các môn học cho các cấp học trong hệ thống giáo dục phổ thông, trong nhiềunăm gần đây tôi cũng rất quan tâm đến việc dạy kỹ năng sống cho học sinhthông qua lồng ghép vào các môn học và c
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lớ do chọn đề tài
Như chỳng ta đó biết, ở trường tiểu học, ngoài hoạt động giảng dạy và họctập, giỏo dục kĩ năng sống cũng giữ một vị trớ hết sức quan trọng trong quỏ trỡnhgiỏo dục trẻ em Nú gúp phần nõng cao chất lượng giỏo dục toàn diện, rốn luyệnthể chất nõng cao hiểu biết và đặc biệt nú là một mặt hoat động khụng thể thiếutrong việc hỡnh thành nhõn cỏch cho học sinh
"Kỹ năng sống" là khả năng làm chủ bản thân của mỗi ngời, khả năng ứng
xử phù hợp với những ngời khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trớccác tình huống của cuộc sống [Có thể nói kỹ năng sống chính là nhịp cầu giúpcon ngời biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh.Ngời có kỹ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàng trớc những khó khăn, thửthách; biết ứng ứng xử, giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp; họ thờngthành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chínhmình Ngợc lại ngời thiếu kỹ năng sống thờng bị vấp váp, dễ bị thất bại trongcuộc sống] (GDKNS trong cỏc mụn học ở Tiểu học - Tài liệu dành cho giỏo viờnlớp 3)
Nhưng thực trạng hiện nay, việc giỏo dục kĩ năng sống cho học sinh ở cỏctrường tiểu học cũn hạn chế, chưa cú nột chuyển biến rừ rệt, vỡ tư tưởng của phụhuynh và giỏo viờn chỉ chỳ trọng vào việc dạy kiến thức văn húa, việc dạy vàrốn kĩ năng sống cho cỏc em cũn mang tớnh hỡnh thức cho cú Giỏo dục kĩ năngsống chưa được quan tõm đỳng mức nờn đa phần học sinh ở cỏc cấp học phổthụng và cả những học sinh tốt nghiệp cỏc trường đại học kĩ năng sống cũn hạnchế, nhiều em hành xử những việc cơ bản nhất cũng khụng biết, một số học sinhcũn cú tớnh ớch kỉ khụng đoàn kết với bạn, nhiều em núi tự do với thỏi độ cử chỉchưa lễ phộp với người lớn…, chớnh vỡ thế trong những năm gần đõy vấn đề bạolực học đường cú nguy cơ gia tăng, học sinh vi phạm phỏp luật xuất hiện ở rấtnhiều lứa tuổi, điều này là nỗi lo của phụ huynh, thầy cụ và cả xó hội
Học sinh tiểu học, nhất là cỏc em ở cỏc lớp đầu cấp rất hiếu động, hay bắtchước, dễ bị lụi cuốn với cỏc diễn biến của mụi trường xung quanh khi cỏc emnhỡn thấy Vỡ vậy, đối với lứa tuổi này, giỏo viờn và cỏc bậc cha mẹ phải hết sứcquan tõm, gẫn gũi với cỏc em, phỏt hiện những biểu hiện lệch lạc, chia sẻ kịpthời những vướng mắc của cỏc em, dạy cho cỏc em biết phõn biệt cỏi đỳng, cỏisai, làm theo cỏi đỳng, ủng hộ cỏi đỳng, nhắc nhở cỏc em hành động theo chuẩnmực đạo đức và thúi quen đạo đức, phỏt huy tớnh tớch cực, tự giỏc, chủ động,sỏng tạo của cỏc em, tăng cường khả năng làm việc theo nhúm, vận dụng kiếnthức vào thực tiễn, đem lại niềm vui hứng thỳ học tập cho cỏc em Giỏo dục kĩnăng sống cho cỏc em là một vấn đề cần phải cú sự phối hợp chặt chẽ giữa giỏoviờn, phụ huynh và cỏc tổ chức hoạt động Đội trong nhà trường, địa phương.Giỏo dục kĩ năng sống là một chương trỡnh giỏo dục hết sức cần thiết với cỏc em
học sinh Chớnh sự cần thiết ấy, tụi đó chọn đề tài: “Một số giải phỏp nõng cao chất lượng giỏo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 3A trường Tiểu học Thị Trấn”.
