nghiên cứ này được thực hiện trong thời gian là bốn tháng

Vì nghiên cứu này được thực hiện tại công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương là doanh nghiệp vừa tại Đồng Nai nên kết quả nghiên cứu không đại diện cho các doanh nghiệp khác hoạt động trên các vùng miền của Việt Nam Do bởi mỗi vùng miền có những phong tục tập quán và quan niệm sống riêng biệt, mang đặc thù địa phương do

đó sẽ có kết quả khác nhau

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng kết hợp các phương pháp sau để nghiên cứu:

¾ Phương pháp duy vật biện chứng

¾ Phương pháp duy vật lịch sử

¾ Phương pháp thống kê

¾ Phương pháp quan sát điều tra

6 Những đóng góp mới của đề tài

Đề tài nghiên cứu cung cấp cái nhìn chung về tình hình hoạt động kinh doanh của công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương Qua phân tích đánh giá kết quả kinh doanh, tình hình xây dựng các yếu tố văn hóa điển hình của công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương Đề tài đã nêu được những nguyên nhân dẫn đến hoạt động kinh doanh của công ty chưa thực sự hiệu quả

Đề tài đóng góp một số giải pháp nhằm xây dựng các yếu tố văn hóa doanh

nghiệp điển hình nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của công ty

7 Bố cục đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn gốm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp và các giá trị văn hóa điển hình trong doanh nghiệp

Chương 2: Thực trạng công tác xây dựng và phát triển các giá trị văn hóa doanh nghiệp điển hình tại công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương

Chương 3: Một số giải pháp xây dựng các giá trị văn hóa doanh nghiệp điển hình tại công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ CÁC

GIÁ TRỊ VĂN HÓA ĐIỂN HÌNH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Văn hóa doanh nghiệp và các giá trị văn hóa doanh nghiệp

1.1.1 Một số khái niệm

1.1.1.1 Văn hóa

Văn hóa là một lĩnh vực tồn tại và phát triển gắn với đời sống của nhân loạị Ở đâu có con người, có các hoạt động xã hội ở đó có văn hóa Vậy văn hóa là gì? thuật ngữ “văn hóa” xuất phát từ tiếng La Tinh: Cultus có nghĩa là trông trọt, gieo trồng, vun xới cho cây cối, thảo mộc xanh tươi, vun xới tinh thần (tâm hồn), giáo dục, đào tạo con người hay một cộng đồng người để họ trở nên tốt đẹp hơn, sống với nhau tử tế hơn, tôn trọng thương yêu, không làm tổn thương, không xúc phạm người khác và chính bản thân mình Từ xưa đến nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về văn hóa:

“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo ra và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn hóa, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa” [9-Tập 3 trang 431]

Nhà triết học cổ đại Edouard Heriot cho rằng “cái gì còn lại khi tất cả những thứ khác bị quên đi – cái đó chính là văn hóa” [12-Xây dựng văn hóa doanh nghiệp, yếu tố vàng của thành công, diễn đàn doanh nghiệp 20/10/2006] Văn hóa là một bộ phận của môi trường mà bộ phận đó thuộc con người, nói cách khác, tất cả những gì thuộc về tự nhiên, thì đều là văn hóa

Còn UNESCO lại có một định nghĩa khác về văn hóa: “Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sống động và mọi mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và của mỗi cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ, cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao nhiêu thể kỷ nó đã cấu thành một hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ

và lối sống và dựa trên đó từng dân tộc khẳng định bản sắc riêng của mình” [12- Xây

dựng văn hóa doanh nghiệp yếu tố vàng của thành công, diễn đàn doanh nghiệp 20/10/2006]

Theo giáo sư Trần Ngọc Thiêm: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con ngừơi với môi trường tự nhiên và xã hội của mình” [11- Trang 64]

Các nhà xã hội học chia văn hóa thành hai dạng: văn hóa cá nhân và văn hóa cộng đồng Văn hóa cá nhân là toàn bộ vốn tri thức, kinh nghiệm tích lũy của mỗi cá nhân, biểu hiện ở hệ thống và cách hành xử của cá nhân ấy trong đời sống thực tiễn Văn hóa cộng đồng là văn hóa của một nhóm xã hội, nó không phải là số cộng đơn giản của văn hóa cá nhân – thành viên của cộng đồng xã hội ấy Trong hoạt động doanh nghiệp thì văn hóa doanh nhân là thuộc văn hóa cá nhân, còn văn hóa doanh nghiệp là thuộc văn hóa cộng đồng

Văn hóa là phương tiện để con người “điều chỉnh”(cải tạo) cuộc sống của mình theo định hướng vươn tới chân, thiện, mỹ Được xem là cái “nền tảng”, vừa là mục tiêu vừa là động lực cho sự phát triển của con người, xã hội ngày càng công bằng và bền vững hơn, văn hóa có tác dụng tích cực đối với sự phát triển của mỗi cá nhân cũng như toàn bộ cộng đồng Nội lực của một dân tộc đó trước hết là mọi nguồn lực tập hợp từ vốn văn hóa truyền thống đã tích lũy trong lịch sử của chính dân tộc đó

Các quan niệm về văn hóa là khá đa dạng và phong phú nhưng tựu chung lại chúng đều thống nhất ở chỗ văn hóa là toàn bộ các giá trị vật thể và phi vật thể, được đúc kết từ đời này qua đời khác, hình thành và phát triển lớn mạnh cùng với quá trình hình thành và phát triển của xã hội loãi người Văn hóa không phải là một yếu tố phi kinh tế, trái lại văn hóa và kinh doanh có mối quan hệ mật thiết với nhau Văn hóa và kinh doanh đều có mục tiêu chung là phục vụ con người Văn hóa là nguồn lực lớn cho kinh doanh, tuy nhiên mục tiêu ngắn hạn của văn hóa và kinh doanh lại có thể trái ngược nhau, nếu kinh doanh chỉ chạy theo lợi nhuận trước mắt thì sẽ gây tác hại cho

văn hóa, xói mòn bản sắc văn hóa dân tộc và khi nền văn hóa không phù hợp sẽ kìm hãm, cản trở sự phát triển của kinh doanh

1.1.1.2 Văn hóa doanh nghiệp

Doanh nghiệp là tổ chức có tư cách pháp nhân, có con dấu, có tài sản, có quyền

và nghĩa vụ dân sự hoạt động kinh tế theo chế độ hạch toán độc lập, tự chịu trách nhiệm về toàn bộ vốn đầu tư do doanh nghiệp quản lý Một tổ chức kinh doanh bao giờ cũng được hình thành và điều hành bởi một nhóm các cá nhân Khi hợp tác với nhau các cá nhân này thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo luật Nhưng các cá nhân này cũng có những trình độ văn hóa khác nhau và vì thế đã nảy sinh mâu thuẫn hay còn gọi

là xung đột văn hóa

Ngoài việc làm ăn, tìm kiếm lợi nhuận, các thành viên trong doanh nghiệp thường xuyên phải giao tiếp, trao đổi và cùng nhau thực hiện các mục tiêu chung tại công sở, thông thường là 8 tiếng một ngày và 5 ngày một tuần Như vậy, đa số các thành viên trong một doanh nghiệp đều ít nhiều có mối quan hệ gắn bó với nhau trong công việc trong một thời gian dài Chính vì vậy, giữa những thành viên này đã xuất hiện những quy ước về cách ăn mặc, giao tiếp, rèn luyện, học tập,…Các quy ước thành văn và không thành văn này dần dần trở thành các chuẩn mực tại nơi làm việc và được gọi là văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp là văn hóa của một tổ chức vì vậy nó không đơn thuần là văn hóa giao tiếp hay văn hóa kinh doanh như ta thường nghĩ Văn hóa doanh nghiệp không phải khẩu hiệu của ban lãnh đạo được treo trước cổng, trên hành lang hay trong phòng họp Đó chỉ là ý muốn, ý tưởng Những gì mà chúng ta mong muốn có thể rất khác với giá trị, niềm tin, chuẩn mực được thực hiện trong thực tế và trong các hành vi của mỗi thành viên doanh nghiệp Doanh nghiệp của chúng ta thực sự là gì khác với chúng ta muốn doanh nghiệp của mình như thế nào

