Chúng ta biết rằng trong công tác giáo dục thì hoạt động quản lý giữ vai trò đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng của quá trình giáo dục – đào tạo. Quản lý là một hoạt động có chủ đích, là sự tác động liên tục của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý về nhiều mặt bằng một hệ thống văn bản pháp luật, chính sách, nguyên tắc và các phương pháp nhằm thực hiện các mục tiêu xác định. Lịch sử hình thành và phát triển của xã hội loài người cho đến ngày nay đã cho thấy trong mọi giai đoạn lịch sử, ở bất kỳ lĩnh vực hoạt động nào cũng đều gắn liền với các hoạt động quản lý.
Trang 1Më §ÇU 2
1 Những vấn đề lý luận chung về hoạt động
2 Vai trò của người cán bộ quản lý giáo dục trong nhà trường 6
3 Những đặc điểm cơ bản về đội ngũ cán bộ quản lý
4 Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở
Trang 2MỞ ĐẦU
Chúng ta biết rằng trong công tác giáo dục thì hoạt động quản lý giữ vai trò đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng của quá trình giáo dục – đào tạo Quản lý là một hoạt động có chủ đích, là sự tác động liên tục của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý về nhiều mặt bằng một hệ thống văn bản pháp luật, chính sách, nguyên tắc và các phương pháp nhằm thực hiện các mục tiêu xác định Lịch sử hình thành và phát triển của xã hội loài người cho đến ngày nay đã cho thấy trong mọi giai đoạn lịch sử, ở bất kỳ lĩnh vực hoạt động nào cũng đều gắn liền với các hoạt động quản lý Qua quá trình thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn trong giáo dục - đào tạo nói chung và quản lý giáo dục nói riêng Thành tựu
ấy đã góp phần đào tạo ra những con người có phẩm chất, trình độ, năng lực đáp ứng được yêu cầu xây dựng và bảo vệ đất nước Tuy nhiên công tác quản
lý giáo dục - đào tạo cũng như chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý thời gian qua nhìn chung còn nhiều hạn chế, cần phải có sự đổi mới trong thời gian tới, bởi lẽ nó liên quan trực tiếp đến kết quả giáo dục của từng cơ quan, đơn vị
Những năm qua Đảng và Nhà nước ta thường xuyên chăm lo lãnh đạo phát triển về quản lý giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân Trong chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo 2011- 2020 đã xác định: “ Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, coi trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên, mở rộng quy mô giáo dục hợp lý; đổi mới mạnh mẽ quản lý nhà nước đối với giáo dục và đào tạo; xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng; tiếp tục đổi mới chương trình, tạo chuyển biến mạnh mẽ về phương pháp giáo dục; tăng cường nguồn lực cho giáo dục ”
Hiện nay công tác quản lý giáo dục ở các nhà trường quân sự luôn có
sự quan tâm của các ban ngành các cấp Từ những đòi hỏi của thực tiễn xây
Trang 3dựng quân đội và sự tác động của toàn cầu hóa cũng như xu thế hội nhập, để thực hiện mục tiêu xây dựng quân đội cách mạng-chính quy-tinh nhuệ-từng bước hiện đại, đòi hỏi phải có những đổi mới mạnh mẽ trong công tác giáo dục, đào, trong đó cần phát huy hơn nữa vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trong toàn quân hiện nay Chính vì lẽ ấy nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI xác định : “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp.”
Muốn chất lượng giáo dục - đào tạo đạt kết quả cao đòi hỏi nhà quản lý phải sử dụng nhiều giải pháp mang tính tổng thể Với kiến thức của bản thân, không có tham vọng làm rõ hết mọi yếu tố trong công tác quản lý giáo
dục.Trong bài tiểu luận này chỉ đề cập “Vai trò của người cán bộ quản lý giáo dục trong nhà trường- Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở Nhà trường X” Đây chỉ là những điểm cơ bản về vai trò của cán
bộ trong các hoạt động quản lý giáo dục, là cơ sở cho những người có trách nhiệm đối với công tác giáo dục - đào tạo có sự nhìn cụ thể, nghiêm túc hơn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ
Trang 4NỘI DUNG
1 Những lý luận chung về hoạt động quản lý giáo dục.
- Vài nét khái quát về hoạt động quản lý.
