Đề tài sử dụng hình ảnh trong giảng dạy chữ hiragana

Vấn đề đặt ra cho những người đang đứng lớp, trực tiếp giảng dạy bảng chữ này như chúng tôi là phải làm cách nào giúp học viên của mình có thể nhớ bảng chữ trong thời gian nhanh nhất để

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết, tiếng Nhật được xếp vào loại hình ngôn ngữ chắp dính, khác hẳn với loại hình đơn lập của tiếng Việt Tiếng Nhật có một hệ thống chữ viết khá phức tạp Trong ngôn ngữ này có sự hiện diện của cả 4 loại chữ viết Mỗi một loại chữ viết lại giữ một vai trò khác biệt trong câu

Chữ Romaji dùng để ghi trên các nhãn hiệu hàng hóa, hay trên các bảng hiệu với mục đích cho người nước ngoài nhận biết Chữ Katakana dùng để phiên âm các từ mượn của nước ngoài, từ ngữ khoa học kỹ thuật Chữ Kanji giữ vai trò cơ bản trong việc thể hiện các ý chính trong câu Phối hợp với Kanji là Hiragana, đây là những kí hiệu âm tiết ghi các từ ngữ phụ trợ, các phầm mềm biến thể của các động từ, tính từ Trong câu văn tiếng Nhật có thể vắng mặt Romaji và Katakana, nhưng không thể vắng mặt Kanji và Katakana Nếu là những câu đơn giản, đối tượng đọc là người bắt đầu học tiếng Nhật, hoặc người viết là trẻ em thì có thể chỉ có sự hiện diện của chữ Hiragana mà không cần sự có mặt của chữ Kanji Từ đó chúng ta có thể thấy được tầm quan trọng của chữ Hiragana trong tiếng Nhật Tuy nhiên chữ Hiragana không phải là dễ học

Thật vậy, bất kỳ ai khi bắt đầu học tiếng Nhật đều phải bắt đầu bằng chữ Hiragana Bảng chữ Hiragana không chỉ có 29 chữ cái như tiếng Việt, hay 26 chữ cái như trong tiếng Anh, mà nó có đến 46 âm trong và 25 âm đục, tổng cộng có 71 âm Do đó để nhớ được bảng chữ Hiragana không phải là đơn giản Theo kết quả khảo sát, có đến 82% số người học trả lời là Hiragana rất khó học Vấn đề đặt ra cho những người đang đứng lớp, trực tiếp giảng dạy bảng chữ này như chúng tôi là phải làm cách nào giúp học viên của mình có thể nhớ bảng chữ trong thời gian nhanh nhất để họ có thể bắt đầu vào bài học trong sách giáo khoa, đặc biệt là làm sao để người học phát âm chuẩn ngay từ những chữ cái đầu tiên,vì thế trong quá trình giảng dạy, chúng tôi không ngừng nghiên cứu, tìm ra những phương pháp mới phục vụ cho việc dạy Đề tài“Sử dụng hình ảnh trong giảng dạy chữ Hiragana ” sẽ thể hiện được kết quả nghiên cứu của chúng tôi

Sử dụng hình ảnh để dạy chữ Hiragana mà chúng tôi đề ra, không phải là phương pháp dạy cách viết, mà là phương pháp giúp người học nhớ cách đọc, phát âm chính xác và

thuộc chữ, khi đã nhận diện được chữ thì việc viết chữ không phải là vấn đề Có thể áp dụng phương pháp này kết hợp với những phương pháp đang áp dụng hiện nay để giờ học hiệu quả hơn

2 Ý nghĩa khoa học của đề tài:

Đề tài có thể cung cấp một lượng kiến thức liên quan đến một loại chữ viết của người Nhật, chữ Hiragana Hơn thế nữa, đề tài còn cung cấp cho giáo viên một bộ sưu tập hình ảnh

để giảng dạy loại chữ này, nhằm giúp người học tiếng Nhật nói chung và những sinh viên năm nhất ngành Nhật Bản của Đại học Lạc Hồng nói riêng có thể nắm bắt, ghi nhớ âm đọc, phát âm chính xác, nhận diện được bảng chữ trong thời gian nhanh nhất, từ đó làm cho người học cảm thấy hứng thú trong việc học, tạo một khởi đầu tốt đẹp trong “hành trình” học tiếng Nhật của mình Đồng thời, với tham vọng của mình, tôi hy vọng có thể vận dụng phương pháp dạy này để biên soạn một quyển tập viết dễ học, dễ nhớ dành cho những người bắt đầu học chữ cái tiếng Nhật