Trên thế giới đã có rất nhiều định nghĩa về văn hóa doanh nghiệp được đưa ra, trong đó định nghĩ của Georges de saite Marie, chuyên gia Pháp về doanh nghiệp vừa

và nhỏ được rất nhiều nhà khoa học tán đồng Theo đó “văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp các giá trị, các biểu tượng, huyền thoại, ghi thức, các điều cấm kỵ, các quan điểm triết học, đạo đức tạo thành nền móng sâu xa của doanh nghiệp” [13-Xây dựng văn hóa doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh] Dưới giác độ quản lý, các nhà kinh

tế Hoa kỳ cho rằng văn hóa doanh nghiệp có thể hiểu là “tập hợp tất cả các giá trị, chuẩn mực, hành vi được các thành viên trong doanh nghiệp cùng làm theo và nó đại diện cho các thành viên trong doanh nghiệp, làm cho doanh nghiệp đó khác với doanh nghiệp khác Hay nói một cách cụ thể hơn thì văn hóa doanh nghiệp là các quy tắc, tiêu chuẩn, nội quy quy định về hành vi của mỗi cá nhân trong doanh nghiệp đối xử với nhau cũng như những hành vi đối xử với khách hàng và những người cung ứng bên ngoài doanh nghiệp” [13-Xây dựng văn hóa doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh] Như vậy văn hóa doanh nghiệp bao gồm cả yếu tố hưu hình và vô hình

Theo TS Đào Duy Quát [10-Trang 32] : Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ hoạt động sáng tạo của toàn thể cán bộ, công nhân viên của doanh nghiệp nhằm tạo ra các giá trị, các sản phẩm vật chất, tinh thần ngày càng hoàn thiện theo hướng chân, thiện,

mỹ, góp phần phát triển doanh nghiệp mạnh mẽ và bền vững Tinh túy nhất văn hóa của một doanh nghiệp là những phẩm chất văn hóa cao của mọi thành viên trong doanh nghiệp Những phẩm chất chủ yếu đó là:

o Lòng yêu nghề, yêu công ty, doanh nghiệp, tinh thần phấn đấu vì sự phát triển bền vững của công ty

o Tinh thần đoàn kết, hợp tác gắn kết mọi thành viên với dây chuyền, với phân xưởng, công ty

o Tinh thần ham học tập, cầu tiến bộ, làm chủ công nghệ hiện đại

o Tinh thần lao động chăm chỉ, sáng tạo với lương tâm nghề nghiệp

o Có lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý, tôn trong kỷ luật, kỷ cương

o Có phong cách sống công nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp là một lợi thế riêng có, một yếu tố cạnh tranh hữu ích trong giai đoạn hiện nay, khi mà môi trường cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt, các yếu tố vốn, công nghệ…doanh nghiệp có thể khắc phục dễ dàng hơn Để xây dựng được văn hóa doanh nghiệp đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải đầu tư tiền bạc, thời gian, công sức…và xây dựng văn hóa doanh nghiệp là cả một quá trình lâu dài, liên tục

* Văn hóa mạnh

Văn hóa doanh nghiệp được đặc trưng trước hết với tầm nhìn/sứ mệnh của doanh nghiệp Một tầm nhìn ngắn hạn, ích kỷ sẽ tạo ra một thứ văn hóa yếu kém, khó tồn tại Một tầm nhìn/sứ mệnh lâu dài hướng tới những lợi ích của cộng đồng sẽ góp phần tạo nên văn hóa mạnh Một doanh nghiệp xuất sắc có tầm nhìn rộng lớn, tham vọng lâu dài, phải xây dựng được một văn hóa mạnh, đặc thù, nổi trội và bền vững

Văn hóa mạnh là một thể thống nhất dựa trên các thành tố: mục tiêu, chiến lược, chính sách kinh doanh, các quá trình hoạt động kinh doanh hàng ngày, các giá trị, con người, sinh hoạt, giao tiếp…Biểu hiện tổng quan của văn hóa mạnh là một khối thống nhất bao gồm hai mối quan hệ bên trong và bên ngoài có tác động qua lại với nhau

Trong cứng: là duy trì kỹ luật, thống nhất quan điểm tư tưởng hành động chuẩn hóa mọi hoạt động quản lý, sản xuất kinh doanh…từ đó xây dựng các chuẩn mực chung của tổ chức và kiên trì thực hiện một cách liên tục nhằm tiến tới một định hướng chuẩn rõ ràng

Ngoài mềm: là những mối quan hệ với khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ cạnh tranh…,là hệ thống các dịch vụ chăm sóc khách hàng…phải hoàn hảo, mềm dẻo, linh hoạt trong ứng xử

Doanh nghiệp có văn hóa mạnh là doanh nghiệp phải giữ vững tư tưởng cốt lõi đồng thời không ngừng phấn đấu tiến bộ Đó phải là một tổ chức được thiết kế tốt, thích ứng với sự thay đổi trong qua trình hoạt động mà không phụ thuộc vào cá nhân người lãnh đạo, hài hòa trong tư duy và hành động nhất quán để tạo ra một tổ chức xuất sắc, bền vững

Mô hình Văn Hóa Mạnh có thể đơn giản hóa bằng phương trình sau:

Văn Hóa Mạnh = thống nhất tư duy hệ thống môi trường hành động

1.1.2 Các giá trị văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghệp là tài sản vô hình và hữu hình được xây dựng trong suốt quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp Do vậy nó là một thực thể khá phức tạp, được cấu thành từ nhiều yếu tố khác nhau

Phong cách lãnh đạo

Văn hóa doanh nghiệp là nền tiểu văn hóa gắn chặt với một tập thể, doanh nghệp nhất định, chính vì vậy nó gắn bó chặt chẽ tới những nhà quản trị, đội ngũ lãnh đạo của doanh nghiệp đó Có thể nói, văn hóa doanh nghiệp là một tấm gương phản ánh khá rõ nét phong cách lãnh đạo của nhà quản trị doanh nghiệp

Ngay từ khi mới thành lập, các nhà quản trị đã phải định hướng cho doanh nghiệp mình một nét văn hóa riêng có cho công ty Và để cho định hướng đó trở thành hiện thực, các nhà quản trị phải liên tục, không ngừng củng cố nó, điều này đòi hỏi ở đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp một sự kiên trì để có thể trở thành một giá trị văn hóa của doanh nghiệp thì phong cách lãnh đạo phải trở thành một giá trị truyền thống chứ không phải là phong cách riêng của từng nhà quản trị

Khi phong cách lãnh đạo trở thành một giá trị văn hóa của doanh nghiệp, những quan điểm, định chế lâu đời đó sẽ bao quát mọi hoạt động quản trị của doanh nghiệp, tác động, chi phối tới việc ra quyết định quản trị: chế độ tập trung dân chủ, cách thức tổ chức phối hợp thực hiện các quyết định quản trị giữa các bộ phận, cá nhân trong tổ chức…

Môi trường làm việc của doanh nghiệp

Là môi trường trong đó các thành viên sống, làm việc và qua lại lẫn nhau Môi trường làm việc lý tưởng sẽ giúp cho doanh nghiệp thu được rất nhiều lợi ích: tỷ lệ nhân viên nghỉ việc thấp, dịch vụ khách hàng có chất lượng cao, dễ dàng trong việc thu hút lực lượng lao động…môi trường làm việc gồm những yếu tố:

- Mối quan hệ giữa các thành viên trong doanh nghệp

Không có một con người nào sống giữa xã hội mà lại không có những mối quan

hệ giữa người với người Đặc biệt trong thời đại ngày nay, khi người ta thường dành hơn 8 tiếng đồng hồ mỗi ngày tại nơi làm việc thì vấn đề giao tiếp giữa các thành viên trong một doanh nghiệp là vô cùng quan trọng Có thể thấy, giao tiếp trong nội bộ đóng một vai trò vô cùng quan trọng, mặc dù lương bổng và các phúc lợi khác cũng quan trọng nhưng không phải là yếu tố duy nhất giúp gắn kết các thành viên trong doanh nghiệp với nhau

