Nội dung nghiên cứu thực trạng - Thực trạng mức độ dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản mục tiêu, nội dung, phươngpháp, hình thức tổ chức, kiểm tra đánh giá.. Dựa v
Trang 1THỰC TRẠNG QUẢN LÍ DẠY HỌC MÔN TIN HỌC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐA PHÚC THEO CHUẨN KĨ NĂNG SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN CƠ BẢN
Khái quát trường THPT Đa Phúc
Trường Trung học phổ thông Đa Phúc nằm tại khu B,Thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội Tháng
9 năm 1963, Trường Cấp 3 Nguyễn Đình Chiểu (tiền thâncủa trường trung học phổ thông Đa Phúc) được thành lập tạihuyện lị Đa Phúc, nay là Thị trấn Sóc Sơn, là trường cấp 3đầu tiên của 2 huyện Kim Anh và Đa Phúc thời bấy giờ.Năm đầu tiên thành lập, trường chỉ có 3 lớp với 125 HS baogồm 2 lớp 8 mới tuyển và 1 lớp 9 từ trường cấp 3 Bến Trecủa tỉnh Vĩnh Phúc chuyển về; số cán bộ GV là 8 người,trong đó có thầy giáo Nguyễn Mai được Ti giáo dục tỉnhVĩnh Phúc cử làm tổng phụ trách trường Năm 1964, trườngchính thức đổi tên thành trường Cấp 3 Đa Phúc, số lượng
GV tăng lên 11 người, số HS cũng tăng lên 160 HS baogồm 2 lớp 8 và 2 lớp 9 Cuối năm 1965, Đế quốc Mỹ tiếnhành chiến tranh phá hoại miền Bắc, thầy và trò trường đã
sơ tán về Xuân Dục thuộc xã Tân Minh huyện Sóc Sơn Tại
Trang 2đây, thầy và trò nhà trường đã được sự quan tâm, giúp đỡcủa nhân dân địa phương Do vậy, kết quả giáo dục củahuyện vẫn được duy trì nâng cao.
Trải qua hơn 50 năm xây dựng và phát triển, Nhàtrường hiện có hơn 80 cán bộ, GV, nhân viên Trong đó 9đồng chí đạt trình độ thạc sỹ, 10 đồng chí đang học thạc sỹ,còn lại đều đạt trình độ chuẩn Các thầy, cô giáo luôn tíchcực đổi mới phương pháp giảng dạy, tự học nâng cao trình
độ chuyên môn nghiệp vụ Ban lãnh đạo cùng các thànhviên trong nhà trường đã thống nhất và đề ra những quyđịnh chung về trách nhiệm cũng như những tiêu chuẩn xétthi đua làm mục tiêu phấn đấu, thực hiện theo tiêu chí “Kỷcương trong quản lý, thực chất trong đánh giá” Các thầy côgiáo luôn chủ động sáng tạo trong công việc, linh hoạt hỗtrợ đồng nghiệp hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Trongnăm học 2011-2013 có 24 đồng chí đạt danh hiệu Chiến sỹthi đua cấp cơ sở, 41 đồng chí được công nhận danh hiệuLao động tiên tiến, Tổ Tự nhiên và tổ Ngữ văn được tặnggiấy khen của Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Trong kỳ thi
GV dạy giỏi cấp Thành phố trường đạt 01 giải ba mônTiếng Anh, 01 giải nhì chuyên đề Giáo dục công dân Trongcác kỳ thi đấu thể dục thể thao do Công đoàn ngành giáodục thành phố Hà Nội tổ chức, Trường đạt một Huy chương
Trang 3Đồng môn Bóng bàn, một Huy chương Bạc môn Cầu lông.Tập thể nhà trường được UBND thành phố tặng danh hiệutập thể lao động xuất sắc Trong kỳ thi tuyển sinh Đại học,cao đẳng năm 2012, trường đã có 186 HS đỗ đại họcnguyện vọng 1 trong đó có 02 thủ khoa, 04 HS đạt 27 điểmtrở lên.
