PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỈM SƠNSÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN DẠY LỚP 1 TIẾP CẬN VÀ THỰC HIỆN TỐT CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG NĂM 2018 THEO ĐỊNH HƯỚNG
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỈM SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN
DẠY LỚP 1 TIẾP CẬN VÀ THỰC HIỆN TỐT CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG NĂM 2018 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT
HỌC SINH
Người thực hiện: Mai Thị Hưng
Chức vụ: P Hiệu trưởng Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Đông Sơn,
Thị xã Bỉm Sơn, Tỉnh Thanh Hóa.
SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý
BỈM SƠN, NĂM 2021
Trang 2Phần Tiêu đề Trang
IV Phương pháp nghiên cứu 2
1 Khái niệm về năng lực, phẩm chất 2
2 Quan điểm về xây dựng chương trình giáo dục phổ thông năm2018 theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh 2
2 Kết quả của thực trạng trên 4
3 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên 5III Các giải pháp thực hiện 7
1 Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên dạy lớp 1 7
2 Chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên dạy lớp 1 đổi mới phương phápdạy học nhằm phát triển năng lực, phẩm chất học sinh. 13
3 Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thôngtin hợp lý hỗ trợ dạy học. 15
4 Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sángtạo. 15
5 Đổi mới công tác tự đánh giá, đánh giá đội ngũ nhà giáo 16
6 Phát huy vai trò của công tác dự giờ, thăm lớp 167
Chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên dạy lớp 1 đánh giá, nhận xét học
sinh đúng với tinh thần của Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT
thường xuyên, kịp thời
178
Chỉ đạo tốt cho giáo viên dạy lớp 1 rèn kỹ năng sống cho học
sinh, giúp cho học sinh tự tin, phát triển toàn diện hơn về cả ba
mặt: kỹ năng, năng lực và phẩm chất
17
9 Tham mưu chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết như phònghọc, trang thiết bị và đồ dùng dạy học. 18
IV Hiệu quả sau khi áp dụng các giải pháp trên 18
Trang 3A MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chương trình,sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện vềchất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và địnhhướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thứcsang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức,trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh.”
Thực hiện các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Quyết định của Thủ tướngChính phủ, chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018 được xây dựng theođịnh hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; tạo môi trường họctập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, trởthành người học tích cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực
để hoàn chỉnh các tri thức và kĩ năng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp
và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trởthành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hoá, cần cù, sángtạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng,bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới Công việc chuẩn bị cho công tác triển khai chương trình giáo dục phổ thôngmới và thay sách giáo khoa đang và đã được gấp rút thực hiện trong toàn ngànhGiáo dục Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được kỳ vọng sẽ mang lạinhững kết quả mới cho ngành giáo dục, giúp học sinh phát triển toàn về nănglực và phẩm chất.Không ít cán bộ quản lý, giáo viên và phụ huynh học sinh vẫncòn những băn khoăn, lo ngại về việc tiếp cận cũng như thực hiện chương trìnhGiáo dục phổ thông năm 2018 Tuy nhiên chương trình giáo dục phổ thông mới
có đi vào cuộc sống một cách hiệu quả nhất hay không phụ thuộc rất lớn vàonăng lực của đội ngũ nhà giáo – những người được xem là linh hồn của ngànhgiáo dục.Giáo dục phổ thông hiện nay phải bảo đảm được sự phát triển năng lực
và phẩm chất của người học, tạo cho học sinh có cái nhìn toàn diện về nhữngmôn học, cấp học và trong lĩnh hội tri thức Điều đó đã có sự lo lắng và một sức
ép với giáo viên Vì vậy, giáo viên rất lo ngại và có một phần nào đó không tựtin khi được phân công dạy khối 1 Làm thế nào để giúp giáo viên giáo viên khối
1 tiếp cận và thực hiện tốt chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018 cũng
là một bài toán cần có lời giải Trước những băn khoăn ấy, tôi đã mạnh dạn đưara: “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên dạy lớp 1 tiếp cận và thực hiện tốt
chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh” để giúp giáo viên trong trường có sự tiếp nối, không
còn bỡ ngỡ giữa chương trình Tiểu học năm 2000 và chương trình giáo dục phổthông năm 2018
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Tìm hiểu và nghiên cứu những vấn đề cốt lõi trong dạy học theo địnhhướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh
- Vận dụng vào để giúp cho giáo viên dạy lớp 1 tiếp cận và thực hiện tốtchương trình giáo dục phổ thông năm 2018 Giáo viên không còn bỡ ngỡ mà có
sự tiếp nối giữa chương trình Tiểu học năm 2000 và chương trình giáo dục phổ
Trang 4thông năm 2018 Đổi mới phương pháp dạy học giúp học sinh phát huy tính tích
cực, tự giác, chủ động, hình thành và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tự tìm kiếm thông tin ), trên cơ sở đó trau dồi các
phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy Từ đó, giúp học sinh phát huyđược năng lực và phẩm chất thông qua các hoạt động học tập
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Trong đề tài này, tôi tập trung nghiên cứu một số biện pháp chỉ đạo giáoviên dạy lớp 1, trường Tiểu học Đông Sơn, thị xã Bỉm Sơn tiếp cận và thực hiệntốt chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 theo định hướng phát triển nănglực, phẩm chất học sinh
VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Khi thực hiện sáng kiến, tôi đã sử dụng các phương pháp cơ bản như:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế và tổng hợp
B NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
1 Khái niệm năng lực, phẩm chất.
1.1 Khái niệm về phẩm chất: Là những yếu tố đạo đức, hành vi ứng xử,
niềm tin, tình cảm, giá trị cuộc sống, ý thức pháp luật của con người được hìnhthành sau một quá trình giáo dục
1.2 Khái niệm về năng lực: Là sự huy động kiến thức, kỹ năng, phẩm
chất của con người đê hoàn thành công việc
2 Quan điểm về xây dựng chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh
Chương trình giáo dục phổ thông được xây dựng trên cơ sở quan điểm củaĐảng, nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; kế thừa vàphát triển những ưu điểm của các chương trình giáo dục phổ thông đã có củaViệt Nam
Chương trình giáo dục phổ thông bảo đảm phát triển phẩm chất và nănglực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, kĩ năng cơ bản,thiết thực, hiện đại; hài hoà đức, trí, thể, mĩ; chú trọng thực hành, vận dụng kiếnthức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống; tích hợp cao
ở các lớp học dưới, phân hoá dần ở các lớp học trên; thông qua các phươngpháp, hình thức tổ chức giáo dục phát huy tính chủ động và tiềm năng của mỗihọc sinh, các phương pháp đánh giá phù hợp với mục tiêu giáo dục và phươngpháp giáo dục để đạt được mục tiêu đó
Chương trình giáo dục phổ thông được xây dựng theo hướng mở Vì vậy,đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chấtcho học sinh thể hiện qua bốn đặc trưng cơ bản sau:
- Dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập, giúp học sinh
tự khám phá những điều chưa biết chứ không thụ động tiếp thu những tri thứcđược sắp đặt sẵn
- Chú trọng rèn luyện cho học sinh biết khai thác sách giáo khoa và các tàiliệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức đã có, suy luận để tìm tòi và
Trang 5phát hiện kiến thức mới Định hướng cho học sinh cách tư duy như phân tích,tổng hợp, đặc biệt hoá, khái quát hoá,… để dần hình thành và phát triển tiềmnăng sáng tạo.
- Tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác, lớp học trở thànhmôi trường giao tiếp giáo viên – học sinh và học sinh – học sinh nhằm vận dụng
sự hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết cácnhiệm vụ học tập chung
- Chú trọng đánh giá kết quả học tập theo mục tiêu bài học trong suốt tiến
trình dạy học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập (đánh giá lớp học) Chú trọng
phát triển kỹ năng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của học sinh và nêu cách sửa
chữa các sai sót (Tạo điều kiện để học sinh tự bộc lộ, tự thể hiện, tự đánh giá).
II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
1 Tình hình nhà trường.
Trường Tiểu học Đông Sơn là trường chuẩn quốc gia mức độ II năm 2016.Quá trình dạy và học, trường đã nhiều năm đạt các danh hiệu thi đua Lao độngxuất sắc, nhận Cờ thi đua của UBND tỉnh về dẫn đầu trong hoạt động các phongtrào thi đua trong các năm học: 2013-2014; 2014-2015, 2017-2018, 2018-2019;2019-2020; nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính Phủ năm học 2015-2016,…
Về quy mô trường lớp, trường gồm 19 lớp, tổng số 781 học sinh Nhà trườngluôn chú trọng tới công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên có trình độchuyên môn nghiệp vụ vững chắc, có tay nghề cao Thường xuyên bồi dưỡng,nhằm nâng cao nhận thức về chính trị tư tưởng trong giáo viên Theo thống kêmới nhất hiện nay, trường có 22/23 chiếm 95,7 % giáo viên có trình độ trênchuẩn, có 1 đ/c đang học đại học Tổ chuyên môn khối 1 hiện có 7 đồng chí giáoviên gồm: Vũ Thị Lan, Phạm Thị Yến Anh, Mai Thị Phi, Trịnh Thị Thủy,Nguyễn Thị Thu Hà, Phạm Thị Khuyên, Tống Phú Vịnh Cả 7/7 đồng chíđều đạt chuẩn giáo viên Tiểu học Nhìn chung đội ngũ giáo viên giàu tiềm năng,mạnh về chất lượng, giữ vững và kế thừa được truyền thống dạy tốt của nhàtrường Về phía học sinh, trường có phong trào hiếu học tốt, học sinh chămngoan, tôn sư trọng đạo, thích tìm hiểu, tiếp cận cái mới Đó là điều kiện thuậnlợi chính giúp tôi triển khai, thực hiện đề tài
Bên cạnh những thuận lợi trên cũng có không ít những khó khăn Làm thếnào để luôn đưa chất lượng nhà trường dẫn đầu trong khối Tiểu học? Cũng làmột câu hỏi luôn trăn trở trong tôi Mỗi một năm, tôi cùng đồng chí hiệu trưởng,các giáo viên cốt cán đưa ra các sáng kiến hay để khắc phục những khó khăncòn vướng mắc phải khi thực hiện giảng dạy trong chuyên môn Năm học 2020-
2021 là năm đầu tiên thực hiện chương trình giáo dục phổ thông năm 2018đối với lớp 1 Trước những điều kiện cũng như định hướng và yêu cầu đặt
ra của chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, tâm lý của nhiều giáoviên rất tự ti khi được phân công dạy lớp 1 Thực tế nhiều giáo viên đã có ýxin chuyển khối khác khi được phân công dạy dạy lớp 1 Vậy để giáo viêndạy lớp 1 có sự tự tin, không khỏi bỡ ngỡ khi tiếp cận và thực hiện chươngtrình giáo dục phổ thông năm 2018 theo định hướng phát triển năng lực vàphẩm chất của học sinh tôi đã tiến hành text thông qua việc sử dụng phiếu
Trang 6điều tra text (Anket) để tìm ra nguyên nhân Trên cơ sở đó, sẽ có những giảipháp cụ thể cho từng nguyên nhân đã tìm ra
