1 Lý chọn đề tài Trên giới Việt Nam, hoạt động NHTM tín dụng đóng vai trị vơ quan trọng hai phương diện: Quy mô sử dụng vốn khả tạo lợi nhuận Ở phương diện sử dụng vốn đa phần NHTM có tín dụng chiếm khoảng 70% tổng tài sản có Do lợi nhuận rủi ro từ hoạt động cao mà NHTM phải đối mặt [33] Trong kinh tế thị trường, nhắc đến tín dụng tất người kể nhà kinh tế đề cập đến vai trị to lớn tín dụng là: Tín dụng kênh dẫn vốn từ người thừa vốn chưa có nhu cầu sử dụng đến người có nhu cầu sử dụng vốn Theo đó, người cho vay thu lãi, người sử dụng cuối số vốn tạo lợi nhuận, kinh tế tạo thêm việc làm Từ hệ trên, ta thấy tín dụng góp phần ổn định phát triển kinh tế coi mạch máu thể sống Nhưng hoạt động tín dụng ln tiềm ẩn nhiều rủi ro mà hệ gây cho kinh tế vô to lớn [33] Ngày nay, hịa vào xu hội nhập kinh tế giới, doanh nghiệp, tổ chức nước xâm nhập thị trường Việt Nam mở nhiều hội với nhiều thách thức Quá trình tự hóa tài hội nhập quốc tế tạo mơi trường cạnh tranh gay gắt từ làm cho nợ xấu gia tăng gây ảnh hưởng đến phát triển kinh tế nói chung hệ thống ngân hàng thương mại nói riêng Từ đặt yêu cầu cấp thiết cho nhà quản lý tài – ngân hàng phải ứng dụng biện pháp quản trị rủi ro cho hiệu Và nội dung hiệp ước Basel II (06/2004) “Tiêu chuẩn vốn quốc tế” giúp đảm bảo vốn phòng ngừa cho nhiều loại rủi ro, qua giảm thiểu rủi ro mà rủi ro tín dụng, khai thác tối đa tiềm lợi nhuận xem giải pháp nâng cao tiêu chuẩn ngân hàng hội nghị lần thứ 21 Hiệp Hội Ngân Hàng Châu Á Nhận thấy tầm quan trọng việc quản trị rủi ro tín dụng hoạt động NHTM, vận động kinh tế, đồng thời thấy tính ưu việt nội dung Hiệp ước Basel II quản trị rủi ro có rủi ro tín dụng Vì em định thực đề tài: “Nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp” với mong muốn đem đến nhìn tổng quát hoạt động quản trị rủi ro tín dụng Qua đề xuất số giải pháp nâng cao khả ứng dụng Basel II hoạt động quản trị rủi ro tín dụng Từ hồn thiện cơng tác quản trị rủi ro tín dụng NHTM nói chung Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp nói riêng Tổng quan lịch sử nghiên cứu đề tài Trên diễn đàn kinh tế thực tế hoạt động NHTM, rủi ro tín dụng ln vấn đề đề cập đến nhiều Nó ví mắc xích quan trọng quản trị rủi ro ngân hàng NHTM Tại hội nghị thường niên Hiệp Hội Ngân Hàng Châu Á (ABA) tổ chức vào hai ngày 5/11/2004 với chủ đề: “Các Ngân Hàng Châu Á Vươn Lên Ngang Tầm Với Những Thách Thức” bàn đến việc ứng dụng nội dung Hiệp ước Basel II hệ thống NHTM để hạn chế rủi ro Chủ tịch ABA - Dong Soo Choi cho rằng: “Tất ngân hàng khu vực cần nâng cấp để đáp ứng quy định Basel II” [31] Trong ngành Tài - Ngân hàng, quản trị rủi ro tín dụng ln đề tài nóng sinh viên, giảng viên, nghiên cứu sinh chuyên gia tham gia bàn luận sôi báo khoa học, cơng trình nghiên cứu nhằm tạo gắn kết lý luận thực tiễn để tìm cách giải hợp lý khoa học lĩnh vực Đối với hoạt động nghiên cứu khoa học trường đại học Lạc Hồng đề tài nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng có số sinh viên thực Các đề tài đề số biện pháp tháo gỡ khó khăn tồn hoạt động quản trị rủi ro tín dụng, mở rộng nâng cao chất lượng hiệu quản trị rủi ro tín dụng hoạt động ngân hàng Tuy nhiên, tác giả thực đề tài thời gian, khơng gian, tình hình kinh tế xã hội khác nên có đề xuất, kiến nghị khác mà có đề xuất khơng cịn phù hợp tình hình kinh tế phát triển theo xu hội nhập toàn cầu, cạnh tranh mạnh mẽ Do đó, em định tiếp tục thực đề tài sâu nghiên cứu khả ứng dụng Basel II – giải pháp nhiều nước phát triển áp dụng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng Từ nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng NHTM nói chung Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp nói riêng Mục tiêu nghiên cứu Tiếp cận nắm bắt tình hình QTRRTD Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp Phân tích ưu nhược điểm công tác QTRRTD tại, đánh giá mức độ ứng dụng Basel II QTRRTD ngân hàng Đề giải pháp kiến nghị góp phần hồn thiện nâng cao khả ứng dụng Basel II QTRRTD từ nâng cao hiệu hoạt động Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á PGD