PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆN BIÊN 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GD&ĐT NÔNG CỐNG
Trang 1
PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN
TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆN BIÊN 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GD&ĐT NÔNG CỐNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG “LỚP HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC”
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 2 THỊ TRẤN NÔNG CỐNG
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thủy Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Số 2 Thị Trấn SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý
Trang 2
2 Thực trạng xây dựng phong trào "Lớp học thân thiện, học
sinh tích cực " ở trường Tiểu học Số 2 Thị Trấn Nông
Cống
4
3.1 Làm tốt công tác tổ chức lớp học (Xây dựng Hội đồng tự
quản)
5
3.4 Tăng cường sự tham gia của học sinh trong các hoạt động
của lớp
11
3.6 Phối hợp với các lớp khác tổ chức các hoạt động ngoại
khóa
15
3.8 Xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa giáo viên và phụ
III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
Trang 32 Kiến nghị: 19
I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài:
Phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực ”
do Bộ GD & ĐT phát động từ năm học 2008 - 2009 Đây là phong trào lớn, cótác động tích cực đến việc xây dựng môi trường sư phạm, giáo dục ý thức, kĩnăng sống cho học sinh, thúc đẩy sự sáng tạo của thầy, trò trong dạy và học,hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện nhằm đào tạo nhữngcon người phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần
Phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực ”,ngay từ khi mới phát động đã được toàn ngành hưởng ứng sôi nổi, các nhàtrường của các cấp học trên phạm vị cả nước nói chung, tỉnh Thanh Hóa nóiriêng ra sức thi đua thực hiện và đã đạt được những kết quả nhất định
Trường học thân thiện, học sinh tích cực là sự kết hợp chặt chẽ, tích cựcgiữa nhà trường và cộng đồng nhằm hướng tới một môi trường giáo dục an toàn,bình đẳng, thân thiện, hiệu quả, tạo hứng thú cho học sinh tích cực học tập vàtham gia các hoạt động khác, góp phần đảm bảo quyền trẻ em, nâng cao chấtlượng giáo dục trên cơ sở tập trung mọi nguồn lực của nhà trường vì học sinhthân yêu Nơi đây học sinh được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình giáo dục,được phát huy tính chủ động, tích cực trong học tập và hoạt động xã hội
Trong môi trường trường học tập thân thiện, trẻ em đã cảm nhận được sựthoải mái khi việc học của mình vừa gắn với kiến thức trong sách vở, vừa thôngqua sự thâm nhập, trải nghiệm của chính bản thân trong các hoạt động ngoạikhóa, trong các trò chơi dân gian, các hoạt động tập thể vui mà học Trường họcthân thiện gắn bó chặt chẽ với việc phát huy tính tích cực của học sinh Trongmôi trường phát triển toàn diện đó, học sinh học tập hứng thú, chủ động tìm hiểukiến thức dưới sự dìu dắt của thầy cô giáo, gắn chặt giữa học và hành, biết thưgiãn khoa học, rèn luyện kỹ năng và phương pháp học tập, phát huy khả năng tựtìm hiểu, khám phá và sáng tạo của mình
Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế thị trường, sự phát triển nhanh của côngnghệ thông tin, sự xuống cấp về đức, về tài của học sinh trong những năm gầnđây đã khiến cho quan hê thầy trò, bè bạn trong trường học cũng có nhiều vấn
đề đáng báo động thì việc xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”
mà nòng cốt là “Lớp học thân thiện, học sinh tích cực” là một việc quan trọng và
rất cần thiết Vì “Lớp học thân thiện” được xem là “Tế bào sống”, là yếu tố quan
trọng của phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
Đặc biệt, đối với các trường Tiểu học, việc xây dựng “Lớp học thânthiện” có tác dụng rất lớn trong sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ,bởi học sinh Tiểu học, do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi nên các em rất hiếuđộng, ham thích tìm tòi, khám phá cái mới và rất nhạy cảm với tác động bênngoài Đặc biệt ở độ tuổi này, các em đã có nhu cầu phát triển mạnh về nhân
cách, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ Do đó,“Lớp học thân thiện” là một môi trường
học tập thuận lợi và giúp các em phát triển một cách toàn diện nhất Các em sẽ
