Tiết 17 Tiếng Việt TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

3.Thái độ : - giáo dục tình yêu tiếng Việt, yêu tiếng nói của dân tộc từ việc hiểu đúng về từ địa phương và biệt ngữ xã hội; có trách nhiệm với việc giữ gìn và phát huy tiếng nói của d[r]

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Tiết 17 Tiếng Việt

TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

I Mục tiêu

1.Kiến thức: - HS hiểu được thế nào là từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

- nắm được hoàn cảnh sử dụng giá trị của từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội trong Vb

2.Kỹ năng : - Hiểu biết, hiểu nghĩa 1 số từ ngữ địa phương và biệt ngữ XH

- Rèn kỹ năng sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ Xh phù hợp với tình huống giao tiếp

- Rèn KNS : suy nghĩ sáng tạo(Pt so sánh từ ngữ địa phương và biệt ngữ Xh); + KN ra quyết định việc sử dụng linh hoạt trong các hoàn cảnh khác nhau từ địa phương và biệt ngữ xã hội

3.Thái độ : - giáo dục tình yêu tiếng Việt, yêu tiếng nói của dân tộc từ việc hiểu

đúng về từ địa phương và biệt ngữ xã hội; có trách nhiệm với việc giữ gìn và phát huy tiếng nói của dân tộc theo từng vùng miền và từng tầng lớp nhất định; => giáo dục về các giá trị: TRÁCH NHIỆM, YÊU THƯƠNG, GIẢN DỊ (trong việc sử dụng từ ngữ)

4.Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có

liên quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất

lượng ,hình thành cách ghi nhớ kiến thức, ghi nhớ được bài giảng của GV theo

các kiến thức đã học), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được

ngữ liệu ), năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến), năng lực sử

dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện

nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích

cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học

* GD Đạo đức: Giáo dục tình yêu tiếng Việt, yêu tiếng nói của dân tộc, từ việc

hiểu đúng về từ địa phương và biệt ngữ xã hội, có trách nhiệm giữ gìn và phát

huy tiếng nói của dân tộc theo từng vùng miền và từng tầng lớp nhất định, phải

giản dị trong việc sử dụng từ ngữ tùy từng trường hợp sử dụng

II Chuẩn bị

- GV: Nghiên cứu SGK,chuẩn kiến thức - kĩ năng, TLTK, giáo án.bảng phụ

- HS : Chuẩn bị soạn mục I, II

III Phương pháp

- Phương pháp vấn đáp, nêu vấn đề, thảo luận nhóm, phân tích ngôn ngữ,thực

hành/động não

IV Tiến trình dạy học và giáo dục

1- Ổn định tổ chức (1’)

2- Kiểm tra bài cũ (5’)

? Thế nào là từ tượng hình?Tượng thanh? Tác dụng? Đặt câu có dùng 2 từ loại

này?

- Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh,dáng vẻ, trạng thái sự vật

- Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người.

- Tác dụng: Gợi được hình ảnh âm thanh cụ thể, sinh động , có giá trị biểu

cảm cao.

3- Bài mới :

Hoạt động 1: Khởi động (1’)

- Mục tiêu:Đặt vấn đề tiếp cận bài học.

- Hình thức:Hoạt động cá nhân.

- PP:Thuyết trình

Tiếng Việt là thứ tiếng có tính thống nhất cao Người Bắc – Trung – Nam có

thể hiểu được tiếng nói của nhau Tuy nhiên, bên cạnh sự thống nhất cơ bản đó,

tiếng nói mỗi địa phương, Mỗi tầng lớp trong xã hội cũng có những sự khác biệt

về ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp Để tìm hiểu điều đó => Học bài hôm nay

Hoạt động 2 : 6ph

- Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu Từ ngữ địa

phương

- Phương pháp:Phân tích ngữ liệu, phát vấn, khái quát,.

- Hình thức:Hoạt động cá nhân

- Kĩ thuật: Động não.

* HS quan sát VD

?) Hài từ “ bắp”,”bẹ” đều có nghĩa là ngô, nhưng từ

nào được dùng phổ biến hơn? Tạo sao?

- Từ ngô vì nó nằm trong vốn từ vững toàn dân, có tính

chuẩn mực văn hoá cao, được sử dụng rộng rãi

?) Trong các từ trên, từ nào là từ địa phương? từ nào là

từ toàn dân ?Tại so?

- Từ “bắp”, “bẹ” : vì dùng trong phạm vi hẹp

- Từ toàn dân : ngô.-> được sử dụng rộng rãi toàn dân

Vậy em hiểu thế nào là từ ngữ địa phương?

* HS đọc ghi nhớ

?) Tìm một số từ địa phương khác?

I Từ ngữ địa phương

1.Khảo sát,pt ngữ liệu

* Ví dụ: sgk (56)

* Nhận xét

- Từ địa phương “bắp”,

“bẹ”

- Từ toàn dân : ngô

2 Ghi nhớ: sgk(56)

Hoạt động 3 : 6ph

- Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu biệt ngữ XH

- Phương pháp:Phân tích ngữ liệu, phát vấn, khái quát,.

- Hình thức:Hoạt động cá nhân

- Kĩ thuật: Động não.

* HS đọc VD

?) Tại sao tác giả dùng từ “mẹ”, “mợ” trong đoạn văn?