Tân Hiệp Đối tượng phạm vi nghiên cứu • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động QTRRTD ứng dụng Basel II Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phịng giao dịch Tân Hiệp • Phạm vi nghiên cứu: - Thời gian nghiên cứu: Năm 2008, 2009, 2010 - Không gian nghiên cứu: Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp bàn sách: Thống kê, tổng hợp, so sánh, phân tích số liệu - Phương pháp thực tế trường: Thu thập số liệu qua khảo sát thực tế, vấn trao đổi với cán phụ trách đơn vị Đóng góp đề tài Đất nước ngày lên với phát triển kinh tế ngày mạnh mẽ Theo tất lĩnh vực, thành phần kinh tế có chuyển theo ngày, cho phù hợp với tình hình trước biến động nước giới Và lĩnh vực Tài – Ngân hàng u cầu đổi cấp thiết hết Đề tài “Nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp” tiến hành sở thu thập số liệu hoạt động tín dụng, việc ứng dụng Basel II QTRRTD hệ thống NHTM nói chung Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á nói riêng năm 2010 đem đến nhìn tổng quát hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tình hình hội nhập kinh tế giới theo tinh thần Hiệp ước Basel II Qua đề xuất số giải pháp nâng cao khả ứng dụng Basel II QTRRTD, từ nâng cao hiệu QTRRTD NHTM xu hội nhập kinh tế quốc tế Kết cấu nội dung nghiên cứu Chương 1: Tổng quan lý luận QTRRTD theo Basel II NHTM Chương 2: Thực trạng ứng dụng Basel II QTRRTD Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp Chương 3: Giải pháp nâng cao khả ứng dụng Basel II QTRRTD Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG THEO BASEL II TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Lý luận RRTD hoạt động NHTM 1.1.1 Khái niệm tín dụng Tín dụng thuật ngữ có gốc từ tiếng La Tinh là: Creditum, mang ý nghĩa “tin tưởng, tín nhiệm” Trong Tiếng Anh “Credit” theo Tiếng Việt diễn giải vay mượn [13] Tín dụng quan hệ giao dịch hai chủ thể, bên chuyển giao tiền tài sản cho bên sử dụng thời gian định dựa ngun tắc có hồn trả vốn lãi theo thời hạn thỏa thuận [13] Cho vay vốn Chủ thể cho vay Chủ thể vay (Lender) Hoàn trả vốn lãi (Borrower) Sơ đồ 1.1 Định nghĩa tín dụng [13] (Nguồn: Đồn Thị Hồng Nga, Nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh TPHCM) [13] Bài nghiên cứu xem xét tín dụng NHTM tín dụng hoạt động ngân hàng định nghĩa sau: Tín dụng ngân hàng quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ NH cho khách hàng thời hạn định với khoản chi phí định [11] Cũng quan hệ TD khác, tín dụng ngân hàng chứa đựng ba nội dung: [11] Có chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ người sở hữu sang cho người sử dụng; [11] Sự chuyển nhượng có thời hạn hay mang tính tạm thời; [11] Sự chuyển nhượng có kèm theo chi phí [11] 1.1.2 Rủi ro tín dụng 1.1.2.1 Khái niệm RRTD Theo điều 02 Quy định phân loại nợ, trích lập sử dụng dự phòng để xử lý RRTD hoạt động NH TCTD (ban hành theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 Thống đốc NHNN) “RRTD hoạt động NH tổ chức tín dụng khả xảy tổn thất hoạt động NH khách hàng khơng thực khơng có khả thực nghĩa vụ theo cam kết” [15] Nói cách khác, RRTD rủi ro phát sinh khách hàng không thực điều khoản cam kết hợp đồng TD sau NH cấp TD 1.1.2.2 Phân loại RRTD Theo nguyên nhân dẫn đến RRTD RRTD phân loại theo sơ đồ sau: Rủi ro tín dụng Rủi ro giao dịch Rủi ro lựa chọn Rủi ro bảo đảm Rủi ro danh mục Rủi ro nghiệp vụ Rủi ro nội Rủi ro tập trung Sơ đồ 1.2 Phân loại RRTD [4] (Nguồn: Trần Tiến Chương, Nâng cao hiệu quản trị rủi ro tín dụng Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam) [4] Theo sơ đồ RRTD phân thành hai loại chính: Rủi ro giao dịch rủi ro danh mục Rủi ro giao dịch: Là rủi ro phát sinh trình ngân hàng cấp TD cho khách hàng Nó bao gồm rủi ro sau: • Rủi ro lựa chọn: Xuất phát từ sai sót khâu thẩm định, xét duyệt hồ sơ cấp TD cho khách hàng • Rủi ro bảo đảm: Là loại rủi ro liên quan đến điều khoản đảm bảo cam kết hợp đồng TD có chỗ chưa rõ ràng sơ hở làm cho ngân hàng không thu hồi khoản TD cấp mong đợi • Rủi ro nghiệp vụ: Phát sinh từ việc thiếu quản lý, giám sát khoản TD cấp, người vay sử