Nếu không được giáo dục kĩ năng sống, nếuthiếu kĩ năng sống, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lốisống ích kỉ, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN ĐỊNH
TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỊNH HƯNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỊNH HƯNG
Trang 21 MỞ ĐẦU
1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ, các em lànhững người sẽ quyết định sự phát triển của đất nước trong những năm tới Nếukhông có kĩ năng sống, các em sẽ không thể thực hiện tốt trách nhiệm đối với bảnthân, gia đình, cộng đồng và đất nước!
Lứa tuổi học sinh Tiểu học là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhâncách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết
về cuộc sống Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, thế hệ trẻ nói chung thườngxuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực, luôn được đặtvào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với những khó khăn,thử thách, những áp lực tiêu cực Nếu không được giáo dục kĩ năng sống, nếuthiếu kĩ năng sống, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lốisống ích kỉ, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách.Vì vậy, việc giáo dục
kĩ năng sống cho các em là rất cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có tráchnhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc; giúp các em có khả năngứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốtđẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hoà
Nhằm thực hiện giáo dục kĩ năng sống một cách toàn diện, liên tục, thiết
thực và có hiệu quả, tôi đã đi sâu nghiên cứu tập trung vào vấn đề “Một số biện pháp chỉ đạo đội ngũ giáo viên rèn kĩ năng sống cho học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học Định Hưng năm học 2020 - 2021”
1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Đánh giá thực trạng việc Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh của đội ngũgiáo viên trong nhà trường thời gian qua và đề xuất các giải pháp nâng cao chấtlượng Giáo dục kĩ năng sống cho đội ngũ giáo viên của trường Tiểu học ĐịnhHưng, Yên Định, Thanh Hóa trong thời gian tới
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Sáng kiến nghiên cứu, đánh giá việc Giáo dục, rèn kĩ năng sống cho họcsinh của đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Định Hưng, Yên Định, Thanh Hóa
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu, phân tích, so sách, tổng hợp,
Trang 32 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN
Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý - xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồntại, thích ứng và vững vàng trước cuộc sống… Kỹ năng sống đơn giản là tất cảđiều cần thiết chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổidiễn ra hằng ngày trong cuộc sống Kỹ năng sống có thể hình thành tự nhiên, họcđược từ những trải nghiệm của cuộc sống và do giáo dục mà có Không phải đợiđến lúc được học kỹ năng sống một con người mới có những kỹ năng sống đầutiên Chính cuộc đời, những trải nghiệm, va vấp, thành công và thất bại giúp conngười có được bài học quý giá về kỹ năng sống Tuy nhiên, nếu được dạy dỗ từsớm, con người sẽ rút ngắn thời gian học hỏi qua trải nghiệm, sẽ thành công hơn
Kỹ năng sống cần cho con người suốt cả cuộc đời và luôn luôn được bổ sung đểphù hợp với sự thay đổi của cuộc sống biến động
Như vậy, giáo dục kĩ năng sống là trang bị cho học sinh những kiến thức, kỹnăng về cuộc sống để các em có thể thích ứng với cuộc sống, để có thể tự mình xử
lý mọi tình huống trong thực tế một cách tốt nhất Rèn luyện kỹ năng sống cho họcsinh là nhằm giúp các em rèn luyện kỹ năng ứng xử phù hợp, thân thiện trong mọitình huống; thói quen và kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng hoạt động xã hội;Giáo dục cho học sinh thói quen rèn luyện sức khỏe, ý thức tự bảo vệ bản thân,phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước và các tệ nạn xã hội