- Phong cách, tác phong làm việc chung của đội ngũ nhân viên

Phong cách làm việc là một trong những yếu tố đầu tiên tác động tới khách hàng

và các đối tác khi làm việc với doanh nghiệp Phong cách ấy hình thành bởi truyền thống làm việc trong doanh nghiệp, bởi tác phong làm việc của đội ngũ lãnh đạo và có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng hoàn thành công việc Một doanh nghiệp muốn đứng vững phát triển thì cần có một phong cách làm việc chuyên nghiệp

Thương hiệu của doanh nghiệp

“Theo hiệp hội Marketing Hoa Kỳ, thương hiệu là: một cái tên, từ ngữ, ký hiệu, biểu tượng hoặc hình vẽ kiểu thiết kế,…, hoặc tập hợp các yếu tố trên nhằm xác định hoặc phân biệt hàng hóa hoặc dịch vụ của một người bán hoặc nhóm người bán với hàng hóa và dịch vụ của đối thủ cạnh tranh” [14]

Như vậy rõ ràng thương hiệu không phải là một cái tên công ty, tên sản phẩm riêng lẻ mà là tổng thể các yếu tố của doanh nghiệp mà người tiêu dùng cảm nhận và ghi nhớ được

Sản phẩm của doanh nghiệp có thương hiệu sẽ giúp cho doanh nghiệp nhanh chóng đến được với khách hàng, bên cạnh đó doanh nghiệp cũng phải luôn quan tâm đến chất lượng sản phẩm để đảm bảo chữ tín trong kinh doanh cũng như giữ gìn thương hiệu mình

Thương hiệu được cấu thành bởi ba yếu tố:

- Phần đọc được: bao gồm những yếu tố có thể đọc được, tác động vào thính giác của người nghe như tên công ty, doanh nghiệp (ví dụ như: Việt Tiến, Trung nguyên, Ô tô Trường Hải,…), tên sản phẩm (Coca Cola, Milo), câu khẩu hiệu(tôi yêu Việt Nam của hãng Honda, nâng niu bàn chân Việt của công ty giày dép Bitis), đoạn nhạc, hát, câu slogan đặc trưng và các yếu tố phát âm khác

- Phần không đọc được: Bao gồm những yếu tố không đọc được mà chỉ có thể cảm nhận bằng thị giác như hình vẽ, biểu tượng (hình bông sen của ViệtNam Airlines, hình đôi bàn tay của Nokia), màu sắc(màu đỏ của Coca Cola), hay kiểu dáng thiết kế bao bì (kiểu chai bia Heniken, Coca Cola) và các yếu tố nhận biết (bằng mắt) khác

- Sự trung thành của khách hàng đối với thương hiệu: chính là sự quay trở lại của khách hàng đối với công ty Những khách hàng trung thành là những vị khách sẽ luôn bên công ty kể cả trong lúc khó khăn

Truyền thống của doanh nghiệp

Truyền thống của doanh nghiệp là sản phẩm được đúc kết qua quá trình hoạt động, là niềm tự hào của các thành viên trong doanh nghiệp Nếu như triết lý kinh doanh hình thành nên những giá trị nên tảng, là linh hồn của doanh nghiệp thì những truyền thống được xây dựng, thực hiện và duy trì trong nội bộ doanh nghiệp cũng là một phần trọng yếu, nó thể hiện trong cách sinh hoạt và lề lối làm việc hàng ngày của mọi người làm việc trong doanh nghiệp Thông qua nhìn nhận cách thức, lề lối sinh hoạt của mọi người trong doanh nghiệp ta có thể nhận biết một phần văn hóa của doanh nghiệp đó Truyền thống của doanh nghiệp bao gồm nhiều yếu tố trong đó bao gồm:

- Phong cách làm việc

Phong cách làm việc của các thành viên trong doanh nghiệp, từ người lãnh đạo tới các nhân viên là nét văn hóa dễ nhận thấy trong mỗi doanh nghiệp Ngày nay hầu hết các doanh nghiệp đều cố gắng xây dựng cho mình một phong cách làm việc chuyên nghiệp Tính chuyên nghiệp được thể hiện ở các khía cạnh như: khả năng hoàn thành

công việc, đúng giờ, biết cách điều tiết công việc phù hợp với tiến độ và môi trường xung quanh để tạo nên hiệu quả tốt nhất

Để xây dựng phong cách làm việc chuyên nghiệp doanh nghiệp cần đào tạo nhân viên ngay từ đầu, liên tục để cho phong cách đó ngấm vào mỗi nhân viên, trở thành thói quen, truyền thống chung Phong cách làm việc chuyên nghiệp giúp doanh nghiệp đạt được hiệu quả lao động cao, khi đã là truyền thống của doanh nghiệp, nó trở thành một nét văn hóa, môi trường làm việc cho các thành viên mới tham gia vào doanh nghiệp phải thích nghi

- Các chuẩn mực trong thái độ hành vi giao tiếp nội bộ

Giao tiếp là một hoạt động không thể thiếu trong tập thể, nhất là hiện nay, khi người lao động có hơn 8 giờ đồng hồ tại nơi làm việc Giao tiếp là một quá trình giúp con người dần hoàn thiện mình hơn Chuẩn mực giao tiếp chung của doanh nghiệp phải phù hợp với chuẩn mực giao tiếp chung của xã hội Cách thức giao tiếp trong nội bộ doanh nghiệp sẽ phản ánh nét văn hóa giao tiếp của doanh nghiệp đó, và văn hóa giao tiếp là một yếu tố quan trọng của văn hóa doanh nghiệp

- Các hoạt động truyền thống, sinh họat tập thể trong doanh nghiệp

Đây là những yếu tố dễ nhận thấy nhất trong tổng thể cấu trúc văn hóa của doanh nghiệp và là phần không thể thiếu Những hoạt động nghi lễ truyền thống, giao lưu sinh hoạt tập thể là điều kiện cho các thành viên doanh nghiệp giao tiếp, thêm hiểu biết và gắn bó với nhau nhiều hơn Bên cạnh đó thông qua các hoạt động này, các thành viên được thư giãn, có đời sống tinh thần thêm phong phú Văn hóa doanh nghiệp hình thành và có thể phát triển được hay không là nhờ các hoạt động sinh hoạt truyền thống này, nếu không, nó mãi mãi chỉ nằm trong các quyết định của ban lãnh đạo, được thực hiện nhưng không có sức sống lâu bền

Triết lý kinh doanh

Triết lý kinh doanh là nền tảng văn hóa của doanh nghiệp, thường được phát biểu trong những nội dung hết sức cô đọng Mỗi doanh nghiệp khi mới hình thành đều

phải xây dựng cho mình một triết lý kinh doanh cụ thể Ví dụ như triết lý kinh doanh của Viettel: “Tiên phong, đột phá trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ hiện đại, sáng tạo đưa ra các giải pháp nhằm tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới, chất lượng cao, với giá cước phù hợp đáp ứng nhu cầu và quyền lựa chọn của khách hàng” [15-Triết lý kinh doanh]

Triết lý kinh doanh sẽ là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp, là chuẩn mực cho quá trình doanh nghiệp hoạt động Nội dung của triết lý kinh doanh bao hàm ba bộ phận cơ bản: mục đích kinh doanh, phương châm hành động, cách ứng xử trong quan hệ nội bộ và với bên ngoài

Trách nhiệm xã hội, đạo đức kinh doanh

Doanh nghiệp là một chủ thể trong nền kinh tế, được tập hợp từ nhiều cá nhân khác nhau Doanh nghiệp không chỉ hoạt động vì mục đích lợi nhuận mà còn vì các lợi ích xã hội khác nữa: tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập, nộp thuế vào ngân sách, thỏa mãn nhu cầu xã hội,…Việc thực hiện trách nhiệm của doanh nghiệp mang tính chất tự nguyện và phải dung hòa cả lợi ích kinh tế lợi ích xã hội

