Một số giải pháp hình thành và rèn luyện kĩ năng tự học cho học sinh lớp ghép 2 trình độ khu thành công trường tiểu học lũng cao huyện bá thước

có tích cực tự học, tự làm dưới sự hướng dẫn của thầy cô, mới tự trang bịcho mình kỹ năng học, kỹ năng làm, kỹ năng sáng tạo và kỹ năng sống –những kỹ năng cần thiết cho con người tiếp t

Mục lục

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HÌNH THÀNH VÀ RÈN LUYỆN KĨ NĂNG

Mở đầu

13

2.3.5.Huy động sự tham gia của các lực lượng giáodục trong và ngoài nhà trường để hỗ trợ việc tự học củahọc sinh lớp 5

có tích cực tự học, tự làm dưới sự hướng dẫn của thầy cô, mới tự trang bịcho mình kỹ năng học, kỹ năng làm, kỹ năng sáng tạo và kỹ năng sống –những kỹ năng cần thiết cho con người tiếp tục học hành sáng tạo suốt đời.

Để làm được điều đó trong quá trình học, người học phải tự đặt ra mục đíchhọc tập, kế hoạch học tập, tích cực tìm ra được cách học làm sao để đạtđược hiệu quả cao nhất, không những thế phải luôn hứng thú, say mê họctập, xem việc học là nhiệm vụ của mình cần phải hoàn thành

Đối với các trường ở địa bàn khó khăn, học sinh ở xa, với số lượng ít thì

được hình thành các lớp ghép “Lớp ghép và tổ chức dạy học lớp ghép là một thực tế kháchquan trong giáo dục tiểu học ở những địa bàn đặc biệt khó khăn Dạy học lớp ghép là hình thức tổ chức dạy học mà một giáoviên trong cùng một thời gian và không gian có trách nhiệm dạy học cho học sinhở hai hay nhiều nhóm trình độ (lớp) khác nhau nhằm đạt được mục tiêu giáo dụcđặt ra cho từng nhóm trình độ ” [3] Vì vậy cách tổ

chức dạy học ở các lớp ghép cũng rất khác với lớp đơn

Đầu năm học tôi được phân công giảng dạy lớp ghép 2 trình độ tại khuThành Công, 1 điểm lẻ của trường Tiểu học Lũng Cao, huyện Bá Thước.Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy các em chưa tích cực, tham gia vàoquá trình học tập, nhiều em còn rụt rè chưa chủ động trong việc lình hộikiến thức Lớp đặc thù là lớp ghép nên trong một tiết học luôn luôn có mộtnhóm trình độ này phải tự học còn giáo viên phải giảng dạy ở nhóm trình

độ kia Khi đó tôi thấy rằng các em ở nhóm được giao nhiệm vụ để tự giảiquyết vấn đề các em rất lúng túng, không tập trung suy nghĩ để giải quyếtnhiệm vụ của mình mà thường mất tập trung hoặc nghe ngóng sang lờigiảng của cô ở trình độ khác Từ đó đẫn đến chất lượng dạy học khôngđược như mong đợi Đó là hậu quả do các em không biết tự học, không biết

tự nghiên cứu và tự tìm hiểu kiến thức cho riêng mình

Tôi đã đem suy nghĩ của mình trao đổi với các giáo viên khác cùng dạylớp ghép nhiều trình độ trong trường và tôi thấy rằng các lớp ghép kháccũng có tình trạng như vậy nên chất lượng giáo dục cuối năm của các lớpghép thường thấp hơn các lớp đơn mặc dù có sĩ số học sinh ít hơn Hiện

nay cũng có rất nhiều biện pháp để nâng cao tính tự giác tự học cho họcsinh nhưng nó thường được áp dụng cho các lớp đơn còn lớp ghép thì lạichưa có đề tài nào Chính vì vậy giáo viên cũng còn rất lúng túng khi thựchiện.