3 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Hiện tại trên các trang Web tiếng Nhật, Việt, Anh có rất nhiều các bài viết liên quan đến chữ Hiragana, trong số đó bài viết về lịch sử hình thành và phát triển của loại chữ này chiếm con số rất ít, phần lớn là các bài giới thiệu bảng chữ, dạy cách viết chữ, các trò chơi

để nhận diện chữ, cũng như cách đọc của từng chữ Tuy nhiên cách dạy viết chữ trên các trang Web này rất đơn điệu, thể hiện thứ tự các nét viết bằng các con số và mũi tên, nét nào trước được đánh số 1 và mũi tên chỉ hướng viết Bảng chữ chỉ đơn thuần thể hiện tất cả các chữ cái và cách đọc của từng chữ…

Ngoài các trang Web, hiện trên thị trường cũng có rất nhiều sách liên quan đến chữ Hiragana, nhưng chủ yếu cũng là những sách giới thiệu về bảng chữ, về cách viết chữ như:

dung quyển này toàn bộ trình bày về cách viết chữ với cách trình bày như sau: đầu tiên là thể hiện toàn bộ bảng chữ, kế đến là các chữ mẫu đứng đầu mỗi hàng, tiếp theo là chữ có ghi chú thứ tự các nét viết Cách trình bày như thế này hơi đơn điệu, không gây được hứng thú cho người học Tuy nhiên sau khi viết tất cả bảng chữ, ở những trang cuối có phần luyện tập

và có hình ảnh minh họa Nếu ngay từ đầu có hình ảnh minh họa để dễ nhớ từ thì có lẽ sách này sẽ hoàn thiện hơn

Quyển Tự học tiếng Nhật của tác giả Trần Việt Thanh, trong 74 trang đầu tiên, tác giả này copy 100% nội dung của quyển じっせんにほんご、かなワークブック Nên có thể nói tác giả này “đạo sách nước ngoài” chứ không hề có đóng góp gì

日本語かな入門、Do 国際交流基金日本語国際センター biên soạn Nội dung quyển sách này xoay quanh chữ Hiragana và Katakana Toàn bộ bảng chữ Hiragana được tác giả bố trí trong 10 bài Sau khi học lần lượt 15 chữ thì có phần từ vựng, những từ vựng này được tạo thành từ những chữ đã học Tuy nhiên chất lượng hình vẽ kém, không bắt mắt, hơn nữa ở Việt Nam chưa có bản quyền xuất bản sách này, nên sách này hầu như chưa được người học biết đến

Quyển Ngữ pháp tiếng Nhật hiện đại, của tác giả Trần Sơn, trong Phần 1, Những đặc điểm của ngôn ngữ Nhật Bản, có giới thiệu về bảng chữ Hiragana, nhưng tác giả không viết bằng chính chữ Hiragana, mà dùng chữ Latinh phiên âm Phương pháp này không hiệu quả

vì chỉ giúp người học nhớ cách đọc chứ không nhớ cách viết và không thể nhận diện được mặt chữ

Quyển Tự học viết tiếng Nhật căn bản, của tác giả Lê Kháng Vy, cách trình bày của tác giả có khác hơn so với các tác giả khác, đầu hàng là các chữ mẫu, sau đó thể hiện từng nét trong từng khung Ví dụ: chữ gồm 3 nét thì mỗi nét được viết một khung Ngoài ra tác giả còn giới thiệu các loại Font chữ trong tiếng Nhật tương ứng với các chữ viết Tuy nhiên cũng chưa có hình ảnh minh họa

Quyển Tiếng Nhật câu và chữ của Đoàn Nhật Chấn, tác giả không trình bày từng chữ riêng biệt, mà trình bày cả hàng, không chỉ Hiragana, mà còn thể hiện luôn cả bảng Katakana và phiên âm, nên người học nhìn vào hơi rối mắt Sau mỗi hàng tác giả cũng bổ sung thêm phần từ vựng, nhưng vẫn còn đơn điệu, thiếu hình minh họa cho từng vựng

Quyển Tự học tiếng Nhật theo nhân vật phim hoạt hình, do tác giả Nhân Văn biên soạn Sách có phần trình bày cách viết chữ Hiragana và có hình ảnh được in màu rất đẹp mắt, thế nhưng giữa hình ảnh và phần chữ Hiragana hoàn toàn không liên quan gì với nhau Ví dụ trang 3, phần trên thể hiện cách viết chữ あ、tác giả lại đưa vào hình ảnh chiếc máy bay ひこうき、quả táo りんご

Do đó đề tài “Sử dụng hình ảnh trong giảng dạy chữ Hiragana” đặc biệt chú trọng đến việc sử dụng hình ảnh quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày, và thứ tự xuất hiện của chữ