Trong lịch sử thì hoạt động quản lý có quá trình phát triển của nó, điển hình ở Phương Đông có tư tưởng Đức trị của Khổng Tử (551 -179 TCN)
Trong hệ thống lý luận của Khổng Tử về Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí thì Nhân là
quan trọng nhất- Nhân vừa là đạo đức vừa là hành vi của chủ thể quản lý Nhân được nâng lên thành đạo làm người, đạo xử thế, đạo cai trị, cũng là đạo của người bị trị Ngoài ra còn có tư tưởng pháp trị của Hàn Phi Tử
Ở Phương Tây có Thuyết quản lý khoa học của Taylor, thuyết quản lý hành chính của Henry, thuyết quản lý theo hành vi của Watson
Thuật ngữ “ Quản lý” được dùng phổ biến nhưng chưa có sự thống nhất, có thể tiếp cận dưới góc độ chính trị xã hội hay góc độ hành động hoặc tiếp cận theo kinh nghiệm, hành vi quan hệ cá nhân… Theo từ điển tiếng việt
“Quản Lý” đó chính là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản
lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra Nó thể hiện như: Quản lý bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có mục tiêu xác định Quản lý thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, đây là quan
hệ ra lệnh - phục tùng, không đồng cấp và có tính bắt buộc Quản lý bao giờ cũng là quản lý con người Quản lý là sự tác động, mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với quy luật khách quan Quản lý có khả năng thích nghi giữa chủ thể với đối tượng quản lý và ngược lại Quản lý là một khoa học, một nghệ thuật, một nghề, trong đời sống xã hội vai trò của quản lý thể hiện ở chức năng quản lý
xã hội và là nhân tố thúc đẩy sự phát triển của xã hội
- Hoạt động quản lý giáo dục.
Giáo dục là một hiện tượng vĩnh hằng, bất biến góp phần đắc lực trong việc đào tạo lực lượng lạo động mới tiến bộ phục vụ cho phương thức sản
Trang 5xuất xã hội, giáo dục là hoạt động xã hội rộng lớn có liên quan trực tiếp đến lợi ích quyền lợi, nghĩa vụ của mọi người dân, mọi tổ chức kinh tế - xã hội, đồng thời có tác động mạnh mẽ đến tiến trình phát triển nhanh hay chậm của một quốc gia Bất cứ quốc gia nào trên thế giới, dù lớn hay nhỏ, dù giầu hay nghèo đều phải quan tâm đến giáo dục mà trong đó khâu quan trọng là quản lý giáo dục Cũng như quản lý xã hội nói chung, quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổi những mục đích của mình Khi nghiên cứu về khái niệm “Quản lý giáo dục” cũng có nhiều quan niệm khác nhau
Ở cấp vĩ mô: Quản lý giáo dục là những tác động tự giác (có ý thức, có
mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất
cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục
Ở cấp vi mô: Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động tự giác (có ý
thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản
lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng
và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường
- Bản chất quản lý giáo dục
Bản chất quản lý giáo dục thể hiện tập trung nhất ở mục đích quản lý giáo
dục, mục đích cụ thể thì công tác quản lý giáo dục mới thực sự có hiệu quả khoa học Bản chất của quản lý giáo dục được thể hiện trên hai nội dung cơ bản:
Thứ nhất: Quản lý giáo dục là một quá trình diễn ra những tác động
quản lý Tuy nhiên, quản lý chỉ diễn ra khi thoả mãn các điều kiện: Có chủ thể
và đối tượng quản lý; có thông tin hai chiều; chủ thể quản lý và đối tượng bị quản lý có khả năng thích nghi
