Chức vụ: Cán bộ Thư viện Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Xuân Cẩm SKKN thuộc lĩnh vực: Thư viện THANH HÓA NĂM 2021 MỤC LỤC Mục lục Trang SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CA
Trang 1Chức vụ: Cán bộ Thư viện
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Xuân Cẩm
SKKN thuộc lĩnh vực: Thư viện
THANH HÓA NĂM 2021
MỤC LỤC
Mục lục
Trang
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CỘNG TÁC VIÊN THƯ VIỆN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC XUÂN
CẨM - THỊ TRẤN THƯỜNG XUÂN –
HUYỆN THƯỜNG XUÂN
Người thực hiện: Trần Thị Huyền Chức vụ: Cán bộ Thư viện
Đơn vị công tác: Trường TH Xuân Cẩm SKKN thuộc lĩnh vực: Thư viện
THANH HOÁ NĂM 2021
Trang 21.3 Đối tượng nghiên cứu 2
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thực trạng công tác hoạt động Tổ cộng tác viên Thư viện ở
trường Tiểu học Xuân Cẩm, huyện Thường Xuân trước khi áp dụng
sáng kiến kinh nghiệm
4
2.3 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động của tổ cộng
tác viên thư viện ở trường Tiểu học Xuân Cẩm, huyện Thường
Xuân
5
2.4 Hiệu quả của công tác xây dựng tổ cộng tác viên thư viện ở
trường Tiểu học Xuân Cẩm, huyện Thường Xuân 14
Tài liệu tham khảo
Trang 3“Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” là Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa XI
Thực hiện tinh thần nghị quyết trên, trong công cuộc xây dựng và đổi mới nền giáo dục của nước ta hiện nay việc nâng cao chất lượng dạy và học đóng vai trò rất quan trọng Vì muốn đất nước phát triển một cách toàn diện thì cần phải đào tạo những con người “Lao động, tự chủ,và sáng tạo” có năng lực thích ứng với nền kinh tế thị trường cũng như biết giải quyết những vấn thường gặp trong cuộc sống Nhưng để thực hiện được nhiệm vụ cao cả đó thì không thể thiếu vai trò sách, báo của thư viện trường học
Thư viện là trung tâm văn hóa của nhà trường, thư viện góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy cho giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản cho học sinh đồng thời rèn luyện cho các em thói quen tự học tự chiếm lĩnh tri thức Vì giáo viên cần sách trau dồi kiến thức, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, còn học sinh cần sách để học tập và tham khảo
Song thực trạng học sinh đến với Thư viện sách báo với niềm đam mê tìm tòi học hỏi còn hạn chế, chủ yếu chỉ mới thu hút học sinh khá, giỏi có lòng ham
mê đọc sách báo và một số ít học sinh thích đọc các loại truyện mang tính giải trí hoặc học sinh chỉ đến Thư viện sau những buổi giới thiệu sách mới, các em chưa có phương pháp đọc sách, chưa thấy hết giá trị tầm quan trọng của từng cuốn sách đặc biệt là những cuốn sách báo giúp cho các em trong học tập
Trăn trở trước thực trạng trên và trước sự bùng nổ công nghệ thông tin như, Zalo, facebook, game online với nhiều trò chơi hấp dẫn, đa dạng và phong phú đã lôi cuốn bạn đọc, làm cho bạn đọc đến thư viện đọc sách báo, tìm tòi kiến thức ngày càng hạn chế Việc đọc sách không đúng mục đích, không phù hợp với lứa tuổi, như các em chỉ thích xem tranh, hình ảnh chứ không muốn đọc, không hiểu nội dung cuốn sách nói gì Không tham gia vào các hoạt động của trường, lớp… Tất cả những yếu tố trên không những ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến tâm hồn của các em
Với vai trò là phục trách Thư viện chuyên trách, có tâm huyết với nghề Xác định được điều này, tôi cảm thấy băn khoăn là làm thế nào có cảm giác gần gủi thân thiện… giúp các em đến với Thư viện Từ nhận thức trên cũng như tìm hiểu thực tiễn thực trạng công tác hoạt động của tổ cộng tác viên thư viện ở
trường tôi, từ đó tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất
lượng hoạt động của tổ cộng tác viên thư viện ở trường Tiểu học Xuân Cẩm huyện Thường Xuân”
1.2 Mục đích nghiên cứu
* Mục tiêu Đề tài:
“Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động của tổ cộng tác viên thư viện ở trường Tiểu học Xuân Cẩm” được hình thành trên cơ sở thực tiễn nói trên, nhằm mục đích nâng cao chất lượng hoạt động Thư viện, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, nâng cao kiến thức cho học sinh