dụng khoản TD cấp không cam kết dẫn đến làm ăn thua lỗ khả hoàn trả Tiếp đến rủi ro danh mục, rủi ro xuất phát từ hạn chế việc quản lý nhiều khoản TD kết hợp với danh mục TD ngân hàng Nó bao gồm hai loại rủi ro là: Rủi ro nội rủi ro tập trung • Rủi ro nội rủi ro liên quan đến đặc điểm riêng có loại TD là: Cho vay tín chấp hay chấp, thời hạn vay dài hay ngắn, lĩnh vực hoạt động khoản TD cấp • Rủi ro tập trung xuất ngân hàng thiếu đa dạng hoạt động cấp TD tập trung cấp TD có khách hàng hoạt động lĩnh vực, cấp TD với lãi suất cao, … tất điều có biến động khơng tốt xảy danh mục TD ngân hàng bị tác động tồn mang tính tập trung nên hiệu ứng xảy lúc 1.1.3 Nguồn gốc phát sinh RRTD NHTM 1.1.3.1 Từ phía khách hàng Khách hàng chủ thể cấp TD nên nguyên nhân phát sinh RRTD từ đối tượng chủ yếu nhất, là: Sau cấp TD, khách hàng sử dụng vốn vay không cam kết, làm ăn thua lỗ gây thất vốn từ khả trả lãi vốn gốc cho NH Khách hàng sau cấp TD có hành vi vi phạm pháp luật bị quan công an truy tố phải chịu án tù hay tử hình từ khơng cịn khả trả nợ Nguyên nhân phổ biến gây phát sinh RRTD từ phía khách hàng khách hàng khơng có thiện chí trả nợ Cho nên dù có khả tài đầy đủ khách hàng tìm cách trì hỗn hay từ chối tốn vốn gốc lãi cho ngân hàng 1.1.3.2 Từ phía ngân hàng Ngân hàng dù mong muốn hạn chế đến mức thấp RRTD thân chủ thể tồn số yếu tố tiềm ẩn gây RRTD sau: Quy trình TD ngân hàng cịn bộc lộ nhiều sai sót đặc biệt khâu thẩm định Các định sai lầm khâu dẫn đến việc cấp TD cho dự án không khả thi, rủi ro cao hay cấp TD cho khách hàng có lịch sử trả nợ khơng tốt, có tài sản đảm bảo không đáng giá, không hợp pháp, nằm diện tranh chấp, … từ làm cho RRTD cao, việc thu hồi nợ trở nên khó khăn Hiện việc lập hồ sơ, đánh giá để xét duyệt cấp TD cán TD nên RRTD xuất phát từ đối tượng cao hết mà cán TD có tư cách đạo đức không tốt, trục lợi cá nhân chuyên môn nghiệp vụ cịn yếu tất yếu việc cấp khoản TD xấu không tránh khỏi Sau cấp TD, ngân hàng không giám sát khách hàng sử dụng vốn vay không mục đích cam kết dẫn đến thất vốn chí khả hồn trả RRTD cịn phát sinh sách TD khơng hợp lý ngân hàng Khi áp dụng sách thắt chặt, NH tập trung cấp TD cho số lĩnh vực hoạt động hay dự án có tỷ suất sinh lợi cao như: Bất động sản, chứng khoán, … mà lợi nhuận nhiều rủi ro cao Do RRTD ngân hàng tăng lên Ngược lại, với sách TD mở rộng thực tình hình cạnh tranh gay gắt dẫn đến việc cấp TD dễ dàng có liều lĩnh Vì có nhiều khoản nợ khơng thể thu hồi thực sách điều tất yếu 1.1.3.3 Một số nguyên nhân mang tính khách quan khác Tác động mơi trường vĩ mơ: Giá cả, cung cầu hàng hóa, … làm cho kế hoạch kinh doanh doanh nghiệp không mong đợi, từ lợi nhuận doanh nghiệp có nguy giảm xuống chí thua lỗ Về phía khách hàng cá nhân, giá tăng lên dẫn đến chi phí sinh hoạt ngày cao so với khoản thu nhập nên việc trả nợ trở nên khó khăn Chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh: Khi chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh xảy khơng cá nhân hay tổ chức tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh Điển hình gần đại dịch H1N1 bùng nổ toàn cầu vào năm 2010 Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) yêu cầu phong tỏa, tạm ngưng hoạt động đơn vị phát có dịch để kiểm tra phịng ngừa dịch bệnh lan rộng Trong tình hoạt động sản xuất kinh doanh doanh nghiệp bị đình trệ nên khả tốn nợ cho ngân hàng bị ảnh hưởng An ninh, trị quốc gia: Hoạt động quốc gia an ninh xã hội, bất ổn trị RRTD ngân hàng vơ lớn Vì sau cấp TD khách hàng khó làm ăn, kinh doanh thuận lợi tình hình thiếu an ninh bất ổn trị, thu nhập lợi nhuận không ổn định dẫn đến việc toán lãi nợ gốc cho ngân hàng khó đảm bảo cam kết hợp đồng TD Môi trường pháp lý: Đây nhân tố quan trọng ảnh hưởng tới khả phát sinh nợ hạn Hệ thống pháp luật quốc gia với luật văn luật chưa đầy đủ đồng bộ, không đảm bảo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho hợp đồng kinh tế, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến rủi ro sản xuất kinh doanh doanh nghiệp, gây nên khoản nợ hạn cho NH [30] Nói chung nguyên nhân khách