Trang 4hình thành ý thức, thái độ, hành vi, thói quen liên quan đến những chuẩn mực vềđạo đức, về phát triển kỹ năng sống, về lao động thể chất và thẫm mỹ Rèn luyệncho các em những kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh như: kỹ nănggiao tiếp, ứng xử; kỹ năng tổ chức quản lý và tham gia các hoạt động tập thể kỹnăng tự giác học tập, tự kiểm tra đánh giá kết quả, tự rèn luyện; củng cố, pháttriển kỹ năng sống, các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác
xã hội
Trong những năm học qua, Trường Tiểu học Số 2 Thị Trấn đã tích cựchưởng ứng phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tíchcực” và đã đạt được một số thành tích đáng kể trong đó không thể không nhắcđến thành tích của việc xây dựng 'Lớp học thân thiện"
Vậy thế nào là một “Lớp học thân thiện” ? Làm thế nào để xây dựng đượcmột “Lớp học thân thiện”? Đó là nội dung tôi muốn được chia sẻ cùng đồng
nghiệp qua sáng kiến kinh nghiệm "Một số biện pháp chỉ đạo xây dựng "Lớp học thân thiện, học sinh tích cực" ở trường Tiểu học Số 2 Thị Trấn, huyện Nông Cống"
2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu các giải pháp và biện pháp để xây dựng "Lớp học thận thiện"nhằm tạo ra cho các em một không gian thân thiện: thân thiện giữa học sinh vớihọc sinh, giữa giáo viên với học sinh, giữa phụ huynh với giáo viên, thân thiệntrong môi trường học tập…Môi trường học tập thân thiện sẽ kích thích ở các emniềm say mê học tập, các em thích đến trường, thích hòa mình vào các hoạtđộng tập thể Từ đó giúp các em hình thành nhân cách con người mới trên nềntảng tri thức và sự thân thiện
3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:
a) Đối tượng nghiên cứu:
GV, HS trường TIểu học Số 2 Thị Trấn Nông Cống
b) Phạm vi nghiên cứu:
Các biện pháp và cách thức tổ chức xây dựng lớp học thân thiện
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Điều tra
- Quan sát
- Nghiên cứu tài liệu
- Thực hành
Trang 5II PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận:
"Lớp học thân thiện" là lớp học có không gian thân thiện, con người thânthiện, tích cực, có kĩ năng sống, ứng xử, giao tiếp tốt; có hiệu quả cao trongcông tác giảng dạy và học tập; giáo dục đạo đức, nhân cách học sinh
"Lớp học thân thiện, học sinh tích cực" là nền tảng vững chắc cho
"Trường học thân thiện, học sinh tích cực", là khơi nguồn cho mọi hoạt độngcủa lớp, là sức mạnh của sự đoàn kết, nhất trí
Xây dựng "Lớp học thân thiện" nhằm tạo ra nhận thức về “Không gianthân thiện” với các điều kiện cơ sở vật chất, cảnh quan phù hợp với yêu cầu giáodục và thỏa mãn tâm lý lứa tuổi học sinh, tránh những nguy cơ bất trắc, đe dọahọc sinh, tạo được “Tình cảm thân thiện” giữa các giáo viên giảng dạy và quản
lý lớp, giữa phụ huynh với giáo viên, giữa giáo viên với học sinh và giữa cáchọc sinh với nhau Từ đó, có sự “Hợp tác thân thiện và tích cực” cùng hướng tớimục tiêu tốt đẹp chung giữa các giáo viên, giữa giáo viên với học sinh và giữacác học sinh với nhau trên nền tảng tri thức, đạo đức, kĩ năng sống phù hợp vớitruyền thống dân tộc Tăng thêm sự hứng thú trong học tập của học sinh, hìnhthành nhân cách giáo dục học sinh trở thành “Con ngoan trò giỏi”, trở thànhngười có ích cho xã hội
Đối với lớp học được coi là thân thiện thì các em học sinh trong lớp phảiluôn có biểu hiện của tình cảm tốt đẹp, đối xử thân thiết và cởi mở với nhau.Như vậy, không thể có “thân thiện” nếu thiếu sự bình đẳng, thiếu dân chủ, viphạm pháp luật và đạo đức Cũng có thể không có thân thiện nếu xuất phát từmột phía “Thân thiện và tích cực” là hai khái niệm luôn đi đôi với nhau, bổsung và hỗ trợ cho nhau
2 Thực trạng xây dựng phong trào "Lớp học thân thiện - Học sinh tích cực " ở trường Tiểu học Số 2 Thị Trấn, huyện Nông Cống
Việc xây dựng "Lớp học thân thiện - Học sinh tích cực" trên thực tế ởtrường tôi có những thuận lợi và khó khăn sau:
2.1 Thuận lợi:
Ban giám hiệu nhà trường năng động, sáng tạo cùng đội ngũ giáo viên
nhiệt tình, tâm huyết với nghề nghiệp Trường Tiểu học Số 2 Thị Trấn là một
trong những trường trong địa bàn huyện luôn tích cực, dẫn đầu trong mọi hoạtđộng, phong trào của ngành giáo dục Ngay từ những năm đầu thành lập, cáchoạt động dạy học và giáo dục gắn liền với phương pháp dạy học tích cực đãđược áp dụng ở nhà trường: việc rèn kĩ năng sống cho học sinh được chú ý, luôn
là địa chỉ đáng tin cậy để phụ huynh tin tưởng gửi gắm con em mình học tập.Đây cũng là những điều kiện thuận lợi đầu tiên để nhà trường xây dựng trườnghọc thân thiện
Trang 6Đa số giáo viên đã trực tiếp đứng lớp nhiều năm, nhiệt tình, yêu nghề,luôn chú trọng đến việc xây dựng trường học thân thiên, đổi mới phương phápgiảng dạy và tiếp cận công nghệ thông tin vào giảng dạy.