Là một giáo viên giảng dạy ở lớp ghép, tôi rất băn khoăn và trăn trở:Làm thế nào để giúp các em có thể tự học, tự trang bị kiến thức cho mình

để từ đó nâng cao chất lượng học tập? Làm thế nào để học sinh khu lẻ, họcsinh lớp ghép có thể có năng lực ngang với học sinh khu trung tâm? Đó làđiều thôi thúc tôi thực hiện đề tài này

Từ thực tế trong năm giảng dạy lớp ghép 2 trình độ, tôi đó rút ra đượckinh nghiệm hình thành và rèn luyện kĩ năng tự học cho học sinh lớp ghépnhiều trình độ tương đối có hiệu quả, bước đầu được đồng nghiệp trongđơn vị nhà trường khích lệ và vận dụng Với tôi, thành công nhỏ này là sựkhích lệ, tôi phấn khích và tràn đầy hi vọng Vì vậy, tôi xin trân trọng giới

thiệu tới Hội đồng Khoa học các cấp, tới các đồng nghiệp “ Một số giải pháp hình thành và rèn luyện kĩ năng tự học cho học sinh lớp ghép 2 trình độ Khu Thành Công trường Tiểu học Lũng Cao huyện Bá Thước” Rất mong được sự đóng góp ý kiến của Hội đồng Khoa học các cấp và các đồng nghiệp

1.2 Mục đích nghiên cứu :

Hình thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng tự học trong quá trìnhhọc tập cũng như ý thức tự học trong cuộc sống hàng ngày

Trau dồi tinh thần trách nhiệm trong học tập, trong cuộc sống

Góp phần nâng cao chất lượng dạy học lớp ghép nhiều trình độ ở cáckhu lẻ

1.3 Đối tượng nghiên cứu :

- Kĩ năng tự học của học sinh lớp ghép 2 trình độ khu Thành Côngtrường Tiểu học Lũng Cao, huyện Bá Thước

1.4 Phương pháp nghiên cứu :

- Phương pháp quan sát:

- Phương pháp thực nghiệm:

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

- Phương pháp tổng hợp kinh nghiệm:

- Phương pháp đàm thoại:

- Phương pháp thống kê, tính toán:

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận:

“Tự học là quá trình tự mình hoạt động lĩnh hội tri thức khoa học và rèn luyện kĩ năng thực hành không có sự hướng dẫn trực tiếp của GV và sự quản lí trực tiếp của cơ sở giáo dục” [1] Tự học có thể bằng cách tự đọc

tài liệu, sách giáo khoa, nghe đài, xem truyền hình, tham quan bảo tàng,triển lãm…

Tự học là không ai bắt buộc mà tự mình tìm tòi, học hỏi để hiểu biếtthêm Có thầy hay không ta không cần biết Người tự học hoàn toàn làmchủ mình, muốn học môn nào tùy ý, muốn học lúc nào cũng được; đó mới

là điều kiện quan trọng Tự học có những tính chất đặc điểm cơ bản như:

chú trọng đến cách học và tính tự giác, tích cực trong học tập; tự mìnhquyết định việc lựa chọn mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức,phương tiện cho hoạt động học tập; tự mình lập kế hoạch và thực hiện kếhoạch học tập; tự mình kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh việc học tập củamình.[2]

Kĩ năng tự học là khả năng vận dụng có kết quả những kiến thức vàphương thức thực hiện của một người các hành động đã được lĩnh hội mộtcách tích cực, tự giác để chiếm lĩnh một lĩnh vực hiểu biết nào đó thành củamình [3]

Biện pháp phát triển kĩ năng tự học cho học sinh là cách thức giáo viênphối hợp với cá nhân và tập thể học sinh, cùng với các lực lượng giáo dụckhác để hướng dẫn học sinh thực hiện thuần phục các kĩ năng tự học mộtcách tự giác, tích cực để đạt mục đích học tập

Mục tiêu giáo dục phổ thông đã và đang chuyển hướng từ chủ yếu trang

bị kiến thức sang trang bị những kĩ năng, năng lực cần thiết cho các em họcsinh Phương pháp giáo dục phổ thông đã và đang được đổi mới theohướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học,phù hợp với từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, rèn kĩnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềmvui hứng thú học tập cho học sinh