2 Kết quả của thực trạng trên.
Để nắm bắt được thực trạng của giáo viên dạy lớp 1 khi tiếp cận và thựchiện chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 theo định hướng phát triểnnăng lực và phẩm chất của học sinh, tôi đã soạn thảo bộ phiếu điều tra trắcnghiệm: bộ text (Anket) Text về tâm lý khi thực hiện chương trình giáo dụcphổ thông năm 2018 Kết quả như sau:
1
Khi tiếp cận với chương trình giáo dục phổ thông
2018 theo định hướng phát triển năng lực và phẩm
chất của học sinh, đồng chí cảm thấy thế nào?
Tự tin (3/7GV= 42,9%)
Không tự tin(4/7 GV
= 57,1%)2
Việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông
2018 theo định hướng phát triển năng lực và phẩm
chất của học sinh của đồng chí như thế nào?
Khó khăn(7/7 GV
= 100%)
03
Đồng chí sẽ thường xuyên áp dụng công nghệ
thông tin trong công tác giảng dạy của mình
Đồng chí có tự tin áp dụng cách thức kiểm tra đánh
giá học sinh theo hướng phát triển năng lực và
phẩm chất trong giờ dạy của mình?
Tự tin (3/7
GV =42,9%)
Không tự tin(4/7 GV
= 57,1%)6
Đồng chí đã sử dụng thường xuyên được các
phương pháp dạy học và giáo dục theo hướng phát
triển năng lực và phẩm chất của học sinh chưa?
Tự tin (3/7GV=42,9%)
Không tự tin(4/7 GV
= 57,1%)7
Đồng chí có tự tin xây dựng kế hoạch dạy học theo
định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học
sinh không?
Tự tin (3/7GV=42,9%)
Không tự tin(4/7 GV
= 57,1%)Nhìn vào kết quả của bộ phiếu điều trắc nghiệm text (Anket), thì ta thấygiáo viên dạy lớp 1 mang tâm trạng lo lắng,cảm thấy lo ngại, không tự tin và bất
an khi tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới vì họ phải đối mặt vớinhiều khó khăn, thách thức mà trước hết là giáo viên phải thích nghi với nhữngđiểm mới nổi bật của chương trình giáo dục phổ thông 2018
- Dự giờ đầu tháng 9 năm 2020, kết quả như sau:
2 Phạm Thị Yến Anh Tiếng Việt Giỏi
3 Mai Thị Phi Tự nhiên xã hội Khá
4 Trịnh Thị Thủy Hoạt động trải nghiệm Giỏi
5 Nguyễn Thị Thu Hà Mỹ thuật Khá
6 Phạm Thị Khuyên Âm nhạc Giỏi
Trang 73 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên.
3.1 Về học sinh:
- Học sinh mới bắt đầu chuyển cấp từ mầm non lên Tiểu học Môitrường giữa hai cấp khác nhau nên việc thích ứng với môi trường mới cókhó khăn hơn: học sinh đang ở môi trường vừa học vừa chơi (cấp mầmnon) sang môi trường học (cấp Tiểu học)
- Đặc biệt trước năm học 2020-2021, học sinh mầm non nghỉ họcnhiều do Covid 19 khiến việc làm quen nề nếp, kỹ năng vào lớp 1 có hạnchế Năm học này, ngày tựu trường trùng với thời gian khai giảng nên họcsinh bước vào học tập ngay cũng không có tuần (thời gian) làm quenchương trình, nề nếp như những năm học trước
3.2 Về phụ huynh:
Vì sách giáo khoa được đăng ký thông qua nhà trường lại về sát đầunăm học mới nên phụ huynh không thể để tìm hiểu trước về nội dung cũngnhư phương pháp để giúp con có thời gian tiếp cận với chương trình cáccháu phải học, nhất là lớp đầu cấp - một môi trường học tập hoàn toàn mới
lạ Vì vậy, nhiều phụ huynh có phần hoang mang, lo lắng về chương trìnhgiáo dục phổ thông năm 2018
3.3 Về cán bộ quản lý:
- Giải thích chưa tận tình, thấu đáo, giúp cho giáo viên bớt hoang
mang, lo lắng khi tiếp cận với chương trình giáo dục phổ thông mới theođịnh hướng năng lực và phẩm chất của học sinh
- Trong công tác quản lý chuyên môn chưa phát huy hết được tầm quantrọng của quy chế hoạt động nhà trường để gắn trách nhiệm cho từng thành viên.Một số đồng chí tổ trưởng đôi lúc chưa phát huy tốt vai trò trách nhiệm trongviệc quản lý, theo dõi hoạt động chuyên môn của giáo viên
3.4 Về giáo viên:
Giáo viên đại đa số dạy lớp 1 đều mang tâm trạng lo lắng, bất an khi tiếpcận chương trình giáo dục phổ thông mới vì họ phải đối mặt với nhiều khó khăn,thách thức Cụ thể:
- Trước hết là giáo viên phải thích nghi với những điểm mới nổi bật củachương trình (một số môn học mới, phương pháp dạy học mới phải phát huyđược năng lực và phẩm chất của học sinh) Những điểm mới trên đòi hỏi ngườigiáo viên phải được trang bị kiến thức, kỹ năng, phương pháp, lẫn kinh nghiệmtrong tổ chức hoạt động dạy học; kết quả giáo dục phản ánh sự đầu tư và nănglực của người thầy
- Với chương trình giáo dục phổ thông mới, chương trình được thiết
kế với biên độ mở nên cô giáo sẽ phải căn cứ vào tình hình thực tế việc
Trang 8nhận thức cũng như sự tiếp thu của học sinh để có thể linh hoạt vận dụng,điều phối nội dung, thời lượng cho phù hợp với học sinh Điều này làmgiáo viên cũng lo lắng, băn khoăn bởi điều phối chương trình như thế nàocho hợp lý Vì vậy cũng là một trong những lí do mất tự tin khi dạy học
- Giáo viên dạy lớp 1 cũng đã nhận thức và sử dụng phương pháp dạy họcviệc đổi mới phát huy năng lực và phẩm chất của học sinh trong giờ dạy Songcác giờ dạy chưa phát huy được khả năng khám phá, tìm tòi sáng tạo của họcsinh một cách triệt để phát huy hết năng lực, phẩm chất của người học sinh
- Giáo viên rất tích cực và có nhiều cố gắng trong việc tiếp cận và thực hiệnvới chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018 theo định hướng phát huynăng lực và phẩm chất của học sinh Tuy nhiên, trên thực tế giáo viên còn lúngtúng khi áp dụng các phương pháp đó vào quá trình dạy học và hầu như họ dựaphần lớn vào hướng dẫn của sách giáo viên và thực hiện nó một cách trungthành, máy móc mà thiếu sự quan tâm đến sự tiếp thu bài của học sinh nên hiệuquả đạt được trong các tiết dạy còn thấp Chính vì vậy, bài dạy còn mang tính ápđặt đơn điệu, chưa phù hợp với đối tượng học sinh, làm cho học sinh tiếp thu bàimột cách thụ động, ghi nhớ máy móc lời giảng của giáo viên Dẫn đến tình trạng
tự tìm tòi, tự khám phá kiến thức còn hạn chế
- Vì chương trình giáo dục phổ thông mới nên trước khi lên lớp giáo vênphải có sự chuẩn bị bài thật chu đáo từ kiến thức, phương pháp lên lớp cũng nhưcác tình huống khi dạy, rồi đồ dùng dạy học, Nhưng thực tế vẫn còn có giáoviên còn xem nhẹ khâu chuẩn bị đồ dùng dạy học, chưa có sự chuẩn bị các tìnhhuống xảy ra trong khi quá trình tướng tác với học sinh nên chưa thật sự chủđộng trong tiết dạy
- Cũng còn giáo viên trong hoạt động dạy học chưa vận dụng linh hoạt cácphương pháp, hình thức tổ chức dạy học để phát huy hết năng lực, phẩm chấtcủa người học sinh Họ còn sử dụng đan xen các phương pháp, hình thức dạyhọc cũ đã thành “đường mòn” mà lâu nay thường hay sử dụng để áp dụng vàotrong các tiết dạy… Vì vậy, học sinh học còn bị thụ động vào giáo viên, chưaphát huy được những năng lực của bản thân Kiến thức qua bài giảng của giáoviên mang đến cho học sinh sự áp đặt, học sinh không phát huy được những sựsáng tạo, tìm tòi của mình
- Vì chương trình giáo dục phổ thông mới nên giáo viên vẫn lo lắng vàtham phần truyền thụ kiến thức mà xem nhẹ việc dạy - học phải đảm bảo pháthuy cả kỹ năng, năng lực, phẩm chất dẫn đến học sinh phát triển không đượctoàn diện Do đó, học sinh chưa mạnh dạn để tự tìm tòi những kiến thức mà vốnbản thân mình có thể khai phá được
- Với mục tiêu “Mang cuộc sống vào trong bài học – Đưa bài học vào trongcuộc sống”, để đạt được mục tiêu ấy trong các bài dạy, thì người giáo viên phải
áp dụng công nghệ 4.0 vào dạy học thì mới đạt hiệu quả cao, sinh động và hấpdẫn học sinh được Cụ thể các chương trình bài giảng điện tử, các hình ảnh, tưliệu lấy trên hệ thống Webquest hay tăng cường sử dụng các phần mềm dạy họccũng như các phương pháp dạy học sử dụng mạng điện tử, bài giảng điện tử E-Learning hoặc bài giảng Powerpoint Nhưng trong thực tế, còn có giáo viên rấthạn chế và có phần ngại tiếp cận với việc áp dụng công nghệ 4.0 vào dạy học
Trang 9nên dẫn đến chưa gây hứng thú được cho học sinh trong khi học Nên khôngđược tự tin, ngại tiếp cận cũng như phải thực hiện chương trình giáo dục phổthông mới khi được phân công.