Giáo viên chủ nhiệm luôn nhận được sự đồng tình ủng hộ của đại đa sốphụ huynh học sinh về việc rèn kĩ năng cho con em họ
Một số học sinh có năng lực học tập cũng như năng lực quản lí tốt, các emđều cùng lứa tuổi … điều đó giúp đỡ giáo viên rất nhiều trong công tác giáo dục
Học sinh chưa thực sự làm chủ trong quá trình học tập, vẫn có học sinh cònthiếu tập trung, chưa chăm học, chưa biết cách ứng xử thân thiện với mọi ngườixung quanh
Một số em chưa mạnh dạn hòa mình cùng tập thể, còn mắc cỡ, ngại ngùngtrong khi giao tiếp, sinh hoạt
Việc tham gia của cộng đồng xã hội, của hội cha mẹ học sinh ban đầu cònhạn chế
3 Giải pháp giải quyết vấn đề :
Xây dựng “Lớp học thân thiện” là một trong những khâu chủ chốt, quantrọng trong việc thực hiện xây dựng “Trường học thân thiện - Học sinh tíchcực” Để khơi dậy niềm đam mê học tập của học sinh bằng những bài giảng hấpdẫn, bằng những hoạt động tập thể vui vẻ, bổ ích, bằng môi trường lớp học sạch,đẹp Mối quan hệ giữa thầy và trò gần gũi và thân thiện hơn
Để góp phần cùng nhà trường xây dựng “Trường học thân thiện - Họcsinh tích cực", trong phạm vi đề tài này tôi xin trình bày một số kinh nghiệm chỉđạo đội ngũ giáo viên chủ nhiệm thực hiện tốt các biện pháp xây dựng "Lớp họcthân thiện - Học sinh tích cực" với những nội dung sau:
3.1 Làm tốt công tác tổ chức lớp học (Xây dựng Hội đồng tự quản):
Mặc dù không phải là trường thực hiện mô hình giáo dục mới VNEN,nhưng tôi nhận thấy mô hình mới này có những ưu điểm mà mình có thể ápdụng vào giảng dạy và giáo dục học sinh của trường mình Một trong những ưuđiểm đó là xây dựng hội đồng tự quản Xây dựng hội đồng tự quản là một biệnpháp giáo dục nhằm thúc đẩy sự phát triển về đạo đức, tình cảm và xã hội củahọc sinh thông qua những kinh nghiệm hoạt động thực tế của các em trong nhàtrường và mối quan hệ với những người xung quanh Hội đồng tự quản học sinhđược thành lập vì học sinh và bởi học sinh để đảm bảo cho các em tham gia một
Trang 7cách dân chủ và tích cực vào đời sống học đường, khuyến khích các em thamgia một cách toàn diện vào các hoạt động của nhà trường và tạo tinh thần đoànkết, hợp tác cho học sinh Hội đồng tự quản học sinh giúp các em phát triển các
kĩ năng: kĩ năng hợp tác, kĩ năng lãnh đạo ; đồng thời cũng chuẩn bị cho các
em ý thức trách nhiệm khi thực hiện quyền và bổn phận của mình Từ nhữngthông tin để thành lập hội đồng tự quản trên, giáo viên cần tiến hành thành lậphội đồng tự quản cho lớp ngay từ khi bắt đầu nhận lớp Hướng dẫn các em cáchthức bầu cử để các em được tự do, bình đẳng bầu chọn người mà mình cho là có
đủ năng lực và khả năng để làm các công tác của lớp Giúp các em hiểu đượccác khái niệm, chức danh và vai trò, trách nhiệm, quyền lực của hội đồng tựquản để các em biết được mình phải làm gì, làm như thế nào? Từ đó các emnhận thức trách nhiệm của từng cá nhân trong hội đồng tự quản trong việc thựchiện nhiệm vụ và phối hợp với các thành viên khác trong hội đồng tự quản đểquản lý, điều hành mọi hoạt động của lớp