Trong qua trình giảng dạy tôi nhận thấy rằng nếu học sinh có các kĩnăng tự học thì các em có tính chủ động hơn trong học tập và biết phấn đấuthi đua nhau để việc học có kết quả cao hơn Cũng từ việc làm cho học sinh

có các kĩ năng tự học, chính là người giáo viên đã áp dụng tốt phương phápdạy học tích cực và đã thực hiện tốt vai trò cao cả của người giáo viên

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến

2.2.1 Thực trạng của vấn đề:

Trường Tiểu học Lũng Cao nằm trên địa bàn xã Lũng Cao, một xã đặcbiệt khó khăn của huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa Trường có 5 điểmtrường với 1 khu chính và 4 điểm lẻ Nhà trường có 402 học sinh, 21 lớptrong đó có 6 lớp ghép nhiều trình độ Học sinh trong một lớp học nhưnglại có hai trình độ khác nhau, phụ huynh lại ít quan tâm đến việc học củacác con Do vậy, gây không ít khó khăn cho giáo viên, đòi hỏi người giáoviên phải tìm mọi cách để giúp đỡ các em Qua thực tế giảng dạy và làmcông tác chủ nhiệm nhiều năm, tôi nhận thấy rằng, muốn nâng cao đượcchất lượng dạy học trước hết phải hình thành và rèn luyện được kĩ năng tựhọc cho học sinh trong lớp

a Về phương pháp giảng dạy của giáo viên

Một bộ phận giáo viên vẫn còn chậm đổi mới, chưa theo kịp sự pháttriển nhanh chóng của khoa học công nghệ, chưa đáp ứng được những yêucầu đổi mới của giáo dục tiểu học Phương pháp dạy học chủ yếu vẫn theohình thức là truyền thụ kiến thức, chưa quan tâm nhiều đến việc sử dụngcác phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh

- Giáo viên chưa đầu tư nhiều cho tiết dạy, chưa có phương pháp hướngdẫn các em tự học và phát triển kĩ năng tự học cho học sinh tiểu học nhất lànhững học sinh ở các lớp ghép Đa số là làm thay hoặc sơ sài, không kích

thích, gây hứng thú cho học sinh trong quá trình diễn ra hoạt động học tập.

Đa phần học sinh lớp ghép là học sinh ở các điểm khó khăn nên các emthường rất nhút nhát, chưa sôi nổi trong học tập nên đôi khi giáo viên cũngcảm thấy chưa có động lực để thay đổi Nhất là phương pháp rèn luyện kĩnăng tự học của học sinh còn rất mơ hồ ngay cả đến một số giáo viên cũngchưa thực sự nắm rõ

b Kỹ năng tự học của học sinh

Thực sự phải nói rằng kĩ năng tự học của học sinh tiểu học còn rất hạnchế, đặc biệt là những học sinh phải học ở lớp ghép Hầu hết các em chỉbiết học khi có sự chỉ dạy của giáo viên mà chưa biết tự học để chiếm lĩnhkiến thức

- Vẫn còn một bộ phận học sinh cho rằng tự học chỉ dành cho nhữngbạn tài giỏi, thông minh

- Nhiều học sinh chưa xây dựng được động cơ đúng đắn nên tính tíchcực, tự giác, độc lập trong học tập chưa cao

- Đa số học sinh chưa biết lựa chọn phương pháp, hình thức, tài liệu,phương tiện tự học phù hợp

- Có học sinh còn lúng túng với một số kĩ năng tự học cần thiết nên sửdụng cách học không hiệu quả

- Nhiều học sinh chưa biết phân chia hợp lí quỹ thời gian để có thờigian tự học

- Tinh thần khắc phục khó khăn trong tự học của một số học sinh chưacao

Để khắc phục tình trạng này, đòi hỏi người giáo viên phải có kinhnghiệm và sáng tạo trong giảng dạy, phải thật kiên trì và nhẫn nại, giúp họcsinh nhận thức được tầm quan trọng của việc tự học

2.2.2 Kết quả thực trạng:

Vào đầu năm học 2020 – 2021, khi nhận chủ nhiệm lớp ghép 2 trình độ:trình độ 2 và trình độ 5 khu Thành Công, tôi đã nhận thấy được những vấn