Giáo viên chủ nhiệm là người thay thế Hiệu trưởng quản lý toàn diện tập thểhọc sinh một lớp học Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa Ban giám hiệu, giữacác tổ chức trong trường, giữa các giáo viên bộ môn với tập thể học sinh lớp chủnhiệm Nói một cách khác, giáo viên chủ nhiệm là người đại diện hai phía, mộtmặt đại diện cho các lực lượng giáo dục của nhà trường, mặt khác đại diện cho tậpthể học sinh Với tư cách đại diện cho tập thể các nhà sư phạm, giáo viên chủnhiệm có trách nhiệm truyền đạt tới học sinh của lớp chủ nhiệm tất cả yêu cầu, kếhoạch giáo dục của nhà trường tới tập thể và từng học sinh của lớp chủ nhiệmkhông phải bằng mệnh lệnh mà bằng sự thuyết phục, cảm hóa, bằng sự gương mẫucủa người giáo viên chủ nhiệm, để mục tiêu giáo dục được học sinh chấp nhận mộtcách tự giác, tự nguyện Với kinh nghiệm sư phạm và uy tín của mình, giáo viênchủ nhiệm có khả năng biến những chủ trương, kế hoạch đào tạo của nhà trườngthành chương trình hành động của tập thể lớp và của mỗi học sinh Mặt khác, giáoviên chủ nhiệm lớp là người tập hợp ý kiến, nguyện vọng của từng học sinh củalớp phản ánh với hiệu trưởng, với các tổ chức trong nhà trường và với các giáoviên bộ môn Giáo viên chủ nhiệm với tư cách là đại diện cho lớp còn có tráchnhiệm bảo vệ, bênh vực quyền lợi mọi mặt học sinh của lớp Giáo viên chủ nhiệm
là cố vấn tổ chức hoạt động tự quản của tập thể học sinh Chức năng cố vấn có ýnghĩa giáo dục quan trọng nhất đối với giáo viên chủ nhiệm vì chức năng cố vấn
về bản chất là sự điều chỉnh, vai trò định hướng, điều khiển quá trình tự giáo dụccủa từng học sinh và tập thể học sinh, phát huy vai trò chủ thể tích cực của họcsinh trong giáo dục
Công tác chủ nhiệm là hoạt động không đơn giản, trong đó đòi hỏi ngườigiáo viên chủ nhiệm vừa là người mẹ vừa là người bạn lớn của trẻ Thành côngcủa giáo viên là làm cho học sinh tôn trọng, kính yêu Có như vậy, mới xây dựng
Trang 4được một tập thể gắn bó, đoàn kết, tạo được môi trường học sinh tích cực và thânthiện.
Như vậy, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh tiểu học có thể được thựchiện thường xuyên, liên tục, đạt hiệu quả cao hơn nhờ vai trò của giáo viên chủnhiệm lớp và thông qua công tác chủ nhiệm lớp
2.2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.2.1 Thực trạng chung
Nhiều ý kiến cho rằng, nội dung chương trình giáo dục của chúng ta hiệnnay nặng về dạy kiến thức, ít quan tâm đến việc giáo dục kĩ năng sống cho họcsinh dẫn đến có một bộ phận học sinh thiếu hụt hiểu biết về môi trường xung
quanh, ứng xử cần thiết trong cuộc sống Tình trạng học sinh xuống cấp về đạo đức lối sống, đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo, bỏ học, không hứng thú học tập
xuất hiện ngày một nhiều Tính nhân văn ngày càng mờ nhạt thể hiện ở hành viứng xử chưa đẹp giữa các em và với thầy cô, cha mẹ, cộng đồng Khiếm khuyếtnhân cách thể hiện ở việc các em sống thiếu trách nhiệm với bản thân Theo cácchuyên gia giáo dục, nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kỹ năng sống Vì vậy,làm thế nào để triển khai giáo dục kĩ năng sống một cách hiệu quả, thu hút được họcsinh đang là trăn trở của các thầy cô giáo, các nhà trường hiện nay
- Nhà trường luôn nhận được sự chỉ đạo sát sao của Phòng GD-ĐT
- Đảng uỷ, HĐND, UBND xã Định Hưng quan tâm, chăm lo đến sự nghiệpgiáo dục, tạo mọi điều kiện đầu tư kinh phí xây dựng cơ sở vật chất giúp nhàtrường hoàn thiện trường chuẩn Quốc gia mứa độ II (Đạt kiểm định chất lượng cấp
- Một bộ phận phụ huynh vẫn chưa quan tâm đến con cháu trong việc họctập và rèn luyện
Trang 5* Cơ sở vật chất:
Nhà trường có tổng số 20 phòng lớp học/16 lớp, khuôn viên rộng rãi, có đủcác trang thiết bị phục vụ dạy học.Các phòng có đủ bàn ghế; các điều kiện ánhsáng, quạt mát đảm bảo Sách giáo khoa, tài liệu tham khảo và thiết bị dạy học cóđầy đủ cho hoạt động dạy - học Diện tích sân chơi, bãi tập đảm bảo Khuôn viên
có nhiều cây xanh bóng mát Khu vệ sinh đảm bảo yêu cầu