Trang 4Giúp cho các thành viên trong nhà trường khẳng định vai trò, tầm quan trọng của sách, tôn vinh giá trị của sách, xây dựng văn hóa đọc và tôn vinh những người tham gia quá trình sưu tầm, nghiên cứu, sáng tác, xuất bản, phát hành, lưu giữ và quảng bá sách
Giúp cho giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn trong giảng dạy Giúp cho học sinh có thói quen thích đọc sách, ham mê tự nghiên cứu tìm tòi tài liệu tham khảo để phục vụ việc học tập Nguồn tài liệu của thư viện được bạn đọc biết đến nhiều hơn, luôn chuyển nhiều hơn đồng thời bạn đọc sẽ biết và quý trọng sách báo hơn
Giúp các em tránh xa các tệ nạn xã hội
* Nhiệm vụ:
Tổ cộng tác viên hoạt động thường xuyên với các hoạt động phong phú đa dạng, thiết thực, hiệu quả nhằm phát huy sức mạnh, sự hưởng ứng tích cực của toàn thể cán bộ, nhân viên, giáo viên, học sinh và phụ huynh để bạn đọc thấy được tầm quan quan trọng của sách báo đối với đời sống của con người
Qua các hoạt động Tổ cộng tác viên thư viện đã trưng bày, giới thiệu những mảng sách theo từng nhóm đối tượng bạn đọc để bạn đọc cảm nhận và thấy được những gì mình đang đi tìm đã được khám phá sách hay, sách mới để bạn đọc cảm thấy bị lôi cuốn Đồng thời nhằm giáo dục học sinh có thói quen đọc sách và thấm nhuần truyền thống yêu quê hương đất nước cho tất cả mọi mọi người
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu nội dung, nhiệm vụ của Tổ cộng tác viên thư viện
1.4 Phương Pháp nghiên cứu
Sử dụng phương pháp nghiên cứu lí luận, phương pháp điều tra, phương pháp quan sát, phương pháp phỏng vấn, phương pháp tổng kết kinh nghiệm
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Cơ sở thực tiễn
“Thư viện trường phổ thông là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, trung tâm sinh hoạt văn hóa khoa học của nhà trường Thư viện góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên Bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học Thư viện và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, tạo cơ
sở từng bước thay đổi phương pháp dạy và học, tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hóa mới cho các thành viên của nhà trường Thư viện còn giúp các em học sinh xây dựng phương pháp học tập và phong cách làm việc khoa học, biết sử dụng sách, báo Thư viện”
Hằng năm, các trường phổ thông đều ban hành quyết định thành lập tổ công tác thư viện Tuy nhiên, làm thế nào để khai thác nguồn lực quý giá này một cách hiệu quả nhất, tôi chắc hẳn đó vẫn là câu hỏi đặt ra đối với nhiều cán
bộ thư viện
Từ thực trạng chung của ngành và tình hình thực tế của thư viện trường công tác, tôi nhận thấy rằng việc cán bộ thư viện biết cách cộng tác với đội ngũ giáo viên và ngay chính học sinh thông qua tổ công tác thư viện là góp phần quan trọng cho sự thành công của các hoạt động thư viện Cán bộ thư viện chính
Trang 5là người trực tiếp tham mưu với lãnh đạo nhà trường về nhân sự của tổ công tác Đây là khâu quan trọng, đòi hỏi sự nhạy bén, khéo léo của người thủ thư Bởi lẽ, càng thu hút được nhiều cá nhân có năng lực, nhiệt huyết cùng tham gia tổ công tác thì hiệu quả hoạt động càng cao
2.1.2 Vị trí, vai trò của tổ cộng tác viên thư viện
Tổ công tác thư viện là lực lượng hỗ trợ đắc lực để thư viện thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh đội ngũ cán bộ thư viện hạn chế mà chất lượng và số lượng nhu cầu tin của bạn đọc ngày càng gia tăng nhanh chóng Giáo viên, học sinh cần được tiếp thu những tri thức khoa học một cách có hệ thống, những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết để hình thành và phát triển những phẩm chất tốt đẹp ban đầu của con người mới trong một môi trường thuận lợi đó chính là Thư viện trường học
Mặt khác, đến với các hoạt động của Thư viện luôn có tác động rất lớn đến sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh thông qua các mối quan
hệ xã hội đa dạng trong cuộc sống học tập, sinh hoạt hàng ngày của các em
2.1.3 Nhiệm vụ của tổ cộng tác viên thư viện
Từ vị trí, vai trò của công tác xây dựng Tổ cộng tác viên thư viện như đã nêu ở trên, chúng ta xác định nhiệm vụ của xây dựng Tổ cộng tác viên thư viện
Cụ thể:
Một là, tham gia vào quá trình xây dựng vốn tài liệu.