đề về kĩ năng tự học của học sinh trong lớp Để có một cái nhìn đúng đắn

và khách quan về vấn đề này, từ đó đưa ra những biện pháp tối ưu nhất đểgiải quyết vấn đề, tôi đã tiến hành đi dự giờ, thăm tất cả các lớp ghép củatrường và tôi nhận thấy như sau:

Trong quá trình giảng dạy của giáo viên, tôi thấy các công việc: thườngxuyên kết hợp kiểm tra, đánh giá của giáo viên với tự kiểm tra, đánh giá,điều chỉnh của học sinh; tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học pháthuy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh; phối hợp với gia đìnhhọc sinh trong quá trình phát triển kĩ năng tự học cho học sinh; vận dụngvai trò của hoạt động Đội vào quá trình phát triển kĩ năng tự học cho họcsinh đang còn bị giáo viên xem nhẹ, chưa được sử dụng thường xuyên Điều tra các công việc có liên quan đến phát triển kĩ năng tự học chohọc sinh tôi nhận thấy: còn rất nhiều HS chưa làm được các kĩ năng: tự nêucâu hỏi và tự trả lời; tham gia các trò chơi có nội dung liên quan đến họctập; thảo luận với bạn bè về chỗ chưa rõ trong bài học, bài tập; tự kiểm tra

và điều chỉnh khi thấy kết quả tự học không đúng với kế hoạch đề ra

Vào cuối tháng 9/2020 tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng giáo dụccủa lớp tôi chủ nhiệm đồng thời xin phép nhà trường khảo sát thêm 1 lớpghép nữa trong khu Cao Hoong cùng 2 nhóm trình độ như lớp tôi Kết quảkhảo sát như sau

Bảng 1: Kết quả khảo sát lớp tôi chủ nhiệm

- Vẫn còn tình trạng cha mẹ học sinh vẫn phó mặc cho giáo viên việchọc tập của con mình, không yêu cầu các con tự học ở nhà để hoàn thànhnhiệm vụ mà giáo viên giao cho

- Chỉ mới một số ít cha mẹ tìm hiểu kiến thức, khả năng tư duy và tínhcách của con để giúp con tìm ra cách học phù hợp

- Còn rất nhiều cha mẹ chưa mạnh dạn trao đổi với giáo viên về nhữngviệc cần làm gì để hướng dẫn con tự học ở nhà

- Tự học hỏi thêm để có kiến thức, phương pháp giúp con tự học vàphát triển kĩ năng tự học mới chỉ là việc làm của 1 số nhỏ cha mẹ học sinh

- Có rất ít cha mẹ hợp tác, cùng chơi, cùng học với con

2.3 Một số giải pháp thực hiện :

Sau khi phân tích thực trạng và tìm hiểu được nguyên nhân của vấn đềtôi đã bắt đầu tìm tòi và thực hiện các giải pháp để giải quyết vấn đề trên

Và sau đây là những giải pháp tôi đã thực hiện có hiệu quả

2.3.1 Giải pháp 1: Nắm bắt tâm lý, tính cách, năng lực và hoàn cảnh của từng học sinh để giao nhiệm vụ tự học.

Ngay từ đầu năm học, khi nhận lớp tôi đã trao đổi rất kĩ với giáo viênchủ nhiệm cũ để tìm hiểu tâm lý, hoàn cảnh, năng lực của từng học sinhtron lớp Sau 1 tháng trong qua trình vừa giảng dạy vừa tìm hiểu học sinhthông qua rất nhiều cách khác nhau như quan sát các em khi học tập, mức

độ hoàn thành nhiệm vụ được giao cả ở lớp và ở nhà, trao đổi với bố mẹcác em, trao đổi với bác trưởng thôn tôi đã cơ bản nắm bắt được tâm lý,tính cách, năng lực, hoàn cảnh của từng em