Với những kết quả đã đạt được, thầy và trò TrườngTHPT Đa Phúc tin tưởng rằng sẽ đạt được nhiều thành tíchcao hơn nữa, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện để trởthành trường đạt Chuẩn Quốc gia trong tương lai không xa,xứng đáng với niềm tin, sự quan tâm, chăm lo của các cấp
ủy, chính quyền và nhân dân trong huyện
Tổ chức nghiên cứu thực trạng
Đặc điểm mẫu khách thể nghiên cứu thực trạng
Để tìm hiểu thực trạng dạy học môn Tin và thực trạngquản lí dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụngCNTT cơ bản ở các Trường THPT Đa Phúc, Thị trấn SócSơn, Huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội, tác giả tiến hànhđiều tra khảo sát ở 3 nhóm khách thể:
Nhóm CBQL: gồm 01 Hiệu trưởng, 02 Phó Hiệutrưởng
Trang 4Nhóm GV: gồm 04 thầy cô giáo là GV dạy môn Tinhọc.
Nhóm HS: gồm 45 HS lớp 10C của trường
Mục đích nghiên cứu thực trạng
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận làm cơ sở khoa học, tiếnhành khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng hoạt độngquản lí hoạt động dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng
sử dụng CNTT cơ bản ở Trường THPT Đa Phúc, Thị trấnSóc Sơn, Huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội Từ đó làm cơ
sở thực tiễn để đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệuquả hoạt động này
Nội dung nghiên cứu thực trạng
- Thực trạng mức độ dạy học môn Tin học theo chuẩn
kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản (mục tiêu, nội dung, phươngpháp, hình thức tổ chức, kiểm tra đánh giá)
- Thực trạng mối quan hệ giữa các chủ thể trong quản lídạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơbản
- Thực trạng nội dung quản lí dạy học môn Tin học theochuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
- Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt độngquản lí dạy học môn Tin học theo chuẩn kỹ năng sử dụngCNTT cơ bản
Trang 5Phương pháp nghiên cứu thực trạng
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp phỏng vấn sâu
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
Đánh giá kết quả nghiên cứu thực trạng
*Đối với nghiên cứu bằng bảng hỏi
Sau khi thu thập thông tin nghiên cứu từ phiếu hỏibằng bảng hỏi, chúng tôi đã dùng phương pháp toán thống
kê để xử lý kết quả nghiên cứu Công thức được dùng đểtính gồm có: Điểm trung bình theo công thức:
i i
x f x
N
Trong
đó,
+ x : i số điểm đánhgiá
3 điểm: Rất ảnh hưởng/Tốt
2 điểm: Ảnh hưởng/Trung bình
1 điểm: Ít ảnh hưởng/Chưa tốt.+ f : i tần số
Trang 6+ Chưa tốt/Ít ảnh hưởng: 1 x 1,66.
*Đối với nghiên cứu định tính
Để có kết quả nghiên cứu định tính, chúng tôi sử dụngcác phương pháp quan sát, phỏng vấn sâu và nghiên cứu sảnphẩm hoạt động Dựa trên những tiêu chí đã xác định vềdạy học môn Tin học và quản lí dạy học môn Tin học theochuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản ở chương 1, chúng tôitiến hành đánh giá kết quả nghiên cứu qua giáo án, bài làmcủa HS, câu trả lời phỏng vấn và phiếu quan sát
Dựa vào mục tiêu của dạy học môn Tin học và quản lídạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơbản, tôi tiến hành đánh giá thông tin định tính để xác địnhmức độ đạt được các kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản của HS(đây là một loại tiêu chí đo hiệu quả của việc dạy học vàquản lí dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụngCNTT cơ bản)
Quy ước thang đánh giá:
+ Từ 80% tiêu chí đạt được trở lên: mức độ tốt
Trang 7+ Từ 50% - 80% tiêu chí đạt được: mức độ trung bình.+ Dưới 50% tiêu chí đạt được: mức độ chưa tốt.