Nhằm thực hiện giáo dục kĩ năng sống một cách toàn diện, liên tục, thiếtthực và có hiệu quả, trên cơ sở nắm chắc thực trạng trường, lớp, giáo viên, họcsinh, những thuận lợi, khó khăn của nhà trường; từ kết quả các hội thảo ở cơ sở vàkinh nghiệm quản lí, chỉ đạo cũng như quá trình trải nghiệm thực tế, tôi đã đi sâu
nghiên cứu tập trung vào vấn đề “Một số biện pháp chỉ đạo đội ngũ giáo viên rèn
kĩ năng sống cho học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học Định Hưng, năm học 2020 - 2021”
2.3 CÁC GIẢI PHÁP VÀ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO TỔ CHỨC THỰC HIỆN RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỊNH HƯNG THÔNG QUA CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
2.3.1 Quán triệt nhận thức cho đội ngũ CB, G V - C N V trong nhà trường về tầm quan trọng của việc rèn kĩ năng sống cho học sinh
- BGH triển khai Thông tư 04/2014/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT, về việcban hành quy định quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dụcngoài giờ chính khóa, và nhà trường đã nhanh chóng thực hiện
- Thực hiện chỉ đạo của ngành, nhà trường đã tổ chức cho 100% các đồngchí trong Ban giám hiệu và giáo viên tham gia tập huấn chuyên đề Giáo dục kĩnăng sống do mà Sở GD-ĐT Thanh Hóa và Phòng GD-ĐT triển khai
- Thực hiện chỉ đạo của Phòng GD-ĐT, đầu năm học,Ban giám hiệu nhàtrường đã triển khai đến toàn bộ cán bộ - giáo viên nhà trường các chỉ thị, văn bảnhướng dẫn chỉ đạo thực hiện chương trình, nhiệm vụ năm học Tổ chức cho giáoviên trao đổi, thảo luận, nắm vững và yêu cầu thực hiện nghiêm túc Nhà trường
đã tổ chức cho giáo viên toàn trường xây dựng kế hoạch bài dạy, dạy 5 giờ minhhọa các môn và phân môn trong chương trình tiểu học có lồng ghép giáo dục kĩnăng sống Qua việc dự giờ thăm lớp, chúng tôi đã tổ chức cho giáo viên trao đổi,thảo luận, rút kinh nghiệm Việc làm trên đã giúp cho giúp cho cán bộ - giáo viêntrong trường nắm vững được tầm quan trọng, mục tiêu, yêu cầu, các phương pháp,
hình thức dạy giáo dục kĩ năng sống chủ động, có hiệu quả
- Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, học sinh về tầm quan trọng của
kĩ năng sống - Vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp trong quá trình giáo dục kĩnăng sống cho học sinh nhà trường Với học sinh tiểu học, thầy cô giáo là người
mẹ hiền thứ hai của các em, các em luôn luôn nghe lời dạy bảo và làm theo những
gì thầy cô dạy Thầy cô giáo phải là tấm gương sáng về đạo đức, nhất là tấmgương về cách ứng xử văn hóa, chuẩn mực trong lời nói và việc làm Giáo dục kĩnăng sống cho học sinh sẽ thành công hơn khi chính thầy cô là một tấm gương:
"Nhân cách của người thầy là sức mạnh có ảnh hưởng to lớn đối với học sinh, sức mạnh đó không thể thay thế bằng bất kỳ cuốn sách giáo khoa nào, bất kỳ câu
Trang 6chuyện châm ngôn đạo đức, bất kỳ một hệ thống khen thưởng hay trách phạt nào khác" - Usinxki.
- Căn cứ vào tình hình cụ thể của nhà trường, Ban giám hiệu đã tiến hành
phân công chuyên môn, giao công tác chủ nhiệm lớp cho giáo viên đảm bảo phùhợp với trình độ, năng lực chuyên môn, sở trường của mỗi giáo viên- Tổ chức 2chuyên đề riêng cho giáo viên chủ nhiệm lớp
- Tiếp tục tuyên truyền, quán triệt tinh thần các văn bản chỉ đạo của cấptrên: Bộ GD&ĐT, UBND tỉnh Thanh Hoá, Sở GD&ĐT Thanh Hoá, Phòng GD-
ĐT về việc giáo dục kĩ năng sống cho giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh,nhân dân trên địa bàn, các tổ chức đoàn thể nắm và hiểu rõ các chủ trương, nghịquyết của Quốc hội, Chính phủ và Bộ GD - ĐT qua hệ thống truyền thanh, cáccuộc họp giao ban của chính quyền và đoàn thể, qua các cuộc họp phụ huynh họcsinh Từ đó mọi người trong cộng đồng hưởng ứng, đồng tình, ủng hộ, phụ huynhquan tâm mua sắm đủ SGK và dụng cụ học tập cho học sinh, hỗ trợ nhà trườngxây dựng hoàn chỉnh khuôn viên, quan tâm giáo dục học sinh