quan gây RRTD ngun nhân nằm ngồi tầm kiểm sốt khách hàng lẫn ngân hàng, nên cho dù ngân hàng có biện pháp phịng chống RRTD tuyệt vời, khách hàng có thiện chí trả nợ ngân hàng khó thu hồi khoản TD cấp mong muốn 1.1.4 Tác động RRTD RRTD tồn nghiệp vụ cấp TD NHTM mà tác động khơng nội NHTM mà cịn có tính lan truyền hệ thống NH chí ảnh hưởng đến phát triển kinh tế quốc gia 1.1.4.1 Đối với hoạt động NHTM Như ta biết, NHTM hoạt động theo nguyên tắc “đi vay vay”, vốn cho vay chủ yếu dựa nguồn vốn ngân hàng huy động lãi suất cho vay 10 phải lớn lãi suất huy động hoạt động kinh doanh ngân hàng đảm bảo an tồn có hiệu Các khoản nợ hạn mặt làm kéo dài thời hạn khoản TD, mặt khác có khả dẫn đến làm vốn NHTM làm cho NHTM rơi vào tình khơng đảm bảo khả hồn trả vốn cho người gửi tiền Tình trạng khả tốn tạm thời làm giảm uy tín ngân hàng cách nghiêm trọng, đánh lòng tin người gửi tiền ngân hàng Những người gửi tiền đồng loạt đòi rút tiền đẩy ngân hàng đến bờ vực phá sản Các khoản nợ hạn chứa đựng khả không thu hồi vốn (một phần toàn bộ) đặt NHTM trước tình trạng vốn [13] 1.1.4.2 Đối với hệ thống NHTM Hoạt động ngân hàng quốc gia có liên quan đến hệ thống ngân hàng tổ chức kinh tế, xã hội cá nhân kinh tế Do ngân hàng có kết hoạt động xấu, chí dẫn đến khả tốn phá sản có tác động dây chuyền ảnh hưởng xấu ngân hàng phận kinh tế khác Nếu khơng có can thiệp kịp thời NHNN Chính phủ tâm lý sợ tiền lây lan đến toàn người gửi tiền họ đồng loạt rút tiền NHTM làm cho ngân hàng khác vơ hình chung rơi vào tình trạng khả tốn.[4] 1.1.4.3 Đối với kinh tế Ở mức độ trầm trọng, nợ hạn không làm cho NHTM bị vốn, khả toán, đến phá sản ngân hàng mà kéo theo chao đảo loạt NHTM khác hệ thống ngân hàng Sự việc gây rối loạn q trình lưu thông tiền tệ nước, giảm giá đồng nội tệ, dẫn đến đình trệ sản xuất kinh doanh, gây khủng hoảng kinh tế trầm trọng [13] 1.1.4.4 Trong quan hệ kinh tế quốc tế Khi hệ thống ngân hàng quốc gia xảy cố RRTD dẫn đến tính khoản giảm Điều làm xấu hình ảnh uy tín quan hệ hợp tác quốc tế NHTM nước quốc gia 77 có tài khoản lương để vừa hạn chế rủi ro cho ngân hàng vừa tạo tiện lợi đỡ thời gian công sức cho khách hàng Trong trình trả nợ: Đối với khách hàng có quan hệ lâu năm, uy tín với ngân hàng trình trả nợ khách hàng có gặp khó khăn nên có chế độ ưu đãi, tạo điều kiện cho nhóm khách hàng vượt qua khó khăn trước mắt để trả nợ là: Gia hạn nợ cho vay thêm với lãi suất ưu đãi khách hàng có phương án trả nợ tốt, khả thi Như vậy, ngân hàng vừa giảm thiểu tổn thất từ rủi ro tín dụng vừa giữ chân khách hàng tốt Để cơng tác QTRRTD chun mơn hóa cần có tách bạch phận quản lý rủi ro tín dụng riêng với phận quan hệ khách hàng Không để phận kiêm nhiệm nhiều chức dễ dẫn đến sai phạm, đánh giá thiếu khách quan Ngoài việc QTRRTD khoản tín dụng cơng tác cịn phải thực theo danh mục tín dụng phịng QTRRTD theo danh mục để có nhìn tổng qt danh mục tín dụng phịng để tránh tượng cấp tín dụng tập trung số ngành nghề, lĩnh vực hoạt động thiếu đa dạng hóa dễ dẫn đến rủi ro tập trung có biến động xảy gây ảnh hưởng, tác động đến hoạt động phịng Tăng cường cơng tác kiểm tra, kiểm sốt nội để có biện pháp kịp thời chấn chỉnh, bổ sung thiếu sót, góp phần hạn chế tiêu cực, trì phát triển chất lượng tín dụng phịng 3.2.3 Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Trong khảo sát thực tế theo đề xuất từ nhân viên có nghiệp vụ liên quan đến tín dụng để hiệu QTRRTD nâng lên mảng nhân cần thực số biện pháp sau: - Đào tạo thêm nhân viên nâng cao nghiệp vụ cho nhân viên có cho phận tín dụng 78 - Tăng thêm số lượng nhân viên kiểm tra, kiểm sốt hoạt động tín dụng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng - Thường xuyên tổ chức khóa đào tạo, huấn luyện để nâng cao nghiệp vụ cho cán tín dụng mà đặc biệt cán thẩm định nhân viên thuộc phòng quản lý rủi ro tín dụng khả nhận xét, đo lường, phân tích ứng phó với rủi ro tín dụng - Ngồi cần có chế độ khen thưởng, đãi ngộ hợp lý tín dụng lâu năm, vững chun mơn, giàu kinh nghiệm nhân viên trụ cột có khả phân tích đánh giá rủi ro cách tuyệt vời mà khơng