- Là 2 từ đồng nghĩa

- Tại sao có chỗ tác giả dùng từ “ mẹ ”, có chỗ lại dùng

“ mợ ”.

(mẹ trong lời kể  đối tượng là độc giả; mợ trong câu

II Biệt ngữ xã hội (7’)

1.Khảo sát, Pt ngữ liệu *Ví dụ:SGK

* Nhận xét

- Từ mợ, cậu tầng lớp

trung lưu, thượng lưu trước CM thường dùng

đáp của bé Hồng với cô  hai người cùng tầng lớp xã

hội)

- Trước CMT8, trong tầng lớp XH nào, cha mẹ được gọi

bằng cậu mợ?

(trung lưu, thượng lưu)

?) Từ “ngỗng, trúng tủ” có nghĩa gì ? Tầng lớp xã hội

nào thường dùng các từ ngữ này?

- Ngỗng: điểm 2 Tầng lớp học

sinh

- Trúng tủ: đúng cái phần đã học kỹ sinh viên

?) Các từ trên gọi là biệt ngữ xã hội Vậy em hiểu thế

nào về biệt ngữ xã hội?

- 2 HS phát biểu -> GV chốt -> HS đọc ghi nhớ (sgk 57)

- Từ “ngỗng, trúng tủ”:

tầng lớp học sinh, sinh viên thường dùng

=> là biệt ngữ xã hội

2 Ghi nhớ: sgk(57)

Hoạt động 4 : 4ph

- Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu cách sử dụng

từ ngữ ĐP và BNXH

- Phương pháp:Phân tích ngữ liệu, phát vấn, khái quát,.

- Hình thức :Hoạt động cá nhân

- Kĩ thuật: Động não.

?) Khi sử dụng các lớp từ này, cần lưu ý gì? Tại sao?

- Chú ý đến tình huống giao tiếp, đối tượng giao tiếp,

hoàn cảnh giao tiếp

?) Tại sao trong các tác phẩm thơ, văn, các tác giả vẫn

dùng các lớp từ này? Tác dụng?

- Để tô đậm sắc thái địa phương

?) Tại sao không nênlạm dụng từ ngữ địa phương và biệt

ngữ xã hội?

- Dễ gây ra sự tối nghĩa, khó hiểu

* HS đọc ghi nhớ (sgk 58)

III Sử dụng từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội

- Không lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

3 Ghi nhớ: sgk 2(58)

Hđ5 : 17ph

- Mục tiêu: Học sinh thực hành luyện

tập kiến thức đã học.

- Phương pháp:Vấn đáp, thực hành có

hướng dẫn, nhóm

- Hình thức:Hoạt động theo nhóm

- Kĩ thuật: Động não.

- HS trả lời miệng

IV.Luyện tập

1.Bài 1(tr 58)

a - Nghệ Tĩnh:

- Nhút: một loại dưa muối

- Thẻo: một loại nước chấm

- Thộ: thấy

b - Nam Bộ:

- 2 HS lên bảng, cả lớp làm ra nháp

- Trả lời miệng

- Thảo luận nhóm -> Trình bày

Chi: gì, sao

Rứa: thế, vậy

- Nón: mũ và nón

- Mận: quả roi

c - Thừa Thiên Huế:

- Đào: quả roi

- Mố: vừng

2 Bài tập 2(59)

- Quay : chép hoặc xem bài của bạn trong giờ kiểm tra (thi)

 Thà bị điểm kém còn hơn là quay bài của bạn

- Viêm màng túi : hết tiền;

- xạc : phê bình hoắc trách mắng gay gắt…

- Tớ lại được xơi trứng môn Toán ( điểm 0)

- Những người đi thi đại học lại cứ phải sắm phao (tài liệu để quay cóp khi thi)

- Vua ( trẫm), thức ăn của vua ( ngự thiện), giường của vua ( long sàng)

3 Bài tập 3(59)

- Nên dùng từ dịa phương: a

- Không nên dùng từ địa phương: các trường hợp còn lại

4 Bài tập 4(59)

- Gan chi gan rứa mẹ lờ ?

Mẹ rằng cứu nước mình chờ chi ai (Tố Hữu)

4 Củng cố: 2’

- Mục tiêu: Củng cố kiến thức đã học, học sinh tự đánh giá về mức độ đạt được

những mục tiêu của bài học.

- Phương pháp: Phát vấn

- Hình thức :Hoạt động cá nhân - Kĩ thuật: Động não.

? Em hãy trình bày những nội dung cơ bản cần nhớ trong tiết học

HS xung phong trình bày, nhận xét, bổ sung

GV nhận xét, khái quát về từ địa phương và biệt ngữ XH

5 Hướng dẫn về nhà(3’)

- Học bài: Học ghi nhớ

- Sưu tầm một số câu ca dao, hò ,vè, thơ ,văn sử dụng từ địa phương và biệt ngữ

XH Đọc và sửa lỗi do lạm dụng từ ngữ địa phương trong bài viết TLV

- Soạn: Tóm tắt văn bản tự sự

+Nghiên cứu ngữ liệu và trả lời các câu hỏi mục I, II từ đó rút ra kết luận về :

được mục đích, cách thức tóm tắt 1 văn bản tự sự

V Rút kinh nghiệm