- Mặc dù đã có sự cố gắng trong việc sử dụng phương pháp dạy học mớinhưng bản thân chưa phân biệt rõ hai phương pháp là “Phương pháp dạy họctruyền thống” và “Đổi mới phương pháp dạy học định hướng phát huy năng lực
và phẩm chất của học sinh” Chính vì thế giáo viên cũng chưa đủ tự tin để tiếpcận với chương trình mới
III CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
Từ thực trạng trên, để giúp giáo viên dạy lớp 1 tự tin và thực hiện tốt vớichương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018 theo định hướng phát triển nănglực và phẩm chất của học sinh, tôi đã đưa ra một số biện pháp chỉ đạo như sau:
1 Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên dạy lớp 1.
1.1 Bồi dưỡng nhận thức cho đội ngũ giáo viên dạy lớp 1 tự tin tiếp cận và thực hiện tốt chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018 theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh.
Năm học 2020 - 2021, là năm học đầu tiên của chương trình giáo dục phổthông mới năm 2018, nhìn chung các đồng chí giáo viên đều mang tâm trạng lolắng, bất an, không tự tin khi tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới.Nhất là khi được chọn cử dạy lớp 1, đã có các đồng chí xin dạy khối khác Khiđược hỏi lí do thì đều nói rằng họ ngại vì đó là chương trình mới, họ sẽ phải đốimặt với nhiều khó khăn, thách thức Từ đầu năm học, tôi đã tiến hành triển khai,quán triệt đường lối, quan điểm chỉ đạo: Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28tháng 11 năm 2014 của Quốc hội; Quyết định số 404/QĐ-TTg ngày 27 tháng 3năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới chương trình, sách giáo khoagiáo dục phổ thông; Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 18 tháng 6 năm 2018 về việcđẩy mạnh việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, đểgiáo viên hiểu rõ mục tiêu cần phải thực hiện chương trình giáo dục phổ thôngnăm 2018 Từ đó, giáo viên thấy được trách nhiệm và nhiệm vụ của bản thânmình trong việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông năm 2018
Bản thân tôi luôn học tập, nghiên cứu kỹ các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng
và nhà nước để tuyên truyền giáo dục cho các thành viên trong nhà trường cùngthực hiện Qua các Chỉ thị, Nghị quyết định hướng rõ cho giáo viên thấy phảitích cực đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường năng lực tiếp cận cuộc cáchmạng công nghiệp 4.0 trong công tác giảng dạy Hướng dẫn giáo viên hiểu vàthực hiện tốt những yêu cầu trong quá trình bồi dưỡng của giáo viên (bồi dưỡngtrực tiếp hoặc trên trực tuyến) cũng như trong công tác giảng dạy thực tế Nhữngphần nào giáo viên chưa hiểu tôi đều phải nghiên cứu kỹ để giảng tận tình chogiáo viên hiểu để thực hiện cho đúng
Trường chúng tôi chọn bộ sách giáo khoa “Cánh diều”, mục tiêu củachuyên gia biên soạn sách là “Mang cuộc sống vào trong bài học – Đưa bài họcvào trong cuộc sống” Các bài học thực hành có thể được lồng ghép hoặc táchbiệt với bài học lý thuyết, đảm bảo các em được hiểu hơn về lý thuyết nhưngcũng biết cách áp dụng chúng vào trong thực tế, góp phần khơi dậy tinh thầnhiếu học và sự thông minh, sáng tạo của các em Khi tiếp cận với sách và các tác
Trang 10giả, nắm bắt được mục tiêu của nó, bản thân giáo viên không khỏi băn khoăn, có
vẻ đang còn hiểu mông lung với mục tiêu trên, nhất là với khái niệm dạy họcđịnh hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh Tôi đã lấy ví dụ cụthể với một bài học cụ thể để giáo viên hiểu Ví dụ: Dạy bài “Phép cộng trngphạm vi 10”, để giúp học sinh hình thành kiến thức về phép cộng, giáo viên lấy