Thứ hai: Quản lý giáo dục nằm trong phạm trù quản lý xã hội nói
chung với những đặc trưng riêng: Quản lý giáo dục là loại quản lý nhà nước;
Trang 6quản lý giáo dục trước hết và thực chất là quản lý con người; quản lý giáo dục thuộc phạm trù phương pháp chứ không phải mục đích; quản lý giáo dục cũng
có hai thuộc tính quản lý xã hội chủ yếu: thuộc tính tổ chức - kỹ thuật, thuộc tính kinh tế - xã hội
Quản lý giáo dục vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật Cơ sở tính khoa học và tính nghệ thuật của khoa học quản lý giáo dục là ở chỗ: Khoa học quản
lý giáo dục có đối tượng nghiên cứu; có cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu; có hệ thống các khái niệm và phạm trù cơ bản; có đội ngũ cán bộ khoa học nghiên cứu và các cơ sở, trung tâm nghiên cứu; kết quả nghiên cứu của khoa học quản lý giáo dục có tác dụng to lớn thúc đẩy quá trình phát triển nhiệm vụ giáo dục- đào tạo
2 Vai trò của người cán bộ quản lý giáo dục trong nhà trường
Quản lý nói chung, quản lý giáo dục nói riêng ở các nhà trường trong
hệ thống giáo dục quốc dân hay ở các Nhà trường X là một khoa học, lao động quản lý giáo dục là một phần quan trọng trong cơ cấu lao động sư phạm
ở các nhà trường, bởi đó chính là lao động của những người trực tiếp có chức năng quản lý giáo dục trong bộ máy quản lý của trường Do vậy, đội ngũ cán
bộ quản lý giáo dục, quản lý các nhà trường và quản lý các cơ quan trong hệ thống giáo dục quốc dân hay ở Nhà trường X có vai trò rất quan trọng cho sự thành bại của sự nghiệp giáo dục, bởi chính họ trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục- đào tạo và xây dựng nhà trường
Điều 16 của Luật Giáo dục năm 2005: “Cán bộ quản lý giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục Cán bộ quản lý giáo dục phải không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và trách nhiệm cá nhân” Ở Nhà trường X có Điều lệ công tác nhà trường năm 2000 và Nghị
quyết số 86/NQ- ĐUQSTW đã đánh giá cao vai trò đội ngũ cán bộ quản lý
Trang 7giáo dục Sứ mệnh của họ có ý nghĩa cao cả đặc biệt, họ là bộ phận lao động tinh hoa của đất nước, lao động của họ trực tiếp và gián tiếp thúc đẩy sự phát triển đất nước đi vào trạng thái phát triển bền vững Sản phẩm mà họ tạo ra khác với sản phẩm của các loại hình lao động khác vì sản phẩm này tích hợp
cả nhân tố tinh thần và vật chất, đó là “Nhân cách- Sức lao động” Đối với các Nhà trường X việc đào tạo, bồi dưỡng được một đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục đây là nguồn nhân lực hàng đầu của quân đội, tiêu biểu về phẩm chất chính trị tư tưởng vững vàng, có đạo đức tốt, có năng lực chuyên môn giỏi và
tư duy sáng tạo xử lý tốt khi có tình huống xảy ra
Do đặc thù của hệ thống Nhà trường X nên vai trò của người làm công tác quản lý giáo dục ở Nhà trường X còn được biểu hiện cụ thể như sau:
Vai trò của giám đốc, hiệu trưởng nhà trường: Có vị trí đặc biệt quan
trọng, là người đứng đầu nhà trường được quyền đưa ra những chủ trương định hướng và mọi quyết định quản lý; người chịu trách nhiệm và tổ chức điều khiển, vận hành hoạt động giáo dục - đào tạo của nhà trường Vì vậy, sự phát triển của nhà trường phụ thuộc vào phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán
bộ lãnh đạo, chỉ huy các cấp
Vai trò của người quản lý ở các cơ quan chức năng: Là người quản lý
trung gian giữa người lãnh đạo chỉ huy cấp cao với cấp cơ sở có vai trò trách nhiệm hướng dẫn, điều khiển, giám sát, đôn đốc, kiểm tra hoạt động của các lực lượng, các hoạt động sư phạm trong nhà trường Vì vậy đội ngũ này phải sâu sát, kiểm tra đơn vị, làm tốt công tác tham mưu, đúng, trúng, hiệu quả trong quản lý giáo dục ở các cơ quan, đơn vị
Vai trò của người quản lý trực tiếp: Là người quản lý đơn cơ sở, có
vai trò trách nhiệm tổ chức thực hiện các hoạt động, nhiệm vụ dạy học, giáo dục, quản lý theo chức năng, nhiệm vụ quy định Trong quá trình thực hiện, một mặt phải bảo đảm đúng yêu cầu, nội dung, quy trình, thời gian theo
Trang 8hướng dẫn của trên Mặt khác, căn cứ vào tình hình cụ thể của đơn vị cần chủ động phát hiện những vướng mắc, khó khăn kịp thời xin chỉ thị giải quyết của các cơ quan chức năng hoặc người quản lý cấp trên Những thông tin phản hồi
từ phía người quản lý cơ sở giúp cho người quản lý cấp trên, cơ quan chức năng nắm rõ tình hình thực hiện các chỉ thị, mệnh lệnh quản lý đã triển khai; giúp cấp dưới tháo gỡ khó khăn và có thể ra những quyết định điều chỉnh cần thiết mang lại hiệu quả công việc
Từ vị trí, vai trò, tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục đối với sự nghiệp giáo dục- đào tạo đã đặt ra những yêu cầu về phẩm chất, năng lực và phong cách công tác của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục trong các nhà trường của hệ thống giáo dục quốc dân cũng như ở các Nhà trường X Đối với các Nhà trường X, đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục phải đạt những yêu cầu trên các mặt sau đây:
Thứ nhất: Về phẩm chất chính trị, tư tưởng - Người cán bộ quản lý
giáo phải nắm vững quan điểm, chính sách phát triển giáo dục- đào tạo của Đảng, Nhà nước và quân đội; có thái độ, tình cảm đúng với nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, đồng thời phải là người tiêu biểu về phẩm chất, chính trị, niềm tin, yên tâm với nhiệm vụ được giao; có ý chí, khát vọng vươn lên phấn đấu trở thành nhà quản lý giỏi Có tính chính trị trong giải quyết các nhiệm vụ, có niềm tin vào con người
Thứ hai: Về phẩm chất đạo đức, lối sống - Ngoài phẩm chất chung
của người cán bộ, sĩ quan Người cán bộ quản lý giáo dục phải có tính trội yêu cầu riêng về đạo đức: yêu nghề, yêu người, yêu cầu cao, tôn trọng nhân cách; trung thực, khiêm tốn; sống trong sạch, lành mạnh; là tấm gương sáng cho cán bộ cấp dưới và học viên học tập Người cán bộ quản lí giáo dục ở Nhà trường X luôn giữ vững kỷ cương, kỷ luật, qui chế, qui định trong công tác quản lí, phải là người tiêu biểu về phẩm chất kỷ luật tốt, tính kỷ luật cao sẽ
Trang 9có tác động tích cực đến việc rèn luyện kỷ luật cho học viên Bên cạnh việc tích cực xây dựng phẩm chất đạo đức tốt đẹp của người cán bộ quản lý giáo dục, cần phải đấu tranh với những các biểu hiện sai trái và những tư tưởng lệch lạc, những biểu hiện hành vi thờ ơ với con người, trù dập cấp dưới, lối sống tự do và chủ nghĩa cá nhân… sẽ làm giảm uy tín của người cán bộ quản
lý, mất lòng tin đối với quần chúng và do đó làm hạn chế việc thực thi chức trách quản lý của người cán bộ quản lý giáo dục
Thứ ba: Về năng lực - Trước hết, người cán bộ quản lý giáo dục phải