- Nhà trường đã tiết kiệm ngân sách, đầu tư mua băng hình, tài liệu bồidưỡng giáo viên và các tài liệu tham khảo: Tập san giáo dục Tiểu học, Toán tuổithơ, Văn tuổi trẻ, tài liệu Giáo dục kĩ năng sống,… phục vụ cho việc giáo dục kĩnăng sống Tổ chức cho giáo viên mượn, nghiên cứu, trao đổi, tập huấn trong tổchuyên môn và trong quá trình dạy học
2.3.2 Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm rèn kĩ năng sống cho học sinh trong các buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ học
Đối với bậc Tiểu học, sinh hoạt 15 phút đầu giờ học được dành cho giáo viênchủ nhiệm và công tác chủ nhiệm lớp Nếu tận dụng có hiệu quả khoảng thời giannày, giáo viên chủ nhiệm sẽ xây dựng, duy trì được nhiều nề nếp tốt cho học sinh,giúp cho học sinh củng cố kiến thức, rèn được nhiều kĩ năng cần thiết cho các em.Tuy không trực tiếp nhưng 15 phút sinh hoạt đầu giờ còn góp phần củng cố kiếnthức đã học, đồng thời mở rộng thêm tri thức bên ngoài xã hội mà bài học trên lớpchưa có điều kiện mở rộng Thực hiện tốt thời gian này là giáo viên chủ nhiệm lớp
đã xây dựng được một lớp học có nề nếp, có thói quen học tập tốt, phát huy đượctính chủ động, tích cực học tập của học sinh, góp phần vào việc đổi mới phươngpháp dạy học hiện nay nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh, vì người ta
thường nói: “Nề nếp là mẹ đẻ của chất lượng”
Nhà trường quan tâm chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm khi lập kế hoạch chủnhiệm lớp phải chú ý một số điểm như: tìm hiểu kĩ từng đối tượng về trình độ, sứckhỏe, học lực, mối quan hệ trong gia đình Nội dung kế hoạch phải phù hợp vớilứa tuổi, sát thực với chủ đề năm học, chủ điểm của tháng, tình hình lớp Rút kinhnghiệm sau mỗi tháng, mỗi học kì cũng rất cần thiết với giáo viên chủ nhiệm đểđiều chỉnh hoặc bổ sung các biện pháp cho phù hợp
Chúng tôi đã chỉ đạo giáo viên cần tập trung rèn luyện cho các em 2 nhóm kỹnăng sống sau đây trong các buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ học:
“Nhóm kỹ năng giao tiếp - hòa nhập cuộc sống”
- Các em biết giới thiệu về bản thân, về gia đình, về trường, lớp học và bạn bè, thầy cô giáo.
- Biết chào hỏi lễ phép trong nhà trường, ở nhà và ở nơi công cộng.
Trang 7- Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi
- Biết phân biệt hành vi đúng sai, phòng tránh tai nạn.
“Nhóm kỹ năng trong học tập, lao động - vui chơi giải trí”
- Các kỹ năng nghe, đọc, nói, viết, kỹ năng quan sát, kỹ năng đưa ra ý kiến chia sẻ trong nhóm bạn
- Kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh chung.
- Kỹ năng kiểm soát tình cảm- kỹ năng kìm chế thói hư tật xấu sở thích cá nhân có hại cho bản thân và người khác.
- Kỹ năng hoạt động nhóm trong học tập vui chơi và lao động.
Trong sinh hoạt 15 phút đầu giờ hằng ngày, giáo viên chủ nhiệm chú ý nâng
dần kĩ năng giao tiếp - tự nhận thức cho các em như biết sử dụng đúng các quy
tắc: chào hỏi, xin phép, cảm ơn, xin lỗi, yêu cầu… Biết cảm thông chia sẻ buồnvui với mọi người
Giáo viên chủ nhiệm cũng tập dần cho các em kĩ năng đặt mục tiêu từ
những việc nhỏ như thói quen dậy sớm tập thể dục, đi học đúng giờ, phụ giúp cha
mẹ việc nhà, giữ lời hứa với mọi người…
Trong thực tế các kĩ năng sống không hoàn toàn tách rời nhau mà có liênquan chặt chẽ với nhau Bản chất của kĩ năng sống là khả năng làm chủ bản thâncủa mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với người khác và với xã hội, khả năngứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống
Một số ví dụ minh họa:
a Rèn kĩ năng tự nhận thức:
- Kĩ năng tự nhận thức là khả năng của con người hiểu về chính bản thânmình như: biết nhìn nhận đánh giá đúng về tiềm năng, thói quen, sở thích, điểmmạnh, điểm yếu,… của bản thân; luôn quan tâm và luôn ý thức được mình đanglàm gì Mỗi cá nhân cần nhận biết và hiểu rõ về bản thân mình, mặt mạnh, mặt yếu
để tự đánh giá về mình Giúp học sinh giao tiếp, ứng xử phù hợp và hiệu quả;ngoài ra có hiểu đúng về mình mới có những quyết định, lựa chọn đúng đắn phùhợp với khả năng của bản thân, với điều kiện thực tế
- Cách thực hiện: Giáo viên cho học sinh trả lời những câu hỏi sau:
+ Môn học mà em thích nhất?