Trang 2- Trang bị cho học sinh cỏc kĩ năng cơ bản: Học để biết, Học để làm, Học
để tự khẳng định mỡnh và Học để cựng chung sống
1.3 Đối tượng nghiờn cứu
- Nghiờn cứu tài liệu cú liờn quan đến việc rốn kĩ năng sống cho học sinhtiểu học
- Nghiờn cứu thực trạng việc giỏo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 3A,trường Tiểu học thị trấn Nga Sơn, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Húa
1.4 Phương phỏp nghiờn cứu
* Phương phỏp nghiờn cứu lớ luận:
- Đọc cỏc tài liệu cú liờn quan đến rốn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3
* Phương phỏp nghiờn cứu thực tiễn:
- Quan sỏt tỡnh hỡnh thực tế việc rốn luyện kĩ năng sống tại nhà trường
- Dự giờ đồng nghiệp
*Phương phỏp thực nghiệm:
- Vận dụng những kinh nghiệm dạy tại lớp
- Rỳt kinh nghiệm tại trường
2 Nội dung sỏng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lớ luận của sỏng kiến kinh nghiệm
2.1.2: Vai trũ của giỏo dục kỹ năng sống:
Trẻ em như một tờ giấy trắng, những gỡ được vẽ bờn trong tờ giấy trắng
đú sẽ tồn tại với trẻ đến suốt đời Chỳng ta vẽ thỏi độ, trẻ sẽ được thỏi độ.Chỳng ta vẽ nhõn cỏch, trẻ sẽ hỡnh thành nhõn cỏch Tiểu học là khoảng thờigian tốt nhất để vẽ nờn con người của trẻ, bởi đú là lứa tuổi trẻ mờ khỏm phỏ và
dễ tiếp thu nhất trong đời Rốn kỹ năng sống ở bậc tiểu học khụng chỉ giỳp trẻhỡnh thành nờn những hành vi tớch cực và khả năng nghi với mọi hoàn cảnh cuộcsống, tạo nờn bản lĩnh của người thành cụng sau này, mà cũn giỳp trẻ tự tin hơn
để khỏm phỏ và tận hưởng cuộc sống một cỏch trọn vẹn
Vậy, làm thế nào để chúng ta giáo dục kỹ năng sống cho học sinh?
[Giỏo dục KNS là giỏo dục cỏch sống tớch cực trong xó hội hiện đại, làxõy dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thúi quen tiờucực trờn cơ sở giỳp người học cú cả kiến thức, giỏ trị, thỏi độ và cỏc kĩ năngthớch hợp Giỏo dục KNS là một quỏ trỡnh giỏo dục cú mục đớch, cú kế hoạch vàbiện phỏp cụ thể, là một quỏ trỡnh lõu dài, phức tạp, đũi hỏi nhiều lực lượngtham gia, trong đú nhà giỏo dục đúng vai trũ cố vấn, nhà tổ chức, hướng dẫn,khuyến khớch và động viờn người học] (Giỏo dục KNS trong cỏc mụn học ởTiểu học – Tài liệu dành cho giỏo viờn lớp 3) và để thực hiện tốt Quyết định số2994/QĐ-BGDĐT ngày 20/7/2010 của Bộ Giỏo dục và Đào tạo triển khai giỏodục kĩ năng sống trong một số mụn học và hoạt động giỏo dục ở cỏc cấp học,dựa trờn cơ sở những định hướng nhằm tăng cường giỏo dục kĩ năng sống trong
Trang 3các môn học cho các cấp học trong hệ thống giáo dục phổ thông, trong nhiềunăm gần đây tôi cũng rất quan tâm đến việc dạy kỹ năng sống cho học sinhthông qua lồng ghép vào các môn học và các tài liệu về giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh Tiểu học song hiệu quả chưa đạt như mong muốn.
2.1.3.Yêu cầu của việc rèn kĩ năng sống đối với học sinh lớp 3
Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đạt kết qủa tốt thì giáo viên phảinghiên cứu, xây dựng đặt ra các yêu cụ thể phù hợp với từng lứa tuổi học sinh
Từ đó, qua công việc giảng dạy cũng như các hoạt động hàng ngày giáo viênphải theo dõi để phân định các nhóm kĩ năng còn hạn chế Trên cơ sở đó phânđịnh đúng các nhóm cần được bổ sung để giáo dục học sinh đạt đúng yêu cầu đề
ra
Nghiên cứu gần đây về sự phát triển của não trẻ cho thấy rằng khả năng giaotiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình,biết cách ứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề cơ bản mộtcách tự lập có những ảnh hưởng rất quan trọng đối với kết quả học tập của trẻ tạitrường
Kĩ năng sống được chia thành hai nhóm dưới đây:
Nhóm 1: Kỹ Năng giao tiếp – hòa nhập cuộc sống:
- Các em biết giới thiệu về bản thân, về gia đình, về trường lớp học và bạn
bè thầy cô giáo
- Biết chào hỏi lễ phép trong nhà trường, ở nhà và ở nơi công cộng
- Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi Thực tế trong nhà trường, thông qua môn Đạođức, các hoạt động tập thể HS được dạy cách lễ phép nhưng khi đi vào thực tế,nhiều em thiếu kỹ năng giao tiếp, không có thói quen chào hỏi, tự giới thiệumình với người khác, thậm chí có nhiều em còn không dám nói hoặc không biếtnói lời xin lỗi khi các em làm sai
- Biết phân biệt hành vi đúng sai, phòng tránh tai nạn Đây là kĩ năng quantrọng mà không phải em nào cũng xử lý được nếu chúng ta không rèn luyệnthường ngày
Nhóm 2: Kĩ năng trong học tập, lao động – vui chơi giải trí:
- Các kĩ năng nghe, đọc, nói, viết, kĩ năng quan sát, kĩ năng đưa ra ý kiếnchia sẻ trong nhóm
- Kĩ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh chung
- kĩ năng kiểm soát tình cảm – kĩ năng kìm chế thói hư tật xấu sở thích cánhân có hại cho bản thân và người khác
- Kĩ năng hoạt động nhóm trong học tập vui chơi và lao động
Dựa vào tâm lí lứa tuổi, đối với học sinh lớp 3, kĩ năng sống cần rèn luyện
Trang 42.2.Thực trạng của việc rèn kĩ năng sống trong trường tiểu học Thị Trấn Nga Sơn.