ví dụ trong thực tế (Trong vườn, có 4 bông hoa màu đỏ và 3 bông hoa màu vàng,tất cả có mấy bông hoa?) hoặc (Có 6 con chim trên cây, có 4 con chim đang bayđến, tất cả có bao nhiêu con chim?) cho học sinh xem qua video (4 bông hoamàu đỏ, 3 bông hoa màu vàng, học sinh có thể đếm tất cả có 7 bông hoa) hoặc(Có 6 con chim, có 4 con chim đang bay đến, có tất cả 10 con chim) để học sinh
tự hình thành phép cộng Sau khi học sinh thực hành, luyện tập các phép cộngtrong phạm vi 10, giáo viên cho học sinh quan sát xung quanh (trên bàn học,những đồ dùng quanh mình, trong cuộc sống, ) để tự liên hệ hình thành mộtphép toán về phép cộng trong phạm vi 10 Học sinh có thể lấy ví dụ: “Trongphòng học lớp 1A, bên trái có 2 cửa sổ, bên phải có 3 cửa sổ, vậy tất cả có 2 + 3
= 5 cửa sổ” hay “Trong phòng học lớp 1A, bên trái có 2 rèm cửa, bên phải có 3rèm cửa, tất cả có 2 + 3 = 5 rèm cửa” hoặc “ Trong phòng lớp 1 A, có 2 quạttrần phía trên, có 2 quạt trần phía dưới, tất cả có 2 + 2 = 4 cái quạt trần” Giáoviên chỉ là người dẫn dắt, định hướng để các em tự phát hiện hình thành kiếnthức thông qua các hình thức học tập (thảo luận nhóm đôi, nhóm 4, hoặc cánhân) Tưởng chừng môn toán học sinh chỉ làm quen với những con số và nhữngphép tính nhưng sau khi giáo viên cho học sinh xem vi deo về những bông hoatươi đẹp hay những con chim đáng yêu, giáo viên có những câu hỏi để giúp các
em học sinh giáo dục về phẩm chất luôn như: Những bông hoa ấy có đẹpkhông? Con nên làm gì để những bông đẹp mãi như thế? Hoặc chim có ích lợigì? Con cần làm gì để bảo vệ loài chim? Qua những câu hỏi đó, giáo viên cũng
đã giúp học sinh hướng tới phẩm chất nhân ái và trách nhiệm
Vì là chương trình giáo dục phổ thông mới nên khi quản lý và chỉ đạochuyên môn vấn đề đổi mới phương pháp dạy học, tôi đều để giáo viên trongkhối 1 thảo luận, nghiên cứu sau đó cùng chia sẻ với ban giám hiệu nhữngvướng mắc, khó khăn, Ban giám hiệu sẽ đồng hành cùng các đồng chí từngbước tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đó một cách thỏa đáng, cùng nhau đề
ra biện pháp thực hiện hữu hiệu Thực hiện tốt điều này đã giúp cho giáo viênkhối 1 tự nhận thức thấy mình phải làm gì đáp ứng với mục tiêu của chươngtrình giáo dục phổ thông mới đạt hiệu quả cao Từ những buổi hội thảo chuyên
đề của phòng giáo dục, của cụm, của trường làm cho giáo viên tăng thêm sựhiểu biết và sáng tỏ những điều cơ bản về việc đổi mới phương pháp dạy họctheo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh Mỗi thành viêntrong tổ đưa ra những góp ý qua những tiết dạy mẫu hoặc những ý kiến vềphương pháp lên lớp để phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh Quanhững buổi hội thảo, sinh hoạt chuyên môn ấy thì mỗi giáo viên tham dự đềuthấy được những hạn chế và bất cập của phương pháp dạy học truyền thống đểtừ đó nâng cao chất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực và phẩmchất của học sinh Tất cả giáo viên khi đã hiểu, các đồng chí được chọn cử dạykhối 1 mới an tâm để nhận và thực hiện tốt nhiệm vụ của mình
Trang 111.2 Bồi dưỡng năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên dạy lớp 1
Đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo là nhiệm vụ chiến lược trong việc nâng caochất lượng đội ngũ, bù đắp những thiếu hụt khi chuyển sang thực hiện chươngtrình, sách giáo khoa mới Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, vaitrò và yêu cầu về năng lực của đội ngũ nhà giáo càng được nâng cao thì công tácđào tạo, bồi dưỡng càng nâng tầm quan trọng
