Nghiên cứu ảnh hưởng của hỗn hợp ruột bầu đến sinh trưởng của cây con vàng anh saraca sdive tại vườn ươm trường đại học nông lâm thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM --- TRIỆU VĂN LÂM “NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA HỖN HỢP RUỘT BẦU ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA CÂY CON VÀNG ANH SARACA SDIVE TẠI VƯỜN ƯƠM TRƯỜNG ĐẠI HỌ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

-

TRIỆU VĂN LÂM

“NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA HỖN HỢP RUỘT BẦU ĐẾN

SINH TRƯỞNG CỦA CÂY CON VÀNG ANH (SARACA SDIVE)

TẠI VƯỜN ƯƠM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng

Khóa học : 2014 - 2018

Thái Nguyên, năm 2018

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

-

TRIỆU VĂN LÂM

“NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA HỖN HỢP RUỘT BẦU ĐẾN

SINH TRƯỞNG CỦA CÂY CON VÀNG ANH (SARACA DIVES)

TẠI VƯỜN ƯƠM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng

Khóa học : 2014 - 2018 Giảng viên hướng dẫn: 1 TS Đỗ Hoàng Chung

2 ThS Trương Quốc Hưng

Thái Nguyên, năm 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi Các số liệu là kết quả nghiên cứu hoàn toàn trung thực, chưa công bố trên các tài liệu khác, nếu có gì sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Thái Nguyên, ngày 25 tháng 5 năm 2018

XÁC NHẬN CỦA GVHD

Đồng ý cho bảo vệ kết quả trước hội đồng khoa học

ThS Trương Quốc Hưng TS Đỗ Hoàng Chung

Người viết cam đoan

Triệu Văn Lâm

XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN

Giáo viên chấm phản biện xác nhận sinh viên

đã sửa chữa sai sót sau khi Hội đồng chấm yêu cầu

(Ký, họ và tên)

LỜI CẢM ƠN

Khóa luận là khâu cuối cùng trong chương trình đào tạo đại học Được

sự phân công, thống nhất của nhà trường, tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của hỗn hợp ruột bầu đến sinh trưởng của cây con Vàng Anh (Saraca sdive) tại vườn ươm Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên”.Để

hoàn thành được khóa luận tốt nghiệp, tôi đã được sự giúp đỡ của các thầy cô, bạn bè, gia đình, nhà trường Nhân dịp này tôi xin trân trọng cảm ơn tới tất cả

sự giúp đỡ quý báu đó Đặc biệt xin trân trọng cảm ơn sự hướng dẫn tận tình,

sự quan tâm của ThS Trương Quốc Hưng, TS Đỗ Hoàng Chung đã giúp đỡ

và hướng dẫn tôi trong suốt thời gian thực tập để tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này

Trong quá trình thực hiện khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo để giúp tôi hoàn thành khóa luận được tốt hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 25 tháng 5 năm 2018

Sinh viên

Triệu Văn Lâm

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Kết quả phân tích mẫu đất 14 Bảng 4.1 Tỷ lệ sống của cây Vàng Anh 5 tháng tuổi 22

ở các công thức thí nghiệm 22 Bảng 4.2: Kết quả sinh trưởng H vncủa cây Vàng Anh 5 tháng tuổi giai đoạn vườn ươm ở các công thức thí nghiệm 24 Bảng 4.3 Kết quả sinh trưởng D00 của cây Vàng Anh 5 tháng tuổi giai đoạn vườn ươm ở các công thức thí nghiệm 27 Bảng 4.4: Kết quả về số lá của cây Vàng anh 5 tháng tuổi ở các công thức thí nghiệm về hỗn hợp ruột bầu 30 Bảng 4.5: Kết quả về phẩm chất cây con Vàng anh 5 tháng tuổi ở các công thức thí nghiệm hỗn hợp ruột bầu 33 Bảng 4.6: Dự tính tỷ lệ xuất vườn của cây Vàng anh 5 tháng tuổi ở các công thức thí nghiệm về hỗn hợp ruột bầu 34

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1: Ảnh lá, hoa cây Vàng anh 12

Hình 3.1: Sơ đồ bố trí thí nghiệm hỗn hợp ruột bầu 17

Hình 3.2: Ảnh thí nghiệm 18

Hình 3.3: Hộp thoại One way Anova 20

Hình 3.4: Hộp thoại Phost Hoc multiple comparisons 20

Hình 3.5: Hộp Thoại Options 21

Hình 4.1: Biểu đồ biểu diễn tỷ lệ (%) sống của cây Vàng Anh 5 tháng tuổi ở các công thức về hỗn hợp ruột bầu 23

Hình 4.2a: Biểu đồ biểu diễn Hvn(cm) của cây Vàng Anh 5 tháng tuổi ở các công thức về hỗn hợp ruột bầu 25

Hình 4.3: Biểu đồ biểu diễn D00(cm) của cây Vàng Anh 5 tháng tuổi ở các công thức về hỗn hợp ruột bầu 28

Hình 4.4: Biểu đồ biểu diễn số lá (cái) của cây Vàng Anh 5 tháng tuổi ở các công thức về hỗn hợp ruột bầu 31

Hình 4.5: Biểu đồ biểu diễn tỷ lệ (%) phẩm chất của cây Vàng Anh 5 tháng tuổi ở các công thức về hỗn hợp ruột bầu 33

Hình 4.6: Biểu đồ biểu diễn tỷ lệ (%) cây xuất vườn của cây Vàng anh 5 tháng tuổi ở các công thức về hỗn hợp ruột bầu 35