3.2 Trang trí lớp học thân thiện.
Xây dựng trường, lớp "Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn” là một trong 5 nộidung của phong trào xây dựng “Trường học thân thiện - Học sinh tích cực” Vìvậy đối với lớp học, trước hết phải có môi trường sạch đẹp Không khí lớp họcsạch đẹp an toàn là yếu tố rất quan trọng thu hút các em đến trường đến lớp vớimột tinh thần hăng say và phấn khởi Muốn có môi trường lớp học sạch đẹp nhưmong muốn, chúng ta phải thực hiện tốt việc trang trí lớp học Đây là một trongnhững điều mà chúng ta cần quan tâm.Việc trang trí lớp học một cách sáng tạo,phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh sẽ giúp cho các em biết yêu và tạo ra cái
Giáo viên tập huấn kĩ năng làm nhóm trưởng cho học sinh
Trang 8đẹp, giúp các em có ý thức gìn giữ trường lớp của mình Cái khó là trang trí làmsao cho hài hoà, phù hợp, đẹp mà không tốn kém, màu sắc mà không loè loẹt,nhiều mà không rối Các góc được bài trí đẹp đẽ tao nhã, từ góc nghệ thuật đếngóc sáng tạo, mỗi lớp mỗi vẻ Các góc đó vừa là nơi các em có thể tìm tư liệutrong học tập vừa là nơi mà sản phẩm của các em được trưng bày một cách khoahọc, sáng tạo, sinh động từ những bài viết chữ đẹp, những bài thủ công, đếnnhững lời nhắc nhở học sinh các phòng học như khang trang hơn, sạch đẹphơn, gắn bó thân thiện hơn với thầy và trò
Mỗi một môn học trong nhà trường, phải có một góc để tìm tư liệu, trưngbày sản phẩm:
- Góc Toán: có thư viện Toán học ( ghi các công thức, quy tắc tính, cácbài toán hay ), các câu chuyện Toán học, các trò chơi Toán học (Đôminô, câu
cá, mèo uống sữa ), các biểu đồ, hay phần sưu tầm về các nhà Toán học
- Góc Tiếng Việt: Có các bài văn hay của các HS trong lớp, từ điển thànhngữ - tục ngữ, từ điển Tiếng Việt (các từ em hay gặp trong bài học), tập bài viếtchữ đẹp của các bạn trong lớp, mặt nạ đóng vai trong môn tập đọc
- Góc Tự nhiên và Xã hội: nơi sưu tầm tranh ảnh, sách nói về những điều
lí thú về tự nhiên: cây cối, thế giới động - thực vật,
- Góc Nghệ thuật: nơi trưng bày các sản phẩm thủ công, tranh vẽ của các
HS trong lớp
- Góc cộng đồng: Nơi trưng bày những sản phẩm, dụng cụ, trang phục …đặc trưng của người dân nơi học sinh sinh sống nhằm cung cấp cho các emnhững thông tin cơ bản về phong tục tập quán và công việc ngành ngề của ngườidân quê mình, từ đó xây dựng lòng tự hào, tình yêu quê hương, đất nước chohọc sinh
Ngoài ra, lớp học còn được trang trí bới góc khác: chúc mừng sinh nhật,Điều em muốn nói, đường em đến trường, ảnh chụp của các học sinh trong lớp, cáccâu khẩu hiệu thân thiện…
Như vậy, đến lớp các em được chào mừng, được thấy hình ảnh của mình
và bạn bè, các em sẽ có cảm giác đang bước vào một ngôi nhà chung mà trong
đó các em là những chủ nhân đích thực Các em tự tin hơn, đoàn kết hơn và chủđộng hơn trong các hoạt động ở lớp
Trang 9có cây xanh hoa tươi, các em sẽ yêu thích nơi học tập hơn, việc học của các em