Hàng năm, trước khi lập kế hoạch bổ sung tài liệu, ngoài việc căn cứ vào các loại thư mục, mục lục giới thiệu sách của Nhà xuất bản Giáo dục và một số nhà xuất bản khác, cán bộ thư viện nên nhờ sự tham vấn của đội ngũ cộng tác viên trong từng tổ bộ môn
Cụ thể, tổ công tác thư viện tham gia cuộc họp nhằm khảo sát, đóng góp ý kiến cho kế hoạch, nội dung của đợt bổ sung Từ tìm hiểu, nghiên cứu của cá nhân, họ sẽ tư vấn, giới thiệu những tựa sách hay, có giá trị, mang tính cập nhật cao Đặc biệt, tổ công tác còn có thể được khuyến khích trực tiếp tham gia “đi chợ” sách cùng với cán bộ thư viện Với tâm thế được đi chọn sách cho mình, mỗi giáo viên và học sinh sẽ luôn cảm thấy có trách nhiệm hơn với mỗi tựa sách mình chọn mua, tăng thêm lòng yêu thích và hứng thú đọc sách
Hai là, hỗ trợ cán bộ thư viện trong công tác xử lí kĩ thuật tài liệu Sử dụng
nguồn lực của nhóm cộng tác viên là học sinh trong các khâu xử lí kĩ thuật tài liệu, dán nhãn, bao bọc, phục hồi sách hư, cũ và sáng tạo, trang trí các góc hoạt động trong thư viện
Ba là, tham gia công tác thư mục
Thư mục là công cụ rất cần thiết phục vụ cho nhu cầu tìm tin của bạn đọc
về một chủ đề cụ thể một cách nhanh chóng và kịp thời nhất Công tác thư mục luôn được các thư viện chú trọng nhằm phục vụ các nội dung giáo dục trong nhà trường theo hướng chuyên sâu, đạt hiệu quả cao Công tác thư mục đòi hỏi đầu
tư thời gian, công sức và chuyên môn nghiệp vụ Do đó, cán bộ thư viện rất cần
sự hỗ trợ của đội ngũ cộng tác viên
Bốn là, hỗ trợ cán bộ thư viện trong công tác tuyên truyền, giới thiệu sách và
các hoạt động ngoại khóa khác
Trang 6Tuyên truyền, giới thiệu sách là một khâu nghiệp vụ hết sức quan trọng trong công tác thư viện trường học Chính vì thế sách được giới thiệu phải được nhiều người quan tâm, có tính thời sự, có giá trị cao… như vậy mới có thể thu hút được bạn đọc tìm đọc và nâng cao kiến thức của mình
Ở một số thư viện, hoạt động điểm sách, giới thiệu sách thường được tổ chức trong các buổi sinh hoạt dưới cờ Thiết nghĩ, hoạt động này nên được đầu
tư, đổi mới để hấp dẫn và bổ ích, tránh sự nhàm chán
Trong buổi sinh hoạt thường kì của tổ công tác hàng tháng, cán bộ thư viện thảo luận cùng với các thành viên trong tổ công tác để chọn chủ đề chính của tháng Các chủ đề có thể được chọn từ nội dung chương trình ôn tập, chủ điểm giáo dục ngoài giờ lên lớp của nhà trường Hoạt động tuyên truyền, giới thiệu sách sinh động thông qua các buổi sinh hoạt dưới cờ, các buổi ngoại khóa hấp dẫn; các sản phẩm báo tường, báo bảng mới lạ, thú vị và đạt được hiệu ứng tốt, thu hút bạn đọc đến với thư viện cần đòi hỏi sự nỗ lực, sáng tạo của cán bộ thư viện và cả tổ công tác
Như vậy nhiệm vụ của nâng cao chất lượng hoạt động của Tổ cộng tác viên thư viện nhà trường là làm cho thư viện ‘”Thân thiện” luôn xanh, sạch, đẹp,
an toàn nhằm phục vụ cho việc vui chơi, giải trí cho cán bộ giáo viên, học sinh sau những giờ giảng dạy và học tập căng thẳng, góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh
2.2.Thực trạng công tác hoạt động Tổ cộng tác viên Thư viện ở trường Tiểu học Xuân Cẩm, huyện Thường Xuân trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trường Tiểu học Xuân Cẩm Thị trấn được thành lập năm 1997 Toàn trường có 15 lớp tổng số học sinh 398 em, số học sinh dân tộc thiểu số 98% em
Số học sinh con hộ nghèo là 86 học sinh Đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên của trường có 25 người
* Thuận lợi:
Trường Tiểu học Xuân Cẩm Thị trấn nằm gần trung tâm huyện Thường Xuân, luôn được sự chỉ đạo sát sao quan tâm đặc biệt của Ban giám hiệu, các cấp lãnh đạo
Nhà trường hằng đầu tư kinh phí để nâng cấp phòng đọc, bổ sung vốn tài liệu đầy đủ về số lượng và nội dung phong phú đa dạng, trang bị cho thư viện hai bộ máy vi tính kết nối mạng nhằm phục vụ cho công tác chuyên môn, và tra cứu mạng khi cần thiết