Kết quả nghiên cứu bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu về dạy học và quản lí dạy học môn Tin học ở Trường THPT Đa Phúc theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Thực trạng dạy học môn tin học ở trường THPT Đa Phúc theo chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT cơ bản
Để điều tra thực trạng dạy học môn Tin học ở trườngTHPT Đa Phúc theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản,
chúng tôi sử dụng câu hỏi: “Thầy/Cô thực hiện mục tiêu,
nội dung, phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học
và cách kiểm tra, đánh giá môn Tin học theo chuẩn kỹ năng
sử dụng công nghệ thông tin cơ bản ở trường như thế nào”
và thu được các kết quả dưới đây:
*Mục tiêu dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Thực trạng mục tiêu dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩnăng sử dụng CNTT cơ bản cho thấy, mục tiêu dạy họcmôn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bảnđược GV thực hiện ở mức tốt (X 2.85 ) Trong đó, các mục
Trang 8tiêu dạy học kiến thức (mục tiêu số 1) và mục tiêu dạy học
kỹ năng (từ mục tiêu số 2 đến mục tiêu số 6) được GV tựđánh giá ở mức tuyệt đối (100% với X 3.00 ) Tuy nhiên,mục tiêu dạy học thái độ (các mục tiêu từ số 7 đến số 11)được đánh giá ở mức thấp hơn (điểm trung bình dao động
từ 2.56 đến 2.86) Để hiểu rõ hơn về thực trạng này, chúngtôi đã tiến hành phỏng vấn sâu Kết quả phỏng vấn chothấy, khách thể được khảo sát đều quan niệm rằng xác địnhmục tiêu dạy học là công việc đầu tiên và quan trọng nhằmđịnh hướng các hành động dạy học đạt mục tiêu Cô giáoN.T.H chia sẻ: Khi dạy học môn Tin học, chúng tôi thườngthảo luận về các mục tiêu dạy học mà HS cần đạt, trong đó
có các kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản Đối chiếu với kết quảhọc tập của các em, chúng tôi đánh giá mục tiêu dạy họcđược đề ra là phù hợp
Như vậy, kết quả nghiên cứu bằng bảng hỏi và phỏngvấn sâu là tương đối phù hợp
*Nội dung dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Thực trạng nội dung dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩnăng sử dụng CNTT cơ bản cho chúng ta mức độ thực hiệnnội dung dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng
Trang 9CNTT cơ bản đều được thầy cô đánh giá ở mức tốt (X 2.86
đến X 3.00 ) Điều này có thể cho thấy rằng, việc triển khai
nội dung dạy học bộ môn trong nhà trường rất tốt Tất cả
đều được thống nhất và đảm bảo nội dung dạy học đã được
quy định Có lẽ, do tính đặc thù của dạy học môn Tin học
(thực hành thường xuyên) nên nội dung dạy học bộ môn
dường như được đảm bảo tốt và trọn vẹn
Khi phỏng vấn HS, chúng tôi được biết: “Em rất thích
học môn Tin học, đặc biệt khi được thực hành trên máy
tính Bài học nào em cũng được thực hành” (N.P.A, lớp
1 Phương pháp dạy học thuyết trình 7 100 0 0 0 0 3.00
2 Phương pháy dạy học theo
Trang 105 Phương pháp dạy học theo nhóm 6 85.
14.
Có thể nói, các phương pháp dạy học trên được sử dụng
ở nhiều môn học khác nhau Tuy nhiên, trước khi xây dựng
bảng hỏi chính thức, chúng tôi đã tiến hành khảo sát thử và
các GV dạy môn Tin học đều nhắc đến các phương pháp
được liệt kê trong bảng 2.3 Kết quả nghiên cứu cho thấy,
chủ yếu các thầy cô vẫn sử dụng phương pháp truyền thống
là dạy học thuyết trình (100% và điểm trung bình X 3.00 )
và phương pháp dạy học theo module (100% và điểm trung
bình X 3.00 ) Mặc dù dạy học theo nhóm; dạy học bằng
tình huống cũng được sử dụng thường xuyên nhưng mức độ
thực hiện chưa tốt bằng 2 phương pháp trên (lần lượt là
85.7% với X 2.86 và 71.4% với X 2.71 ) Đặc biệt, phương
pháp dạy học theo dự án chưa được sử dụng tốt (57,1%)
Điều này có thể được giải thích bởi câu trả lời phỏng vấn
khi chúng tôi tiến hành nghiên cứu Thầy giáo N.Đ.T cho
rằng do đặc thù môn học cũng như không có đủ cơ sở vật
chất, thời gian nên việc tổ chức dạy học bằng phương pháp
dạy học theo dự án ít được quan tâm hơn
Trang 11*Hình thức tổ chức dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Trang 12Thực trạng hình thức tổ chức dạy học môn Tin học theo
chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Mức độ thực hiện các phương pháp dạy học được đánh
giá ở mức chưa tốt (Điểm trung bình chung = 1.22) Trong
đó, 100% khách thể được khảo sát đánh giá 2 hình thức dạy
học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
“Hình thức dạy học thông qua hoạt động nghiên cứu khoa
học của HS” và “Dạy học thông qua tổ chức cuộc thi khoa
học – kỹ thuật” được đánh giá ở mức chưa tốt Kết quả
nghiên cứu cũng cho thấy, mặc dù các hình thức dạy học
khác như dạy học thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo
và dạy học trực tuyến được thực hiện chưa tốt nhưng vẫn có
28.6% và 57.1% GV sử dụng ở mức trung bình
Trang 13Điều này được thầy giáo N.Đ.T giải thích khi chúng tôitiến hành phỏng vấn Đó là việc vận dụng các hình thức dạyhọc trong trường là rất khó khăn bởi trình độ tự học, tựnghiên cứu của HS còn hạn chế cũng như áp lực trong việcphấn phối chương trình Nếu không áp dụng những PPDHtruyền thống thì khó có thể đảm bảo tiến độ nội dungchương trình dạy học.