Trách nhiệm tự nguyện Trách nhiệm công dân trong xã hội Trách nhiệm theo quy định của pháp luật Trách nhiệm kinh tế

Trách nhiệm xã hội, đạo đức kinh doanh bao gốm các mặt cụ thể:

- Xác định rõ mục tiêu kinh doanh, mục tiêu đó phải làm giàu cho doanh nghiệp thông qua phục vụ xã hội Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì chỉ có thể trên

cơ sở đóng góp cho sự phát triển của xã hội

- Xác định rõ mối quan hệ lợi ích giữa doanh nghiệp với khách hàng Doanh nghiệp làm giàu trên cơ sở tận tâm phục vụ khách hàng, thông qua việc tôn trọng quyền lợi của khách hàng Đảm bảo quyền lợi khách hàng giúp doanh nghiệp giữ được chữ tín trong kinh doanh

- Đạo đức kinh doanh thể hiện ở việc doanh nghiệp tôn trọng các quy định của pháp luật, đảm bảo lợi ích của nhà nước: thực hiện nghĩa vụ đóng thuế đầy đủ…

- Đảm bảo quyền lợi cho những người làm việc trong doanh nghiệp, tạo điều kiện cho họ phát huy năng lực sáng tạo, có điều kiện phát triển

- Quan tâm tới các vấn đề về môi trường, các vấn đề xã hội, nhân đạo và xây dựng một phong cách giao tiếp có văn hóa với công chúng

Doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội tốt sẽ góp phần nâng cao hình ảnh của mình trong cộng đồng nói chung cũng như đối tác của doanh nghiệp nói riêng, giúp xây dựng và quảng bá thương hiệu, tạo lập mối quan hệ tốt với chính quyền sở tại

1.1.3 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa được tạo ra như một cơ chế khẳng định mục tiêu của doanh nghiệp, hướng dẫn và uốn nắn những hành vi và ứng xử của thành viên trong doanh nghiệp Mỗi doanh nghiệp đều có một số hiểu biết ngầm, những nguyên tắc vô hình tác động tới cách ứng xử hàng ngày tại nơi làm việc Điều đó được thể hiện rõ nét khi những thành viên mới gia nhập tổ chức, ngay từ đầu họ không được chấp nhận như những thành viên cũ, họ phải học những nguyên tắc của tổ chức đó Sự vi phạm những nguyên tắc vô hình này sẽ dẫn đến kết quả khó được mọi người chấp nhận và thậm chí còn bị loại ra khỏi tổ chức Sự tuân thủ những nguyên tắc đó đóng vai trò là những căn

cứ đầu tiên để được đánh giá khen thưởng và thăng tiến, tức là những người phù hợp hay có một ảnh hưởng mạnh với tổ chức cũng như các thành viên của tổ chức, có nghĩa

họ phải là người có hành vi và cách ứng xử phù hợp với văn hóa đó

Mặc dù tác động của văn hóa doanh nghiệp đối với hoạt động của doanh nghiệp

có cả yếu tố tích cực và yếu tố cản trở Văn hóa khuyến khích tính cam kết trong một doanh nghiệp, sự kiên định trong cách ứng xử của thành viên Điều này rõ ràng là có lợi cho doanh nghiệp Văn hóa cũng rất có giá trị đối với các thành viên trong doanh nghiệp, bởi vì nó giảm sự mơ hồ của họ, nó nói với họ mọi việc nên được làm như thế nào

1.1.3.1 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp trong hoạt động quản lý

Nhà quản trị là những người có quyền và có trách nhiệm điều khiển công việc của người khác, họ được bố trí vào những vị trí có tầm quan trọng khác nhau trong tổ chức Để hoàn thành được nhiệm vụ đó thì nhà quản trị phải nắm vững hệ thống những

ý nghĩa, giá trị, niềm tin chủ đạo, nhận thức và phương pháp tư duy ảnh hưởng đến cách thức của họ đó chính là văn hóa doanh nghiệp Vậy văn hóa doanh nghiệp chính

là công cụ, phương tiện mà qua đó nhà quản trị thực hiện công việc quản lý của mình Song văn hóa doanh nghiệp cũng có những ảnh hưởng nhất định đến quyết định của nhà quản trị cũng như phong cách lãnh đạo của họ Với những công ty không chú trọng đến việc xây dựng niềm tin vào người lao động, thì nhà quản trị - người quản lý thường

sử dụng các biện pháp tập quyền, độc đoán thay cho các biện pháp phân quyền và dân chủ Khi doanh nghiệp xây dựng được văn hóa doanh nghiệp thì sức ép về quản lý của ban lãnh đạo sẽ được giảm đi nhờ sự chia sẽ của nhân viên cấp dưới Các nhân viên sẽ được quyền tự biết điều hành và cần phải làm gì trong những tình huống khó khăn Trong một môi trường làm việc mà mọi người đều tham gia chia sẻ thực sự thì áp lực của nhà quản lý sẽ được giảm đi rất nhiều Đó là phương diện quan trọng của quản lý theo văn hóa và quản lý bằng văn hóa

1.1.3.2 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp đối với hiệu quả hoạt động của doanh

nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp có tác động toàn diện lên hoạt động của doanh nghiệp:

- Tạo ra nhận dạng riêng cho doanh nghiệp đó, để nhận biết sự khác nhau giữa doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác, giúp doanh nghiệp xây dựng tên tuổi của mình Sự khác biệt đó được thể hiện ra ở những tài sản vô hình như: sự trung thành của nhân viên, bầu không khí của doanh nghiệp như một gia đình nhỏ, đẩy nhanh tiến độ trong quá trình thảo luận và ra các quyết định quản lý, sự tin tưởng của nhân viên vào quyết định và chính sách của doanh nghiệp, tinh thần đồng đội trong mọi chính sách của doanh nghiệp…

- Truyền tải ý thức, giá trị của doanh nghiệp tới các thành viên trong doanh nghiệp đó

- Văn hóa tạo một cam kết chung vì mục tiêu và giá trị của doanh nghiệp, nó lớn hơn lợi ích từng cá nhân trong doanh nghiệp đó Giúp giải quyết những mâu thuẫn thường nhật trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp

- Văn hóa tạo nên sự ổn định của doanh nghiệp: chính vì vây mà có thể nói rằng văn hóa như một chất kết dính các thành viên trong doanh nghiệp, để giúp việc quản lý doanh nghiệp bằng cách đưa ra những chuẩn mực để hướng các thành viên nói gì và làm gì

Qua đó, văn hóa doanh nghiệp thực hiện các vai trò của mình đối với hoạt động của doanh nghiệp:

Giảm xung đột

Văn hóa doanh nghiệp được mô tả như “chất keo” để kết nối các thành viên của doanh nghiệp với nhau Việc tạo ra một văn hóa chung sẽ tạo ra sự thống nhất về cách hiểu vấn đề, đánh giá, lựa chọn, định hướng hành động của các thành viên Điều này rất có ý nghĩa với các doanh nghiệp có mâu thuẫn và thiếu sự thống nhất về nội bộ Hơn nữa, để tồn tại và đáp ứng được sự thay đổi của môi trường, những vấn đề quan trọng mà hầu hết các doanh nghiệp đều phải đối mặt đó là sự thống nhất cao trong việc thực hiện chức năng, mục tiêu đặt ra của doanh nghiệp

