Một số biện pháp giúp học sinh làm tốt bài văn tả cảnh ở lớp 5 trường tiểu học định tường

Trong dạy học văn miêu tả, kĩ năng viết văn có vịtrí gần như quyết định đến sự thành công của bài làm văn miêu tả.. Đại đa số các em viết văncòn khô khan, việc sử dụng các từ ngữ còn vụn

Nội dung Trang

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỊNH TƯỜNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LÀM TỐT BÀI VĂN TẢ CẢNH

LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỊNH TƯỜNG

Người thực hiện: Bùi Thị Hồng Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Định Tường SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Tiếng Việt

YÊN ĐỊNH, NĂM 2021

1.1- Lý do chọn đề tài: 1

2.2 Thực trạng của việc làm tả cảnh của học sinh lóp 5 62.3 - Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 9

2.3.2 Hướng dẫn và xây dựng cho học sinh một dàn bài chung, dàn

bài chi tiết cho bài văn tả cảnh

10

2.3.3 Hướng dẫn học sinh rèn luyện miêu tả các bộ phận của cảnh và

viết thành đoạn văn

11

2.3.4 Hướng dẫn học sinh diễn đạt câu văn sinh động, có hình ảnh 13

1 - MỞ ĐẦU

1.1- Lí do chọn đề tài

Phân môn Tập làm văn là một môn học chính trong chương trình lớp 5, bảnthân tôi đang là giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạy, đón nhận chương trình thayđổi tích hợp kỹ năng sống vào môn Tập làm văn, môn đạo đức, khoa học,…nênbản thân cần phải nổ lực phấn đấu đảm nhiệm chức trách của mình đối với họcsinh

Tiếng Việt hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng: nghe, nói, đọc,viết để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi, thông quaviệc dạy và học Tiếng Việt góp phần rèn luyện các thao tác của tư duy Cung cấpcho học sinh những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên, con người, về văn hóa,văn học Việt Nam và nước ngoài

Học Tiếng Việt, học sinh được trang bị những kiến thức cơ bản và tối thiểucần thiết giúp các em hòa nhập với cộng đồng và phát triển cùng với sự phát triểncủa xã hội Cùng với môn Toán và một số môn khác, những kiến thức của mônTiếng Việt sẽ là những hành trang trên bước đường đưa các em đi khám phá, tìmhiểu, nghiên cứu thế giới xung quanh và kho tàng tri thức vô tận của loài người.Trong đó phân môn Tập làm văn là phân môn thực hành, tổng hợp của tất cả cácphân môn thuộc môn Tiếng Việt (Tập đọc, Luyện từ và câu, Chính tả, Kể chuyện).Chính vì thế, việc dạy và học Tập làm văn là vấn đề luôn cần có sự đổi mới.Không thể cứ áp dụng mãi phương pháp học hôm qua vào hôm nay và mai sau

Đổi mới việc dạy cũng thế, trong việc thừa kế cái cũ, cái vốn có đòi hỏiphải là một sự sáng tạo Với các phân môn khác của Tiếng Việt trong việc đổi mớinội dung và phương pháp dạy học chỉ rõ quy trình các bước lên lớp rất cụ thể rõràng Còn với phân môn Tập làm văn, các nhà nghiên cứu chỉ đưa ra quy trìnhchung nhất cho mỗi loại bài, chủ yếu vẫn là sự sáng tạo của giáo viên khi lên lớp.Còn việc học thì sao? Ngoài Sách giáo khoa Tiếng Việt thì hiện nay có rất nhiềuloại sách tham khảo cho học sinh, giúp cho học sinh có cái nhìn đa dang, phongphú hơn Song những cuốn sách tham khảo của phân môn Tập làm văn lại thườngđưa ra các bài văn mẫu hoàn chỉnh nên khi làm văn các em thường dựa dẫm, ỉ lạivào bài mẫu, có khi còn sao chép y nguyên bài văn mẫu vào bài làm của mình.Cách cảm, cách nghĩ của các em không phong phú mà còn đi theo lối mòn khuônsáo, tẻ nhạt Từ những lý do khách quan và chủ quan trên để khắc phục những hạnchế trong việc dạy Tập làm văn ở Tiểu học, góp phần nâng cao chất lượng dạy họctrong nhà trường