phần mềm hay cơng nghệ thay - Không ngừng tuyên truyền nâng cao ý thức đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm cho cán làm tín dụng tác động rủi ro tín dụng tổn thất xảy vô to lớn gây ảnh hưởng khơng đến kết hoạt động phịng giao dịch mà cịn tồn ngân hàng xa hệ thống ngân hàng, kinh tế quốc gia - Xây dựng môi trường làm việc thân thiện, thuận lợi với trang thiết bị đại đáp ứng theo nhu cầu làm việc để thành viên tồn tâm vào cơng việc, phát huy tối đa tiềm lực đạt thành tích cá nhân tốt mang lại hiệu hoạt động tốt cho phòng giao dịch Tân Hiệp - Đặc biệt khuyến khích nhân viên tham gia khóa đào tạo tổ chức nước ngồi tổ chức Việt Nam có liên quan đến lĩnh vực Tài – Ngân hàng tín dụng quản trị rủi ro tín dụng để học hỏi kinh nghiệm, nâng cao trình độ 3.2.4 Giải pháp xây dựng hệ thống sở liệu nội Muốn xây dựng hệ thống sở liệu thông tin khách hàng để hướng đến việc ứng dụng quản trị rủi ro tín dụng theo yêu cầu Basel II trước mắt PGD Tân Hiệp cần thực số yêu cầu sau: 79 - Mọi liệu thông tin khách hàng tất giao dịch phải cập nhật xác thường xuyên hệ thống mạng thông tin nội ngân hàng phải phân theo ngành nghề hoạt động, xếp hạng tín nhiệm bao gồm: Điểm số, ngày xếp hạng, người xếp hạng, thông tin sử dụng - Trên sở hệ thống liệu có, PGD Tân Hiệp kiến nghị lên Hội Sở cấp kinh phí đầu tư hệ thống cơng nghệ thông tin đại nhằm phục vụ cho việc đánh giá rủi ro tín dụng xảy theo biến động yếu tố như: Lãi suất, thời hạn hợp đồng tín dụng, tài sản đảm bảo, khả tài chính, … để từ tính xác suất vỡ nợ (LGD), tổn thất dự kiến (EL) tổn thất không dự kiến (UL) - Việc xây dựng hệ thống sở liệu nội phải đảm bảo thông tin khách hàng phải bảo mật Do song song với việc xây dựng hệ thống liệu phải xây dựng hệ thống bảo vệ an ninh mạng tránh việc rị rỉ thơng tin khách hàng bên đồng thời thiết lập đường truyền liệu với hệ thống mạng thông tin Hội sở 3.2.5 Giải pháp tài Để đáp ứng điều kiện theo yêu cầu Basel II cần phải có số vốn lớn để đầu tư khoảng 10 triệu USD xấp xỉ 210 tỷ đồng Với vai trò phòng giao dịch hệ thống, PGD Tân Hiệp cần thực số biện pháp để góp phần tăng lợi nhuận cho tồn ngân hàng để có đủ chi phí cho việc ứng dụng Basel II công tác quản trị rủi ro tín dụng sau: Tăng doanh thu: Doanh thu phịng chủ yếu từ phí loại dịch vụ lãi từ hợp đồng tín dụng Vì muốn tăng doanh thu phịng phải tăng phí dịch vụ lãi cho vay Tuy nhiên khơng thể thực biện pháp tình hình cạnh tranh gay gắt ngân hàng nay, làm không tăng doanh thu mà cịn có tác dụng ngược lại Cho nên để doanh thu tăng lên phòng giao dịch Tân Hiệp cần phải đa dạng hóa sản phẩm đưa đến cho khách hàng với phục vụ tận tình nhân viên phịng giao dịch, có 80 số lượng khách hàng đến giao dịch sử dụng dịch vụ tiện ích tốn ngân hàng tăng lên số phí thu nhiều từ doanh thu tăng lên Bên cạnh để lợi nhuận tăng lên PGD Tân Hiệp cần phải giảm thiểu loại chi phí khơng cần thiết như: Chi phí điện nước, chi phí văn phịng phẩm, chi phí tiếp khách việc nâng cao ý thức tiết kiệm, hợp lý tránh lãng phí cho cán nhân viên 3.3 Những kiến nghị nhằm nâng cao khả ứng dụng Basel II QTRRTD Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – PGD Tân Hiệp 3.3.1 Kiến nghị với NHTMCP Đại Á (Hội sở chính) Ngồi giải pháp đưa để nâng cao việc ứng dụng theo Basel II cơng tác quản trị rủi ro tín dụng PGD Tân Hiệp Sau số kiến nghị với Hội sở NHTMCP Đại Á để việc ứng dụng Basel II thức thực tồn hệ thống NHTMCP Đại Á sau: Cải tiến quy trình quản lý rủi ro Thành lập phận quản lý rủi ro chuyên biệt đơn vị kể cấp thấp phòng giao dịch Hội sở phải có Ban QTRRTD giữ vai trò giám sát hoạt động phòng quản lý rủi ro riêng lẻ đơn vị theo sơ đồ sau: Ban QTRRTD Phòng QTRRTD chi nhánh Phòng QTRRTD PGD Phòng QTRRTD PGD Phòng QTRRTD PGD Phòng QTRRTD chi nhánh Phòng QTRRTD PGD Phòng QTRRTD PGD Phòng QTRRTD PGD Sơ đồ 3.2 Các cấp QTRRTD hệ thống NHTMCP Đại Á (Nguồn: Đề nghị tác giả) 81 Các Ban quản trị rủi ro tín dụng Chi nhánh Hội sở thực chức đánh giá tổng hợp, phân tích, dự đốn rủi ro xảy ra, đưa cảnh báo sớm cho đơn vị trực thuộc cấp quản lý gần Ngồi