*Kiểm tra đánh giá dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Bảng 2.5 Thực trạng kiểm tra, đánh giá dạy học môn Tin
học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Trang 14với việc cho điểm miệng, 15 phút, thực hành, 1 tiết, học kìdiễn ra trong suốt quá trình dạy học.
Trong các thành tố của dạy học môn Tin học theochuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản, hình thức tổ chức dạyhọc môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bảnđạt mức chưa tốt (X 1.22 ) Các thành tố khác như mục tiêudạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học, kiểm trađánh giá dạy học đều đạt mức tốt với điểm trung bình lầnlượt là 2.85; 2.60; 3.00 và 3.00
Thực trạng quản lí dạy học môn Tin học ở trường THPT Đa Phúc theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Thực trạng mối quan hệ giữa các chủ thể trong quản
lí dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT
cơ bản ở trường THPT Đa Phúc
Để điều tra thực trạng mối quan hệ giữa các chủ thểtrong quản lí dạy học môn Tin học theo chuẩn kỹ năng sửdụng CNTT cơ bản ở trường THPT Đa Phúc, tôi sử dụng
câu hỏi “Thầy cô đánh giá như thế nào về mối quan hệ giữa
các chủ thể trong quản lí dạy học môn Tin học theo chuẩn
kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản ở trường mình dạy?” và
được kết quả như sau:
Trang 15Thực trạng mối quan hệ giữa các chủ thể trong quản lí dạyhọc môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Thực trạng quản lí dạy học môn Tin học ở trường THPT Đa Phúc theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản
Với câu hỏi điều tra, “Thầy/Cô đánh giá mức độ thực
hiện của các nội dung quản lí dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản ở trường mình như thế nào?”, chúng tôi thu được các kết quả như sau:
Trang 16*Thực trạng quản lí mục tiêu dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản ở trường THPT
Đa Phúc
Thực trạng quản lí mục tiêu dạy học môn Tin học theo
chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản ở trường THPT Đa
Xây dựng mục tiêu cho từng bài học
trong việc dạy môn Tin học theo
chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT cơ bản
2
Chỉ đạo GV thể hiện được các mục
tiêu của môn học, từng chương, từng
bài và từng tiết học của mỗi môn học
đó trong bài soạn, bài giảng và trong
đánh giá kết quả học tập của HS theo
chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT cơ bản
0
3
Tổ chức thảo luận để thống nhất trong
tổ bộ môn về mục tiêu dạy học theo
chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT cơ bản
0
4 Chỉ đạo các bộ phận phục vụ giảng
dạy thực hiện được các yêu cầu của
GV về công tác thư viện, thí nghiệm
và thiết bị dạy học, phương tiện thực
hành theo theo chuẩn kỹ năng sử dụng
Trang 17CNTT cơ bản
5
Tổ chức cho GV trang bị cho HS
những tri thức, kỹ năng của môn Tin
học theo chuẩn kỹ năng sử dụng
2
Mức độ thực hiện việc quản lý mục tiêu dạy học môn
Tin học theo chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT cơ bản được đánh
giá ở mức tốt (X 2.92 ) Cụ thể là: “Xây dựng mục tiêu chotừng bài học trong việc dạy môn Tin học theo chuẩn kỹ năng