Hiragana trong bảng chữ Những hình ảnh được tác giả chọn lọc đều có tác dụng giúp nhớ được chữ mới xuất hiện đồng thời có thể ôn lại những chữ trước đó Do đó có thể khắc phục được những thiếu sót của những tác giả nghiên cứu trước, từ đó đi đến hoàn thiện được giáo trình dạy chữ Hiragana

4 Phương pháp nghiên cứu:

Chúng tôi chủ yếu sử dụng phương pháp điều tra thống kê xã hội học, kết hợp với phương pháp phân tích để giải quyết các vấn đề mà chúng chúng tôi đã đặt ra

5 Đối tượng nghiên cứu: Chữ HIRAGANA, một loại chữ cái của Nhật Bản

6 Đối tượng khảo sát: Tất cả các giáo viên đang dạy tiếng Nhật tại trường Đại học Lạc Hồng, một số giáo viên trường đại học Khoa học XH&NV, trường Đại học Sư phạm, Trung tâm ngoại ngữ Nhật Anh, Trung tâm ngoại ngữ Bách Khoa Sinh viên ngành Nhật, khoa Đông phương, trường Đại học Lạc Hồng và học viên tiếng Nhật tại trung tâm Nhật Anh, Bách Khoa

7 Bố cục

Để trình bày đề tài này chúng tôi lần lượt giải quyết 3 nội dụng sau đây:

1 Tìm hiểu đôi nét về chữ Hiragana

2 Thực trạng của việc dạy chữ Hiragana tại trường Đại học Lạc Hồng và một số trung tâm dạy tiếng Nhật tại Đồng Nai

3 Hình ảnh sử dụng trong giờ dạy chữ Hiragana

PHẦN NỘI DUNG

1 TÌM HIỂU ĐÔI NÉT VỀ CHỮ HIRAGANA

Hiragana được biết đến như là một loại chữ cái trong tiếng Nhật, đôi khi người ta chỉ biết học nó và xem việc học ấy như là một điều kiện cần, một công cụ để đến với ngôn ngữ của xứ sở mặt trời mọc, mà người ta không cần biết loại chữ này từ đâu ra, có những đặc điểm gì, và đóng vai trò như thế nào trong tiếng Nhật Tuy nhiên tìm hiểu về nó cũng là điều

vô cùng thú vị và bổ ích, biết được những đặc điểm của nó sẽ giúp người học tiếp thu nó một cách nhanh chóng hơn Đây chính là nguyên nhân dẫn đến việc đưa phần tìm hiểu về Hiragana vào bài viết này

1.1 Lịch sử hình thành và phát triển

Cho đến thế kỷ thứ 5, người Nhật vẫn sử dụng hoàn toàn văn tự của Trung Quốc và đến lúc họ mong muốn được diễn đạt cách phát âm theo kiểu riêng của mình, không phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc Họ đã dùng một loại chữ của Trung Quốc gọi là Vạn Diệp Giả Danh (Manyogana 万葉仮名) để biểu diễn cách phát âm Từ đó người Nhật lại muốn phát triển nó thành một bộ chữ cho dân tộc mình, thế là họ đã tạo ra chữ Hiragana theo dạng của chữ Thảo (草書 thảo thư) Đây là loại chữ được viết vào khoảng năm 650, thời nhà Đường Ví dụ như chữ 「あ」giống「安」、「い」giống「以」…

Trong thời gian đầu, Hiragana không được mọi người chấp nhận Nhiều người cảm thấy tiếng Trung Quốc vẫn là ngôn ngữ của những người có học Trước đây, ở Nhật Bản, nam giới thường dùng loại chữ viết gọi là ONODE(男手), còn nữ giới thường dùng dạng chữ Thảo Do đó Hiragana ban đầu phổ biến ở giới nữ, những người không có được địa vị xã hội và học vấn như đàn ông Từ đó Hiragana còn được gọi là NONNADE(女手) Các tác phẩm văn học xuất hiện vào thời này, nếu tác giả là nữ thì đều sử dụng loại chữ này để viết, chẳng hạn truyện Genjimonogatari (源氏物語)

Sau một thời gian không lâu lắm thì các tác giả là nam giới bắt đầu sử dụng Hiragana

để viết văn Hiragaga được dùng để viết các tác phẩm không chính thức như thư cá nhân Đến năm 1900, tức năm Minh Trị thứ 33, chữ Hiragana được chính thức thừa nhận và được

sử dụng với vai trò như hiện nay

1.2 Giới thiệu bảng chữ Hiragana

là TSU, khi phát âm phải đưa đầu lưỡi ra gần cửa răng làm cho hơi bị rít, chữ ふ đọc như