có trình độ kiến thức chuyên môn và có kiến thức quản lý ngành chuyên môn trong lĩnh vực quản lý đó, giúp cho cán bộ quản lý có thể dễ dàng điều hành công việc quản lý theo chức trách Phải có kiến thức về pháp luật; nắm vững điều lệnh, điều lệ, các văn bản quản lý giáo dục- đào tạo của quân đội để tổ chức triển khai và kiểm tra việc thực hiện Cán bộ quản lý phải là người có khả năng luôn luôn nắm chắc các văn bản để tổ chức triển khai và kiểm tra việc thực hiện theo chức trách của cán bộ quản lý Tuy nhiên, cán bộ ở từng cấp quản lý, lĩnh vực quản lý khác nhau thì mức độ đỏi hỏi về kiến thức pháp luật khác nhau Người cán bộ quản lý phải có năng lực tổ chức quản lý đây là một công việc khó khăn, phức tạp, đòi hỏi người cán bộ quản lý phải có năng lực vạch kế hoạch và chỉ đạo tổ chức thực hiện; có bản lĩnh, sự nhạy cảm, quyết đoán trong xử lý các thông tin quản lý giáo dục; làm việc có tính nguyên tắc và tính Đảng cao; biết huy động, sử dụng đúng năng lực sở trường của từng người trong đơn vị; biết xử
lý tốt các mối quan hệ trong và ngoài đơn vị Năng lực cán bộ quản lý giáo dục còn được thể hiện ở phương pháp tiếp cận khi làm việc với con người có thái độ quan tâm, sự ứng xử giao tiếp linh hoạt, chia sẻ, tôn trọng và bao dung với cán
bộ, giáo viên, học viên, hạ sĩ quan chiến sĩ trong đơn vị
Thứ tư: Về phong cách quản lý - Đó là cung cách làm việc thông qua
các phương pháp và nghệ thuật ứng xử của người cán bộ quản lý giáo dục
Trang 10Đòi hỏi người cán bộ quản lý giáo dục phải nắm chắc điều lệnh, điều lệ, chế
độ quy định của quân đội và nhà trường để tạo dựng phong cách làm việc cho mình Người cán bộ quản lý giáo dục có phong cách làm việc tốt, khoa học, tận tụy với công việc sẽ tạo uy tín cao trong đơn vị và ngược lại nếu gia trưởng, mệnh lệnh, xử lý tình huống thiếu khoa học, không thấu tình đạo lý sẽ giảm uy tín đối với người cán bộ quản lý hiện nay
Quá trình làm việc phải theo đúng kế hoạch, có tính khoa học trong giải quyết các tình huống quản lý, có tác phong sâu sát quần chúng, gần gũi, lắng nghe ý kiến của mọi người, nói đi đôi với làm, tôn trọng và thuyết phục được mọi người vì nhiệm vụ chung Người cán bộ quản lý giáo dục phải có tính quyết đoán bảo đảm sự tập trung và quyền lực của các quyết định quản lý để cấp dưới nghiêm chỉnh thực hiện Trong quá trình giải quyết công việc kiên quyết tránh có biểu hiện gia trưởng, độc đoán, mà phải khéo léo và ứng xử một cách có tình, có lý trong mọi tình huống
Chúng ta có thể khẳng định rằng người cán bộ quản lý giáo dục là một trong những lực lượng nòng cốt có vị trí, vai trò hết sức quan trọng đối với sự nghiệp giáo dục - đào tạo ở các nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân nói chung, hệ thống Nhà trường X nói riêng; là người trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo của nhà trường, làm cho nhà trường hoàn thành mục tiêu giáo dục - đào tạo đã đề ra, đáp ứng được yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng của đất nước
3 Những đặc điểm cơ bản về đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở nước ta.
- Về mặt mạnh:
Theo đánh giá tổng kết thực hiện chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2001-2010 thì công tác quản lý giáo dục của nước ta có bước chuyển biến tích