vì thế cũng tốt hơn, thầy cô cũng có nhiều cảm hứng hơn trong giảng dạy
3.3 Xây dưng kĩ năng giao tiếp thân thiện.
Trang 10a GV luôn giao tiếp, ứng xử thân thiện với học sinh:
- Sử dụng lời nói, ánh mắt và cử chỉ thân thiện:
Lời nói là phương tiện giao tiếp bằng ngôn ngữ trực tiếp của người thầyvới học sinh Nếu giáo viên có được ngôn ngữ chuẩn, tế nhị, giàu hình ảnh vàđạt giá trị biểu cảm cao sẽ thu hút được học sinh chú ý trong tiết dạy Ngoài giátrị nội dung của ngôn ngữ, giáo viên còn phải diễn đạt nó bằng âm điệu phù hợp,các lệnh đưa ra phải rõ ràng, tạo được sự hào hứng, kích thích nhu cầu tìm hiểucủa học sinh
Ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ là những phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữnhưng cũng không kém phần quan trọng trong quá trình giao tiếp giữa giáo viênvới học sinh Khi giáo viên bước vào lớp, một nụ cười hiền hậu cùng với ánhmắt vui lướt qua toàn lớp học sẽ tạo ra những xúc cảm tâm lý, giúp các em thoảimái và tự tin để bắt đầu tiết học Trong tiết dạy, giáo viên cần di chuyển tronglớp học một cách hợp lí, không đứng quá lâu ở vị trí bàn giáo viên hoặc bụcgiảng sẽ tạo ra một khoảng cách biệt lớn với học sinh Khi học sinh làm bài hoặchoạt động nhóm, thầy cô nên đi xuống lớp vừa là để quan sát cụ thể cách làmviệc của học sinh vừa là để hướng dẫn kịp thời (nếu cần) Khi học sinh tổ chứccác hoạt động tập thể, có thể ngồi cùng các em ở phía dưới lớp, tạo sự chủ độnghoàn toàn cho học sinh
Trong quá trình dạy học, đặc biệt tránh những lời ra lệnh khô khan, những
cử chỉ thiếu thân thiện như đập thước kẻ xuống bàn, chỉ tay vào mặt học sinh Hãy để các em thấy được sự tôn trọng của thầy cô với mình
- Khen ngợi học sinh: Khen ngợi là việc làm không thể thiếu trong giáo
dục, đặc biệt là giáo dục tiểu học Khi học sinh làm được việc tốt thì phải khenngợi ngay để khích lệ, động viên Một lời khen có hiệu quả giáo dục gấp nhiềulần so với những lời chỉ trích, chê bai Đặc biệt với học sinh cá biệt thì lời độngviên, khen ngợi như là liều thuốc tinh thần giúp các em thay đổi hành vi theohướng tích cực Khen ngợi kịp thời không những làm thay đổi hành vi của họcsinh theo hướng tích cực mà còn là động cơ thúc đẩy quá trình học tập của các
em Nhiều khi chỉ một câu nói của thầy cô như lời khen chẳng hạn hay một lờikhuyến khích động viên đã làm thay đổi cả cuộc đời của các em Do vậy nêngiáo viên đừng tiết kiệm lời khen, hãy khen các em bất cứ tình huống nào Ví dụnhư: “ Chữ em viết có tiến bộ nhiều rồi đấy, nếu em chăm chỉ luyện viết thì mộtthời gian nữa chắc chắn em sẽ viết đẹp không thua kém bạn nào trong lớp “Cốgắng lên em nhé!” hoặc “Em có giọng hát tốt, em nên tham gia đội văn nghệ…”;
“Hôm nay, em rất giỏi Cô rất tự hào về em.”; Trong học tập, sự cần cù cóphần bù đắp cho sự thiếu thông minh Nếu khen ngợi, động viên kịp thời sẽ giúphọc sinh ham thích và dẫn tới chăm chỉ trong học tập Nếu các em chỉ cần cómột chút cố gắng thôi thì cũng đừng ngần ngại tiết kiệm lời khen Hãy cho các
em đôi cánh, hãy tin ở các em, cho các em hy vọng
- Tạo tiếng cười trong mỗi tiết học: “Tiếng cười là liều thuốc bổ” Tiếng
cười trong dạy học – giáo dục sẽ làm tan đi không khí căng thẳng của tiết học.Không những thế, tiếng cười còn tạo ra sự hưng phấn để kích thích suy nghĩ.Những người thông minh thường có tính hài hước, chính sự hài hước lại tác