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CTTN: Công thức thí nghiệm

CT : Công thức

Hvn : Chiều cao vút ngọn

Hvn : Chiều cao vút ngọn trung bình

N : Dung lượng mẫu điều tra

MỤC LỤC

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.3 Ý nghĩa của đề tài 3

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập 3

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất 3

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 4

2.1 Cơ sở khoa học 4

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới 9

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam 10

2.4 Tổng quan về loài cây Vàng Anh 11

2.4 Tổng quan khu vực nghiên cứu 13

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 16

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 16

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 16

3.3 Nội dung nghiên cứu 16

3.4 Phương pháp nghiên cứu 16

3.4.1 Phương pháp ngoại nghiệp 17

3.4.2 Phương pháp xử lý số liệu 19

Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 22

4.1 Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của hỗn hợp ruột bầu đến tỷ lệ sống của cây Vàng Anh 22

4.2 Kết quả nghiên cứu sinh trưởng về chiều cao của cây Vàng Anh dưới ảnh hưởng của các công thức hỗn hợp ruột bầu 24

4.3 Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng đường kính cổ rễ D00 của cây Vàng

Anh 5 tháng tuổi giai đoạn vườn ươm 27

4.4 Kết quả nghiên cứu về động thái ra lá của cây Vàng Anh ở các công thức thí nghiệm 30

4.5 Dự tính tỷ lệ xuất vườn của cây Vàng Anh ở các công thức thí nghiệm 32

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 36

5.1 Kết luận 36

5.2 Đề nghị 37

TÀI LIỆU THAM KHẢO 38

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Hiện nay, cùng với sự phát triển chung của xã hội thì nhu cầu của người tiêu dùng về gỗ xây dựng và gỗ gia dụng ngày càng lớn Trong khi đó, chính sách đóng cửa rừng tự nhiên cùng với quy mô và năng suất gỗ rừng sản xuất còn rất hạn chế mới chỉ được chú trọng vào cuối những năm của thập kỷ

90 đến nay Tuy nhiên, diện tích rừng trồng mới vẫn chưa thể đủ bù đắp lại những diện tích rừng đã bị mất Nguồn gỗ cung cấp cho công nghiệp chế biến lâm sản trong nước chủ yếu phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, song nguồn này cũng đang dần bị thu hẹp và khan hiếm do chính sách phát triển Lâm nghiệp tại các nước ngày càng chặt chẽ

Theo định hướng phát triển Nông Lâm nghiệp của Bộ NN&PTNT từ nay đến năm 2020 đẩy mạnh công tác kinh doanh trồng rừng gỗ lớn đối với các tỉnh miền núi Việt Nam nơi có thế mạnh về phát triển Lâm Nghiệp Các tỉnh như: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Tuyên Quang thuộc khu vực trung du miền núi phía Bắc Việt Nam có điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp cho trồng rừng kinh doanh gỗ lớn từ chu kỳ kinh doanh ngắn sang chu kỳ kinh doanh trung bình và dài (20-30 năm) với chất lượng gỗ cao hơn đáp ứng yêu cầu tiêu dùng nội địa và làm nguyên liệu cho chế biến hàng mộc xuất khẩu để tạo ra rừng trồng có năng suất và chất lượng cao

Để trồng rừng thành công, đạt hiệu quả cao, một trong những nhân tố ảnh hưởng quyết định là giống, cây con đem trồng phải đảm bảo về chất lượng, sinh trưởng tốt, không bị sâu bệnh, cũng theo xu hướng chung như vậy việc nghiên cứu các giống cây trồng bản địa có chất lượng cao là rất quan trọng và cây Vàng Anh là một loài cây có giá trị cảnh quan và giá trị kinh tế cao

Vàng Anh (Saraca dives) thuộc họ Đậu (Fabaceae) là loài cây bản địa

đa tác dụng có giá trị kinh tế cao, sinh trưởng nhanh, dễ gây trồng, phù hợp với nhiều loại đất và nhiều vùng sinh thái khác nhau Trong điều kiện tự nhiên, cây có thể cao tới 40m, đường kính ngang ngực đạt 75cm, ở rừng trồng, cây cao từ 20 -25 m, thân thẳng tròn, đường kính 40 - 45 cm Ở Việt Nam, cây Vàng Anh (Saraca dives) phân bố chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc như: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang, Quảng Ninh… và một số tỉnh Tây Nguyên Tại Thái Nguyên, Vàng Anh (Saraca dives) có phân bố ở một số huyện như: Định Hóa, Võ Nhai, Đại Từ… Nhìn chung, Thái Nguyên có điều kiện thuận lợi để phát triển trồng rừng Vàng Anh (Saraca dives) phục vụ kinh doanh rừng trồng gỗ trung bình,gỗ lớn Gỗ Vàng Anh có đặc tính cơ lý rất tốt, tỷ trọng trung bình 0,518, bề mặt gỗ màu đỏ nhạt

dễ gia công dùng để đóng đồ nội thất cao cấp và rất được ưa chuộng ở thị trường trong và ngoài nước Hạt Vàng Anh có thể dùng để làm thực phẩm hoặc dược liệu

Trong sản xuất cây con từ hạt có nhiều yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng của cây con trong giai đoạn vườn ươm, trong đó thành phần hỗn hợp ruột bầu có ảnh hưởng rất lớn đến sự sinh trưởng của cây con trong giai đoạn đầu Ruột bầu là nơi cung cấp chủ yếu chất dinh dưỡng cho cây con trong giai đoạn nuôi dưỡng ở vườn ươm, tuy nhiên mỗi loài cây phù hợp với thành phần ruột bầu khác nhau Xuất phát từ những vấn đề trên, tôi đã thực hiện đề tài:

“Nghiên cứu ảnh hưởng của hỗn hợp ruột bầu đến sinh trưởng của cây con Vàng Anh(Saraca sdive) tại vườn ươm Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Xác định được công thức hỗn hợp bầu ảnh hưởng tốt nhất tới sinh trưởng của cây con Vàng Anh ở giai đoạn vườn ươm

1.3 Ý nghĩa của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập

Củng cố lý thuyết đã học, rèn luyện kỹ năng thực hành và nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, kỹ thuật sản xuất, kinh doanh giống cây rừng, nâng cao tính bền vững của hệ sinh thái rừng

Có sự hiểu biết về đặc điểm sinh vật học, vật hậu của loài Vàng Anh tự nhiên Đồng thời hiểu rõ hơn về đặc điểm nhân giống của loài cây này

Đây là những kiến thức rất cần thiết cho quá trình nghiên cứu học tập

và làm việc sau này

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất

Việc nhân giống thành công tạo điều kiện cho sản xuất cây con giống với mục đích thương mại phục vụ nhu cầu trồng rừng trong nước

Từ kết quả nghiên cứu áp dụng vào sản xuất để tạo hỗn hợp ruột bầu khi gieo ươm cây Vàng Anh đạt được hiệu quả không những về chất lượng cây giống mà trên cơ sở mang lại giá trị kinh tế cho người trồng rừng

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở khoa học

Trong đời sống của thực vật nói chung và cây Vàng Anh nói riêng phân bón có ý nghĩa rất quan trọng Nó không những có tác dụng làm cho cây sinh trưởng nhanh mà còn là nhân tố ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển của cơ thể thực vật

Các loại phân được sử dụng chăm sóc cây con trong thời gian ngắn Bón phân cần kết hợp với các biện pháp lâm sinh Nhổ cỏ, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh phải thường xuyên mới phát huy tối đa hiệu lực của phân bón Đất là giá thể, môi trường sinh sống trực tiếp của bộ rễ và là nguồn cung cấp nước, chất dinh dưỡng cho cây Đất tốt, cây sinh trưởng tốt ra hoa kết quả sớm, sản lượng - chất lượng quả, hạt cao chu kỳ sai quả ngắn và ngược lại Đất tốt là đất giàu dinh dưỡng chủ yếu là N, P, K và các nguyên tố vi lượng

cần thiết đồng thời các thành phần đó có một tỉ lệ thích hợp(Dự án WFP,1997) [2] Theo nhiều tài liệu trên thế giới, chỉ sử dụng phân bón chiếm

30% Việc kết hợp cân đối nguồn phân, khả năng cung cấp của đất, thể thống canh tác, giống cây trồng, điều kiện thời tiết thích hợp sẽ nâng cao hiệu quả

sử dụng phân bón, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản suất, bảo vệ môi trường sinh thái bền vững

Trong phân bón các nguyên tố dinh dưỡng đều như nhau và tác động như nhau đối với sinh trưởng của cây,trong các biện pháp kỹ thuật được sử dụng phổ biến thường xuyên đem lại hiệu quả lớn Tuy nhiên bón phân cần phải cân đối để cung cấp cho cây trồng các chất dinh dưỡng thiết yếu, đủ liều lượng, tỷ lệ thích hợp, thời gian bón hợp lý theo từng đối tượng cây trồng,

từng loại đất và mùa vụ cụ thể sẽ đảm bảo năng xuất cao, chất lượng tốt(Dự

án WFP,1997) [2]

Các loài phân hóa học được sử dụng chăm sóc cây con trong thời gian ngắn Bón phân này cần kết hợp với các biện pháp lâm sinh như: Nhổ cỏ, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh phải thường xuyên phát huy tối đa hiệu lực của phân bón

Trong gieo ươm: Đất là hoàn cảnh để cây con sinh trưởng, phát triển sau này.Cây con sinh trưởng, phát triển tốt hay không chủ yếu là do một số yếu tố sau:Thành phần cơ giới, độ ẩm, độ pH… của đất quyết định

+ Thành phần cơ giới của đất: Đất vườn ươm nên chọn thành phần cơ giới cát pha có kết cấu tơi xốp, thoáng khí, khả năng thấm nước và giữ nước tốt, loại đất này thuận lợi cho hạt nảy mầm, sinh trưởng của cây con, dễ làm đất và chăm sóc cây con hơn… Tuy nhiên chọn đất xây dựng vườn ươm cũng cần căn cứ vào đặc tính sinh học loài cây, ví dụ: Gieo ươm cây Mỡ ưa đất thịt trung bình, đất tơi xốp, thoáng khí và ẩm Gieo ươm cây Thông ưa đất cát pha, thoát nước tốt

+ Độ phì của đất: Đất có độ phì tốt là đất có hàm lượng cao các chất dinh dưỡng khoáng chủ yếu cho cây như: N, P, K, Mg, Ca và các chất vi lượng khác… Đồng thời tỷ lệ các chất phải cân đối và thích hợp Gieo ươm trên đất tốt cây con sinh trưởng càng nhanh, khỏe mập, các bộ phận rễ,

thân, cành, lá phát triển cân đối (Mai Quang Trường, Lương Thị Anh.Giáo trình trồng rừng,2007) [12]

+ Độ ẩm của đất: Có ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng, phát triển cân đối giữa các bộ phận dưới mặt đất và trên mặt đất của cây con Đất quá khô hoặc quá ẩm đều không tốt Mực nước ngầm trong đất cao hay thấp có liên quan đến độ ẩm của đất, mực nước ngầm thích hợp cho loại đất cát pha ở độ sâu là 1,5 - 2m, đất sét là trên 2,5m