Trong phân môn Tập làm văn ở lớp 5 văn miêu tả chiếm thời lượng lớn nhất so với các loại văn khác Trong dạy học văn miêu tả, kĩ năng viết văn có vịtrí gần như quyết định đến sự thành công của bài làm văn miêu tả Học sinh không

thể tạo nên một bài văn miêu tả khi chưa biết kĩ năng viết văn là gì Chính kĩ năngnày sẽ giúp các em sử dụng tốt ngôn ngữ Tiếng Việt của mình để lột tả hết ý tưởng

cá nhân và rèn tư duy logic Đây sẽ là cơ sở để phác họa một cách chân thực vàsinh động nhất về đối tượng bằng lời văn của mình

Thực tế việc làm văn miêu tả nói chung và văn tả cảnh vật nói riêng ở trườngTiểu học Định Tường – Yên Định còn nhiều hạn chế Đại đa số các em viết văncòn khô khan, việc sử dụng các từ ngữ còn vụng về, chưa biết sử dụng biện pháp tu

từ để gợi tả nên câu văn chưa có “hồn” tức là chất lượng các bài văn đạt điểm cao

về môn Tiếng Việt còn rất hạn chế, do các em chưa biết cách quan sát một cách cụthể, tỉ mỉ những đặc điểm nổi bật của cảnh vật để tìm tòi khám phá ra được “cáimới”, cái nổi bật của văn miêu tả đó mà hầu hết các em chỉ tưởng tượng để viếtbài, dẫn đến những tiết Tập làm văn, viết văn miêu tả trở nên căng thẳng,khô khan, thiếu cảm xúc đã làm mất đi sự hứng thú trong học tập, sự sáng tạo và

óc tưởng tượng phong phú của các em học sinh

Từ những điều đã phân tích ở trên cho thấy việc rèn kĩ năng viết văn miêu

tả nói chung và văn tả cảnh nói riêng cho học sinh lớp 5 là vô cùng quan trọng vàđặt lên hàng đầu Nó tạo nền móng vững chắc cho quá trình tích lũy kiến thức củahọc sinh ở bậc học quan trọng này mà trong đó người giáo viên Tiểu học chính làngười thợ xây đặt những viên gạch đầu tiên cho tiến trình sau này của học sinh Vì

những lí do quan trọng đó nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp học sinh làm tốt bài văn tả cảnh ở lớp 5 trường Tiểu học Định Tường”.

Qua đó giúp giáo viên tự điều chỉnh phương pháp dạy học để tiết học diễn ra nhẹnhàng và có hiệu quả cao

1.2 - Mục đích nghiên cứu

- Giúp học sinh lớp 5 :

+ Rèn kĩ năng quan sát, tìm ý, lập dàn ý cho bài văn tả cảnh + Rèn kĩ năng dùng từ, đặt câu, viết đoạn, liên kết đoạn,diễn đạt lưu loát, mạch lạc

+ Rèn kĩ năng viết văn tả cảnh giàu hình ảnh, cảm xúc

- Giúp giáo viên khối 5 có một số kiến thức và kinh nghiệm khi hướng dẫn học sinh viết bài văn miêu tả nói chung và văn tả cảnh nói riêng

- Giúp bản thân tự học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn

1.3 - Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu việc dạy học tập làm văn tả cảnh ở lớp 5, đề xuất một số biệnpháp khi dạy văn tả cảnh ở lớp 5

Học sinh lớp 5C và 5D trường Tiểu học Định Tường

1.4 - Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp đọc sách và tài liệu

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết.