2.2.1: Công tác chỉ đạo, triển khai và tổ chức thực hiện:
Trong những năm gần đây, thực hiện các văn bản chỉ đạo của các cấpngành về việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Ban giám hiệu trường tiểuhọc Thị trấn Nga Sơn đã rất chú trọng, quan tâm sâu sát đối với việc giáo dục kĩnăng sống cho học sinh bằng cách tổ chức học chuyên đề lồng ghép kỹ năngsống vào các môn học và tổ chức rất nhiều các hoạt động ngoài giờ lên lớp, hàngtháng ban giám hiệu nhà trường kiểm tra kế hoạch của giáo viên tổng phụ tráchđội xây dựng , nhưng vẫn còn một bộ phận không nhỏ giáo viên chưa nắm vữngtầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Bởi vì:
- Giáo viên chưa nắm hết bản chất, nội dung, vai trò của giáo dục kĩ năngsống đối với học sinh tiểu học Giáo viên còn mơ hồ trong việc giáo dục kĩ năngsống cho học sinh, hiểu một cách đơn giản: dạy kĩ năng sống là liên hệ, là tuyêntruyền giáo dục lồng ghép trong các bài học ở các môn học nếu có liên quan
- Trong kế hoạch bài dạy của giáo viên đã có lồng phần nội dung giáo dục
kĩ năng sống, nhưng sơ sài, qua loa, chiếu lệ
- Mỗi giáo viên đều có kế hoạch hoạt động NGLL theo năm, tháng vàtheo chủ đề Hàng tháng có tổ chức cho học sinh hoạt động tuy nhiên còn giáoviên còn ngại đầu tư nên kết quả chưa cao.Việc tổ chức cho học sinh tham giasân chơi đầu tuần phó mặc cho Đội và học sinh tự tìm hiểu
2.2.2.Về phía học sinh:
Học sinh lớp 3A trường tiểu học Thị Trấn đa phần là học sinh xã ngoài và
có học sinh ăn bán trú, con của các gia đình có điều kiện khá giả, bố mẹ đều làcán bộ công chức nhà nước hoặc là những người đang làm kinh doanh nên cuộcsống vật chất của các em rất đầy đủ, mỗi gia đình chỉ có một đến hai con nên các
em được ông bà, bố mẹ cưng chiều, chăm sóc từng li từng tí, các em cần gì đềuđược ông bà, bố mẹ đáp ứng đầy đủ, do điều kiện công việc nhiều nên thời gian
mà bố mẹ gần gũi để chia sẻ những vướng mắc trong sinh hoạt hàng ngày củacác em còn ít, bố mẹ chỉ quan tâm đến việc văn hóa của con em mình, các mặtgiáo dục khác đều phó mặc cho giáo viên và nhà trường Chính vì vậy, học sinhlớp tôi rất tự tin về kiến thức văn hóa, còn trong sinh hoạt hàng ngày nhiều emthiếu nhiều kỹ năng sống như:
Kĩ năng giao tiếp: không có thói quen chào hỏi, tự giới thiệu mình vớingười khác, thậm chí có nhiều em còn không dám nói hoặc không biết nói lờixin lỗi khi các em làm sai, còn chơi một số trò chơi nguy hiểm trong nhà trường,Một số học sinh gặp thầy cô giáo khác trong và ngoài nhà trường không chàohỏi
Kĩ năng hợp tác: Một bộ phận học sinh các kĩ năng nghe nói, đọc, viết,chia sẻ trong nhóm, nói trược đám đông còn hạn chế
Kĩ năng ra quyết định: Một bộ phận học sinh còn có biểu hiện, việc làm khônglành mạnh với bạn trong trường: ăn cắp vặt, chia bè, gán ghép đôi, nói tục, ănquà…
Kĩ năng tự phục vụ: nhiều em chưa biết soạn sách vở theo thời khóa biểu,không biết cầm chổi quét lớp, không biết nhổ cỏ, dọn vệ sinh lớp học, sântrường, vệ sinh cá nhân, vệ sinh an toàn thực phẩm của một số em chưa cao…