Lớp tôi chủ nhiệm cùng trong một lớp nhưng có đến 2 trình độ ở 2 lứatuổi hoàn toàn khác nhau nên tâm lý của các em cũng có sự khác nhau rõrệt Với nhóm trình độ 2 lúc đầu năm các em khá nhút nhát, thấy giáo viênmới vào có vẻ khá sợ sệt Lúc này tôi chủ yếu trò chuyện, làm quen với các

em Các nhiệm vụ tôi giao chủ yếu ở mức đơn giản để các em có thể hoànthành được Sau khi học sinh hoàn thành được nhiệm vụ, tôi sử dụng hìnhthức khen thưởng dưới nhiều hình thức Những lời khen của tôi làm chocác em cảm thấy rất vui vẻ, thỉnh thoảng tôi còn thưởng cho những emhoàn thành tốt những chiếc bút xinh xắn để động viên các em và đó cũng làcách để làm cho học sinh khác biết cố gắng để được cô giáo tặng quà nhưcác bạn Sau khi các em đã dần quen với cách dạy học của tôi thì tôi lại cónhững yêu cầu cao hơn đối với học sinh khá giỏi đòi hỏi các em phải thực

sự cố gắng mới thực hiện được

Còn với nhóm học sinh ở trình độ 5 lớp tôi thì có cả đối tượng học sinhyếu, trung bình, khá, giỏi Có em dù học chưa tốt nhưng tôi thấy em ấycũng muốn thể hiện bản thân nếu có cơ hội Nên mới đầu tôi chỉ giao chocác em các bài tập vừa sức để các em có cơ hội thể hiện mình với bạn bè và

cô giáo Sau đó bằng lợi động viên khích lệ của cả bạn bè và giáo viên màbạn ấy đã dần dần học tốt hơn

Ví dụ: Trong lớp ghép có 2 trình độ của tôi thì tôi phải dành thời

gian giao việc riêng cho từng trình độ trong lớp chứ không giao việc kiểuchung chung là các em về tìm hiểu trước bài ở nhà Với những học sinh yếu

và trung bình thì chỉ cần tự làm được, học được những kiến thức đã học,đọc thêm sách giáo khoa cho bài mới Với những học sinh khá giỏi thì tôicho học sinh trả lời thêm các câu hỏi nâng cao mang tính khái quát về nộidung bài đã học và tìm hiểu kiến thức trong bài mới qua sách giáo khoa vàcác tài liệu khác nếu có Với những gia đình có điều kiện mua thêm sáchtham khảo thì tôi yêu cầu học sinh làm thêm các bài tập phù hợp với nănglực của các em trong sách tham khảo ấy Cụ thể vào thứ 2 tuần 3 sau khidạy xong tiết toán bài “ Luyện tập” của nhóm trình độ 5 và tiết tập đọc “Bạn của Nai Nhỏ (tiếp theo)” của nhóm trình độ 2 tôi đã tiến hành giao việc

cụ thể cho từng nhóm trình độ như sau:

- Với nhóm trình độ 5: Học sinh yếu và trung bình chỉ cần làm cácbài tập củng cố kĩ năng chuyển hỗn số sang phân số rồi thực hiện các phéptính đơn giản Còn với học sinh khá giỏi thì tôi giao cho các em làm thêm

2 bài tập giải toán có lời văn liên quan đến nội dung kiến thức vừa học Khiđến tiết kiểm tra bài cũ hôm sau tôi đồng thời cho cả 2 học sinh thuộc 2nhóm đối tượng trên lên làm bài Với cách làm đó tôi thấy các em rất phấnkhởi vì đã thể hiện được sự cố gắng của mình để được giáo viên và các bạnghi nhận

- Với nhóm trình độ 2: Học sinh đọc còn chậm thì tôi chỉ yêu cầu các

em về nhà luyện đọc nhiều hơn Với những học sinh đọc đã tương đối tốtngoài việc giao cho các em đọc bài thêm ở nhà tôi yêu cầu các em về nhà

kể lại những đức tính tốt của bạn của Nai Nhỏ trong câu truyện các em vừađọc Với học sinh giỏi tôi giao thêm cho các em xử lý một tình huống cụthể, đơn giản khi bạn mình gặp khó khăn thì mình sẽ làm như thế nào Đếntiết tập đọc hôm sau bao giờ tôi cũng kiểm tra việc tự học ở nhà của các emthông qua việc thực hiện các nhiệm vụ mà tôi đã giao Hình thức kiểm trachủ yếu của tôi đối với đối tượng nhóm trình độ này vẫn là để cho các em

tự trình bày sau đó sẽ dùng lời khen để động viên các em tiến bộ

Với cách giao việc tự học ở nhà dựa trên sự hiểu biết về tâm lý, nănglực, hoàn cảnh mỗi học snh như vậy tôi tin chắc các em sẽ thực hiện mộtcách đầy đủ Từ đó dần dần hình thành và rèn luyện kĩ năng tự học cho họcsinh.