Chọn đất vườn ươm không nên chỉ dựa vào độ ẩm của đất, mực nước ngầm cao hay thấp mà còn tùy thuộc vào đặc tính sinh vật học của từng loài

cây ươm Ví dụ: Gieo ươm cây Phi lao nên chọn đất thường xuyên ẩm, song gieo ươm cây Thông cần phải chọn đất nơi cao ráo, thoát nước

+ Độ pH của đất: Có ảnh hưởng tới tốc độ nẩy mầm của hạt giống và sinh trưởng của cây con, đa số các loài cây thích hợp với độ pH trung tính, cá biệt có loài ưa chua như cây Thông, ưa kiềm như Phi lao

Phân bón là yếu tố cung cấp một trong nhiều chất cần thiết cho cây trồng như N,K,P Phân bón có thể là một sản phẩm thiên nhiên học được chế tạo trong công nghiệp Trong cả hai trường hợp các nguyên tố dinh dưỡng đều như nhau và tác động như nhau đối với sinh trưởng của cây,trong các biện pháp kỹ thuật được sử dụng phổ biến thường xuyên đem lại hiệu quả lớn Tuy nhiên bón phân cần phải cân đối để cung cấp cho cây trồng các chất dinh dưỡng thiết yếu, đủ liều lượng, tỷ lệ thích hợp, thời gian bón hợp lý theo từng đối tượng cây trồng, từng loại đất và mùa vụ cụ thể sẽ đảm bảo năng xuất cao,

chất lượng tốt(Dự án WFP,1997) [2]

Theo Sở nghiên cứu đất thuộc viện khoa học Nông Nghiệp Trung Quốc: Mục đích của việc bón phân là nhằm làm cho cây phát triển và đạt năng suất cao, có phẩm chất tốt, cho nên bón phân phải phù hợp với yêu cầu sinh trưởng và phát triển của cây trồng mới phát huy tối đa tác dụng của phân bón Sinh trưởng và phát triển của cây trồng có quan hệ mật thiết với điều kiện bên ngoài

+ Có rất nhiều cách phân loại phân bón,dựa vào cách bón,trạng thái phân,giai đoạn sinh trưởng của cây trồng,liều lượng dưỡng chất mà cây cần nhiều hay ít đối với cây Vàng Anh chủ yếu bón phân theo hai cách sau:

- Bón phân qua rễ: Lượng phân bón trực tiếp vào đất, chất dinh dưỡng được ngấm vào đất Bộ rễ của cây hút chất dinh dưỡng từ đất chuyển lên các bộ phận lên trên mặt đất của cây (thân, lá, hoa quả ) cây trồng phát triển bình thường

- Bón phân qua lá: (Lá, thân, cành, quả, cây) lượng phân hòa tan vào nước ở một nồng độ cho phép Phun ướt đẫm lá thân cây và quả, chất dinh dưỡng được ngấm qua lá

Ruột bầu: Là môi trường trực tiếp nuôi cây, thành phần ruột bầu gồm đất

và phân bón Đất làm ruột bầu thường sử dụng loại đất có thành phần cơ giới nhẹ hoặc trung bình, phân bón là phân hữu cơ đã ủ hoai mục (phân chuồng, phân xanh), phân vi sinh và phân vô cơ Tùy theo tính chất đất, đặc tính sinh thái học của cây con mà tỷ lệ pha trộn hỗn hợp ruột bầu cho phù hợp (Nguyễn Xuân Quát, 1985) [8]

Trong nhân giống các loài cây gỗ, theo Nguyễn Văn Sở, 2004[9], thành phần hỗn hợp ruột bầu là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng cây con trong vườn ươm Hỗn hợp ruột bầu tốt phải đảm bảo những điều kiện lý tính và hóa tính giúp cây sinh trưởng khoẻ mạnh và nhanh Một hỗn hợp ruột bầu nhẹ, thoáng khí, khả năng giữ nước cao nhưng nghèo chất khoáng cũng không giúp cây phát triển tốt Ngược lại, một hỗn hợp ruột bầu chứa nhiều chất khoáng, nhưng cấu trúc đất nặng, khó thấm

nước và thoát nước cũng ảnh hưởng xấu đến cây con

Thành phần hỗn hợp ruột bầu bao gồm đất, phân bón (hữu cơ, vô cơ) và chất phụ gia để đảm bảo điều kiện lý hóa tính của ruột bầu Đất được chọn làm ruột bầu là đất tốt, có khả năng giữ ẩm và thoát nước tốt, thành phần cơ giới từ cát pha đến thịt nhẹ, pH trung tính, không mang mầm mống sâu bệnh hại

Theo Nguyễn Xuân Quát (1985)[8], để giúp cây con sinh trưởng và phát triển tốt, vấn đề bổ sung thêm chất khoáng và cải thiện tính chất của ruột bầu bằng cách bón phân là rất cần thiết Trong giai đoạn vườn ươm, những yếu tố được đặc biệt quan tâm là đạm, lân, kali và các chất phụ gia

Đạm (N) là chất dinh dưỡng cần cho sinh trưởng và phát triển của cây trồng Mặc dù hàm lượng trong cây không cao, nhưng nitơ lại có vai trò quan trọng bậc nhất

Thiếu nitơ cây không thể tồn tại Nitơ là thành phần quan trọng cấu tạo nên tất cả các axit amin và từ các axit amin tổng hợp nên tất cả các loại protein trong cơ thể thực vật Vai trò của protein đối với sự sống của cơ thể thực vật là không thể thay thế được