sử dụng CNTT cơ bản” (2.86), “Chỉ đạo GV thể hiện đượccác mục tiêu của môn học, từng chương, từng bài và từng tiếthọc của mỗi môn học đó trong bài soạn, bài giảng và trongđánh giá kết quả học tập của HS theo theo chuẩn kỹ năng sửdụng CNTT cơ bản” (3.00), “Tổ chức thảo luận để thống nhấttrong tổ bộ môn về mục tiêu dạy học theo chuẩn kỹ năng sửdụng CNTT cơ bản” (3.00), “Chỉ đạo các bộ phận phục vụgiảng dạy thực hiện được các yêu cầu của GV về công tác thưviện, thí nghiệm và thiết bị dạy học, phương tiện thực hànhtheo theo chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT cơ bản” (2.86) và “Tổchức cho GV trang bị cho HS những tri thức, kỹ năng của mônTin học theo chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT cơ bản” (2.86)
Trang 18Như vậy, dạy học và quản lí dạy học môn Tin học theochuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản đều được đánh giá ởmức tốt Cô giáo N.T.H cho hay: Khi sinh hoạt chuyên môntrong tổ, chúng tôi thường chia sẻ và thống nhất mục tiêudạy học bộ môn và được quán triệt từ tổ trưởng cùng chỉđạo của Ban giám hiệu mà đại diện là Hiệu phó chuyênmôn
*Thực trạng quản lí nội dung dạy học môn tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản ở trường THPT
Đa Phúc
Trang 19Thực trạng quản lí nội dung dạy học môn Tin học theo
chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản ở trường THPT Đa
chương trình dạy học, chuẩn kĩ năng
trong dạy học theo chuẩn kỹ năng sử
dụng CNTT cơ bản
0
2
Tổ chức cho GV thiết kế những chương
trình dạy học chi tiết theo những hướng
khác nhau dựa vào kỹ năng sử dụng
3
Chỉ đạo tổ chuyên môn thống nhất trong
GV kế hoạch dạy học chi tiết, kế hoạch
dạy học từng học kì, từng chương, từng
bài
0
4 Tổ chức bố trí tiết học, giờ học theo nội
3.0 0 5
Kiểm tra thường xuyên nội dung dạy
học đảm bảo chuẩn kỹ năng sử dụng
Trong quản lí dạy học, quản lí nội dung dạy học được
xem là yếu tố quan trọng bởi nó quyết định trực tiếp tới chất
Trang 20lượng dạy học Nhằm quản lí nội dung dạy học môn Tinhọc theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản, CBQL đãthực hiện những nội dung quản lí Chúng tôi nghiên cứu cáchành động quản lí của chủ thể quản lí khi quản lí dạy họctheo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản và thu được kếtquả như sau: “Tổ chức cho GV nắm vững cấu trúc chươngtrình dạy học, chuẩn kĩ năng trong dạy học theo chuẩn kỹnăng sử dụng CNTT cơ bản” (X 3.00), “Tổ chức cho GVthiết kế những chương trình dạy học chi tiết theo nhữnghướng khác nhau dựa vào kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản” (
X 2.71), “Chỉ đạo tổ chuyên môn thống nhất trong GV kếhoạch dạy học chi tiết, kế hoạch dạy học từng học kì, từngchương, từng bài” (X 3.00), “Tổ chức bố trí tiết học, giờhọc theo nội dung chương trình dạy học định sẵn” (X
3.00), “Kiểm tra thường xuyên nội dung dạy học đảm bảochuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản” (X 3.00)
Để có thêm thông tin khẳng định mức độ đạt được củaviệc quản lí nội dung dạy học theo chuẩn kĩ năng sử dụngCNTT cơ bản, chúng tôi tiến hành phỏng vấn GV vàCBQL Kết quả là, họ có cách nhìn nhận tương đối thống
nhất “Chúng tôi thường xuyên kiểm tra vở ghi của HS và
giáo án của GV Đồng thời chúng tôi cũng lên kế hoạch dự giờ và thực hiện dự giờ GV nhằm có thêm thông tin đánh
Trang 21giá việc đảm bảo nội dung dạy học của GV” (Hiệu phó
chuyên môn nói) “Thỉnh thoảng, GV chúng tôi được tổ
chức rút kinh nghiệm qua những buổi dự giờ về việc đảm bảo bài dạy theo quy định của chương trình, sách giáo khoa” (Thầy N.Đ.T nói).
*Thực trạng quản lí phương pháp dạy học môn Tin học theo chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản ở trường THPT Đa Phúc