2.3.2 Giải pháp 2: Xác định các nội dung phát triển kĩ năng tự học cho học sinh:

* Xác định mục đích, động cơ, thái độ học tập đúng đắn cho HS lớp ghép

Cần xác định cho học sinh mục đích học tập: Muốn đạt được kết quảhọc tập tốt, điều đầu tiên học sinh phải làm là xác định đúng đắn mục đíchcủa hoạt động, tức là phải trả lời được các câu hỏi: Học cái gì? Học để làmgì? Học bằng cách nào? Học ở đâu? Khi học sinh xác định đúng mục đích,động cơ tức là các em đã hiểu được mình phải học tập như thế nào, cóphương pháp học sao cho hiệu quả và chủ yếu tự học là chính

Ngay từ đầu năm học, khi đã xác định sẽ hình thành và rèn luyện kĩnăng tự học cho học sinh để nâng cao chất lượng giáo dục, tôi đã dành 2tiết nói chuyện với học sinh về những lợi ích của việc học mang lại chochúng ta Tôi nói rõ cho các em hiểu rằng chỉ có học tập mới thay đổi đượccuộc sống sau này của các em Nếu các em học tập tốt, có ý chí vươn lêncác em sẽ không phải sống vất vả như bố mẹ mình bây giờ Với các em làhọc sinh vùng khó khăn, điều kiện kinh tế còn nghèo nàn lạc hậu thì việchọc tập lại càng có ý nghĩ hơn bao giờ hết Tôi đã mang máy tính của mìnhvào và cho các em xem những bức ảnh, video có liên quan đến chủ đề màtôi đang trao đổi với các em Tôi cho các em xem những tấm gương vượtqua khó khăn vươn lên trong học tập để có cuộc sống tốt đẹp hơn vì tôinghĩ rằng mọi lời nói của tôi chỉ là lí thuyết sáo rỗng nếu các em khôngđược xem những người thật việc thật Nhìn những khuôn mặt háo hức, đôimắt ánh lên sự quyết tâm tôi biết mình đã thành công được bước đầu Saunày trong quá trình dạy học, thông qua các bài học, buổi sinh hoạt đầu tuầnhay sinh hoạt cuối tuần tôi đều khéo léo nhắc lại mục đích, động cơ, thái độhọc tập đúng đắn cho các em Với sự nhắc nhở liên tục như vậy tôi thấytinh thần học tập của các em đã được nâng lên rất nhiều Các em đã biết

ước mơ trở hành những giáo viên, bác sĩ Tất nhiên với đặc thù là lớp

ghép nhiều trình độ nên giáo viên khi thực hiện phải đưa ra những cái màtrình độ nào cũng hiểu được

*Bồi dưỡng kĩ năng nắm vững nội dung học tập cho học sinh

Nội dung tự học ngoài việc thể hiện trong tiết học, thời khóa biểu cầnđược xác định một cách rõ ràng theo mục tiêu bài học Trong mỗi tiết họctôi luôn luôn đặt ra mục tiêu cụ thể cho từng học sinh trong mỗi trình độcăn cứ vào năng lực và hoàn cảnh của từng em Ngoài nội dung bắt buộctrong trường, các em có thể tự học ở các nguồn thông tin khác, ở nhữngthời điểm thuận tiện nếu có điều kiện

Bồi dưỡng việc nắm vững nội dung tự học nhằm hướng cho nội dung

tự học của học sinh phù hợp với mục tiêu mà bài học đưa ra Ngoài ra, tôithường xuyên tư vấn nội dung tự học, hướng dẫn cho các em tự học để thựchiện được mục tiêu đã đề ra Nội dung tự học gồm:

- Hệ thống các nhiệm vụ tự học có tính chất bắt buộc học sinh phảihoàn thành.( Đây là nhiệm vụ tự học dành cho học sinh yếu, trung bình)

- Định hướng nghiên cứu, mở rộng và đào sâu tri thức từ những vấn đềtrong nội dung học tập ( Đây là nhiệm vụ của học sinh khá, giỏi)

Như với tôi, trước mỗi buổi lên lớp tôi luôn dành thời gian để soạnthảo bộ câu hỏi liên quan đến nội dung bài học theo từng mức độ phù hợpvới năng lực, sở trường của từng học sinh và với đối tượng là học sinh khágiỏi bao giờ tôi cũng đưa các nhiệm vụ cao hơn học sinh trung bình, yếu

Ở đầu tiết học bao giờ tôi cũng cho học sinh xác định mục tiêu cần đạt củabài học Sau đó với nhóm trình độ 5 tôi sẽ giao cho các em một phần hoặctoàn bộ câu hỏi về nội dung bài học mà tôi đã chuẩn bị cho các em để các

em nghiên cứu trả lời các câu hỏi từ đó sẽ chiếm lĩnh được kiến thức trongtiết học Còn với nhóm trình độ 2 tôi thường dành nhiều thời gian hướngdẫn, đưa ra số lượng câu hỏi tự học ít hơn vừa sức với các em Tất nhiênkhông phải cứ đưa ra câu hỏi, nhiệm vụ cho học sinh rồi thì giáo viên cóthể yên tâm chỉ khi đến hết tiết học mới kiểm tra Mà trong tiết dạy lớpghép phải có sự linh hoạt Sau khi đưa ra các câu hỏi để nhóm trình độ nàynghiên cứu giải quyết thì giáo viên phải nhanh chóng di chuyển sang nhómtrình độ kia để kiểm tra kết quả tự học của các em cho đến thời điểm đó,kểm tra xong lại tiếp tục ra nhiệm vụ và giáo viên lại sang nhóm trình độkhác Đó là sự linh hoạt của giáo viên trong 1 tiết dạy lớp ghép Nhưng nếuhọc sinh không biết tự học, không biết mình phải làm gì khi giáo viên đang

ở trình độ khác thì tiết học không thể nào đạt được mục tiêu như mongmuốn Vì vậy để tiết học được thành công và đạt được mục tiêu đề ra đốivới cả 2 nhóm trình độ thì không còn cách nào khác giáo viên phải cho họcsinh nắm vững nội dung học tập của mình để các em có mục tiêu để cốgắng hoàn thành

Như vậy mỗi học sinh nếu đã nắm vững được nội dung học tập củamình thì các em sẽ tích cực và cố gắng hoàn thành nhiệm vụ đó một cáchtốt nhất

* Bồi dưỡng kĩ năng lựa chọn phương pháp, phương tiện và thái độ học tập cho học sinh

Phương pháp học tập phải phù hợp với nội dung tự học Khi đã xácđịnh được nội dung tự học rồi người học cần lựa chọn và xác định cho bảnthân phương pháp, phương tiện học tập phù hợp nhằm nâng cao kĩ năng tựhọc Người học phải vượt khó khăn, quyết tâm thực hiện đúng kế hoạch tựhọc từng ngày, từng tuần, tranh thủ sự giúp đỡ của giáo viên, bạn bè, vàchủ yếu chính là bản thân mình cùng với các phương tiện hỗ trợ học tậpkhác để có hiệu quả

Trong thực tế việc này là tương đối khó, nhất là với các học sinh lớpghép ở các khu lẻ với điều kiện hết sức khó khăn về trang thiết bị học tập

Vì vậy, để hình thành và rèn kĩ năng học tập không những mình trò vượtqua khó khăn mà cả giáo viên cũng phải vượt khó Khi giao nhiệm vụ chocác em tự học ở nhà, ngoài việc tìm hiểu các kiến thức trong sách giáo khoathì cũng cần phải tìm hiểu thêm kiến thức của các tài liệu khác đối vớinhững em khá giỏi Vì vậy, khi giao nhiệm vụ gì cho học sinh tôi thường

phải chuẩn bị tài liệu liên quan đến nhiệm vụ, in ra và phát cho học sinh tìmhiểu giải quyết nhiệm vụ giáo viên đưa ra.