+ Nêu 1 năng khiếu sở trường của em?
+ Những điểm em thấy tự hào, hài lòng về mình?
+ Những điểm em thấy mình còn hạn chế, cần phải cố gắng hơn?
+ Điều quan trọng nhất mà em mong ước sẽ đạt được trong cuộc đời?
b Rèn kĩ năng giao tiếp:
- Kĩ năng giao tiếp là khả năng có thể bày tỏ ý kiến theo hình thức nói, viết hoặc
sử dụng ngôn ngữ một cách phù hợp với hoàn cảnh Đồng thời biết lắng nghe, tôntrọng ý kiến người khác ngay cả khi bất đồng quan điểm Kĩ năng này giúp con ngườibiết đánh giá tình huống giao tiếp và điều chỉnh cách giao tiếp một cách phù hợp, hiệuquả, cởi mở, bày tỏ suy nghĩ cảm xúc nhưng không làm hại hay gây tổn thương chongười khác Giúp chúng ta có mối quan hệ với người khác
- Cách thực hiện:
Giáo viên tổ chức cho HS chơi trò “truyền thông tin” Giáo viên chia lớp ra các
nhóm theo tổ, xếp hàng dọc, tổ trưởng làm nhóm trưởng, Giáo viên ghi thông tin vào
Trang 8những mảnh giấy nhỏ Gọi nhóm trưởng lên đọc thông tin của nhóm do giáo viên ghi,sau đó truyền nhỏ thông tin vào tai bạn, cứ như thế cho đến người cuối cùng Ngườicuối cùng nhắc lại thông tin đã nhận được Giáo viên kiểm tra sự chính xác mà cácnhóm đã truyền cho nhau, nhận xét, bình luận, công bố kết quả, có thưởng cho nhóm
có độ chính xác cao nhất và nhanh nhất Qua đó, tìm hiểu ý nghĩa của kĩ năng giaotiếp trong đời sống của con người và làm thế nào để giao tiếp có hiệu quả Giáo viên,học sinh có thể đưa ra một tình huống cụ thể, yêu cầu các nhóm phân công đóng vai,
có thể lấy ngay những tình huống cụ thể trong lớp Trên cơ sở những tình huống đó,giáo viên phân tích cho học sinh hiểu được tầm quan trọng của kĩ năng giao tiếp:Người có kĩ năng giao tiếp tốt biết dung hòa đối với mong đợi của người khác, cócách ứng xử phù hợp khi cùng làm việc, học tập, cùng ở với người khác trong mộtmôi trường tập thể
lý ra sao… Đồng thời biết thông cảm với công việc của người chỉ huy Qua đó rèn
cho các em những kĩ năng chỉ huy - lãnh đạo cần thiết.
Trên đây là một số ví dụ về rèn kĩ năng sống quen thuộc cho học sinh, tùy theođặc điểm từng lớp, từng lứa tuổi và từng đối tượng mà giáo viên có thể vận dụng cácloại kĩ năng sống để giáo dục học sinh Nhà trường chúng tôi đã quan tâm chỉ đạo đểgiáo viên chủ nhiệm chủ động, sáng tạo đảm bảo 15 phút sinh hoạt thực sự nhẹnhàng, sinh động, tự nhiên, đa dạng và tránh áp lực về tinh thần cho các em
Trong 15 phút sinh hoạt đầu giờ, chúng tôi đã chỉ đạo giáo viên chủ nhiệmlồng ghép triển khai các nội dung: Học tập nội quy trường lớp; Hướng dẫn các emhọc tập và làm theo 5 điều Bác Hồ dạy; Đọc và làm theo báo Đội; Xây dựng nềnếp ra vào lớp; Kiểm tra việc chuẩn bị bài, sách vở, đồ dùng học tập; Giáo dục antoàn giao thông, vệ sinh cá nhân, trường lớp; Cách phòng tránh tai nạn khi ởtrường, ở nhà; Kể các câu chuyện về gương người tốt, việc tốt, gương vượt khó,hiếu học, hiếu thảo,… Qua đó, nhà trường và giáo viên chủ nhiệm lớp đã giáo dụccác em ý thức tôn trọng và ứng xử tốt với mọi người, tích cực tham gia vào cáccông việc chung, ý thức xây dựng môi trường sống thân thiện, ý thức chấp hànhtốt quy định pháp luật và các chuẩn mực đạo đức Tình cảm yêu thương, gắn bóchia sẻ với bạn bè, tập thể cũng từ đó được hình thành Mối quan hệ thầy - trò, trò
- trò ngày càng thân thiện, sâu sắc hơn
2.3.3 Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm lớp rèn kĩ năng sống thông qua tiết chào cờ đầu tuần và tiết sinh hoạt tập thể cuối tuần
Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm lớp rèn kĩ năng sống thông qua tiết chào cờ đầu tuần.