1.2.1 Công tác tự bồi dưỡng năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên dạy lớp 1.
Muốn có sự tiến bộ, đòi hỏi con người phải học, học nữa, học mãi Điềunày lại càng đúng với người giáo viên khi đối tượng của lao động sư phạm tiểu
học là trẻ em K.D.U-sin-xki đã từng nhận xét rằng: "Người giáo viên còn sống chừng nào còn học; khi nào ngừng học tập thì lúc đó con người giáo viên chết trong anh ta" Vì vậy công tác tự học, tự bồi dưỡng để không ngừng nâng cao
trình độ chuyên môn nghiệp vụ là việc làm thường xuyên, liên tục của ngườigiáo viên Việc tự bồi dưỡng chuyên môn của mỗi giáo viên là biện pháp có ýnghĩa quyết định trong việc nâng cao năng lực chuyên môn của họ Trong quátrình dạy học thì việc tự bồi dưỡng thường xuyên là điều kiện tốt nhất để nângcao phẩm chất, năng lực, trình độ chuyên môn và nghiệp vụ tương xứng với vịtrí việc làm, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 Mỗingười giáo viên trong quá trình dạy sẽ biết rõ nhất mình có những ưu thế gì, cònnhững hạn chế gì; biết điểm mạnh và yếu của bản thân; biết chất lượng giảngdạy của mình đến đâu từ đó sẽ có cách tự bồi dưỡng để hoàn thiện mình Tự bồidưỡng là con đường tích lũy kiến thức, gọt sắc tư duy, là sự trăn trở, thử nghiệm
để tìm ra những hình thức, biện pháp thích hợp truyền đạt tri thức tới người học.Trong thời buổi bùng nổ công nghệ thông tin như hiện nay việc tự đào tạo, bồidưỡng quả là gặp rất nhiều thuận lợi Chỉ cần thầy cô của chúng ta cầu toàn, nỗlực, nghiêm khắc với bản thân và có phương pháp học tập thì việc nâng caonăng lực của bản thân không phải là việc quá khó Có rất nhiều tấm gương vềdạy giỏi, có rất nhiều cách làm hay, sáng tạo mà thầy cô ở nơi này, nơi khác đã
áp dụng và mang lại kết quả đáng ghi nhận; có những chương trình ý nghĩa như
“Thầy cô chúng ta đã thay đổi” để thầy cô có thể tham gia, có thể học hỏi… để
tự hoàn thiện mình Ban giám hiệu cần khuyến khích giáo viên xây dựng tốt kếhoạch tự bồi dưỡng thường xuyên ngay từ đầu năm học
Tôi hướng dẫn giáo viên có thể tự bồi dưỡng năng lực, chuyên môn củamình với nhiều hình thức khác nhau như:
- Tự bồi dưỡng thường xuyên hình thức học tập trực tuyến của Bộ Giáo dục
và Đào tạo Với chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, người giáo viênphải tự học bồi dưỡng qua 9 modun Mỗi một modun giúp cho giáo viên hiểuhơn về môn mình đang học từ phương pháp lên lớp, lên kế hoạch bài dạy Saumỗi modun giáo viên lĩnh hội được nhiều kiến thức mới, nhiều kinh nghiệmgiảng dạy qua các video dạy học, hiểu thêm nhiều các phương pháp dạy họcphát triển được năng lực và phẩm chất của học sinh Vì vậy, tôi đã theo sát vàhướng dẫn các đồng chí giáo viên, nhất là giáo viên khối 1 tham gia chương
Trang 12trình tự học bồi dưỡng trực tuyến Có những phần, giáo viên chưa hiểu, tôi đãphải cùng học, nghiên cứu để giải đáp cho các đồng chí giáo viên.
- Tự học qua công tác dự giờ thăm lớp của các đồng nghiệp Người xưathường nói: “Học thầy không tày học bạn”, việc dự giờ đồng nghiệp cũng giúpgiáo viên học được rất nhiều bài học hay, kinh nghiệm giảng dạy hữu ích Vìvậy, vào các tiết trống (các tiết học của môn Âm nhạc hay môn Mỹ thật hoặcmôn Thể dục), tôi đã khuyến khích các đồng chí giáo viên đi dự giờ đồngnghiệp Sau các tiết dự ấy, tôi cũng hướng dẫn cho các đồng chí cách trao đổichuyên môn cùng nhau để rút ra các kinh nghiệm quý báu mà chỉ khi giảng dạymới thấy được Ban đầu, các đồng chí khối 1 cũng rất e dè, ngại trao đổi vì sợđồng nghiệp hiểu nhầm là góp ý, nên tôi đã phải hướng dẫn cách trao đổichuyên môn cũng như nói để giáo viên hiểu về tác dụng của công tác dự giờthường xuyên này Trong khối 1, có đồng chí Vũ Thị Lan là giáo viên trẻ nhưngrất năng động, đặc biệt là vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin 4.0 vào giảngdạy nên khi dự giờ, các đồng chí khác học hỏi rất nhiều về cách sử dụng côngnghệ thông tin vào dạy học Đồng chí Phạm Thị Yến Anh là đồng chí có nhiềukinh nghiệm dạy lớp 1, khi dự giờ các đồng chí học hỏi được rất nhiều ở đồngchí về cách xử lý các tình huống sư phạm xảy ra trong lớp Đặc biệt hơn nữa làvấn đề thấu hiểu học sinh của đồng chí được chị em đồng nghiệp đánh giá cao.Chính điểm nổi bật này mà giờ dạy của đồng chí rất nhẹ nhàng, lối cuốn và pháthuy hết năng lực và phẩm chất của học sinh Rồi đồng chí Trịnh Thị Thủy làđồng chí có nhiều năm là giáo viên giỏi cấp thị xã, đồng chí có kiến thức tốt,sâu, rộng nên trong dạy học đồng chí sử dụng các phương pháp dạy học mộtcách rất linh động, học sinh được giáo viên định hướng đã khám phá kiến thứcrất tốt, tiết học đạt hiệu quả cao Mỗi một giáo viên đều có ưu và nhược khácnhau Khi các đồng chí dự giờ, sẽ thấy được và học hỏi rất nhiều kinh nghiệm ởcác thế mạnh trong tiết dạy Với khối 1, chương trình giáo dục phổ thông mới(nội dung sách giáo khoa mới, một số môn học mới, phương pháp dạy học mới),giáo viên phải dự giờ thường xuyên mới là một con đường ngắn nhất, tối ưunhất để nâng cao năng lực, chuyên môn của mình
- Tự học bồi dưỡng qua sách, qua báo, Đúng, có rất nhiều những tấmgương, những kinh nghiệm dạy học hay mà các thầy cô ở nơi khác đã áp dụng,giáo viên cần học tập Để giúp giáo viên học hỏi những kinh nghiệm quý báu ấy,ban giám hiệu chúng tôi đặt báo Giáo dục Thanh Hóa, Giáo dục Thời đại, ….Nội dung của các tờ báo Giáo dục ấy như là một kho báu vô tận giúp giáo viênhọc tập những kinh nghiệm dạy học hay Bởi mỗi một tờ báo đều có những sángkiến giá trị, hiệu quả cao trong công tác giảng dạy Chẳng những thế, thông quanhững video dạy học trực tuyến trên kênh youtube cũng là một nguồn để giáoviên học hỏi rất nhiều Thông qua các video ấy, giáo viên có thể học hỏi rấtnhiều về các kinh nghiệm cũng như cách áp dụng các phương pháp dạy học mớitheo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh Nên với cácđồng chí giáo viên, đặc biệt là giáo viên khối 1, chúng tôi khuyến khích giáoviên học tập những kinh nghiệm hay qua sách báo, ti vi, …