Ví dụ: Khi giao nhiệm vụ cho học sinh tìm hiểu về nhân vật Nguyễn

Tất Thành trong tiết lịch sử “ Quyết chí ra đi tìm đường cứu nước” tôi đã incho học sinh những tư liệu nổi bật về Bác để học sinh tìm hiểu thêm Ngoài

ra, tôi còn cho học sinh mượn đọc quyển “ Bút sen xanh” để học sinhtruyền tay nhau đọc và tìm hiểu Và tôi đã bất ngờ trước sự ham học củacác em Có em đọc quyển sách chỉ trong 2 ngày và đã tự mình ghi ra nhữngchi tiết nổi bật trong sách Sau khi đọc những điều mà các em ghi ra cũngnhư những chi tiết mà em nhớ, tôi nhận ra rằng những đứa trẻ này ham họcbiết bao nhiêu nhưng cũng thiệt thòi biết bao nhiêu Từ đó tôi cũng biếtrằng mình đã lựa chọn được một phương pháp dạy học đúng đắn Tôi mongsao cuộc sống của cha mẹ các em sẽ tốt hơn để các em có cơ hội được tiếpcận với những nguồn tri thức khác ngoài sách giáo khoa Và tôi cũng tựhứa với bản thân mình rằng trong thời điểm hiện tại tôi sẽ đồng hành cùngcác em, cùng các em vượt khó vươn lên trong học tập

Như vậy, nếu biết cách lựa chọn phương pháp, phương tiện tự học phùhợp sẽ giúp học sinh học tập đạt kết quả cao

* Bồi dưỡng các hoạt động tự học cho học sinh:

Tổ chức và hướng dẫn hoạt động tự học cho học sinh thông qua sựhướng dẫn của giáo viên, tự học sinh thực hiện theo cá nhân Ở trên lớp khihình thành kiến thức mới các em sẽ tự học thông qua sự hướng dẫn củagiáo viên Các nhiệm vụ giao về nhà các em sẽ vận dụng kiến thức đã học

để tự học cá nhân giải quyết vấn đề Cả hai hoạt động thống nhất nhau,nhằm mục đích cuối cùng là học sinh khi tiến hành tự học trong học tập sẽđạt hiệu quả cao, chất lượng

Tiến hành tổ chức các hoạt động tự học cho học sinh tôi giúp cho họcsinh hiểu được mình phải biết tự sắp xếp thời gian và công việc theo đúng

kế hoạch Các em có thể tự học theo nhóm, tự học cá nhân, học khi có sựgiúp đỡ của người khác Tự học không phải chỉ là ngồi vào bàn học mà cóthể học ở mọi nơi nếu thuận lợi

Ví dụ: như khi các em đi chăn trâu cũng có thể mang theo sách đi để

học, để đọc Các em có thể giải bài toán bằng cách dùng que viết lên nềnđất Quan sát cây cối, con vật, quanh cảnh xung quanh để chuẩn bị cho bàiviết văn

2.3.3 Giải pháp 3: Xây dựng các kỹ năng cho hoạt động tự học của học sinh lớp ghép

Biện pháp này giúp học sinh có được các kĩ năng tự học, tự nghiên cứutạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo, nắm vững tri thức,

kĩ năng kĩ xảo trong học tập và từ đó phát triển kĩ năng tự học của học sinh Thực tế cho thấy học sinh chưa nắm được các kĩ năng tự học một cách

rõ ràng, bên cạnh đó việc rèn luyện các kĩ năng tự học cũng chưa được họcsinh và giáo viên quan tâm đúng mức Trong khi để hoạt động tự học củahọc sinh đạt hiệu quả cao đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong học tập, họcsinh cần phải nắm vững nội dung và biết cách sử dụng các kĩ năng tự họcđảm bảo thực hiện mục tiêu hoạt động tự học Với đặc thù lớp ghép là lớp