“hư” nhưng phải cho hơi bật ra

Sau đây là toàn bộ bảng chữ Hiragana, khác với cách viết của các tác giả khác, họ phiên âm theo kiểu Quốc tế, thế nhưng do có khá nhiều chữ Hiragana có cách phát âm giống tiếng Việt, nên chúng tôi quyết định sử dụng tiếng Việt để phiên âm những chữ giống đó

Âm trong Âm ghép trong

Tuy nhiên, nếu sử dụng bàn phím của đánh máy tính để đánh thành chữ Hiragana, thì những chữ mang vần ư, ê, ô thì phải chuyển sang u,e,o theo phiêm âm quốc tế

1.3 Đặc điểm của chữ Hiragana

Nhìn bảng chữ trên ta nhận thấy, chữ Hiragana có tất cả 5 nguyên âm đơn và 3 nguyên âm đôi, các phụ âm đều ghép với 5 nguyên âm đôi để trở thành phụ âm chính, và ghép với 3 nguyên âm đôi để trở thành các âm ghép Tổng cộng có đến 46 thanh âm (âm trong), 25 trọc âm (âm đục), 21 âm ghép trong và 12 âm ghép đục Trong đó bao gồm một phụ âm ん, dùng gần giống như chữ N trong tiếng Việt, nhưng khác ở chỗ nó không được

phép đứng trước làm phụ âm đầu Ví dụ chữ かん (Ka+n) đọc là Kan Như vậy nếu tính luôn

cả âm ghép, thì bảng chữ Hiragana không chỉ 72 âm mà lên đến 104 âm.[3, trang 13]

Mặc dù có rất nhiều âm, nhưng thật ra chỉ cần nhớ được 46 thanh âm là có thể biết được cách đọc, cách viết của các âm khác bởi vì trọc âm và các âm ghép được cấu tạo từ

những thanh âm Cụ thể như thêm dấu dakuten (濁点) (゛) vào phía trên một số phụ âm sẽ

biến các phụ âm (phụ âm điếc) này thành các phụ âm khác (phụ âm kêu) Việc thêm này được thực hiện ở các hàng K,S,T, H, và lần lượt biến thành các hàng G,Z,Đ, B Tiếp đến ở hàng H còn có thể thêm handakuten (゜) (半濁点) để biến hàng này thành hàng P Ba chữ

ya, yu và yo (ゃ, ゅ và ょ) nếu viết nhỏ lại, rồi thêm vào góc phải, bên dưới các chữ thuộc cột i 「い」sẽ biến thành các âm ghép

Tất cả các chữ Hiragana còn thống nhất với nhau theo cột và hàng Như ở cột あ (A) thì tất các chữ trong cột này đều có âm đọc là (A) Ka, sa, ta, na; ở hàng か, tất cả các chữ trong hàng đều có âm đầu là K, ka, ki, kư, kê, kô

1.4 Vị trí & vai trò của chữ Hiragana trong tiếng Nhật

Trong tiếng Nhật, Hiragana được sử dụng để ghi tiếp vị ngữ của động từ, hình dung

từ, như tabemashita (食べました, "đã ăn"), hay thường giữ vai trò là các bộ phận của trợ từ, trợ động từ như kara (から, "từ" (từ đâu đến đâu) hay tiếp vị ngữ ~san (さん, "Ông, bà, cô "), hay đối với các từ mô tả sự vật đã được người Nhật gọi tên từ lâu, không tồn tại kanji hay waseikanji (和製漢字) tương ứng, thì người ta cũng viết bằng Hiragana Ví dụ: meshi (めし, "thức ăn"), yadoya (やどや, "nhà trọ") Ngoài ra chữ hiragana còn được dùng để phiên âm chữ kanji cho dễ đọc, gọi là furigana (振り仮名, Chân giả danh)

2 THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY HIRAGANA TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG VÀ MỘT SỐ TRUNG TÂM DẠY TIẾNG NHẬT

Hiện nay mối quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản đang trên đường phát triển rất tốt đẹp Với một lực lượng lao động trẻ, dồi dào và một thị trường tương đối lớn, Việt Nam đã

và đang trở thành điểm đến của các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có không ít nhà đầu tư đến từ Nhật Bản Chính vì lẽ đó mà phong trào học tiếng Nhật ở Việt Nam ngày càng phát triển và lan rộng Tiếng Nhật được đưa vào giảng dạy khá nhiều trong các trường Đại học, Cao đẵng, một số trường phổ thông và các trường Nhật ngữ, các trung tâm ngoại ngữ…

Mảnh đất Đồng Nai được xem là một trong những nơi tập trung rất đông các khu công nghiệp, trong đó có không ít công ty có vốn đầu tư của người Nhật Cho nên trên mảnh đất này phong trào dạy và học tiếng Nhật diễn ra khá sôi động, nhiều cơ sở đào tạo tiếng Nhật ồ ạt ra đời, tuy nhiên đào tạo một cách “bài bản” thì chỉ có ở Khoa Đông Phương, Trường đại học Lạc Hồng