2.2.3 Kết quả khảo sát kĩ năng sống của học sinh:
Trang 5Với những thực trạng trên, sau một tháng theo dõi học sinh, tôi đã phânnhóm, đánh giá về thực hiện kĩ năng sống của lớp 3A do tôi chủ nhiệm (tại thờiđiểm tháng 10 đầu năm học 2020 - 2021) như sau:
Vì vậy, để nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho học sinh vai tròcủa người giáo viên chủ nhiệm là quyết định Chính vì vậy tôi đã tìm tòi, nghiên
cứu, vận dụng một số biện pháp “ Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 3”
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
[Việc giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường được thực hiện thông quadạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục nhưng không phải làlồng ghép, tích hợp thêm KNS vào nội dung các môn học và hoạt động giáo dục;
mà theo một cách tiếp cận mới, đó là sử dụng các phương pháp và kỹ thuật dạyhọc tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh được thực hành, trải nghiệmKNS Với cách tiếp cận này, sẽ không làm nặng nề, quá tải thêm nội dung cácmôn học và hoạt động giáo dục; mà ngược lại, còn làm cho giờ học và hoạt độnggiáo dục trở nên nhẹ nhàng hơn, thiết thực và bổ ích hơn đối với học sinh Vìvậy, người giáo viên cần phải nắm được nội dung giáo dục KNS cho học sinhtrong nhà trường] (Giáo dục KNS – Tài liệu dành cho giáo viên lớp 3, trang 27.)
Giải pháp 1 Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống thông qua các môn học.
Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đạt hiệu quả, ngoài việc thực hiện
kế hoạch hoạt động theo chỉ đạo của nhà trường, tôi đặc biệt quan tâm đến việcdạy lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua các môn học trongtrường Đây là việc làm mà không phải giáo viên nào cũng quan tâm Giáo dục
kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 thông qua các môn học được đưa vào mục tiêu
cụ thể từng môn học, bài học mà tập trung nhiều nhất là môn Tiếng Việt, mônĐạo đức và môn Tự nhiên và Xã hội Bản thân tôi đã chú ý từ khâu soạn bài, tôi
đã nghiên cứu kĩ nội dung từng bài học và chọn nội dung giáo dục kỹ năng sốngphù hợp để đưa vào từng hoạt động trong bài dạy
a) Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua môn Toán:
Dạy theo hướng trải nghiệm , khám phá và phát hiện rèn kĩ năng sống Có
thể thấy rằng trong thực tế cuộc sống, những em học giỏi Toán thường khi lớn lên và trưởng thành, họ luôn là những người nhạy bén, linh hoạt và thành công
Trang 6Môn Toán rèn cho HS rất nhiều kĩ năng trong đó kĩ năng phân tích, tổng hợp, tư duy, tưởng tượng
Vì vậy, với thời lượng 5 tiết/ tuần, việc tích hợp để rèn kĩ năng sống cho các
em là vô cùng cần thiết Muốn vậy đòi hỏi mỗi giáo viên thông qua hoạt động học tập phải kích thích, lôi cuốn cho học sinh trải nghiệm, khám phá
Cho nên mỗi tiết học tôi thường giúp HS tự phát hiện, phân tích và vận dụng kiến thức theo 5 bước:
1 Gợi động cơ, tạo hứng thú
Ví dụ 2: Bác Hai đi chợ mua 2 kg gạo hết 20000đ, mua 3 bó rau hết 6000
đồng Hỏi mẹ mua 4kg gạo và 1 bó rau thì trả bao nhiêu tiền?