Phối hợp và kiểm soát

Nhìn một cách rộng hơn, văn hóa thúc đẩy sự thống nhất trong nhận thức, cũng chính là tạo thuận lợi trong phối hợp và kiểm soát Văn hóa biểu hiện trong truyền thống của doanh nghiệp, tạo ra khuôn mẫu ứng xử trong doanh nghiệp đó Được các thành viên chấp nhận và tuân thủ, thể hiện sự hòa đồng bên trong doanh nghiệp nói chung, cũng như việc ra quyết định trong từng trường hợp cụ thể Đặc biệt việc ra quyết định gặp phải thực tế phức tạp, do sự khác nhau về nhận thức, về văn hóa địa phương của thành viên, thì văn hóa doanh nghiệp sẽ có tác dụng để phạm vi hóa sự lựa

chọn Văn hóa không chỉ xem như một yếu tố thuận lợi cho phối hợp, mà trong hình thái giá trị, niềm tin, cách ứng xử, đặc biệt là cách nhận thức chung Văn hóa còn tạo sức mạnh để kiểm soát doanh nghiệp Những chính kiến văn hóa đã hạn chế hiệu quả hành vi của thành viên trong doanh nghiệp, họ chỉ được tự do thể hiện chính kiến cá nhân của mình trong khuôn khổ chung của doanh nghiệp, điều này trong nhiều trường hợp còn mạnh hơn cả những nguyên tắc chính thống của doanh nghiệp Nhiều doanh nghiệp đã cố gắng tập hợp văn hóa cho có lợi thế cạnh tranh (văn hóa FPT, văn hóa Mai Linh), đây chính là một minh chứng cho sức cạnh tranh văn hóa để tạo ra những ứng xử mong muốn, và đảm bảo thực hiện được nguyên tắc

Tạo động lực làm việc

Văn hóa doanh nghiệp giúp nhân viên thấy rõ mục tiêu, định hướng và bản chất công việc mình làm Văn hóa doanh nghiệp còn tạo ra mối quan hệ tốt đẹp giữa các nhân viên và một môi trường làm việc thoải mái, lành mạnh Văn hóa doanh nghiệp phù hợp giúp nhân viên có cảm giác mình làm công việc có ý nghĩa hãnh diện vì là một thành viên của doanh nghiệp Điều này càng có ý nghĩa khi tình trạng “chảy máu chất xám” đang phổ biến Thu nhập chỉ là một phần của động lực làm việc Khi thu nhập đến một mức độ nào đó, người ta sẵn sàng đánh đổi một mức thu nhập thấp hơn để được làm việc ở một môi trường hòa đồng, thoải mái được đồng nghiệp tôn trọng

Tăng lợi thế cạnh tranh

Các nhà nghiên cứu cho rằng, một văn hóa doanh nghiệp mạnh sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp Bởi vì văn hóa doanh nghiệp mạnh sẽ tạo được sự thống nhất, giảm thiểu rủi ro, tăng cường phối hợp và giám sát, thúc đẩy động cơ làm việc của mọi thành viên, tăng hiệu suất và hiệu quả của doanh nghiệp, từ đó tăng được sức cạnh tranh và khả năng thành công của doanh nghiệp trên thị trường Phần lớn lý thuyết văn hóa doanh nghiệp cho rằng, đây chỉ là một phần của bức tranh Điểm cần nhấn mạnh ở đây chúng ta là mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp và hoạt động của doanh nghiệp theo quan điểm tích cực Hay nói cách khác, văn hóa yếu cũng có thể tạo

ra hoạt động tốt, và văn hóa mạnh chưa chắc đã tạo ra được hoạt động tốt Do vậy văn hóa doanh nghiệp bên cạnh yếu tốt tích cực còn có tác dụng tiêu cực:

Văn hóa doanh nghiệp như một rào cản trước yêu cầu thay đổi đa dạng Điều

này sẽ xuất hiện trong môi trường năng động, thay đổi nhanh chóng, văn hóa doanh nghiệp có thể sẽ tạo một lực cản đối với những mong muốn thay đổi để thúc đẩy hiệu quả của doanh nghiệp Việc tuyển dụng những thành viên mới có nguồn gốc đa dạng

về kinh nghiệm xuất xứ, dân tộc hay trình độ văn hóa dường như làm giảm bớt những giá trị văn hóa mà mọi thành viên của doanh nghiệp đang cố gắng để phù hợp và đáp ứng Văn hóa doanh nghiệp vì vậy có thể tạo ra rào cản sức mạnh đa dạng mà những người với những kinh nghiệm khác nhau muốn đóng góp cho doanh nghiệp

Ngăn cản sự đoàn kết và hiệp lực của việc hợp tác giữa các doanh nghiệp

trong liên doanh liên kết, nếu như trước đây sự hòa hợp về các yếu tố cơ bản trong kinh doanh có thể là cơ sở tốt cho liên doanh, nhưng ngày nay điều đó chưa đủ nếu chúng ta không tính đến yếu tố văn hóa doanh nghiệp Nhiều liên doanh đã vấp phải sự thất bại

do sự đối nghịch của văn hóa được hợp thành bởi hai doanh nghiệp thành viên

Nhìn chung văn hóa doanh nghiệp có tác dụng tăng cường uy tín cho các doanh nghiệp, hình thành trong quá trình thực hiện mục tiêu của các doanh nghiệp Nó tạo nên giá trị doanh nghiệp, tinh thần chủ đạo, đạo đức doanh nghiệp, quản lý doanh nghiệp và thương hiệu doanh nghiệp Văm hóa doanh nghiệp là nguồn gốc của sự sáng tạo, đoàn kết doanh nghiệp, là động lực tinh thần cho sự tồn tại cạnh tranh và phát triển của doanh nghiệp trong thời kỳ đổi mới nền kinh tế thị trường, định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa

1.1.3.3 Vai trò của văn hóa đối với xã hội

Kinh doanh hứa hẹn làm tăng thêm phúc lợi cho loài người thông qua hoạt động dịch vụ, hoạt động sáng tạo và triết lý đạo đức Những cách kiếm tiền chỉ đơn thuần chạy theo lợi nhuận, ích kỷ, nhỏ nhen, xem thường đạo đức nhân cách, biểu hiện sự kinh doanh vô đạo đức, thiếu văn hóa bị xã hội lên án và không thể tồn tại lâu dài Trái

lại, mục tiêu cao nhất của hoạt động kinh doanh là thỏa mãn tối đa nhu cầu hàng hóa và các dịch vụ xã hội Do vậy quan tâm đến văn hóa, kết hợp văn hóa với kinh doanh làm cho cái lợi gắn bó với cái thiện, mỹ là xu hướng chung của doanh nghiệp muốn tồn tại lâu dài Đó cũng là biểu hiện của việc kinh doanh có văn hóa, kiếm lời chân chính có văn hóa là dựa vào trí tuệ, tài năng và sức lực của mình thông qua việc nhanh nhạy nắm bắt thông tin và nhu cầu của thị trường, không ngừng cải tiến kỹ thuật, công nghệ, kiểu dáng sản phẩm, biết tính toán tiêu hao nguyên vật liệu, nhiên liệu, tránh sự lãng phí Ngoài ra doanh nghiệp cón phải quan tâm đến lợi ích vật chất và tinh thần, không ngừng bồi dưỡng, khuyến khích tài năng sáng tạo của người lao động để tạo ra hàng hóa và dịch vụ có chất lượng ngày càng cao, hình thức đẹp, giá cả hợp lý, giữ được chữ

“tín” đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng Thực vậy, kinh doanh có văn hóa tạo

ra mối quan hệ mật thiết giữa nhà sản xuất nhà kinh doanh và người tiêu dùng theo nguyên tắc các bên cùng có lợi Nét đẹp trong hoạt động kinh doanh có văn hóa còn khuyến khích cạnh tranh lành mạnh để cùng tốn tại và phát triển chứ không loại trừ nhau Việc sản xuất tạo ra các sản phẩm tốt đáp ứng nhu cầu cũng như thị hiếu lành mạnh và chính từ chất lựơng sản phẩm sẽ tạo ra uy tín cho việc kinh doanh và cho doanh nghiệp Văn hóa của doanh nghiệp không tách rời với văn hóa của xã hội là hệ thống lớn bao gồm các doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp trước hết là tuân thủ pháp luật, là đảm bảo có lãi Doanh nghiệp không những tồn tại mà còn phát triển ra thế giới