Để người học có thể nghe, nói tốt với người bản xứ trong công ty, nên có không ít cơ

sở đào tạo tiếng Nhật chỉ tập trung vào đàm thoại, họ dạy chủ yếu bằng phiên âm Romaji, nên người học ít có cơ hội tiếp xúc với Hiragana Còn lại, các cơ sở đào tạo tiếng Nhật khác đều dạy đàm thoại lẫn viết, cho nên học viên tiếp xúc được với Hiragana

Buổi học đầu tiên là thời gian làm quen với bảng chữ cái Hiragana Như đã trình bày,

số lượng chữ trong bảng chữ này khá nhiều, nên người học phải mất một thời gian khá dài

để học Tại khoa Đông Phương, trường đại học Lạc Hồng, sinh viên được học bảng chữ với

ít nhất 3 giáo viên khác nhau, kết hợp giữa nghe trực tiếp chính giọng người bản xứ, nghe giọng đọc của người bản xứ qua CD và viết Theo chương trình học, thời gian học bảng chữ Hiragana chiếm đến 24 tiết học Tại hầu hết các trung tâm ở Đồng Nai, chỉ một giáo viên duy nhất đảm trách dạy bảng chữ này, nên thời gian dạy kéo rất dài, cả một tháng

Do hạn chế về công cụ giảng dạy, nên phần lớn các giáo viên khi dạy viết chữ đều sử dụng phấn và bảng là chủ yếu Giáo viên viết lên bảng cách viết từng chữ, từng nét, học viên tập viết theo Cứ như thế cho đến chữ cuối cùng trong bảng chữ Song song với dạy viết là dạy đọc Tại các trung tâm ngoại ngữ, thông thường trong thời gian này người bản xứ chưa được bố trí vào giảng dạy, nên giáo viên người Việt sẽ đọc trước và học viên đọc theo, hoặc

học viên đọc lại sau khi nghe âm đọc từ CD Do đó sẽ gây ra tình trạng nhàm chán nơi người học Kết quả khảo sát về cách dạy Hiragana tại 2 trung tâm ngoại ngữ cho thấy:

Bảng 1

Cách dạy Hiragana tại một số trung tâm ngoại ngữ

Nội dung khảo sát

Số lượng người trả

Khác với trung tâm, tại Đại học Lạc Hồng, giáo viên Bản xứ sẽ đóng vai trò chủ yếu trong giờ dạy phát âm, giáo viên người Việt chịu trách nhiệm trong giờ dạy viết bảng chữ cái Tuy nhiên với số lượng chữ khá nhiều, nên giáo viên luôn chú trọng việc dạy đọc, dạy viết

để có thể hoàn thành bảng chữ trong thời gian quy định Giáo viên cũng kết hợp dạy chữ trong từ để giúp sinh viên ghi nhớ chữ 52% số sinh viên cho rằng được học chữ trong từ, giúp các em nhớ chữ nhanh hơn, và nhớ được lâu hơn 32% cho rằng giáo viên chỉ toàn dạy chữ, dạy viết và đọc từng chữ cho đến khi kết thúc bảng chữ 16% số sinh viên cho rằng các bạn đã được học chữ qua từ và có hình ảnh minh họa Mặc dù có đến 52% sinh viên cho rằng được học chữ trong từ, thế nhưng không phải tất cả các chữ đều được học trong từ 51%

cho rằng chỉ có một số chữ được học trong từ, 16% cho rằng khá nhiều chữ được học trong

từ, chỉ có 1% cho là tất cả các chữ đều được học trong từ Và trong số 16% sinh viên cho rằng mình được học chữ qua từ, có hình ảnh minh họa thì hầu hết đều cho rằng chỉ có vài chữ tiêu biểu được học có hình minh họa, chứ không phải tất cả các chữ đều có hình ảnh minh họa

Bảng 2 Cách dạy Hiragana tại trường Đại học Lạc Hồng

Nội dung khảo sát

cho xem hình ảnh minh

Thực trạng cho thấy, sau khi học 2 bảng chữ cái tiếng Nhật, Hiragana và Katakana, số người giảm xuống một cách đáng kể Hơn 5% sinh viên nghỉ học ngay sau khi tiếp xúc với

bảng chữ, còn tại các trung tâm tiếng Nhật, số lượng học viên cũng giảm đi hơn ½ Có rất nhiều nguyên nhân khiến cho họ không tiếp tục học, trong đó có không ít người cho rằng họ không đủ khả năng học một loại chữ khác hẵn với chữ Latinh, họ không nhớ được một số lượng chữ nhiều như vậy… nên khi vào trong bài học họ không đọc được, từ đó họ trở nên chán và không học tiếng Nhật nữa