Học sinh có thể giải bài toán bằng cách rút về đơn vị song có em có khả năng tính nhanh thì sẽ nhận thấy mẹ mua gạo gấp đôi của bác Hai nên trả bằng
20000 x 2 = 40000 đồng, mua 1 bó rau bằng 2000 đồng Vậy mẹ phải trả là
42000 đồng
Như vậy thông qua các bài toán thực tế hàng ngày các em biết vận dụng các
kĩ năng tính toán linh hoạt hơn, thực tế và gần gũi với các em hơn
b) Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua môn Tiếng Việt:
Môn học này giúp học sinh nâng cao vốn ngôn ngữ khi nói và viết, ngoài ra thông qua môn học giúp học sinh có kĩ năng thuyết trình một vấn đề trước mọi người, có những lập luận chặt chẽ thuyết phục hoặc những câu chuyện, những bài tập đọc có ý nghĩa nhân văn giúp các em thấy cuộc sống đáng yêu, đáng được trân trọng và nhân ái, bao dung hơn
Trang 7[Giáo dục kĩ năng sống trong môn Tiếng Việt ở Tiểu học nhằm giúp họcsinh bước đầu hình thành và rèn luyện cho học sinh các KNS cần thiết, phù hợpvới lứa tuổi, giúp các en nhận thức được những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống,biết tự nhìn nhận, đánh giá đúng về bản thân để tự tin, tự trọng và không ngừngvươn lên trong cuộc sống; biết ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với ngườithân, với cộng đồng và với môi trường tự nhiên; biết sống tích cực, chủ độngtrong mọi điều kiện, hoàn cảnh] (TL GDKNS trong các môn học ở tiểu học –Dành cho GV lớp 3)
Mỗi phân môn trong môn Tiếng Việt đều tích hợp nội dung giáo dục kĩnăng sống nhất định cho học sinh Trong chương trình môn Tiếng Việt có nhiềubài thể hiện rất rõ kĩ năng sống như: Viết thư; giới thiệu về tổ học tập; báo cáo
về các hoạt động tháng của tổ, viết quảng cáo… Dạy những bài có nội dungnhư thế này, tôi đã dẫn dắt các em trải nghiệm cuộc sống một cách tự nhiên, nhẹnhàng, tôi luôn để học sinh thoải mái thể hiện suy nghĩ Có thể có câu trả lờichưa đúng, tôi không cho dừng ngay câu trả lời và cũng không tỏ thái độ phêbình mà cho học sinh nhận xét và trả lời giúp bạn, giáo viên là người uốn nắnsửa sai về từ, câu, để học sinh hiểu vấn đề, sau đó cho học sinh nói lại theo cáchhiểu của mình
Như vậy, môn Tiếng Việt rèn cho học sinh các kĩ năng: Tự nhận thức về
bản thân, lắng nghe tích cực, kiên định, đặt mục tiêu, giao tiếp cởi mở, tự tin,biết lắng nghe tích cực, thể hiện sự thông cảm…
Ví dụ 1: Bài tập đọc tuần 7: Tập đọc – Kể chuyện: Trận bóng dưới lòng đường.
* Các kĩ năng cần được giáo dục học sinh là:
- Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm: Thực hiện nếp sống văn minh, tôn trọngluật lệ giao thông
Kĩ năng ra quyết định : - Tôn trọng luật lệ giao thông để đảm bảo tínhmạng cho mình và cho người khác
* Phương pháp tiến hành:
- Sau khi cho học sinh trả lời câu hỏi :
Vì sao trận đấu phải dừng lại lần 1?
Vì sao trận đấu dừng hẳn?
-Tôi cho học sinh nhận xét về việc làm của các bạn
- Học sinh thảo luận theo nhóm 4, đóng vai:
- Cuối cùng cho học sinh ra quyết đinh: Nếu em là một trong các bạn chơitrận bóng đó em sẽ làm gì? Em nói gì với các bạn?
- Đại diện các nhóm khác nhận xét bình chọn nhóm đóng vai tốt
* Sau bài học, học sinh thấy việc cần thiết phải tôn trọng luật lệ giaothông hằng ngày thể hiện nếp sông văn minh đồng thời tuyên truyền lan tỏanhững việc làm, hành động đẹp trong thực hiện an toàn giao thông
c) Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua môn Đạo đức:
Nội dung môn đạo đức chứa nhiều nội dung liên quan đến kĩ năng sốngnhư kĩ năng giao tiếp, kĩ năng bày tỏ ý kiến, kĩ năng tự phục vụ và quản lí thờigian….Vì vậy, bất cứ nội dung bài đạo đức nào cũng hàm chứa những hành viđạo đức giáo dục hướng tới hành vi chuẩn mực, thói quen của học sinh
Khi dạy môn đạo đức, tôi vận dụng các phương pháp đặc trưng của bộmôn như bày tỏ ý kiến đồng ý hay không đồng ý, phương pháp sắm vai xử lí
Trang 8tình huống hoặc thảo luận nhóm… Tạo cơ hội cho học sinh tham gia thực hành,trải nghiệm nhiều kĩ năng sống phù hợp với lứa tuổi của trẻ Qua bài học, các
em biết cư xử đúng đắn như biết yêu thương, quan tâm chăm sóc ông bà; biếtđoàn kết với bạn bè trong nước và bạn bè Quốc tế; biết quan tâm, giúp đỡ hàngxóm láng giềng; biết giữ gìn và bảo vệ tài sản của công, phân biệt được nhữngviệc nên làm, những việc không nên làm,chia sẻ vui buồn với bạn bè…
Qua môn Đạo đức còn rèn cho học sinh kĩ năng biết giữ lời hứa, đảmnhận trách nhiệm về việc làm của mình, kỹ năng tự phục vụ bản thân không phụthuộc vào người lớn chủ động về thời gian để học tập và sinh hoạt đúng giờ,đảm nhận trách nhiệm đối với việc làm của bản thân, thông cảm với bạn bè, giaotiếp hợp tác với mọi người,…
Ví dụ: Dạy bài 2: Giữ lời hứa.