Ban quản trị rủi ro tín dụng Hội sở phải đưa đánh giá chất lượng QTRRTD đơn vị đánh giá tổng hợp rủi ro xảy tồn hệ thống ngân hàng Ban lãnh đạo NHTMCP Đại Á cần yêu cầu đơn vị phải báo cáo định kỳ kịp thời rủi ro phịng (ban) quản trị rủi ro tín dụng trực thuộc để có biện pháp kiểm sốt kịp thời hạn chế rủi ro xảy Định kỳ báo cáo ban QTRRTD tuần, tháng phòng QTRRTD PGD nên ngày Các sách tín dụng, định hướng tín dụng thời kỳ phải hoạch định phân theo đối tượng khách hàng, vùng – miền, lĩnh vực hoạt động, kết hợp với việc giám sát, đánh giá thay đổi tình hình tài khách hàng thay đổi sách từ phía Ngân hàng Nhà Nước Chính phủ để kiểm sốt hạn chế rủi ro từ hoạt động tín dụng Thực minh bạch cơng khai hóa thơng tin rủi ro tín dụng khơng nội NHTMCP Đại Á mà với Ngân hàng Nhà Nước, điều tạo động lực, tinh thần trách nhiệm cao độ tất cấp đảm nhiệm công tác quản trị rủi ro tín dụng Từ rủi ro tín dụng kiểm sốt tốt Ngân hàng TMCP Đại Á nên nghiên cứu quy trình quản lý, thủ tục tín dụng quốc tế để việc ứng dụng yêu cầu Basel II QTRRTD ngân hàng thuận lợi nhanh chóng Xây dựng hệ thống sở liệu nội Tăng cường thu thập tích trữ liệu thông tin khách hàng không từ nội ngân hàng mà từ ngân hàng khác Để thực điều ban lãnh đạo NHTMCP Đại Á cần có liên minh liên kết chia sẻ thông tin với ngân hàng khác đồng thời xây dựng đường truyền với liệu thông tin 82 Ngân hàng Nhà Nước để hệ thống liệu khách hàng NHTMCP Đại Á cập nhật đầy đủ xác Đầu tư cơng nghệ đại việc xây dựng hệ thống sở liệu nội để đánh giá rủi ro tín dụng theo tiêu chuẩn Basel II mà Việt Nam Công Ty Giải Pháp Phần Mềm Ngân Hàng Admerex Solutions (Australia) có liên kết tài trợ phần mềm quản lý rủi ro tín dụng với Công Ty Đào tạo Và Tư vấn Nghiệp Vụ Ngân Hàng (BTC) cung cấp phần mềm Credit Value Maximizer (CVX) có tích hợp linh hoạt tiêu chí đánh giá rủi ro tín dụng theo tiêu chuẩn Basel I Basel II Vì để nâng cao hoạt động QTRRTD theo chuẩn quốc tế mà cụ thể tiêu chuẩn Hiệp ước Basel II NHTMCP nên tiếp cận với phầm mềm đại có mặt thị trường Việt Nam CVX vừa thuận lợi vừa tiết kiệm chi phí Thiết lập hệ thống bảo vệ an ninh mạng, liệu bảo mật đảm bảo quyền lợi khách hàng hoạt động ngân hàng Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Cùng phối hợp với ngân hàng thương mại khác hệ thống ngân hàng Việt Nam mở khóa đào tạo nhân cao cấp nâng cao am hiểu kiến thức vĩ mô, kiến thức lĩnh vực Tài – Ngân hàng cho cán để từ khả đo lường, phân tích, đánh giá đưa dự báo rủi ro tín dụng xảy tốt Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực NHTMCP Đại Á cần phải thực chiến lược đào tạo nhân dài hạn để ứng phó trước rủi ro ngày phức tạp kinh tế thị trường trình hội nhập như: Gửi cán chủ chốt học tập thực tế nước Cho nhân viên tham gia khóa đào tạo dài hạn tập đồn tài quốc tế tổ chức Việt Nam Song song với tìm hiểu thông tin, học hỏi kinh nghiệm quản lý tín dụng từ cổ đơng chiến lược nước ngồi 83 Bên cạnh biện pháp đào tạo, nâng cao nghiệp vụ song song phải có chế độ khen thưởng cá nhân, tập thể có thành tích tốt xử lý rõ ràng trường hợp vi phạm làm sai quy định để xảy hậu nghiêm trọng gây tổn thất cho ngân hàng Có tạo động lực để cá nhân, tập thể tự phấn đấu hoàn thiện hồn thành tốt nhiệm vụ giao NHTMCP Đại Á nên liên kết với tập đoàn, tổ chức tài quốc tế để tận dụng kinh nghiệm kỹ năng, kiến thức chuyên môn hoạt động quản trị rủi ro quản trị rủi ro tín dụng họ Ngoài để tiếp cận với yêu cầu chuẩn quốc tế hoạt động QTRRTD ban lãnh đạo Đại Á đặt hàng cơng trình nghiên cứu nhà nghiên cứu có uy tín lĩnh vực Tài – Ngân hàng để kết hợp lý thuyết thực tiễn việc ứng dụng hiệu vô Gia tăng sức mạnh tài chính, NHTMCP Đại Á cần củng cố tăng thêm tính chủ động lực tài qua số biện pháp sau: Gia tăng vốn tự có ngân hàng lợi nhuận giữ lại, phát hành loại trái phiếu dài hạn thị trường chứng khoán tăng thêm vốn điều lệ ngân hàng Ngoài để mở rộng hoạt động, củng cố thêm sức mạnh tài chính, tăng khả cạnh tranh thị trường vốn NHTMCP Đại Á sát nhập, mua lại quỹ tín dụng hoạt động hiệu quản lý yếu, sau nâng cấp đưa vào quản lý ngân hàng 