Doanh nghiệp là một tế bào của xã hội, doanh nghiệp không chỉ là một đơn vị kinh doanh, doanh nghiệp là một cơ sở văn hóa và mỗi doanh nghiệp có văn hóa doanh nghiệp riêng của mình Sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa ở nước ta đòi hỏi các nhà doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh cần quan tâm hơn nữa đối với văn hóa, đưa văn hóa vào lĩnh vực kinh doanh Sự kết hợp giữa kinh doanh và văn hóa đảm bảo cho

sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp nước ta hiện nay

Việc xây dựng và phát huy văn hóa doanh nghiệp không chỉ tạo ra nguồn nội lực cho việc nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thương trường, hơn nữa đó là điều kiện quyết định để có thể huy động cao nhất các nhân tố chủ quan, khách quan khác nhau đối với việc tập trung xây dựng thương hiệu của bản thân từng sản phẩm, từng doanh nghiệp, góp phần xây dựng hệ thống thương hiệu, văn hóa kinh doanh Việt Nam nói chung Xây dựng văn hóa doanh nghiệp không chỉ đem lại hiệu quả kinh doanh bền vững mà còn đáp ứng tốt các yêu cầu của xã hội (về kinh tế, văn hóa, chính trị…) vì khi ấy lợi nhuận có được thông qua việc đặt lợi ích của con người và xã hội nên trên hết, dựa trên sự hài hòa giữa các lợi ích (của doanh nghiệp, của người tiêu dùng và của toàn xã hội) cả trước mắt và lâu dài

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới việc hình thành và phát triển các giá trị văn hóa của doanh nghiệp

1.2.1 Các yếu tố, giá trị văn hóa dân tộc

Văn hóa doanh nghiệp với vai trò là nền tiểu văn hóa, do đó nó chịu ảnh hưởng chi phối bởi văn hóa dân tộc Văn hóa doanh nghiệp ra đời, tồn tại cùng với sự phát triển của doanh nghiệp, trong quá trình đó nó chịu ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa dân tộc: những quan điểm, niềm tin, phong tục, tập quán…

Đầu tiên, các yếu tố văn hóa dân tộc ảnh hưởng tới việc hình thành văn hóa cá nhân của các thành viên: tư tưởng, quan niệm,…sau đó, các yếu tố văn hóa cá nhân này góp phần hình thành văn hóa doanh nghiệp, sau khi hình thành, văn hóa doanh nghiệp tiếp tục chịu ảnh hưởng của văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển của mình Mỗi nền văn hóa khác nhau có thể đưa ra một hệ thống văn hóa doanh nghiệp khác nhau Theo ông Akiho Urata “Văn hóa truyền thống Nhật Bản, do hoàn cảnh sau chiến tranh thế giới đã tạo ra những nét đặc trưng Đó là những người lao động Nhật Bản thường làm việc suốt đời cho một công ty, công sở Họ được xếp hạng theo bề dày công tác Trong các công ty của Nhật Bản đều có các tổ chức công đoàn Các quyết định sẽ được

ra theo quyết định của tập thể và các hoạt động đặc trưng có tên là Kaizen[12-Văn hóa

doanh nghiệp yếu tố vàng của thành công, diễn đàn doanh nghiệp 20/10/2006] Trong khi đó ở Mỹ và các nước phương Tây, người lao động không có xu hướng làm việc lâu dài tại một công ty, họ luôn muốn có sự thay đổi trong công việc, làm việc tại nơi nào

họ cảm thấy tốt nhất

Người Việt Nam với hệ thống giá trị chung, các chuẩn mực, niềm tin, giá trị, cách thức ứng xử, quan niệm truyền thống…sẽ ảnh hưởng tới việc hình thành các giá trị văn hóa doanh nghiệp Việt Nam Chính vì vậy để các giá trị văn hóa doanh nghiệp được các thành viên chấp nhận thì bản thân văn hóa doanh nghiệp cần phải phù hợp với các chuẩn mực chung của văn hóa dân tộc, nếu không nó sẽ bị đào thải rất khó hòa nhập

Xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp cần phải gắn với việc phát huy các giá trị tốt đẹp của dân tộc: tinh thần đoàn kết, tự lực tự cường, cần cù sáng tạo…bên cạnh đó là đấu tranh, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của văn hóa dân tộc: bệnh quan liêu, tùy tiện, bệnh gia đình chủ nghĩa, làm ăn chộp giật,…

Quá trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp ngoài tiếp thu những giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc, khắc phục những hạn chế còn phải tiếp thu những tinh hoa văn hóa của các nước khác, lấy đó làm bài học cho quá trình xây dựng văn hóa của doanh nghiệp mình

1.2.2 Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp

Môi trường kinh doanh là tập hợp các yếu tố, điều kiện khách quan có ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Môi trường kinh doanh ảnh hưởng đến văn hóa kinh doanh, qua đó tác động đến văn hóa doanh nghiệp Văn hóa kinh doanh bao gồm toàn bộ phương thức tiến hành kinh doanh, quản trị doanh nghiệp, đàm phán với các đối tác, giải quyết các nhiệm vụ xuất hiện trong kinh doanh Quá trình hoạt động tương tác với môi trường kinh doanh, doanh nghiệp cần phải điều chỉnh các hành vi, văn hóa của mình sao cho phù hợp với môi trường kinh doanh

Với các đối tác khách hàng: mỗi doanh nghiệp có một tập khách hàng riêng, để

phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp cần phải có những hoạt động điều chỉnh văn hóa sao cho tương đồng với khách hàng để phục vụ tốt hơn

Với các đối thủ cạnh tranh: văn hóa doanh nghiệp là một trong những vũ khí

cạnh tranh của doanh nghiệp, để có thể cạnh tranh, doanh nghiệp cần phải hiểu văn hóa của đối thủ cạnh tranh, từ đó có sự điều chỉnh phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp mình bằng những nét riêng độc đáo hơn, đồng thời tránh được sai lầm trong việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp

1.2.3 Sứ mệnh kinh doanh, tầm nhìn của doanh nghiệp

Tầm nhìn chiến lược là một hình ảnh tiêu chuẩn, hình tượng độc đáo và lý tưởng trong tương lai, là những điều doanh nghiệp nên đạt tới hoặc trở thành Tầm nhìn trả lời cho câu hỏi: doanh nghiệp muốn trở thành cài gì trong tương lai? Việc xây dựng tầm nhìn chiến lược giúp doanh nghiệp tạo ra cách suy nghĩ mới, làm việc mới, hướng mọi người đến một điểm chung là tiềm năng con người Tầm nhìn tạo nên các giá trị nền tảng cho sự phát triển bền vững

Sứ mệnh kinh doanh là lý do tồn tại, ý nghĩa của sự tồn tại và hoạt động của doanh nghiệp Sứ mệnh thể hiện rõ hơn những niềm tin và những chỉ dẫn hướng tới tầm nhìn đã được xác định và thường được thể hiện dưới dạng bản tuyên bố sứ mạng kinh doanh của doanh nghiệp Sứ mạng trả lời cho câu hỏi doanh nghiệp tồn tại nhằm mục đích gì

Các giá trị văn hóa của doanh nghiệp được xây dựng phải nhằm thực thi tầm nhìn chiến lược, sứ mạng kinh doanh của doanh nghiệp Nếu các giá trị văn hóa của doanh nghiệp đi ngược lại sứ mạng, tầm nhìn thì cần có sự điều chỉnh cần thiết sao cho phù hợp Tầm nhìn chiến lược tạo ra giá trị cốt lõi cho ba nhóm đối tượng: khách hàng, nhân viên trong công ty và các bên liên quan khác, để đảm bảo vai trò đó được thực hiện tốt, văn hóa là yếu tố không thể thiếu Nếu như công ty xác định việc đa dạng hóa

sản phẩm là yếu tố cơ bản để tạo ra lợi thế cạnh tranh thì các giá trị văn hóa của công

ty phải được xây dựng nhằm đề cao tính sáng tạo của công ty

Quy mô, vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp

Xây dựng văn hóa doanh nghiệp đòi hỏi doanh nghiệp phải bỏ ra một khoản chi phí không phải là nhỏ, quá trình xây dựng cũng cần có thời gian Nên khi xây dựng văn hóa các doanh nghiệp cũng cần phải quan tâm tới những yếu tố này, chính vì vậy, các doanh nghiệp có quy mô, vị thế cạnh tranh khác nhau thì vấn đề xây dựng văn hóa cũng có nhiều nét khác nhau