Nitơ có mặt trong axit nucleic, tham gia vào cấu trúc của vòng porphyril, là những chất đóng vai trò quan trọng trong quang hợp và hô hấp của thực vật Nói chung, nitơ là dưỡng chất cơ bản nhất tham gia vào thành phần chính của protein, vào quá trình hình thành các chất quan trọng như amino axit, men, nhiều loại vitamin trong cây như B1, B2, B6…Nitơ thúc đẩy cây tăng trưởng, đâm nhiều chồi, lá to và xanh, quang hợp mạnh

Nếu thiếu đạm, cây sinh trưởng chậm, còi cọc, lá ít và có kích thước nhỏ và hơi vàng Nhưng nếu bón thừa đạm cũng gây tác hại cho cây Biểu hiện của triệu chứng thừa đạm là cây sinh trưởng quá mức, cây dễ đổ ngã, nhiều sâu bệnh, lá có màu xanh đậm vì diệp lục được tổng hợp nhiều

Lân (P) là yếu tố quan trọng trong quá trình trao đổi năng lượng Lân

có tác dụng làm tăng tính chịu lạnh cho cây trồng, thúc đẩy sự phát triển của

hệ rễ Lân cần thiết cho sự phân chia tế bào, mô phân sinh, kích thích sự phát triển của rễ, ra hoa, sự phát triển của hạt và quả Cây được cung cấp đầy đủ lân sẽ tăng khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi như lạnh, nóng, đất chua

và kiềm

Nếu thiếu lân, kích thước cây nhỏ hơn bình thường, lá cây phồng cứng,

lá màu xanh đậm, sau khi chuyển dần sang vàng; thân cây mềm, thấp; năng suất chất khô giảm Ngoài ra, thiếu lân sẽ hạn chế hiệu quả sử dụng đạm Một vài loài lá kim khi thiếu lân lá sẽ đổi màu xanh thẫm, tím, tím nâu hay đỏ Ở những loài cây lá rộng, thiếu lân sẽ dẫn đến lá có màu xanh đậm xen kẽ với các vết nâu, cây tăng trưởng chậm Khi thừa lân không thấy tác hại nghiêm trọng như thừa nitơ (Trịnh Xuân Vũ và Cs, 1975[13]; Viện thổ nhưỡng nông hóa, 1998[14]; Ekata Khurana and J.S Singh,2000[15];

Kali (K) đóng vai trò chủ yếu trong việc chuyển hóa năng lượng, quá trình đồng hóa của cây, điều khiển quá trình sử dụng nước, thúc đẩy quá trình

sử dụng đạm ở dạng NH4+(dạng khử), giúp cây tăng sức đề kháng, cứng chắc, ít đổ ngã, chống sâu bệnh, chịu hạn và rét

Do vậy, nếu thiếu kali, thì cây có biểu hiện về hình thái rất rõ như lá hơi ngắn, phiến lá hẹp và có màu lục tối, sau chuyển sang vàng, xuất hiện những chấm đỏ, lá bị khô (cháy) rồi rủ xuống Các chất phụ gia thường được

sử dụng là xơ dừa, tro trấu…Chúng có tác dụng làm xốp đất, giữ ẩm, thoáng khí…

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới

Trên thế giới phân bón đã được sử dụng phổ biến Hàng năm trên thế giới tiêu thụ khoảng 130 triệu tấn phân bón Phân bón được phát hiện sớm từ giữa thế kỷ XVII (1676) lúc mà ông E Mariotte (người pháp) đã tìm thấy lá cây có thể hấp thụ nước từ bên ngoài Nhưng phải đến thế kỷ XIX vào thập niên 70-80, các nhà khoa học nhiều nước trên thế giới mới công nhận phân bón giúp cho cây sinh trưởng phát triển nhanh hơn, phân bón còn giúp cây chống chịu được với hạn hán, sâu bệnh Phân bón sinh học trở thành phân bón phổ biến và không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp

Trên thế giới nhiều nhà khoa học đã chỉ ra rằng phân bón giúp cho cây sinh trưởng phát triển nhanh hơn, phân bón còn giúp cây chống chịu được với hạn hán, sâu bệnh Phân bón sinh học trở thành phân bón phổ biến và không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp

Theo Thomas (1985) [16] chất lượng cây con có quan hệ logic với tình trạng chất khoáng Nitơ và photpho cung cấp nguyên liệu cho sự sinh trưởng

và phát triển của cây con Tình trạng dinh dưỡng của cây con còn thể hiện rõ qua màu sắc lá

Năm 1974 polster, Fidler và lir cũng đã kết luận: sinh trưởng của cây thân gỗ phụ thuộc vào sự hút các nhân tố khoáng từ trong đất trong suốt quá

trình sinh trưởng Nhu cầu dinh dưỡng của mỗi cây thân gỗ ở mỗi thời kỳ khác nhau là khác nhau

Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện rõ qua màu sắc của lá Phân tích thành phần hóa học của mô là một cách duy nhất để đo lường mức

độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con

Chính vì vậy, việc nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đối với cây trồng là vô cùng quan trọng đối với sự sinh trưởng và phát triển của cây

Trong những năm gần đây, nhiều nước trên thế giới như: Mỹ, Anh, Nhật, Trung Quốc… đã sử dụng nhiều chế phẩm phân bón qua lá có tác dụng làm tăng năng suất cho nông sản, không làm ô nhiễm môi trường như: Atonik, Yogen… (Nhật Bản), Bloom, Blus, Solu, Spray-NGrow… (Hoa Kỳ), Diệp lục tố, đặc phong… (Trung Quốc) Nhiều chế phẩm đã được nghiện cứu

và cho phép sử dụng trong sản suất nông nghiệp ở Việt Nam

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Đi đầu trong lĩnh vực này có thể kể đến Nguyễn ngọc Tân (1987) [10] và Nguyễn Xuân Quát (1985) [8],… các tác giả đều đi đến kết luận chung cho rằng mỗi loại cây trồng đều có yêu cầu về loại phân, nồng độ, phương thức bón, tỷ lệ hỗn hợp ruột bầu hoàn toàn khác nhau Khi nghiên cứu gieo ươm

thông nhựa (Pinus merkusii), tác giả cũng đã tập trung xem xét ảnh hưởng của

thành phần hỗn hợp ruột bầu Nguyễn Xuân Quát (1985) [8] Những nghiên cứu như thế cũng đã được thực hiện với loài Bần chua ở giai đoạn vườn ươm (Hoàng Công Đãng, 2000)[3]