3.3.2 Kiến nghị với Ngân Hàng Nhà Nước Nâng cao chất lượng thơng tin tín dụng trung tâm thơng tin tín dụng (CIC), đảm bảo thơng tin cập nhật đầy đủ, xác đáp ứng kịp thời nhu cầu sử dụng thông tin ngân hàng thương mại để rủi ro phát sớm có hướng giải phù hợp vừa hạn chế tổn thất xảy vừa tiết kiệm thời gian xử lý Để thơng tín dụng trung tâm CIC đầy đủ 84 Ngân hàng Nhà Nước nên yêu cầu chia sẻ thông tin chéo với ngân hàng thương mại, tổ chức tài nước Đồng thời thực liên kết, hợp tác với tổ chức tài quốc tế việc trao đổi thơng tin tín dụng Một khó khăn cho việc ứng dụng Basel II quản trị rủi ro ngân hàng nói chung quản trị RRTD nói riêng Việt Nam chưa có quy định hay văn hướng dẫn cụ thể việc thực tiêu chí Hiệp ước Vì để ứng dụng nội dung Basel II QTRRTD Ngân hàng Nhà Nước cần phải ban hành văn thức với quy định, hướng dẫn cụ thể việc thực hiện, điều kiện thực cho phù hợp với điều kiện hệ thống ngân hàng Việt Nam Đối với phương pháp chuẩn, cần có tổ chức xếp hạng tín nhiệm uy tín Ngân hàng Nhà Nước cần ban hành văn quy định hướng dẫn cụ thể việc thành lập hoạt động, cho phép thành lập với nhiều hình thức sở hữu khác dù hình thức phải có giám sát chặt chẽ Ngân hàng Nhà Nước để tránh tình trạng thông đồng tổ chức xếp hạng đối tượng xếp hạng cho kết sai lệch Đối với phương pháp xếp hạng nội (IRB) Ngân hàng Nhà Nước phải ban hành quy định rõ điều kiện cần thiết mà hệ thống xếp hạng tín dụng nội cần phải đáp ứng Định kỳ Ngân hàng Nhà Nước kiểm tra hướng dẫn bổ sung kịp thời tiêu chí xếp hạng theo chuẩn mực Basel II Hoàn thiện hệ thống quy chế quản lý sở thận trọng theo nguyên tắc thị trường, với cam kết mở cửa gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO) việc bước loại bỏ rào cản, mở rộng quyền tiếp cận thị trường khả phát hành cơng cụ tài chính, kết hợp khuyến khích cưỡng chế ngân hàng để nâng cao chất lượng quản trị rủi ro Trong định hướng phát triển ngân hàng hệ thống ngân hàng Việt Nam, Ngân hàng Nhà Nước cần phải bổ sung thêm định hướng thực 85 nội dung Basel II cơng tác QTRRTD Trong nêu rõ lộ trình tiêu chí thực Yêu cầu ngân hàng, tổ chức xếp hạng tín nhiệm thực minh bạch cơng khai hóa thơng tin hoạt động qua báo cáo tài quý, năm Hạn chế việc công bố thông tin tùy tiện, ngẫu hứng qua kênh khơng thống Mọi trường hợp công bố thông tin bất thường phải thông qua kiểm tra, xét duyệt Ngân hàng Nhà Nước Tính minh bạch cịn phải thực kết xếp hạng tín dụng để có so sánh, đối chiếu tổ chức nhằm đảm bảo độ tin cậy kết xếp hạng Hình thức báo cáo với Ngân hàng Nhà Nước cần chuẩn hóa: Các bảng báo cáo phải thể ngôn ngữ: Tiếng Việt Tiếng Anh theo mẫu quy định thống 3.3.3 Kiến nghị với Chính phủ Thành lập trung tâm hay chợ đầu mối chứng khốn để tăng tính khoản cho cơng cụ tài sơ cấp thứ cấp với việc đa dạng hóa chủng loại tham gia thị trường chứng khoán Thực đồng tái cấu hệ thống ngân hàng cải cách doanh nghiệp đặc biệt doanh nghiệp Nhà nước trước thực cổ phần hóa thay đổi quyền sở hữu để đảm bảo xác đối tượng chịu trách nhiệm toán khoản vay cho ngân hàng Mở cửa thị trường theo cam kết gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới, bước xóa bỏ rào cản pháp luật bảo thủ, không cần thiết hạn chế tham gia nhà đầu tư nước ngồi Thay vào sách khuyến khích, bảo vệ quyền lợi cho nhà đầu tư nước với phương án đầu tư hợp pháp không gây ảnh hưởng đến định hướng phát triển kinh tế xã hội Nhà nước 86 Thi hành sách bình ổn phát triển kinh tế hạn chế đến mức thấp biến động xảy thị trường tài nói chung thị trường vốn nói riêng Việc thay đổi quy định phải có lộ trình rõ ràng tránh trường hợp thay đổi đột ngột gây tác động tới trình sản xuất kinh doanh doanh nghiệp, tới đời sống người dân gây ảnh hưởng đến khả chi trả họ rủi ro mà NHTM phải gánh chịu tăng lên phát triển kinh tế bị ảnh hưởng Tạo điều kiện cho ngân hàng thương mại, tổ chức tài nước ứng dụng thiết bị công nghệ đại, tiên tiến giới vào công tác quản trị rủi ro để nâng cấp hoạt động theo chuẩn quốc tế tiêu chuẩn Hiệp ước Basel II Chính phủ nên giảm đánh thuế nhập loại thiết bị công nghệ 3.3.4 Kiến nghị