* Các kĩ năng cơ bản cần được giáo dục là:
+ Kĩ năng tư duy phê phán ( biết phê phán đánh giá những thái độ, việclàm không biết giữ lời hứa.)
+ Kĩ năng ra quyết dịnh phù hợp trong các tình huống thể hiện việc giữ lời hứa.+ Lập kế hoạch tự biết giữ lời hứa trong cuộc sống
* Phương pháp tiến hành:
- Tôi tổ chức cho HS thảo luận nhóm đôi ( nội dung bài tập 1)
- Sau đó, cho đại diện một số nhóm lên xử lí tình huống
Qua bài tập này, rèn cho học sinh kĩ năng việc giữ lời hứa sẽ làm cho mọingười tôn trọng và tin tưởng vào bản thân em
Hoạt động cuối của tiết một, học sinh liên hệ thực tế và tự đánh giá đượcnhững công việc mà bản thân đã làm được và những việc chưa làm được (Rèn
kĩ năng tư duy phê phán)
Đến tiết 2, học sinh biết lập kế hoạch mình sẽ giữ lới hứa với mọi người
và trong từng hoàn cảnh phù hợp trong trường hợp những việc làm sai trái thìphải biết dừng lại, khuyên can hoặc thậm chí kiên quyết không giữ lời hứa Tôicho lớp nhận xét, tuyên dương những học sinh đã biết giữ lời hứa, đồng thờicũng khuyến khích động viên những học sinh chưa biết giữ lời hứa Từ đó, giúpcho học sinh biết giữ lời hứa trong học tập với cô giáo, giữ lời hứa với bạn bè,người thân và mọi người xung quanh…
d.Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua môn Tự nhiên và Xã hội:
[Môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3, giúp học sinh nắm được một số kiến hức
cơ bản ban đầu về con người và sức khỏe, về số sự vật, hiện tượng trong TN –
XH Cùng với kiến thức cơ bản về con người, về TN – XH, việc giáo dục kỹnăng sống qua môn TN – XH sẽ góp phần không chỉ khắc sâu thêm kiến thứccủa môn học mà còn hình thành thái độ và hành vi tích cực, phù hợp, cần thiếtgiúp học sinh có thể ứng xử có hiệu quả các tình huống thực tế trong cuộc sống.](GDKNS trong các môn học ở Tiểu học – TL dành cho GV lớp 3)
Khi dạy môn Tự nhiên và Xã hội, giáo viên phải chuẩn bị công phu những
đồ dùng như tranh ảnh, vật thật Để tiết dạy đạt hiệu quả, giáo viên cần lựa chọnphương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa học sinh Giúp các em phát huytính chủ động độc lập sáng tạo gắn với đời sống xung quanh của trẻ Việc sưutầm được tài liệu, đồ dùng, thiết bị dạy học phong phú, đồng thời ứng dụng côngnghệ thông tin hiệu quả, tạo cơ hội cho các em chủ động, tích cực chiếm lĩnh
Trang 9kiến thức Giáo viên tạo điều kiện cho các em tham gia thực hành, tạo cơ hộicho các em được trải nghiệm, được trình bày trước các bạn trong nhóm haytrước lớp….Đây là cơ hội tốt nhất cho các em rèn kĩ năng sống.
Môn Tự nhiên và Xã hội rèn cho học sinh các kĩ năng sống chủ yếu: kĩ
năng tự nhận thức và xác định được giá trị của bản thân, ứng xử phù hợp liênquan đến sức khỏa của bản thân, kĩ năng tự phục vụ và tự bảo vệ, phát triển kĩnăng giao tiếp thông qua các hoạt động học tập, kĩ năng kiên định và từ chối, kĩnăng tư duy phê phán….…
Ví dụ: Dạy bài: Vệ sinh thần kinh
* Các kĩ năng cần được giáo dục là:
- Tìm kiếm và xử lí thông tin
- Kĩ năng kiên định thực hiện đúng các trạng thái tâm lí thoải mái vui vẻ
- Kĩ năng làm chủ bản thân: biết thực hiện giờ giấc đảm bảo, không chơiđiện thoại, điện tử quá nhiều; biết nói không với các chất kích thích
* Đồ dùng: Tranh minh họa sách giáo khoa, máy tính, đèn chiếu
* Phương pháp tiến hành:
- Hoạt động 1: Giáo viên chia nhóm, học sinh thảo luận 4: Quan sát tranh
và nêu hoạt động nào có lợi, hoạt động nào có hại cho cơ quan thần kinh
- Đại diện nhóm lên chỉ trên màn chiếu và phân tích các ở mỗi hình
- Hoạt động 2: Cho học sinh tìm hiểu những gì trong hình đưa vào cơ thể
có lợi hay có hại
- Hoạt động 3: Tổ chức trò chơi đóng vai: Có bạn hay người lạ mời bạncác chất gây nghiện như cà phê, thuốc lá, bia, ma túy
Qua bài học rèn cho học sinh kĩ năng kiên định thực hiện nói không vớichất gây nghiện, biết tham gia những hoạt động có lợi cho cơ quan thần kinh
Hoặc Dạy bài 26: Không chơi các trò chơi nguy hiểm.