3 HÌNH ẢNH SỬ DỤNG TRONG GIỜ DẠY CHỮ HIRAGANA

3.1 Những vấn đề liên quan đến việc sử dụng hình ảnh để dạy Hiragana

Hình ảnh vốn là thứ dễ gây ấn tượng và để lại ấn tượng sâu sắc trong con người Một lời nói phát ra nếu kèm theo hình ảnh thì người nghe sẽ nhận biết nhanh hơn và đọng lại lâu hơn trong họ Một câu truyện kể nếu có hình ảnh minh họa thì sẽ thú vị hơn và dễ đi vào lòng người hơn Do đó, có thể khẳng định nếu học chữ qua hình ảnh sẽ giúp người học nhớ nhanh hơn và khó quên hơn, bên cạnh đó còn kích thích được sự đam mê tìm hiểu và học hỏi

Dạy Hiragana qua hình ảnh đồng nghĩa với việc dạy một chữ Hiragana trong một từ, giúp người học nhớ và nhận biết chữ thông qua từ, và có kèm hình ảnh miêu tả ý nghĩa của chính từ đó, chứ không chỉ dạy đơn thuần một chữ Hiragana Đặc biệt khi dạy Hiragana qua hình ảnh, trên hình ảnh có viết cả chữ và từ, người học sẽ có cơ hội nhận diện mặt chữ, nhớ lại những chữ vừa học, đồng thời nhờ hình ảnh mà giờ luyện đọc, luyện phát âm sẽ không bị đơn điệu và nhàm chán Trong bài viết này tác giả cũng cố gắng tìm những từ ngữ, những hình ảnh quen thuộc với cuộc sống hàng ngày để minh họa

Thật ra cách dạy và học qua hình ảnh như thế cũng không phải là mới Ở Việt Nam các tài liệu dành cho các bé học chữ cái, tất cả đều có tranh ảnh đủ màu sắc, thu hút được sự

tò mò học hỏi của các bé Ở những ngày đầu tiên làm quen với 29 chữ cái, nếu không dạy bé chữ trong từ thì các bé khó mà nhớ được chữ

Chẳng hạn Bé biết được chữ A qua cái ca, qua cái áo, bé biết được chữ B qua quả

cái áo, nếu chúng ta chỉ vào và hỏi bé, thì bé sẽ nhanh chóng nhận biết và trả lời ngay Nhưng nếu chỉ vào chữ A đứng một mình, không kèm hình ảnh thì chưa chắc bé trả lời được

Bên cạnh đó các sách dạy chữ cái tiếng Anh xuất hiện trên thị trường Việt Nam cũng được biên soạn tương tự như sách tiếng Việt Cho nên giáo viên dạy tiếng Anh rất dễ dàng tìm cho mình một tài liệu dạy chữ cái thích hợp

Thế nhưng ở Việt Nam chưa có quyển sách nào dạy chữ Hiragana được biên soạn như vậy, nên cả người dạy và người học thiếu đi một tài liệu khá quan trọng Kết quả thăm

dò cho thấy 98% sinh viên rất quyết tâm học Hiragana, các em tự tìm kiếm, trang bị cho mình một số tài liệu liên quan để học thêm Tuy nhiên 25 % sinh viên cho rằng tài liệu của các em rất đơn điệu, chỉ có chữ mẫu và chữ viết bằng nét đứt để các em tô chữ, luyện viết 30% các em cho rằng mình có trong tay tài liệu vừa có chữ để tập viết, vừa có từ vựng giúp các em nhớ chữ thông qua từ.18,3% số sinh viên trả lời rằng các em đã có tài liệu vừa có chữ tập viết vừa có từ vựng và hình minh họa, nhưng số lượng từng vựng và hình ảnh còn hạn

chế, mãi sau 3-4 hàng chữ mới có từ và hình Có đến 26,7% số sinh viên cho biết tài liệu của các em có từ và hình ảnh minh họa, nhưng lại nằm sau cùng, có nghĩa là sau khi học xong bảng chữ mới có hình và từ để ôn tập Không có sinh viên nào có tài liệu mà sau mỗi chữ hay sau mỗi hàng đều có từ và hình ảnh như trong tiếng Việt hay tiếng Anh Do đó có thể nói rằng tài liệu học chữ cái tiếng Nhật tại Việt Nam không phong phú, không đa dạng như tài liệu học các ngôn ngữ khác, điều này cũng hạn chế số lượng người học tiếng Nhật