Trong chương trình giáo dục bậc Tiểu học, nếu nội dung các tiết học trênlớp trang bị kiến thức tự nhiên, xã hội cho học sinh thì tiết chào cờ đầu tuần nhằm
sơ kết các hoạt động của nhà trường, liên đội trong tuần vừa qua, giúp các em nắmđược tình hình trường lớp, các thông tin thời sự địa phương…đề ra kế hoạch thực
Trang 9hiện trong thời gian sắp tới Vì thế, tiết chào cờ đầu tuần có vị trí quan trọng Đặcthù của tiết chào cờ đầu tuần là tập trung ngoài trời, số lượng học sinh đông Dovậy, nhà trường chúng tôi rất quan tâm để nâng cao hiệu quả tiết chào cờ đầu tuần.Theo đó, mục tiêu tiết chào cờ không chỉ là đánh giá xếp loại nền nếp, học tập, cáchoạt động giáo dục trong tuần qua của giáo viên trực, triển khai kế hoạch tuần tới củaBan giám hiệu mà còn tập trung lồng ghép các hoạt động rèn luyện các kỹ năng sốngcho học sinh
Nhà trường chỉ đạo tiết chào cờ đầu tuần gồm có các bước:
+ Giáo viên trực hoặc lớp trưởng lớp trực ban, Tổng phụ trách đánh giá, xếploại nền nếp, học tập, các hoạt động giáo dục của toàn trường trong tuần qua
+ Đại diện Ban giám hiệu nhà trường triển khai kế hoạch tuần tới
+ Sinh hoạt tập thể toàn trường
Nhà trường giao cho các lớp thực hiện ghi thức Đội, hát Quốc ca, Đội ca,Đánh trống chào cờ (đối với khối 4, 5) trong các tiết chào cờ, đồng thời giao chocác lớp luân phiên nhau chuẩn bị nội dung sinh hoạt tập thể toàn trường theo chủ
đề cho trước
Một số ví dụ minh họa:
- Yêu cầu lớp trực ban chuẩn bị và biểu diễn trước toàn trường 3 tiết mục(hát, múa, đọc thơ) có chủ đề về thầy cô giáo (Nhân dịp thi đua chào mừng ngàyNhà giáo Việt Nam 20/11)
- Yêu cầu lớp trực ban chuẩn bị và diễn 1 vở kịch có chủ đề về việc thựchiện an toàn giao thông (Tháng 9/2019)
- Yêu cầu giáo viên tổng phụ trách Đội phối hợp với lớp trực ban tổ chức
chương trình “Đố em” hoặc “Hái hoa dân chủ” để giúp các em tìm hiểu về Đoàn
- Đội - Lịch sử truyền thống- Thời sự- Kiến thức cập nhật về phòng chống Ma túy,HIV/AIDS, phòng tránh tai nạn giao thông, phòng chống tai nạn đuối nước, cách
sơ cứu ban đầu đối với một số tai nạn thường gặp,… Tập thể lớp và giáo viên chủnhiệm lớp phân công người dẫn chương trình để các em được thay mặt lớp trực đánhgiá, nhận xét thêm phần giao lưu với toàn trường qua các tiết mục văn nghệ, kểchuyện, câu đố, trò chơi… do chính các em đứng ra tổ chức dưới sự giúp đỡ vàhướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm
Trang 10Ảnh tặng quà cho học sinh nghèo nhân dịp Tết đến xuân về
- Nội dung sinh hoạt tập thể toàn trường trong tiết chào cờ còn được lồng ghépcác hoạt động: Đêm hội trăng rằm ; Kỷ niệm ngày thành lập quân đội nhân dân Việtnam 22/12; Tuyên truyền về tác hại của Ma túy, HIV/AIDS (Tháng 12/2019); Tặngquà cho bạn nghèo nhân dịp xuân Canh Tý (Tháng 1/2020; Tuyên truyền về ATGT(Tháng 10/2019);
Nghe kể chuyện về ngày truyền thống Quân đội Nhân dân Việt Nam
Với cách làm như vậy, tiết chào cờ đầu tuần của nhà trường đã thực sự hấpdẫn, đem lại nhiều kiến thức bổ ích, giúp các em thêm tự tin, bạo dạn trước đámđông, tăng khả năng tổ chức, phát huy tính sáng tạo của các em và hơn hết, tiết chào
cờ đầu tuần đã đem lại cho học sinh nhà trường những tiếng cười, niềm vui, hứng thúkhi bước vào một tuần học mới
Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm lớp rèn kĩ năng sống thông qua tiết sinh hoạt tập thể cuối tuần.