1.2.2 Tạo điều kiện để bồi dưỡng năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên dạy lớp 1.
Trang 13Đội ngũ nhà giáo có vai trò quyết định đến sự thành bại của chương trìnhgiáo dục phổ thông mới Chương trình mới dù tốt nhưng nếu đội ngũ giáo viênkhông được bồi dưỡng, đào tạo bài bản thì sẽ không đạt được hiệu quả Vì vậy,ngoài quá trình giáo viên tự bồi dưỡng thì việc giao lưu học tập kinh nghiệm; đadạng các hình thức tập huấn, tổ chức hội thảo chuyên đề, mời chuyên gia đểtruyền đạt ý tưởng, tạo động lực để giáo viên thổi hồn vào bài giảng một cáchthiết thực và hiệu quả hơn.
- Tạo điều kiện bồi dưỡng năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ
cho giáo viên dạy lớp 1 qua các tiết chuyên đề của tổ, của trường.
Thực hiện công văn số 315/BGDĐT-GDTH ngày 16 tháng 4 năm 2020 vềhướng dẫn sinh hoạt chuyên môn cấp Tiểu học từ năm học 2020-2021, thực hiệncông văn 343/PGD&ĐT ngày 22 tháng 9 năm 2020 về hướng dẫn sinh hoạtchuyên môn cấp Tiểu học từ năm học 2020-2021, là người chịu trách nhiệm vềchuyên môn trong nhà trường, tôi đã cho thực hiện sinh hoạt chuyên môn theonghiên cứu bài học Sau khi tiếp thu những nội dung cần thảo luận trong năm học
về chương tình Giáo dục phổ thông được đề xuất từ giáo viên, tổ trưởng sẽ xâydựng kế hoạch thực hiện nội dung chương trình môn học/hoạt động giáo dụctheo tuần, học kì trong năm học trình Hiệu trưởng nhà trường phê duyệt thựchiện Năm học 2020-2021, là năm học đầu tiên thực hiện chương trình Giáo dụcphổ thông 2018 nên tôi đã đặc biệt ưu tiên các tiết tiết chuyên đề dành cho khối
1 Trong thời gian qua, riêng khối 1 cũng tổ chức được 8 tiết chuyên đề ở tất cảcác môn: Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội, Hoạt động trải nghiệm, Đạođức, Âm nhạc, Thể dục, Mỹ thuật Qua mỗi tiết chuyên đề ấy, sẽ giúp các đồngchí giáo viên đặc biệt là giáo viên khối 1 giao lưu, trao đổi về kinh nghiệm dạyhọc hữu ích nhất Ban đầu, khi những giáo viên khối 1 được lựa chọn dạychuyên đề thì tỏ ra rất ngại, lo lắng: vì phải mất nhiều thời gian chuẩn bị bài, cóthể trong tiết dạy giáo viên lo lắng không thể quan sát hết thái độ, hành động củatừng học sinh hoặc trong quá trình dạy học sợ bị sai sót dẫn đến hiệu quả tiếthọc không như mong muốn,… Nhưng khi được Ban giám hiệu động viên và giảithích về các tiết dạy chuyên đề theo nghiên cứu bài học là như thế nào thì giáoviên cũng vui vẻ đảm nhận tiết dạy chuyên đề ấy Một số các đồng chí trongkhối 1 còn đảm nhận dạy hai tiết chuyên đề như cô Vũ Lan, cô Trịnh Thủy Tôi
đã hướng dẫn các tổ sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học qua nămbước
- Bước 1: Xác định mục tiêu của bài học cần nghiên cứu trong kế hoạchcủa tháng là gì? Toàn bộ giáo viên trong tổ lựa chọn nội dung bài học trongchương trình mình dạy đề xuất bài học tham gia nghiên cứu
- Bước 2: Thống nhất lựa chọn trong các bài được đề xuất chọn ra bài họcchung nhất đảm bảo mục tiêu đã vạch ra
- Bước 3: Phân công nhóm soạn kế hoạch bài dạy (Có thể cùng góp ý củaBan giám hiệu nhà trường)
- Bước 4: Nhóm soạn kế hoạch bài dạy thống nhất nội dung để lên kếhoạch, đề cử giáo viên minh họa và đề nghị xếp lịch tiến hành dạy minh họa trênlớp
- Bước 5: Tiến hành dạy minh họa và thảo luận