Hình 2 Miêu tả nội dung của tài liệu mà sinh viên đang sử dụng

25.0

30.0 18.3

net viet va chu tap viet giong 1, nhung co them tu vung

giong 1, nhung sau 3-4 hàng

co them hinh anh minh hoa Giong 1, nhung cuoi cùng có thêm hình minh hoa

Theo kết quả thăm dò ý kiến của giáo viên, họ đánh giá rất cao những tài liệu có từ vựng kèm hình ảnh minh họa Họ cho rằng trong quá trình dạy chữ Hiragana, nên kết hợp dạy đọc, viết và cho người học xem hình ảnh biểu hiện một từ nào đó để giúp họ dễ dàng nhớ được chữ và luyện tập phát âm chữ đó trong từ Vì thế giáo viên cũng cần trang bị một số hình ảnh dùng làm dụng cụ giảng dạy 40% giáo viên được khảo sát cho rằng việc tập hợp hình ảnh làm thành một bộ sưu tập ảnh dùng để giảng dạy chữ Hiragana là rất cần thiết, 50% cho là cần thiết, và 10% cho là không cần thiết lắm, không có giáo viên nào cho rằng việc sưu tập hình ảnh này là vô ích

Bảng 3

Ý kiến của giáo viên về bộ sưu tập ảnh dùng để giảng dạy

Nội dung khảo sát Số người trả lời %

85% giáo viên cho biết rằng nếu họ giới thiệu cho người học tài liệu để học Hiragana, thì

họ sẽ giới thiệu tài liệu vừa có chữ mẫu, vừa có hình ảnh biểu hiện ý nghĩa của từ Vì thế có đến 70% số giáo viên được hỏi cho rằng một tài liệu học Hiragana có hình ảnh minh họa cho

ý nghĩa của từ vựng là rất cần thiết cho sinh viên, 20% cho là cần thiết, 10% cho là không cần thiết lắm

Liên quan đến vấn đề này, về phía người học, có đến 82% cho rằng nếu họ chọn tài liệu

để học Hiragana, họ sẽ chọn loại tài liệu vừa có chữ mẫu vừa có hình ảnh biểu hiện ý nghĩa của từ làm tài liệu để học Hiragana Qua đó cho thấy việc sử dụng hình ảnh để dạy và học Hiragana được cả giáo viên và học viên đánh giá cao

Hình 3 Tài liệu dùng để học Hiragana

82%

17%

1%

Chỉ cần có chữ mẫu để tập viết

Vừa có chữ mẫu lẫn từ vựng

Vừa có chữ mẫu, có hình ảnh biểu hiện ý nghĩa của từ

Ở Nhật Bản, đương nhiên người ta cũng sử dụng hình ảnh để dạy cho trẻ em của họ chữ Hiragana Tuy nhiên nếu cứ sử những hình ảnh đó để dạy cho người nước ngoài học tiếng Nhật, cụ thể là người Việt Nam theo chúng tôi thì chưa phù hợp Ví dụ để dạy chữ あ(A), người ta sử dụng bức tranh em bé あかちゃん(akachan)để nhớ chữ あ(a).Vì lúc này người học chỉ mới bắt đầu với chữ あ(A) thôi, nhưng lại bắt họ phải nhớ thêm chữ khác, làm họ sẽ trở nên rối Đồng ý với ý kiến của chúng tôi, 90% giáo viên được hỏi cho rằng khi chọn hình ảnh minh họa cho từ vựng cần phải có sự chọn lọc, chọn sao cho hình ảnh biểu hiện ý nghĩa của từ phải là từ được ghép bởi các chữ mà người học đã học qua, để giúp người học có dịp

ôn lại, nhớ lại những chữ đã học

Bảng 4

Ý kiến của giáo viên về việc chọn hình ảnh minh họa cho từ vựng

Nội dung khảo sát Số người trả lời %

Để so sánh hiệu quả của việc dạy chữ qua hình ảnh, sau khi dạy xong 20 chữ Hiragana, chúng tôi đã thực hiện một bài kiểm tra trực tiếp ở hai lớp 010DPN111 và 010DPN112 Ở lớp 010 DPN111 chúng tôi dạy chữ Hiragana theo phương pháp thông thường, chúng tôi dạy viết từng nét, dạy đọc từng chữ, sau đó cho sinh viên viết vào tập và gọi sinh viên lên bảng viết lại Ở lớp 010DPN112, chúng tôi cũng làm thao tác giống lớp 010DPN111, nhưng khi dạy, mỗi chữ chúng tôi đều đưa ra một hình minh họa và cho sinh viên đọc chữ được viết trên mỗi hình