* Các kĩ năng cần được giáo dục học sinh là:
+ Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin Biết phân tích, phán đoán hậu quảcủa những trò chơi nguy hiểm đối với bản thân và người khác
+ Kĩ năng làm chủ bản thân: có trách nhiệm với bản thân và người kháctrong việc phòng tránh các trò chơi nguy hiểm
* Đồ dùng: Tranh minh họa trong SGK
- Học sinh thảo luận nhóm bốn đưa ra các cách xử lí tình huống
- Đại diện một số nhóm lên đóng vai, nhóm khác theo dõi và đặt mình vàonhân vật trong tình huống nhóm bạn đưa ra và cùng thảo luận để đi đến lựa chọncách ứng xử có hiệu quả trong việc không chơi các trò chơi nguy hiểm
- Nhận xét, tuyên dương những học sinh có cách lựa chọn đúng
* Qua bài học, học sinh đã tự ra quyết định không tham gia các trò chơinguy hiểm đối với bản thân và người khác, luôn có ý thức phòng trách các tròchơi nguy hiểm ở cứ nơi nào
Trang 10Trò chơi: Tiếp sức trong giờ học Tự nhiên và xã hội
Giải pháp 2 Làm tốt công tác bồi dưỡng, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của giáo dục kĩ năng sống cho bản thân, phụ huynh của lớp phụ trách.
Muốn giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có hiệu quả, trước hết bản thângiáo viên phải hiểu và nắm vững vai trò của giáo dục kĩ năng sống với học sinhtiểu học Vì vậy, khi nhà trường triển khai các đợt tập huấn, bản thân tôi tích cựctham gia học tập với thái độ nghiêm túc, bên cạnh đó tôi đã không ngừng tự tìmtòi nghiên cứu tài liệu, dự giờ để học hỏi các đồng nghiệp về giáo dục kĩ năngsống cho học sinh và tự bồi dưỡng nhận thức của mình về giáo dục kĩ năng sốngđối với học sinh tiểu học là vô cùng quan trọng, Chính vì sự tự học, tự bồidưỡng như vậy, bản thân tôi tự nhận thấy rằng đói với việc giáo dục kĩ năngsống cho học sinh không phải tự một mình làm được mà phải có phối hợp vớiphụ huynh học sinh lớp phụ trách Vì vậy, tôi đã tuyên truyền về tầm quan trọngcủa việc giáo dục kĩ năng sống giúp cho các bậc phụ huynh nâng cao được nhậnthức để cùng phối hợp với giáo viên giáo dục các em đạt kết quả tốt nhất
- Đầu năm học, tôi học tập nghiên cứu chuyên đề rèn kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học, do Bộ Giáo dục- Đào tạo phát động; qua đó giúp tôi hiểu
được rằng chương trình học chính khoá thường cho trẻ tiếp xúc từ từ với cáckiến thức văn hoá trong suốt năm học, còn thực tế học sinh sẽ học tốt nhất khi cóđược cách tiếp cận một cách cân bằng, biết cách phát triển các kĩ năng nhậnthức, cảm xúc và xã hội Vì thế, khi học sinh tiếp thu được những kĩ năng giaotiếp xã hội và các hành vi ứng xử cơ bản trong nhóm bạn, thì các em sẽ nhanhchóng sẵn sàng và có khả năng tập trung vào việc học văn hoá một cách tốt nhất
- Trong buổi họp phụ huynh đầu năm học của lớp, tôi đã triển khai cáchđánh giá học sinh tiểu học theo thông tư 22 để phụ huynh cùng kết hợp theo dõiđánh giá
- Trước khi hội nghị phụ huynh đầu năm, tôi đã tìm hiểu, sưu tầm tài liệu
để trao đổi cùng với phụ huynh
Ví dụ: Trao đổi cùng với phụ huynh một số kĩ năng sống cơ bản của con
em mình như:
Trang 11+ Kĩ năng giao tiếp: Cần giúp các em về cách chào hỏi, nói lời cảm ơn,xin lỗi, biết quan tâm giúp đỡ, chia sẻ với mọi người…
+ Kĩ năng tự nhận thức: Giúp cho các em đang ở lứa tuổi lớp 2 thì nhậnthức việc học tập ở lớp, ở nhà như thế nào? Khi vui chơi nên chơi những trò chơ
có lợi, tránh những trò chơi nguy hiểm…