Cán bộ thư viện trình độ đạt chuẩn, yêu nghề nhiệt tình trong công tác
* Khó khăn:
- Trường có 398 học sinh với 98% học sinh là dân tộc thiểu số, ngôn ngữ Tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai nên còn nhiều hạn chế
- Đối tượng bạn đọc học sinh có tâm sinh lí và nhu cầu đọc ở các lứa tuổi khác nhau
- Thời gian học 2 buổi/ngày, giờ ra chơi ngắn nên thời gian các em đến thư viện rất ít không đủ thời gian để đọc
Trang 7Mặt khác, học sinh là con em các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, nhiều
em mồ côi cha hoặc mẹ Một số em bố mẹ đi làm ăn xa ở nhà với ông hoặc bà
Từ đó, dẫn đến việc các em thiếu tự tin tham gia vào các hoạt động của thư viện nói riêng và của nhà trường nói chung Các em chưa có thói quen tự đến thư viện, các em không thích đọc sách Ở lứa tuổi này các em rất ham chơi, chưa ý thức được tầm quan trọng của iệc đọc sách sẽ giúp gì cho mình Bạn đọc đến thư viện thực sự chưa tự nguyện mà còn mang tính ép buộc, đối với học sinh một số lớp các em chưa có thói quen và tự giác đến thư viện đọc sách…
2.3 Một số biện pháp “Nâng cao chất lượng hoạt động của tổ cộng tác viên thư viện ở trường Tiểu học Xuân Cẩm, huyện Thường Xuân.
Biện pháp 1 Tham mưu cho lãnh đạo nhà trường.
Căn cứ vào Quyết định số 01/2003 QĐ -BGD&ĐT ngày 02/1/2003 của
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành quy định tiêu chuẩn Thư Viện Trường Phổ Thông
Căn cứ vào kế hoạch năm học 2020 – 2021 của nhà trường và kế hoạch hoạt động của thư viện
Thực hiện kế hoạch duy trì hoạt động Thư viện tiên tiến năm học 2020
-2021, cán bộ thư viện đã tham mưu với lãnh đạo nhà trường để thành lập tổ cộng tác viên thư viện để hỗ trợ tốt hơn cho hoạt động thư viện
(Quyết định về việc thành lập tổ cộng tác viên thư viện)
Trang 8Biện pháp 2 Lựa chọn thành viên tổ cộng tác viên thư viện
- Lãnh đạo nhà trường phụ trách trực tiếp công tác thư viện
- Tuyển chọn giáo viên, phụ huynh: là tổ trưởng các khối lớp, phụ huynh nhiệt tình, nhanh nhẹn…hỗ trợ tích cực cho các hoạt động của thư viện
- Tuyển chọn học sinh: học sinh tham gia tổ cộng tác viên thư viện có vai trò rất lớn trong hoạt động của thư viện Trong thông báo đưa đến các lớp từ lớp
3 đến lớp 5 để tuyển chọn học sinh mạng lưới gồm các yêu cầu:
+ Chọn em thích đọc sách, tích cực, nhanh nhẹn, năng nổ, dạn dĩ khi xuất hiện trước đám đông, có tinh thần trách nhiệm trong công việc
+ Chọn các em có năng khiếu như: biết kể chuyện, có giọng đọc hay, có năng khiếu ca hát, múa, viết chữ đẹp, khéo tay…
Biện pháp 3 Tập huấn cho tổ cộng tác viên thư viện
- Mở lớp tập huấn cho các thành viên tổ có khả năng:
+ Hiểu biết cơ bản về quyền tham gia vào các hoạt động thư viện trường học thân thiện của giáo viên và học sinh nhà trường
+ Tích cực khuyến khích sự tham gia của giáo viên và học sinhvào các hoạt động
+ Nhận thức đầy đủ và rõ ràng về thư viện thân thiện và vai trò, nhiệm vụ của cộng tác viên thư viện
+ Vận dụng được phương pháp sắp xếp sách lên giá, biết phân loại sách
và làm được một số thao tác nghiệp vụ thư viện đơn giản như việc dán mã màu cho sách, hướng dẫn bạn đọc trả sách và theo dõi các hoạt động mượn-trả sách của bạn đọc Biết tự phục vụ bạn đọc tại thư viện ngoài trời
(Cán bộ thư viện tập huấn kĩ thuật sách cho tổ cộng tác viên thư viện)
Trang 9Biện pháp 4 Xây dựng quy chế hoạt động của đội ngũ học sinh cộng tác viên thư viện
Được Ban chỉ đạo phân công lập kế hoạch làm việc của Tổ cộng tác viên thư viện nhà trường, căn cứ vào tình hình thực tế của đơn vị, với những mặt thuận lợi, khó khăn; trên cơ sở những kết quả mà nhà trường đã có trong năm học trước, tôi xác định những nhiệm vụ cơ bản chủ yếu để lên kế hoạch làm việc với những nội dung chủ yếu có hiệu quả Đó là:
* Lịch hoạt động: Tất cả các buổi học trong tuần.