- Phương pháp điều tra khao sát thực tế

- Phương pháp quan sát khách quan

- Phương pháp thu thập thông tin

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

2 - NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 - Cơ sở lí luận

Phân môn Tập làm văn có vị trí đặc biệt trong quá trình dạy học tiếng mẹ đẻ

vì tập làm văn nhằm thực hiện mục tiêu cuối cùng, quan trọng là dạy học sinh sửdụng ngôn ngữ Tiếng Việt để giao tiếp, tư duy, học tập Thông qua môn tập làmvăn, học sinh vận dụng và hoàn thiện một cách tổng hợp nhứng kiến thức, kĩ năngTiếng Việt đã được học vào việc tạo nên những bài văn hay, giàu tính nghệ thuật Miêu tả là một trong những kiểu văn bản có vị trí quan trọng trong chươngtrình Tập làm văn Tiểu học lớp 5 Nó góp phần hình thành và phát triển tư duy chohọc sinh Tiểu học Học văn miêu tả, học sinh được rèn kĩ năng viết văn miêu tảgắn liền với quá trình tạo lập văn bản như: tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý; diễn đạtthành bài văn miêu tả Việc phân tích dàn bài, lập dàn ý, chia đoạn, quan sát đốitượng, tìm lí lẽ, dẫn chứng trình bày, tranh luận góp phần phát triển năng lựcphân tích tổng hợp của học sinh

Theo sách Tiếng Việt 5: “Văn miêu tả là vẽ lại bằng lời những đặc điểmnổi bật của cảnh, của người, của vật giúp người đọc, người nghe có thể hình dungđược các đối tượng ấy” Văn miêu tả là thể loại văn dùng ngôn ngữ để tả sự vật,hiện tượng, con người,…một cách sinh động, cụ thể như nó vốn có Đây là loại văngiàu cảm xúc, giàu trí tưởng tượng, sáng tạo của người viết Văn miêu tả là mộtbức tranh vẽ các sự vật, hiện tượng, con người bằng ngôn ngữ một cách sinh động,

cụ thể Nhờ có văn miêu tả, con người có thể lạc vào thế giới của những cảm xúc,những âm thanh, tiếng động, hương vị của những cánh đồng, khu rừng, làngquê…, thấy rõ tư tưởng, tình cảm của mỗi con người, mỗi sự vật Đó là sự kết tinhcủa các nhận xét tinh tế, những rung động sâu sắc mà người viết thu lượm đượckhi quan sát cuộc sống Bất kỳ một sự vật, hiện tượng nào trong cuộc sống cũng cóthể trở thành đối tượng của văn miêu tả nhưng không phải bất kỳ một sự việc nàocũng trở thành văn miêu tả Miêu tả không chỉ đơn giản ở việc giúp người đọc thấy

rõ được những nét đặc trưng, những đặc điểm, tính chất,…không phải là việc saochép, chụp lại một cách máy móc mà phải thể hiện được sự tinh tế của tác giảtrong việc sử dụng ngôn từ, trong cách thể hiện cảm xúc, tình cảm của tác giả đốivới đối tượng miêu tả Một bài văn miêu tả đạt được đỉnh của nó khi mà bằngnhững ngôn ngữ sinh động nào đó khiến cho người nghe, người đọc như cảm thấymình đang đứng trước sự vật, hiện tượng đó và cảm thấy như được nghe, sờ những

gì mà tác giả nói đến

Trong cuốn “Văn miêu tả và phương pháp dạy văn miêu tả”, tác giảNguyễn Trí đã nêu rõ ba đặc điểm của văn miêu tả: văn miêu tả mang tính thôngbáo thẩm mĩ, chứa đựng tình cảm của người viết; văn miêu tả mang tính sinh động,tạo hình; ngôn ngữ miêu tả giàu cảm xúc, hình ảnh Trong cuốn “Rèn kỹ năng sử

dụng Tiếng Việt” hai tác giả Đào Ngọc và Nguyễn Quang Ninh đã chĩ rõ ba đặcđiểm của văn miêu tả Đó là: Văn miêu tả là một loại văn mang tính thông báothẩm mỹ, trong văn miêu tả, cái mới, cái riêng phải gắn chặt với tính chân thật;ngôn ngữ trong văn miêu tả bao giờ cũng giàu cảm xúc, giàu hình ảnh, giàu nhịpđiệu, âm thanh,… Như vậy, hai tác giả đó nêu thêm một đặc điểm cũng rất quantrọng của văn miêu tả đó là, tính sáng tạo phải gắn chặt với tính chân thật.

Văn miêu tả là loại văn có tác dụng rất lớn trong việc tái hiện đời sống, nógiúp học sinh hình thành và phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát và khả năngđánh giá, nhận xét Tư duy hình tượng của trẻ cũng được rèn luyện và phát triểnqua việc sử dụng các biện pháp so sánh, nhân hoá

Tả cảnh là một thể loại văn bản mà trong đó, người viết dùng ngôn ngữ cótính chất nghệ thuật của mình để tái hiện, sao chụp lại hình ảnh cảnh vật với nhữngđặc điểm nổi bật của cảnh vật từ xa đến gần nhằm giúp người đọc, người nghe hìnhdung, tưởng tượng ra cảnh vật ấy thông qua các giác quan của mình… Đặc biệt trítưởng tượng của các em trong giai đoạn này bị chi phối mạnh mẽ bởi các xúc cảm,tình cảm, những hình ảnh, sự việc, hiện tượng để gắn liền với các rung động tìnhcảm Các em có lòng say mê văn học, hứng thú với việc dùng câu văn của mình đểbộc lộ một sự vật, một hiện tượng nào đó, có tình cảm và sự gắn bó với những đồvật, những loài vật xung quanh Từ đó các em có nhu cầu bộc lộ cảm xúc của mìnhtrước những sự vật, sự việc mà bản thân mình tiếp xúc hàng ngày Hoạt động sángtạo yêu thích của các em được thể hiện rõ trong làm văn Nếu được học theo mộtchương trình đúng, một phương pháp phù hợp thì các em tuổi này rất thích họcvăn Song đặc điểm tâm sinh lí học sinh tiểu học là dễ nhớ nhưng nhanh quên, sựtập trung chú ý chưa cao, trí nhớ chưa bền vững thích học nhưng chóng chán Tưduy của các em mang đậm nét cụ thể, trực quan, khả năng phân tích tổng hợp kém,vốn từ ngữ còn hạn chế nên phần lớn học sinh còn lúng túng, vụng về, gặp nhiềukhó khăn khi làm văn miêu tả nói chung và văn tả cảnh Số học sinh làm được mộtbài văn hay, có sáng tạo chưa nhiều

2.2 - Thực trạng của việc làm bài văn tả cảnh của học sinh lớp 5 ở trường Tiểu học Định Tường – Yên Định

2.2.1 - Kỹ năng quan sát, tìm ý cho bài văn tả cảnh của học sinh chưa tốt

Đây là những bài văn viết không phận loại, sắp xếp được hệ thống ý theo mộttrình tự lôgic hợp lí mà chỉ là một tập hợp các ý lắp ghép lại với nhau một cách cơhọc vụng về, làm cho bài văn trở nên lủng củng, rắc rối Thường những bài viếtthuộc dạng này, toàn bộ phần thân bài chỉ là một đoạn hỗn hợp với rất nhiều ý

Mỗi đoạn vẫn gồm rất nhiều ý và không xác định nổi nội dung Ví dụ: “Trước cổng trường là một cây đa to Sau đó đến cổng trường có in chữ Trường tiểu học Định Tân có những thanh sắt màu xanh đậm Nhìn vào trường em thấy có 2 cây

bàng ở bên cạnh và có 3 dãy nhà cao tầng Mỗi lớp có một cái tủ để đựng sách vở

và các đồ dùng khác và bảng để chúng em học bài Trên bàn cô còn có lọ hoa và sách vở của cô Trên đỉnh đầu có một tờ giấy in chữ Năm điều Bác Hồ dạy trên đó

có chữ Dạy tốt, Kỉ luật, Trật tự Mỗi cửa sổ có một bình hoa cảnh có điện và sau

đó là đến quạt trần Các bạn và các em nhỏ đang chơi ở sân trường Sân trường

có những bồn hoa to đẹp” Trình tự miêu tả được xác định từ ngoài vào trong:

trước cổng trường - cổng trường - vào trường nhưng người viết đã không phân tách

ra thành từng bộ phận của cảnh để miêu tả mà đi vào kể lể một cách tuỳ tiện Nếungười viết theo trình tự miêu tả như vậy để bao quát chung toàn bộ cảnh trường rồi

đi vào miêu tả một số đặc điểm cụ thể như sân trường, khu hiệu bộ, khu lớp học…thì bài viết sẽ đảm bảo sự mạch lạc và người đọc sẽ dễ dàng hình dung được cảnhtrí ngôi trường

Nguyên nhân: Học sinh chưa có được kĩ năng quan sát thực tế cảnh vật, khả

năng quan sát của học sinh không được thường xuyên rèn luyện, quá trình quan sátcòn hời hợt thiếu định hướng, thiếu tinh tế chính vì vậy học sinh chưa tìm ra đượcđặc điểm nổi bật của cảnh để tả Khả năng liên tưởng của học sinh còn hạn hẹp

2.2.2 - Học sinh chưa nắm chắc cách làm một bài văn miêu tả cảnh vật

do chưa hiểu kĩ dàn bài chung, chưa lập được dàn bài chi tiết

Nhiều học sinh chưa nắm chắc được cấu tạo chung của bài văn miêu tả cảnhvật dẫn đến bài làm chưa rõ 3 phần mở bài, thân bài, kết bài Ví dụ: bài của emNguyễn Tấn Long, em Nguyễn Thị Trang Cũng do chưa nắm chắc cấu tạo của bàivăn miêu tả cảnh vật mà học sinh sắp xếp ý còn lộn xộn, chưa tả theo một trình tự

hợp lý Ví dụ Em Nguyễn Tuấn Anh lớp tôi tả ngôi trường như sau: “Trường tôi

có những phòng học san sát nhau Vào tới trường có phòng đầu là phòng phụ trách đội,phòng thứ hai là phòng phòng Hiệu trưởng ,phòng thứ ba là phòng giao ban Trong phòng có một chiếc bàn dài và hàng chục chiếc ghế Bên dưới có phòng thư viên bên trong có bàn ghế cong cong như hình chữ L Bên cạnh có một cái tủ đựng toàn là sách và truyện thiếu nhi để các bạn đọc và mượn về nhà đọc cho đỡ buồn Phòng học gồm có từ 15 đến 18 chiếc bàn Trên bục có một bộ bàn ghế của thầy cô và có một chiếc bảng bên trên có ảnh Bác Hồ Sân trường có một cột cờ cao chót vót với lá cờ màu đỏ ngôi sao màu vàng Hai bên có bồn hoa và những chiếc ghế đá Bốn góc có bốn cây bàng”

Nguyên nhân : Do các em chưa nắm chắc dàn bài chung, chưa lập dàn bài

chi tiết cho bài văn dẫn đến bài làm của các em ý còn lộn xộn và chưa theo mộttrình tự hợp lý

2.2.3 Kĩ năng dùng từ, đặt câu, diễn đạt, dựng đoạn văn tả cảnh ở học sinh chưa tốt

Qua khảo sát tôi thấy cách dùng từ của nhiều em chưa chính xác và chưa phù

hợp Ví dụ: Sân trường to mênh mông thỏa thích cho chúng em chơi Học sinh đãdùng “to mênh mông” là không phù hợp Học sinh viết câu quá rườm rà, dài dòng

vì chưa biết vận dụng các dấu câu hợp lý.Ví dụ: Trong nhà em có rất nhiều thứ

như là có ba cái giường có hai cái tủ một cái bàn và một cái ti vi Học sinh ngắt

câu tuỳ tiện Ví dụ: Bên cạnh nhà em Có một dòng sông trong vắt Dòng sông rất dài Bài làm có tính kể lể Ví dụ: Trường em nằm trên một khu đất rộng Ngôi trường có những hàng cây bao quanh Trường em gồm hai 3 dãy nhà tầng Trường

có văn phòng, phòng thư viện, đoàn đội, đồ dùng, y tế học đường, bảo vệ Các lớp học có đủ quạt trần, bình nước, tủ để sách, tường lớp có khẩu hiệu, năm điều Bác dạy và các bức tranh do chúng em sưu tầm hoặc vẽ Đây không phải là văn miêu

tả Đây chỉ là sự liệt kê Vì thế nếu nói một cách chặt chẽ thì đoạn văn trên mangtính chất sinh học chứ chưa mang tính văn học

Nguyên nhân: Các em chưa hiểu rõ đặc điểm cơ bản của văn

miêu tả, chưa phân biệt được sự khác biệt giữa văn bản miêu tảvới các kiểu bài văn khác Khả năng quan sát và lựa chọn hìnhảnh để quan sát và miêu tả chưa tinh tế Kĩ năng lựa chọn từ ngữ,dùng từ, đặt câu, viết đoạn văn, kĩ năng diễn đạt,…còn hạn chế.Các em chưa biết cách sắp xếp ý khi viết bài, bố cục thiếu rõràng, chưa khoa học

2.2 4 Vốn từ nghèo nàn, bài văn không có hình ảnh cảm xúc

- Do vốn từ miêu tả còn nghèo nàn Chưa có thói quen tíchluỹ các từ ngữ gợi tả nên chất lượng bài viết chưa cao, nội dung sơ sài, diễnđạt lủng củng, khô khan, thiếu tính sáng tạo, thiếu sự hồn nhiên ngây thơ hoặc máymóc, rập khuôn các bài văn mẫu, không biết liên kết câu và lồng cảm xúc của bảnthân vào bài viết

- Không có thói quen sử dụng các biện pháp so sánh, nhânhoá khi viết văn Khả năng giao cảm với đối tượng miêu tả cònhạn chế; cảm xúc, tình cảm không tự nhiên, có sự gượng ép

- Trong tiết trả bài, học sinh chưa được sửa lỗi và tự sửa lỗi kĩcàng, đầy đủ; các em cảm thấy nặng nề, thất vọng về bài viết củamình Các em chưa thực sự cảm thấy yêu môn học

- Một số học sinh chưa xác định được trọng tâm của đề bài văn tả cảnh nênđoạn viết của các em không biết viết bắt đầu từ đâu, phải viết những gì, viết nhưthế nào, thậm chí viết còn sai đề, xa đề Các em còn rất lúng túng khi làm một bàivăn miêu tả con vật vì thế dẫn đến kết quả đạt được chưa cao

- Các tiết Tập làm văn chính khoá GV đã dạy các em viết từng phần, miêu tảtừng bộ phận nhưng nhiều em chưa biết tổng hợp để viết thành bài văn hoàn chỉnhdẫn đến bài viết chưa đạt yêu cầu.

* Sau khi nắm được thực trạng dạy và học kiểu bài văn tả cảnh ở lớp 5, tôi đã

tiến hành khảo sát ở hai lớp 5C và 5D để kiểm tra khả năng làm bài văn tả cảnhcủa các em

Để kiểm tra bài làm của học sinh tôi cho các em làm bài văn với đề bài sau:

Đề bài: Hãy tả ngôi trường thân yêu của em

Sau khi kiểm tra, tôi đã chấm bài và thu được kết quả như sau:

Qua khảo sát tôi thấy khả năng làm bài văn của các em còn nhiều hạn chế

Số học sinh làm bài văn được điểm 9, 10 không cao, mặc dù vẫn biết rằng để làmđược bài văn đạt điểm 9, 10 là rất khó Số học sinh đạt điểm 7, 8 cũng quá ít Vớicác em được điểm 7, 8 tuy các em đã nắm được yêu cầu và nội dung của đề bài, bốcục rõ ràng, cũng đã biết lồng cảm xúc khi miêu tả nhưng các em chưa biết miêu tảnhững đặc điểm nổi bật của cảnh vật đó, còn miêu tả chung chung, chưa biết sửdụng một số biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hoá dẫn đến bài văn miêu tảchưa sinh động Các em đạt điểm 5, 6 thì mới làm được bài văn với đủ 3 phần: mởbài, thân bài, kết bài Bài văn mang tính kể lể, liệt kê các bộ phận của cảnh vật chứchưa biết miêu tả đặc điểm nổi bật của cảnh vật Còn các bài văn bị điểm dưới 5 thìchưa có bố cục rõ ràng, sắp xếp ý lộn xộn, diễn đạt dài dòng Đặc biệt một số emmới chỉ viết dưới dạng đoạn văn 8 đến 10 câu Về mặt cấu tạo câu các em cũngcòn mắc rất nhiều lỗi về thành phần câu, về nghĩa của câu,…

Kết quả này cũng cho thấy một phần nào đó sự quan tâm của giáo viên trongviệc rèn luyện kỹ năng làm bài văn và mở rộng kiến thức cho học sinh còn hạnchế

Từ thực trạng trên tôi thấy cần phải cung cấp kiến thức và hướng dẫn cho họcsinh kỹ năng làm bài văn tả cảnh để học sinh làm tốt dạng văn này

2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Hướng dẫn học sinh quan sát, tìm ý

Như chúng ta đã biết: Quan sát là sử dụng các giác quan để xem xét, nhậnbiết sự vật, hiện tượng Có quan sát tốt, quan sát theo trình tự hợp lý học sinh mớiviết được bài văn hay Một số học sinh do chưa nắm được phương pháp quan sátnên dẫn đến bài văn miêu tả có nội dung sơ sài, mang tính liệt kê, chưa làm nổi bậtđược đối tượng miêu tả.

Thực trạng cho thấy ở các tiết luyện tập quan sát giáo viên chưa cho họcsinh quan sát trực tiếp cảnh vật được miêu tả mà đa phần học sinh suy nghĩ và nhớlại những gì mình đã nhìn thấy từ cảnh vật đó rồi ghi lại Vì vậy nội dung quan sátđược học sinh ghi lại theo trí nhớ nên đôi khi có những chi tiết chưa thật chính xác Với bản thân tôi khi dạy tiết quan sát, tôi thường tổ chức cho học sinh quansát trực tiếp cảnh vật rồi ghi lại kết quả quan sát vào giấy Trước ngày học tiếtquan sát tôi giao nhiệm vụ cho học sinh: “Em hãy quan sát ngôi trường” Với yêucầu này học sinh sẽ có thời gian chuẩn bị và quan sát được cảnh mà em thích vàlưu ý học sinh ghi lại những điều quan sát được theo hướng dẫn của cô

Khi dạy tiết Luyện tập tả cảnh tôi thường hướng dẫn học sinh

- Xác định đối tượng quan sát

- Chọn cho mình trình tự quan sát hợp lý Tôi thường gợi ý cho học sinh lựachọn các trình tự quan sát như:

Quan sát từ bao quát đến từng bộ phận, từ bộ phận chủ yếu đến các bộ phậnthứ yếu,…

Quan sát trình tự tâm lý: Thấy nét nào nổi bật thu hút bản thân, gây cảm xúcmạnh thì quan sát trước, các bộ phận khác quan sát sau

Điều quan trọng là phải rèn cho học sinh của mình nhìn sự vật miêu tả bằngtâm trạng của mình, cảm xúc của mình để thấy được những điểm nổi bật, riêngbiệt của cảnh vật mình tả Biết dừng lại ở những bộ phận chủ yếu, trọng tâm đểquan sát nhằm phân biệt được cảnh vật mình tả với cảnh vật khác cùng loại

Mặt khác, khi hướng dẫn học sinh quan sát cần hướng dẫn học sinh sử dụngcác giác quan để quan sát Thông thường khi quan sát các em chỉ dùng mắt để quansát, vì vậy kết quả thu được thường gắn liền với thị giác như: hình dáng, màu sắc,

độ gần, xa Khi hướng dẫn quan sát tôi còn hướng dẫn các em dùng mắt để quansát, kích thước, màu sắc Giáo viên cần hướng dẫn các em dùng mũi dể ngửihương thơm của cỏ cây, dùng tai để nghe âm thanh của sự vật, dùng làn da để cảmnhận hơi thở, cảm nhận làn gió thổi, không khí, Sau khi hướng dẫn học sinhquan sát, giáo viên cần hướng dẫn học sinh ghi lại những điều mình quan sát đượctheo một trình tự hợp lý Tôi thường hướng dẫn học sinh ghi lại những điều các

em quan sát được theo dàn bài chung của bài văn tả cảnh

Tóm lại, mỗi một người giáo viên cần phải hiểu rằng: Hướng dẫn học sinhquan sát là một bước làm rất quan trọng trong tiết Tập làm văn miêu tả nói chung