Nguyễn Thị Mừng (1997)[6], thành phần ruột bầu được cấu tạo từ 79% đất + 18% phân chuồng + 0,5% N + 2% P + 0,5% K hoặc 80% đất + 15% phân chuồng + 1% N + 3% P + 1% K sẽ đảm bảo cho cây Cẩm lai (Dalbergia bariaensis Pierre) sinh trưởng tốt trong giai đoạn vườn ươm

Khi nghiên cứu gieo ươm Dầu song nàng (Dipterrocarpus dyerii), Nguyễn Tuấn Bình (2002)[1] cũng nhận thấy hỗn hợp ruột bầu có ảnh hưởng

rất nhiều đến sinh trưởng của cây con Theo tác giả, đất feralit đỏ vàng trên phiến thạch sét và đất xám trên granit có tác dụng nâng cao sức sinh trưởng của cây con Dầu song nàng Hàm lượng phân super phốt phát (Long Thành) thích hợp cho sinh trưởng của Dầu song nàng là 2% – 3%, còn phân NPK là 3% so với trọng lượng bầu

Theo Nguyễn Văn Thêm và cs (2004)[11], bón lót cho Chiêu liêu nước (Terminalia calamansanai) trong giai đoạn 6 tháng tuổi ở vườn ươm là việc làm cần thiết Nếu bón lót phân tổng hợp NPK (16:16:8) cho Chiêu liêu nước, thì hàm lượng thích hợp là 1% so với trọng lượng ruột bầu Tương tự, phân super photphat là 1%, còn phân hữu cơ hoai là 15% – 20% so với trọng lượng ruột bầu

Theo Nguyễn Thị Cẩm Nhung (2006)[7], khi gieo ươm cây Huỷnh liên (Tecoma stans (L.) H.B.K), hỗn hợp ruột bầu thích hợp bao gồm đất, phân chuồng hoai, xơ dừa, tro, trấu theo tỷ lệ 90:5:2: 2,1 và 0,3% kali clorua, 0,5% super lân và 0,1% vôi

Cây cối tiếp nhận được 95% phân bón và được đánh giá là 1 tấn phân bón lá có hiệu suất bằng 20 tấn phân bón vào đất Do trên mỗi lá có hàng triệu khí khổng có khả năng hấp thụ ánh sáng, không khí, nước và chất khoáng Phân được xâm nhập trực tiếp, di chuyển nhanh chóng trong cây nên đáp ứng được yêu cầu cần thiết nhu cầu dinh dưỡng của cây trong thời gian ngắn, giúp cây sinh trưởng tốt cho năng suất và chất lượng cao(Viện Thổ nhưỡng nông

hóa Sổ tay phân tích đất, nước, phân bón cây trồng,1998) [14]

2.4 Tổng quan về loài cây Vàng Anh

Vàng anh tên khác là là má, mép mé, vàng anh lá lớn (danh pháp hai

phần: Saraca dives), là loài cây thuộc chi Vàng anh (Saraca), được Pierre mô

tả lần đầu tiên năm 1899.[17]

Đặc điểm hình thái: Vàng anh lá lớn lá cây gỗ nhỏ đến nhỡ, chiều cao

cây từ 5-20m, đường kính thân cây tới 25 cm Dáng tán cây hình tròn, vỏ cây màu nâu xám Cành non hơi tía sau chuyển màu xanh và già hóa nâu xẫm

Hình 2.1: Ảnh lá, hoa cây Vàng anh

Lá kép lông chim từ 5-6 cặp lá chét, lá khi non thường rủ xuống, màu tía Lá chét hình trứng đến thuôn dài, đầu lá nhọn hoặc có mũi nhọn, đuôi lá

tù lệch cuống, lá chét có hệ gân lông chim từ 8-11 cặp gân phụ

Hoa màu vàng, lưỡng tính hoặc đơn tính cùng gốc, cánh đài tiêu biến Mùa hoa từ tháng 4 - 5, mùa quả từ tháng 7-10[17]

Đặc tính sinh thái: Cây phân bổ trong rừng thưa đến rậm, ven sông

suối dọc thung lũng, độ cao 200- 1000m Trải rộng miền Nam Trung Hoa (Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam) xuống đến Lào và Việt Nam[17]

Theo Nguyễn Thị Nhung, 2009) [7] (2003) nghiên cứu về sinh trưởng của Vàng Anh trong rừng tự nhiên Tây Yên Tử ở Đông Bắc Việt Nam cho thấy, sinh trưởng đường kính của cây liên quan rất nhiều đến lượng mưa và lập địa

Giá trị sử dụng: Cây rất thích hợp trồng làm cây bóng mát cho công

viên, tạo cảnh quan những vỉa hè, đường phố, tạo điểm nhấn phong phú cho những công trình cây đô thị.Vàng anh thuộc cây thân gỗ, cây có đặc trưng của đạo phật, cũng giống như cây Sla-thala Cây có nhiều ý nghĩa như trong tiếng Phạn có nghĩa là Ashoka (Không phiền muộn), từ đó cây sinh ra tên gọi theo tiếng anh là Ashoca Tree Khó có thể diễn tả được chi tiết vẻ đẹp của cây tại các đình, chùa, thậm chí ngay trên những đường phố nơi mà ta đang sinh sống Không tự nhiên người ta lại đặt cho cây cái tên ấn tượng “Vàng Anh”, bởi vẻ đẹp của hoa mọc thành từng chùm vàng ruộm cả một bầu trời Tạo nên những nét nghệ thuật và lịch lãm đẹp Bởi mỗi khi bạn đi vào những công viên, đường phố bạn thường thấy xuất hiện bóng dáng của cây vàng anh đẹp

Cây Vàng anh được sử dụng làm công trình rộng rãi từ bắc vào nam Thuộc cây thân gỗ, tán tròn và rộng nên được ưa chuộng trồng làm cây bóng mát cho các công trình đô thị Hoa màu vàng đẹp quanh năm, nên được xếp vào top danh sách các cây xanh đô thị

Mỗi khi bạn đi vào những công viên, đường phố bạn thường thấy xuất hiện bóng dáng của cây vàng anh

Gỗ vàng anh được sử dụng để đóng đồ dùng Hoa đẹp có màu vàng tượng trưng cho đạo phật nên cây được trồng nhiều ở trong đình, chùa, đường phố, công viên…

Vỏ cây được sử dụng để điều trị bệnh phong thấp Ngoài ra, cây còn được dùng để làm rượu uống, làm thuốc điều kinh rất tốt

2.4 Tổng quan khu vực nghiên cứu

Vị trí địa lý:

Đề tài được tiến hành tại vườn ươm trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên thuộc địa bàn xã Quyết Thắng, căn cứ vào bản đồ địa lý Thành phố Thái Nguyên thì vị trí của trường như sau:

- Phía Bắc giáp với phường Quán Triều

- Phía Nam giáp với phường Thịnh Đán

- Phía Tây giáp với xã Phúc Hà

- Phía Đông giáp với khu dân cư trường ĐHNL Thái Nguyên

* Địa hình

Địa hình của xã chủ yếu là đồi bát úp không có núi cao Độ dốc trung bình 10 - 15 , độ cao trung bình 50 - 70m, địa hình thấp dần từ Tây bắc xuống Đông Nam

Vườn ươm thuộc khu thực hành thực nghiệm của khoa Lâm nghiệp trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Nằm ở khu vực chân đồi, hầu hết đất

ở đây là loại đất Feralit phát triển trên đá Sa thạch Theo kết quả phân tích mẫu đất của trường thì chúng ta có thể nhận thấy: Độ pH của đất thấp chứng

tỏ đất ở đây chua Đất nghèo mùn, hàm lượng N, P2O5 ở mức thấp Chứng tỏ đất nghèo dinh dưỡng

Bảng 2.1 Kết quả phân tích mẫu đất

(Nguồn: Bộ môn Nông hóa thổ nhưỡng, khoa Tài Nguyên trường Đại

học Nông Lâm Thái Nguyên)

* Đặc điểm khí hậu, thời tiết

Do Trung tâm nghiên cứu Lâm nghiệp vùng núi phía Bắc -Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nằm trong khu vực xã Quyết Thắng ,Thành phố Thái Nguyên:

Xã Quyết Thắng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết chia làm 4 mùa; Xuân - Hạ - Thu - Đông, song chủ yếu là 2 mùa chính; Mùa mưa và mùa khô Mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau

- Nắng: Số giờ nắng cả năm là 1.588 giờ Tháng 5 – 6 có số giờ nắng

nhiều nhất (khoảng 170 - 180 giờ)

- Chế độ nhiệt: Nhiệt độ trung bình năm khoảng 22 - 230C Chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm khoảng 2 - 50C Nhiệt độ cao tuyệt đối là 37oC, nhiệt độ thấp tuyệt đối là 3oC

- Lượng mưa: Trung bình năm khoảng 1500- 2000 mm/năm, tập trung chủ yếu vào mùa mưa (tháng 6, 7, 8, 9)chiếm 85% lượng mưa cả năm, trong

đó tháng 7 có số ngày mưa nhiều nhất

- Độ ẩm không khí: Trung bình đạt khoảng 82% Độ ẩm không khí nhìn

chung không ổn định và có sự biến thiên theo mùa, cao nhất vào tháng 7 (mùa mưa) lên đến 86,8%, thấp nhất vào tháng 3 (mùa khô) là 70% Sự chênh lệch

độ ẩm không khí giữa 2 mùa khoảng 10 - 17%

- Gió, bão: Hướng gió thịnh hành chủ yếu vào mùa nóng là gió mùa

Đông Nam và mùa lạnh là gió mùa Đông Bắc Do nằm xa biển nên xã Quyết Thắng nói riêng và thành phố Thái Nguyên nói chung ít chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Là cây Vàng Anh (Saraca dives) trong giai đoạn gieo ươm, được gieo ươm từ hạt

- Phạm vi nghiên cứu: Ảnh hưởng của các công thức hỗn hợp ruột bầu đến sinh trưởng của cây Vàng Anh trong giai đoạn vườn ươm

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành

Địa điểm nghiên cứu: Vườn ươm khoa Lâm nghiệp trường đại học Nông lâm Thái nguyên