Tiết sinh hoạt tập thể cuối tuần giữ vai trò quan trọng trong công tác chuyểngiao các nhiệm vụ, các phong trào thi đua của nhà trường đến từng lớp đồng thời
Trang 11tiết sinh hoạt tập thể cuối tuần giúp học sinh phát huy tính tự giác, tự quản, nănglực điều hành của học sinh
Nhà trường chỉ đạo tiết sinh hoạt tập thể cuối tuần thường có các bước: + Ổn định lớp
+ Đội ngũ cán bộ tổ, lớp và học sinh của lớp nhận xét, báo cáo tình hình của tổ,lớp trong tuần - Lớp trưởng đánh giá chung, tuyên dương, nhắc nhở các bạn
+ Giáo viên nhận xét chung và triển khai công tác tuần tới, tháng tới quaphát động thi đua theo chủ điểm
+ Hoạt động vui chơi, giải trí, văn hóa văn nghệ với chủ đề, chủ điểm cụ thể Bước Hoạt động vui chơi, giải trí, văn hóa văn nghệ với chủ đề, chủ điểm,nhà trường chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm chọn lựa các hình thức: Tổ chức trò chơidân gian; Thi vẽ tranh cổ động; Thi năng khiếu cá nhân; Tập luyện văn nghệ tậpthể; Giải câu đố; Trổ tài hung biện; Thi trang trí lớp học thân thiện; Trưng bày tranh
ảnh sưu tầm được về chủ đề cho trước,… mô hình “Điều em muốn nói” trong tiết
sinh hoạt lớp cuối tuần, để giúp các em được dịp bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, tìnhcảm, thái độ của mình, phát huy tính dân chủ, cởi mở cho học sinh Sau khi lắng nghehọc sinh chia sẻ, giáo viên dành thời gian để trao đổi và giáo dục các em, giúp các emtháo gỡ khó khăn, hướng các em xây dựng ý thức phát huy điểm mạnh, hạn chế dầnnhững vi phạm khuyết điểm nhưng không chê bai, chỉ trích mà động viên, nhắc nhở
là chủ yếu Qua đó, giáo viên chủ nhiệm tìm được biện pháp giáo dục thích hợp hơn,tăng cường hoạt động tư vấn tâm lý, giáo dục cho học sinh kỹ năng xử lý mâuthuẫn (nếu có), giáo dục học sinh biết tự bảo vệ bản thân, rèn kỹ năng ứng xử vănhóa, phòng ngừa các tệ nạn xã hội… Do vậy, tiết sinh hoạt tập thể cuối tuần củacác lớp trong nhà trường đã thực sự sinh động, nhẹ nhàng, hiệu quả, tạo cho các
em hứng thú học tập, vui chơi khi ở trường, giúp các em biết sống và ứng xử phùhợp trong các mối quan hệ, rèn luyện để trở thành học sinh ngoan, công dân tốtcủa xã hội Tình yêu quê hương đất nước, gia đình và bạn bè cũng từ đó được bồiđắp cho học sinh nhà trường
Trang 12Trang trí lớp học sáng tạo, thân thiện,có giá trị giáo dục
2.3.4 Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm lớp rèn kĩ năng sống cho học sinh lồng ghép tích hợp trong các môn học, hoạt động giáo dục trong giờ học chính khóa
Ở bậc Tiểu học, giáo viên chủ nhiệm lớp được coi là ông thầy tổng thể, đảmnhận dạy gần như tất cả các môn học Trường chúng tôi hiện nay, giáo viên chủnhiệm dạy hầu hết các môn học, trừ các môn đặc thù Vì vậy, việc lồng ghép tíchhợp giáo dục kĩ năng sống trong các môn học thông qua giáo viên chủ nhiệm làchủ yếu Theo đó, bằng trách nhiệm, bằng kinh nghiệm và vốn sống của mình,giáo viên chủ nhiệm đã từng bước rèn kĩ năng sống cho học sinh thông qua từngbài dạy
Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinhtiểu học, tập thể cán bộ giáo viên trường Tiểu học Định Hưng đã tích cực thảoluận, lên lớp chuyên đề, lồng ghép giáo dục kĩ năng sống trong các môn học, cácgiờ học một cách tự nhiên, hợp lí, có hiệu quả Nhà trường đã tổ chức tốt biện phápsau đây: Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính độc lập, sáng tạocủa học sinh gắn với thực tiễn, có tài liệu bổ trợ phong phú, sử dụng thiết bị dạy học
và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, luôn tạo cho các em tính chủ động,tích cực, hứng thú trong học tập; phát huy tính sáng tạo, tạo được bầu không khí cởi
mở thân thiện Trong giờ học, giáo viên tạo cơ hội cho các em được nói, được trìnhbày trước nhóm bạn, trước tập thể, quan tâm tới những em còn rụt rè, khả năng giaotiếp kém, qua đó góp phần tích lũy kĩ năng sống cho các em Qua từng tiết dạy, giáoviên hướng dẫn học sinh kĩ năng làm việc theo nhóm: biết cách phân công côngviệc, lắng nghe ý kiến người khác, tranh luận, biết bày tỏ quan điểm cá nhân,thống nhất ý kiến, thực hiện đúng ý kiến đã thống nhất… Đây là kĩ năng hết sứccần thiết khi các em trưởng thành, làm việc trong tập thể
Trang 13Ví du: Ở môn đạo đức, giáo viên chủ nhiệm đã nâng cao kĩ năng giao tiếp- tự
nhận thức như kính trọng, biết ơn ông bà, cha mẹ, thầy cô, thương binh - liệt sĩ,những người lao động… bằng những hành vi, thái độ, việc làm nho nhỏ hằngngày Các em biết quan tâm chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị; biết giúp đỡ ngườigià, em nhỏ, bạn bè; biết xác định các giá trị hành vi đạo đức Tùy từng bài học,giáo viên chủ nhiệm giáo dục các kĩ năng phù hợp cho các em Quán triệt mục tiêugiảng dạy môn Đạo đức, nhất là hình thành các hành vi đạo đức ở tiết 2, giáo viênchủ nhiệm làm tốt công tác kiểm tra đánh giá, phân loại hạnh kiểm của học sinh, rèncho học sinh khả năng tự học, tự chăm sóc bản thân, biết lễ phép, hiếu thảo, tự phục
vụ bữa ăn và vệ sinh cá nhân…
Ở môn kĩ thuật, giáo viên chủ nhiệm đã góp phần quan trọng rèn kĩ năng tự
phục vụ bởi ở gia đình, các em thường được cha mẹ làm thay hoặc không có thờigian gần gũi để hướng dẫn Giáo viên chủ nhiệm cho học sinh thấy rằng việc khâumay, nấu cơm, luộc rau, lắp ráp mạch điện đơn giản… hết sức cần thiết cho bảnthân các em vì chẳng những có thể phụ giúp cha mẹ khi bận hoặc bệnh mà còn làhành trang khi các em đi học xa nhà hay đi du học sau này không có người chămlo…
Ở môn khoa học, giáo viên chủ nhiệm đã hướng dẫn, tập dần cho các em kĩ
năng ra quyết định, kĩ năng kiên định như nói không với thuốc lá, ma túy, rượu…dứt khoát với những lời dụ dỗ, lôi kéo vào những thói hư tật xấu Giáo dục các em
kĩ năng tự bảo vệ: biết cách phản kháng, biết cách xử lý trước nguy cơ bị lạm dụngthể xác, hành vi bạo lực…
Việc nâng chất lượng hiệu quả giờ dạy các môn học lồng ghép kĩ năng sốngcho học sinh ở bậc tiểu học là vô cùng quan trọng Bắt buộc người thầy phải gâyđược hứng thú trong các giờ dạy để giờ học đạt hiệu quả cao Muốn vậy, người giáoviên phải đầu tư suy nghĩ đổi mới phương pháp giảng dạy và kết hợp các hình thứcdạy học hợp lý với nội dung, tính chất của bài Giáo viên phải thiết kế các hoạt độngđan xen nhau hợp lý và tổ chức, điều khiển học sinh tiến hành nhịp nhàng, sinh động
để học sinh chủ động phát hiện chiếm lĩnh nội dung bài học