1.2.4 Các hệ thống tổ chức không chính thức trong doanh nghiệp

Trong mỗi tổ chức khác nhau luôn luôn tồn tại hai hệ thống tổ chức: hệ thống tổ chức chính thức và hệ thống tổ chức không chính thức Hệ thống tổ chức chính thức là

hệ thống tổ chức quản lý và tác nghiệp chính thức của tổ chức, được hình thành nhằm xác định vai trò chính thức của các thành viên trong việc thực hiện các nhiệm vụ để đạt được mục tiêu Hệ thống tổ chức chính thức chịu tác động chủ yếu bởi phong cách quản lý của người lãnh đạo doanh nghiệp, được hoạt động theo quy định doanh nghiệp

Hành vi của các thành viên trong doanh nghiệp ngoài chịu sự tác động từ hệ thống tổ chức chính thức thì nó sẽ chịu sự tác động mạnh mẽ của một hệ thống thứ hai trong doanh nghiệp, đó là hệ thống tổ chức không chính thức Hệ thống tổ chức không chính thức là những nhóm được hình thành và tồn tại bằng con đường không chính thức, nghĩa là được hình thành không dựa trên cơ sở quy chế của doanh nghiệp Cơ sở hình thành của nó là sự tương hợp tâm lý giữa các cá nhân, sự gần gũi về quan niệm sống, tuổi tác,…Mối quan hệ giữa các thành viên trong tổ chức không chính thức này chặt chẽ hơn và là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của các nhân viên trong doanh nghiệp, nó có tác động to lớn tới việc hình thành văn hóa doanh nghiệp

1.3.5 Đội ngũ nhân viên của doanh nghiệp

Trong bất kỳ một doanh nghiệp nào, con người luôn luôn là yếu tố trung tâm, quản trị suy cho cùng là quản trị con người Hơn nữa, yếu tố văn hóa trong doanh

nghiệp lại là một yếu tố gắn chặt với nhân tố con người

Văn hóa doanh nghiệp là văn hóa của cộng đồng người trong đó mỗi thành viên trong doanh nghiệp mang những nét văn hóa khác nhau Trình độ, năng lực cũng như các phẩm chất cá nhân sẽ quyết định các thành viên ấy hòa nhập với văn hóa doanh nghiệp như thế nào, góp phần xây dựng văn hóa doanh nghiệp ra sao Khi lãnh đạo doanh nghiệp muốn đưa một giá trị mới vào văn hóa doanh nghiệp, nếu không được các thành viên thừa nhận tự giác hay tẩy chay thì nó cũng không thể trở thành một nét văn hóa của doanh nghiệp, một doanh nghiệp có văn hóa chỉ khi các thành viên của doanh nghiệp là người có văn hóa

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN

CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP ĐIỂN HÌNH TẠI

CÔNG TY TNHH MTV HỒ ÁNH DƯƠNG

2.1 Giới thiệu khái quát về công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương

Công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương được thành lập theo giấy phép đăng ký kinh doanh số 0404315644 tháng 08/2004 do sở kế hoạch

và đầu tư tỉnh Đồng Nai cấp

Tên Công ty : Công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương

Tên giao dịch : Hồ Ánh Dương Company Limited

Địa chỉ : 09 Lô A, KDC An Bình 2, P An Bình, TP Biên Hòa, Tỉnh Đồng Nai

Nghành nghề kinh doanh : Mua bán hàng tiêu dùng, hàng điện máy, điện tử Đại lý

ký gửi hàng hóa Môi giới thương mại

Là một doanh nghiệp tư nhân với số vốn điều lệ 2.200.000.000 đồng Trong thời gian đầu thành lập công ty gặp không ít khó khăn trong việc kinh doanh, tìm kiếm bạn hàng và chịu sức ép cạnh tranh mạnh mẽ của các doanh nghiệp nhà nước cũng như các doanh nghiệp lớn cùng nghành vốn đã có tiếng trên thị trường như : Hanico, Đức Trung Đứng trước tình hình này, ban lãnh đạo công ty đã trăn trở tìm ra hướng đi cho sản phẩm của mình cùng sự phát triển của công ty nhằm đảm bảo công ăn việc làm và thu nhập cho người lao động Với sự thay đổi nhanh chóng của cơ chế thị trường, ban lãnh đạo công ty đã mạnh dạn thay đổi phương thức kinh doanh Từ chỗ chỉ nhập khẩu thông thường các sản phẩm hàng điện máy, điện tử nguyên chiếc và bán buôn cho khách hàng trong nước, năm 2007 công ty đã chuyển sang vừa nhập khẩu thông thường, vừa nhập khẩu theo tỷ lệ nội địa hóa Công ty đã tiến hành đăng ký tỷ lệ nội địa hóa với nhà nước và nhập khẩu các linh kiện đã đăng ký rồi lắp ráp tại nhà máy để hưởng các chính sách ưu đãi

Từ khi thành lập đến nay, công ty chịu ảnh hưởng trực tiếp của quy luật cung cầu dưới sự chi phối của nền kinh tế thị trường hoàn toàn mới đối với các doanh nghiệp Việt Nam, công ty đã chủ động tìm kiếm bạn hàng trong và ngoài nước Đến nay công

ty đã thiết lập được mối quan hệ mật thiết với các bạn hàng ở nhiều nước trên thế giới như Italy, Malayxia, Singapore, Đài Loan, Trung Quốc…Và trở thành nhà phân phối độc quyền với một hệ thống đại lý cấp I trên toàn quốc Doanh thu thuần năm 2008 là 1870.6 triệu đồng, năm 2009 là 1796 triệu đồng

2.1.2 Một số đặc điểm của công ty

Hoạt động chủ yếu của công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương là lắp ráp và kinh doanh xuất nhập khẩu Cụ thể là nhập khẩu các linh kiện để lắp ráp các sản phẩm hàng điện tử, điện gia dụng sau đó bán buôn cho các khách hàng trong nước

Là một công ty TNHH một thành viên, được thành lập và hoạt động kinh doanh nhập khẩu theo quy định của pháp luật nên công ty có quyền hạn như sau:

Công ty được phép ký kết các hoạt động kinh tế, hợp đồng về dịch vụ với các tổ chức kinh doanh trong và ngoài nước về xuất nhập khẩu trực tiếp các mặt hàng điện tử, điện gia dụng

Được phép mở cửa hàng buôn bán các sản phẩm do công ty sản xuất, lắp ráp theo đúng quy định của nhà nước

Được vay vốn tiền Việt Nam và ngoại tệ tai ngân hàng nhà nước Việt Nam và ngân hàng nược ngoài

Được đặt đại diện chi nhánh ở trong nước và nước ngoài theo đúng quy định của nhà nước Việt Nam và nước sở tại Được thu nhập và cung cấp thông tin kinh tế thị trường

Được tham gia các hội chợ, triển lãm trưng bày và giới thiệu sản phẩm trong và ngoài nước

Là một công ty hạch toán độc lập về kinh tế, có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng theo quy định của nhà nước, được mở tài khoản tại ngân hàng và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động kinh doanh của mình

Hiện nay tổng số nhân viên toàn công ty là 122 người, được phân bổ vào 4 phòng chức năng và một nhà mày lắp ráp

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của công ty:

“Nguồn: Công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương, năm 2009”[3] Chức năng và nhiệm vụ của các phòng ban:

Giám đốc

Phòng Kinh

doanh

Phòng Kế toán

Phòng Xuất Nhập khẩu

Phòng dịch vụQuản đốc

Tổ soạn linh kiện

Phòng tổ chức hành chánh

Xuất phát từ tình hình thực tế, tham mưu cho Giám đốc để Giám đốc có các quyết định thích hợp trong việc khai thác nguồn hàng cũng như tiêu thụ hàng hóa sao cho đem lại hiệu quả cao nhất

Xây dựng kế hoạch kinh doanh, theo dõi, thống kê hoạt động của các bộ phận liên quan Kết hợp nhịp nhàng, triển khai phương án, tổ chức các nghiệp vụ về giao, nhận hàng theo đúng thông lệ quốc tế Trong quá trình thực hiện phát hiện những sai sót, lệch lạc để kịp thời điều chỉnh

+ Phòng kế toán:

Có nhiệm vụ quản lý các các mặt liên quan tới tài chính của công ty nhự: lưu trữ, xử lý và cung cấp thông tin về tài chính tới Giám đốc công ty, tổ chức huy động vốn kịp thời cho phòng kinh doanh, kiểm soát chi phí, đôn đốc thu hồi nợ, thay mặt công ty thực hiện các yêu cầu về thuế với nhà nước…

+ Phòng xuất nhập khẩu:

Là đầu mối tham mưu cho Giám đốc trong các hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, chủ yếu trong các lĩnh vực như xây dựng và phổ biến kế hoạch xuất nhập khẩu hàng năm của công ty, đồng thời trực tiếp tiến hành các hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, thực hiện các hoạt động về đối nội, đối ngoại trong toàn công ty, nghiên cứu các điều kiện và môi trường kinh doanh xuất nhập khẩu trong và ngoài nước

Có chức năng cung cấp dịch vụ sau bán hàng với các hoạt động bảo hành, bảo trì những sản phẩm do công ty phân phối Phòng dịch vụ được đặt tại các tỉnh nơi công

ty có các đại lý phân phối

+ Nhà máy lắp ráp:

Bao gồm 4 tổ: tổ lắp ráp, tổ soạn linh kiện, tổ đóng gói và tổ OTK(kiểm tra cuối cùng trước khi giao hàng) Nhà máy là nơi tiến hành lắp ráp sản xuất các sản phẩm hàng điện tử, điện gia dụng từ các linh, phụ kiện nhập về, lưu kho và bảo quản các sản phẩm hoàn chỉnh trước khi đem ra thị trường

Ngoài ra, công ty còn có trưng bày và giới thiệu sản phẩm tại 47B, tổ 80, Khương Trung, Thanh xuân, Hà Nội

Như vậy cơ cấu tổ chức của công ty được thiết kế theo kiểu trực tiếp với chế độ một thủ trưởng lãnh đạo dựa trên nguyên tắc tập trung dân chủ nên tránh được sự chồng chéo trong quản lý để hoạt động kinh doanh đạt hiệu quả cao nhất

2.1.3 Đặc điểm hoạt động kinh doanh

2.1.3.1 Nhân lực

Hồ Ánh Dương là một doanh nghiệp có quy mô vừa, với tổng số lao động 98 người (năm 2008) và 122 người (năm 2009) Hầu hết lao động trong công ty đều được đào tạo qua trường lớp, tùy theo từng vị trí công việc đảm nhận mà trình độ chuyên môn khác nhau Trong cơ cấu tổng lao động của công ty thì lực lượng lao động trực tiếp chiếm tỷ lệ cao nhất tới 70% năm 2008 Do vậy xây dựng văn hóa doanh nghiệp cần quan tâm sâu sắc tới lực lượng này

Số lao động có trình độ đại học trong công ty chưa cao, chủ yếu là đội ngũ lãnh đạo, đây là lực lượng cơ bản xây dựng định hướng văn hóa cho công ty

Bảng 2.1: Tình hình lao động của công ty năm 2008 - 2009

“Nguồn: Công ty TNHH MTV Hồ Ánh Dương, năm 2008-2009” [5]

2.1.3.2 Tình hình tài chính của doanh nghiệp

Bảng 2.2 Tình hình tài chính của doang nghiệp

5 Lợi nhuận trước thuế 490 508 686 18 103,67 178 135,39

6 Lợi nhuận sau thuế 367,5 381 514,5 13,5 103,67 133,5 135,39

Công ty đã thực hiện chính sách giảm giá nhằm tăng lượng khách hàng mua, đồng thời giải phóng những mặt hàng còn tồn đọng, tránh tình trạng để lượng hàng còn tồn từ năm này qua năm khác

Qua kết quả phân tích ta thấy, năm 2008 doanh thu giảm 74,6 triệu đồng so với năm 2007, nhưng lại tăng cao vào năm 2009 Mặc dù vậy nhưng tốc độ tăng của lợi nhuận lớn hơn tốc độ tăng của doanh thu do đó tỷ suất lợi nhuận/nguồn vốn tăng dần qua các năm (năm 2007/2006 là 13,28%; năm 2008/2007 là 15,32%; năm 2009/2008 là 16,65%) Tuy nhiên cần xem xét mặt không tốt ở phần giá vốn hàng bán tăng lên Để phát huy tốt hơn nữa công tác này công ty cần tìm hiểu kỹ nguồn hàng mua và giá trên thị trường, nên có quan hệ tốt với nhiều bạn hàng trong số đó tìm ra cho mình một bạn hàng chính, bạn hàng truyền thống để phân tán rủi ro, tránh tình trạng hàng mua bị thiếu, bạn hàng không thực hiện đúng theo quy định trong hợp đồng hoặc bị bạn hàng

ép giá

2.1.4 Sản phẩm chính và đặc điểm sản phẩm chính của công ty

2.1.4.1 Sản phẩm chính

Hiện tại các sản phẩm chính của công ty là tủ lạnh, máy giặt và máy hủy rác + Tủ lạnh: bao gồm các loại tủ mang nhãn hiệu Bompani, Maister được nhập khẩu từ Italy và tủ lạnh làm lạnh bằng quạt gió mang thương hiệu Hasamisu được nhập khẩu và lắp ráp tại Việt Nam

Hiện nay công ty có các Model tủ lạnh Bompani như: dung tích 265 lít, vân gỗ, giá 5.800.000 đồng/chiếc Dung tích 245 lít, vân gỗ, giá 5.300.000 đồng/chiếc Dung tích 240 lít màu trắng, giá 5.200.000 đồng/chiếc

Model tủ lạnh Maister dung tích 400 lít, màu xanh, giá 9.800.000 đồng/chiếc Model tủ lạnh Hasamisu: dung tích 143 lít, màu xanh, giá 2.800.000 đồng/chiếc + Máy giặt: bao gồm các loại máy giặt cửa ngang và cửa đứng mang nhãn hiệu Bompani, Maister được nhập khẩu nguyên chiếc từ Italy và một số loại mang nhãn hiệu Hasamisu được nhập khẩu và lắp ráp tại Việt Nam, có tốc độ khác nhau từ 500 đến 800 vòng/phút Công suất giặt tối đa từ 5 đến 7 kg

Máy giặt Bompani loại 5 kg, 600 vòng vắt/phút, giá bán 5.600.000 đồng/chiếc Máy giặt Hasamitsu: loại 5,5 kg, vỏ nhựa, lồng Inox, giá bán 3.200.000 đồng/chiếc, loại 6 kg, giá bán 3.500.000 đồng/chiếc

+ Máy hủy rác gia đình DD01: Công suất 375w, tốc độ 1720 vòng/phút, trọng lượng 3,7 kg, bảo hành 2 năm, giá bán 2.300.000 đồng/chiếc

+ Máy hủy rác nhà hàng DT02: Công suất 550w, tốc độ 2600 vòng/phút, trọng lượng 4,8 kg, bảo hành 2 năm, giá bán 2.800.000 đồng/chiếc

+ Máy hủy rác công nghiệp DS03:Công suất 1500w, tốc độ 1950 vòng/phút, trọng lượng 62 kg, bảo hành 3 năm, giá 18.000.000 đồng/chiếc