+ Kĩ năng ứng phó với tình huống căng thẳng: Giúp các em biêt một sốtình huống căng thẳng trong cuộc sống Biết cách ứng phó khi gặp tình huốngcăng thẳng…
- Hàng ngày ở trên lớp, tôi đã tạo ra các nhóm học tập theo từng đối tượng
để học sinh được đánh giá lẫn nhau Giáo viên tập trung đánh giá sự tiến bộ củahọc sinh, coi trọng sự động viên khuyến khích học sinh để giúp học sinh tích cực
và vượt khó trong học tập, rèn luyện, giúp học sinh phát huy tất cả những khảnăng đảm bảo công bằng, kịp thời và khách quan theo đúng thông tư 22
Học sinh học tập theo nhóm
- Bản thân tôi tự nhận thấy, khi đi sâu nghiên cứu giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh thì cần phải kiên trì, tâm huyết, dành nhiều thời gian cho công việcthì mới có kết quả như mong muốn Vì, giáo dục kĩ năng sống đóng một vai trò
vô cùng quan trọng đối với việc hình thành phát triển con người toàn diện
+ Nâng cao nhận thức cho phụ huynh để phụ huynh thấy được tầm quantrọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Chính sự thay đổi về nhậnthức mà các bậc phụ huynh đã đồng tình ủng hộ, thay đổi về phương pháp giáodục con cái, quan tâm đến hướng dẫn tập thói quen cho con
+ Học sinh chuyển biến rõ rệt về nề nếp, vệ sinh cá nhân, ý thức chấphành, lễ phép chào hỏi, vui chơi an toàn, thân thiện tự tin, tất cả học sinh lớp tôichủ nhiệm mạnh dạn tham gia học tập vui chơi…
Giải pháp 3 Tổ chức có hiệu quả hoạt động ngoài giờ lên lớp:
Hoạt động NGLL là một trong những nội dung giáo dục toàn diện họcsinh.Với mục đích là tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp nhằm khắc sâu các bộmôn văn hóa bằng cách tổ chức ngoài giờ học.Từ đó giúp các em trang bị đầy đủkhả năng để có thể hòa nhập xã hội Trong hoạt động này giáo viên chủ nhiệm làngười trực tiếp chỉ đạo, cố vấn và giúp các em hoàn thành được các kĩ năng cơbản như: kĩ năng giao tiếp, kỹ năng hoạt động, tự nhận thức bản thân, kỹ năngxây dựng quan hệ cá nhân….tạo cơ hội phát triển toàn diện nhân cách và các kĩnăng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi
Trang 12Nội dung hoạt động ngoài giờ lên lớp ở lớp 3 gồm 9 chủ đề theo từngtháng, đó là:
3 11 Biết ơn thầy giáo, cô giáo
Tùy vào từng chủ điểm và nội dung của chủ điểm do nhà trường và Đội
phát động để lựa chọn hình thức cho phù hợp tránh gây nhàm chán cho học sinh
a) Hoạt động văn hóa văn nghệ :
Đây là một loại hình hoạt động quan trọng, không thể thiếu được trongsinh hoạt tập thể của trẻ em, nhất là HS tiểu học Hoạt động này bao gồm nhiềuthể loại khác nhau: Hát, múa, thơ ca, kịch ngắn, thi kể chuyện, rung chuôngvàng, sân chơi đầu tuần Các hoạt động này góp phần hình thành cho các em kỹnăng mạnh dạn, tự tin trước đám đông đây là hoạt động được các em học sinhyêu thích và đặc biệt phù hợp với tâm lí lứa tuổi học sinh tiểu học Sau nhữnggiờ học căng thẳng, tham gia hoạt động văn hóa, văn nghệ sẽ giúp các em tăngthêm hiểu biết, sảng khoái tinh thần
Vì vậy, trong những dịp tổ chức chào mừng những ngày lễ lớn trong nămhọc hoặc hoạt động ngoại khóa do đội tổ chức, tôi luôn khuyến khích các emtham gia và cùng với sự ủng hộ giúp đỡ của phụ huynh nên các em tự nguyệntham gia với số lượng nhiều và luyện tập rất nhiệt tình
Học sinh múa hát trong buổi hoạt động ngoại khóa.
- Qua các dịp tham gia giao lưu các hoạt động văn nghệ kết quả của lớpđạt kết quả cao so với khối, nhưng điều mà bản thân học sinh và phụ huynh đềuphấn khởi vui mừng hơn cính là các em được tham gia vào các hoạt động chung