- Thời gian tiến hành: Từ 10/1- 10/5/2018

3.3 Nội dung nghiên cứu

- Ngiên cứu công thức ruột bầu đến tỷ lệ sống của Vàng Anh

- Nghiên cứu công thức ruột bầu đến sinh trưởng chiều cao (Hvn) của Vàng Anh

- Ngiên cứu công thức ruột bầu đến sinh trưởng đường kính (D00) của Vàng Anh

- Ngiên cứu công thức ruột bầu đến động thái ra lá của cây Vàng Anh

- Dự tính tỷ lệ xuất vườn của cây Vàng Anh

3.4 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

- Sử dụng phương pháp nghiên cứu kế thừa có chọn lọc các tài liệu, số liệu, kết quả đã nghiên cứu trước

- Sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu điều tra: Từ những số liệu thu thập qua các mẫu biểu điều tra ngoại nghiệp tiến hành tổng hợp và phân tích thí nghiệm bằng các phương pháp thống kê toán học trong lâm nghiệp

3.4.1 Phương pháp ngoại nghiệp

• Bước 1: Chuẩn bị công cụ, vật tư phục vụ nghiên cứu

- Cây con, túi bầu, đất tầng A, sàng đất;

- Thước đo cao, thước dây, thước kép;

+ CT1: 90% đất tầng A + 10% phân chuồng hoai

+ CT2: 90% đất tầng A + 9% phân chuồng hoai + 1% Super lân

+ CT3: 90% đất tầng A + 8% phân chuồng hoai + 2% Super lân

+ CT4: 90% đất tầng A + 7% phân chuồng hoai + 3% Super lân

+ CT5: 90% đất tầng A + 6% phân chuồng hoai + 4% Super lân

+ CT6: 90% đất tầng A + 5% phân chuồng hoai + 5% Super lân

Lần lặp 1 CT 1 CT 2 CT 3 CT 4 CT 5 CT 6

Lần lặp 2 CT 6 CT 1 CT 2 CT 5 CT 4 CT 3

Lằn lặp 3 CT 5 CT 6 CT 1 CT 4 CT 3 CT 2

Hình 3.1: Sơ đồ bố trí thí nghiệm hỗn hợp ruột bầu

- Phương pháp theo dõi thí nghiệm: Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên với ba lần lặp lại, 30 cây/1 lần lặp/công thức Đo đếm các chỉ tiêu sinh trưởng của cây con ở cuối đợt thí nghiệm, các chỉ tiêu theo dõi được ghi

ở biểu 1 phần phụ lục

Hình 3.2: Ảnh thí nghiệm

• Bước 3: Thực hiện gieo ươm và chăm sóc thí nghiệm

Những biện pháp chăm sóc (làm cỏ, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh…) cây con được thực hiện giống nhau trên tất cả các lô thí nghiệm Các bước được tiến hành như sau:

+ Tạo luống đặt bầu: Luống rộng 1m, dài 5m, mặt luống được rẫy sạch

cỏ dại, san phẳng, nền đặt bầu là nền đất cố định

+ Tạo bầu: Đất tạo bầu được sàng để loại bỏ hết rễ cây, sỏi đá, tạp chất rồi trộn đều với phân supe lân và phân chuồng hoai theo các công thức trên

Vỏ bầu bằng Polyetylen kích thước 9*13 cm có đáy đục lỗ 2 bên

+ Gieo hạt: Hạt giống dùng trong thí nghiệm là những hạt có kích thước từ trung bình trở lên (chiều dài > 2,0cm, đường kính >1,5cm) Sau khi

xử lý cho hạt nảy mầm, đem cấy vào bầu với kích thước 9*13 cm Trước khi cấy cây vào bầu phải tưới nước cho đủ ẩm, dùng que bằng đầu đũa vót nhọn một đầu để tạo lỗ giữa bầu rồi cấy cây vào, bầu được đặt nổi trên luống, xếp xít nhau Các nghiệm thức đều được che bóng 25%

+ Chăm sóc cây con:

++) Tưới nước: tưới đủ ẩm cho cây vào sáng sớm và chiều tối Số lần tưới tùy thuộc vào thời tiết và độ ẩm đất trong bầu

++) Cấy dặm: Nếu cây nào chết cấy ngay, đảm bảo mỗi bầu 1 cây sinh trưởng và phát triển tốt

++) Nhổ cỏ phá váng: Trước khi nhổ cỏ phá váng nên tưới bầu cây cho

đủ ẩm trước khoảng 1-2 tiếng cho bầu ngấm đủ độ ẩm Nhổ hết cỏ trong bầu

và quanh luống, kết hợp xử lý nhẹ, phá váng bằng que nhỏ, xới xa gốc, tránh làm cây bị tổn thương

++) Sâu bệnh hại: Trong quá trình chăm sóc phun thuốc phòng bệnh cho cây

• Bước 4: Theo dõi thí nghiệm và thu thập số liệu

Thời gian đo đếm các chỉ tiêu thí nghiệm được tiến hành vào cuối đợt thí nghiệm Trong mỗi ô tiêu chuẩn theo dõi 30 cây được đánh số từ cây số 1 đến cây thứ 30

Cách đo: Đo theo phương pháp đường chéo góc, lấy 5 điểm đại diện cho mỗi ô tiêu chuẩn, 4 điểm ở 4 góc và điểm ở giữa mỗi điểm lấy 5 cây

- Đo đường kính cổ rễ (D00): Dùng thước đo đường kính ở vị trí cổ rễ

- Đo chiều cao (Hvn) sử dụng thước đo chiều cao với độ chính xác của thước là ± 0,1cm, đặt thước sát miệng đến hết ngọn cây

- Số lá: Đếm số lá theo thứ tự của các cây đo chiều cao, đường kính cổ

• Click Analyz – Compare Means – One way Anova;

• Trong hộp thoại One way Anova khai báo Depenet list: chiều cao trung bình, đường kính trung bình, số lá và Factor: CT;