Chúng tôi thực hiện 2 phần kiểm tra, phần viết và phần đọc

+ Phần viết: Giáo viên vừa đọc chính tả, vừa cho sinh viên xem hình minh họa cho từ

vựng vừa đọc Ví dụ: Vừa đọc あい( AI)、vừa cho xem hình

+ Phần đọc: Cho sinh viên xem hình, có chữ ghi sẵn, yêu cầu sinh viên đọc

Kết quả thu được sau khi kiểm tra như sau:

Bảng 5 Kết quả kiểm tra phần viết lớp 010DPN111

Nội dung khảo

Bảng 6 Kết quả kiểm tra phần viết lớp 010DPN112

Nội dung khảo sát

Kiểm tra phần đọc rất mất thời gian nên chúng tôi chỉ kiểm tra được 15 sinh viên trong tổng số 42 sinh viên Kết quả thu được như sau: 3 sinh viên đọc đúng 2-4 từ, chiếm tỉ lệ

20 % 6 sinh viên đọc đúng 5-6 từ chiếm tỉ lệ 40% 5 sinh viên đọc đúng từ 7-8 từ chiếm 33.3%.1 sinh viên đọc đúng 9-10 từ chiếm 6.7%

Hình 5 Kết quả kiểm tra phần đọc lớp 010DPN112

Ở lớp 010 DPN112 chúng tôi cũng kiểm tra 15/45 sinh viên Kết quả thu được như sau: 2 sinh viên đọc đúng 2-4 từ, chiếm tỉ lệ 13.3 % 3 sinh viên đọc đúng 5-6 từ chiếm tỉ lệ 20% 7 sinh viên đọc đúng từ 7-8 từ chiếm 46.7% 3 sinh viên đọc đúng 9-10 từ chiếm 20%

Kết quả trên cho thấy lớp 010 DPN112 học chữ Hiragana có hình ảnh minh họa nên sinh viên nhớ được chữ nhanh hơn và đọc đúng hơn lớp 010 DPN111, lớp không học bằng hình ảnh

Từ kết quả thu được, chúng tôi quyết định tiếp tục triển khai phương pháp sử dụng hình ảnh để giảng dạy Hiragana

3.2 Dạy chữ qua hình ảnh

Như đã đề cập ở phần trên, để giờ học Hiragana có hiệu quả, giáo viên phải biết kết hợp hai hay nhiều phương pháp với nhau Phương pháp dạy chữ qua hình ảnh đơn thuần chỉ giúp người học mau thuộc, mau nhớ chữ, nhớ âm đọc, luyện cách phát âm, cho nên cần phải kết hợp với phương pháp dạy viết

Phương pháp dạy chữ Hiragana qua hình ảnh được chúng tôi thức hiện như sau:

Chúng tôi dạy bảng chữ Hiragana theo hàng ngang, dạy từng chữ một theo thứ tự Sau khi dạy xong cách viết, chúng tôi cho người học đọc chữ vừa học 4-5 lần Tiếp đến chúng tôi cho xem hình, trên hình có viết chữ, các chữ đó được ghép với nhau thành một từ

có nghĩa, hình mà chúng tôi cho xem chính là hình thể hiện ý nghĩa của từ đó Do tất cả những chữ xuất hiện trong từ đều là những chữ vừa mới học qua, nên chúng tôi yêu cầu người học đọc tất cả các chữ đó Tiếp đến chúng tôi xác nhận lại ý nghĩa của từ và cho luyện đọc, đọc chữ trước, sau đó đọc từ Sau khi hoàn tất một hàng ngang, chúng tôi kiểm tra lại bằng cách cho người học xem hình, nhưng che phần chữ và yêu cầu người học nói lên được

từ vựng Cứ như thế cho đến hết bảng chữ

* Hàng nguyên âm đơn

Bao gồm tất cả 5 nguyên âm

あ い う え お

Vì đây là 5 nguyên âm xuất hiện đầu tiên, nên chúng tôi chỉ được phép tìm những từ

có nghĩa được tạo thành từ 5 nguyên âm mà thôi Từ đó mà lần lượt chúng ta có あ(A) ghép với い(I) sẽ thành từ あい(AI) mang nghĩa tình yêu; い(I) bản thân nó có nghĩa là bao tử; い(I) ghép với え(Ê) thành いえ(IÊ) có nghĩa là cái nhà;う(Ư) ghép với え(Ê) thành うえ(UÊ)

có nghĩa là phía trên; ba chữ あ(A),お(Ô),い(I) ghép với nhau có nghĩa là màu xanh

Sau khi dạy viết, giáo viên cho người học xem và đọc lần lượt các hình sau đây để luyện đọc, giúp cho sinh viên ghi nhớ mặt chữ

Cách đọc như sau:あ (A)、あい(AI)；い(I)、い(I)；う(Ư)；うえ(Ư Ê)；え(Ê)、いえ(IÊ)；お(Ô)；あおい(AOI)。