với quan quản lý nhà nước Tăng cường việc đảm bảo trật tự an ninh địa phương với đội dân phòng phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội khu vực để người dân yên tâm làm ăn, hiệu sản xuất kinh doanh ổn định tăng cao Từ khả toán cho ngân hàng ổn định Ủy ban nhân dân phường (xã), phịng tài ngun mơi trường cần đẩy nhanh thủ tục xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chứng nhận quyền sở hữu nhà sử dụng đất cho người dân có nhu cầu vay vốn ngân hàng làm ăn hợp pháp để nguồn trả nợ thứ hai từ tài sản đảm bảo đảm bảo Các dự án quy hoạch đất đai phải có lộ trình lâu dài ổn định để doanh nghiệp yên tâm sản xuất kinh doanh, nhà đầu tư mạnh dạn triển khai dự án Khi thực giải tỏa, giải phóng mặt cơng tác đền bù nên thực nhanh chóng khơng để kéo dài ảnh hưởng đến đời sống khả chi trả cho ngân hàng người dân 87 Tòa án nhân dân cấp cần đẩy nhanh thời gian xét xử vụ án liên quan đến khoản tín dụng khó địi ngân hàng để hạn chế tốn sức người, sức giảm thiểu tổn thất khác mà ngân hàng phải gánh chịu xét xử kéo dài TÓM TẮT CHƯƠNG Kết hợp với định hướng phát triển Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp điều kiện cần thiết để đáp ứng theo yêu cầu Hiệp ước Basel II công tác quản trị rủi ro tín dụng Chương đề biện pháp cụ thể mà phòng giao dịch Tân Hiệp ban lãnh đạo Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á cần thực để nâng cao hiệu quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II Tuy nhiên việc ứng dụng tiêu chuẩn quốc tế Basel II vào ngân hàng thương mại phát triển Đại Á theo ý muốn chủ quan ứng dụng mà cần có hỗ trợ từ phía Ngân hàng Nhà Nước, Chính phủ quan chức có liên quan Và chương đề số kiến nghị với Ngân hàng Nhà Nước, Chính phủ quan chức có liên quan tạo điều kiện tốt cho ngân hàng thương mại cổ phần nói chung Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phịng giao dịch Tân Hiệp ứng dụng phương pháp quản trị rủi ro tiên tiến phổ biến rộng rãi giới Basel II 88 KẾT LUẬN Nhìn chung hoạt động ngân hàng thương mại Việt Nam cịn mang nặng tính chủ quan, thiếu linh động việc đánh giá, phân tích, dự báo rủi ro xảy mà đặc biệt rủi ro từ hoạt động tín dụng hoạt động yếu ngân hàng thương mại Do đề tài nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng khơng cũ, phải phù hợp với tình hình thực tế giai đoạn phát triển đất nước Đáp ứng yêu cầu đó, đề tài “Nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp” thực thời kỳ hậu WTO, đất nước bước mở cửa hội nhập kinh tế giới mở nhiều hội thách thức Vì để cơng tác quản trị rủi ro tín dụng tốt hơn, đủ sức ứng phó với rủi ro ngày phức tạp kinh tế thị trường thời kỳ cần phải ứng dụng phương pháp quản trị rủi ro tiên tiến hiệu quốc tế công nhận Basel II lựa chọn tối ưu Đề tài thực sở kết hợp lý luận (chương 1) thực tiễn hoạt động ứng dụng Basel II công tác quản trị rủi ro tín dụng Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp (chương 2) để đưa giải pháp, kiến nghị để nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II ngân hàng (chương 3) Và từ kết nghiên cứu ta thấy muốn ứng dụng yêu cầu Hiệp ước Basel II công tác QTRRTD ngân hàng thương mại Việt Nam cần có phối hợp thực đồng từ nhiều phía quan chức cao cấp Chính phủ Ngân hàng Nhà Nước điều không dễ dàng khơng có nghĩa khơng thể thực Qua giải pháp kiến nghị mà đề tài nêu em hi vọng giúp cho việc ứng dụng Basel II QTRRTD NHTM nói chung NHTMCP Đại Á nói riêng sớm thực có hiệu tốt 89 90 91 ... pháp nâng cao khả ứng dụng Basel II hoạt động quản trị rủi ro tín dụng Từ hồn thiện cơng tác quản trị rủi ro tín dụng NHTM nói chung Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp. .. trị Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á rủi ro TD định 46 nghĩa sau: ? ?Rủi ro tín dụng hoạt động Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á khả xảy tổn thất hoạt động Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á. .. giới Và lĩnh vực Tài – Ngân hàng u cầu đổi cấp thiết hết Đề tài ? ?Nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Á – Phòng giao dịch Tân Hiệp? ?? tiến hành