- Đầu giờ buổi sáng:
+ Vệ sinh khu vực thư viện được phân công
+ Lên thư viện lấy sách ra trưng bày tại khu vực thư viện ngoài trời được phân công
- Giờ ra chơi:
+ Hướng dẫn đọc và quản lý bạn đọc ở khu vực thư viện được phân công phục
vụ bạn đọc
+ Hết giờ ra chơi thu hồi sách về thư viện đủ số lượng và thống kê bạn đọc ngoài trời qua số lượng thẻ đọc sách( thẻ tre)
- Phân công khu vực quản lý của đội ngũ cộng tác viên như sau:
Nhóm cộng tác viên lớp 5A: Thư viện hành cầu thang
Nhóm cộng tác viên lớp 5B: Thư viện góc lớp
Nhóm cộng tác viên lớp 5C, 4C, 3C: Thư viện lưu động
Nhóm cộng tác viên lớp 4A: Khu hỗ trợ hoạt động thư viện
Nhóm cộng tác viên lớp 4B: Phụ trách phòng Kho
Nhóm cộng tác viên lớp 3A, 3B : Phụ trách phòng Đọc
* Nhiệm vụ:
Đội ngũ cộng tác viên có nhiệm vụ vệ sinh sạch sẽ, trưng bày sách, hướng dẫn bạn đọc đọc sách và quản lý sách, báo, tài liệu các khu vực thư viện được phân công
Các thầy cô giáo chủ nhiệm khối lớp 3 đến lớp 5 phổ biến quy chế và tạo điều kiện để nhóm cộng tác viên hoàn thành được nhiệm vụ
Cô Tổng phụ trách Đội phổ biến quy chế cho Đội sao đỏ để theo dõi hoạt động của nhóm cộng tác viên thư viện Hoạt động của đội ngũ cộng tác viên cũng là một tiêu chí đánh giá kết quả xếp loại trong công tác Đội
Tổ công tác thư viện là lực lượng hỗ trợ đắc lực để thư viện thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh đội ngũ cán bộ thư viện hạn chế mà chất lượng và số lượng nhu cầu tin của bạn đọc ngày càng gia tăng nhanh chóng
Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong Tổ cộng tác viên thư viện, đồng chí Trưởng ban phụ trách chỉ đạo chung, đồng chí Thư viện và các thành viên còn lại có nhiệm vụ tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của Tổ như
tổ chức thực hiện kế hoạch, kiểm tra giám sát việc thực hiện các nhiệm vụ theo
kế hoạch
Biện pháp 5 Thường xuyên tổ chức thực hiện hoạt động của Tổ cộng tác viên thư viện.
- Quyên góp sách:
Trang 10Quyên góp sách nhằm tăng số lượng, chất lượng cho kho sách Thư viện
phong phú, đảm bảo phục vụ nhu cầu bạn đọc; vừa mang tính nhân văn sâu sắc
đó là quyên góp sách để tặng các Thư viện bị thiên tai bão lụt …
(Quyên góp sách trong ngày Hội đọc
sách)
(Quyên góp sách ủng hộ đồng bào lũ
lụt)
- Xây dựng cảnh quan Thư viện luôn Xanh- Sạch – Đẹp.
+ Thư viện cầu thang: Tạo dựng được không gian cổ tích, tiết kiệm được diện
tích phục vụ thói quen đọc sách cho học sinh
(Học sinh đọc sách ở Thư viện cầu thang) + Khu hỗ trợ hoạt động thư viện: