Khung quản lý môi trường và xã hội Chương trình Phục hồi xanh Quỹ Tài chính xúc tác xanh ASEAN (ACGF GRP)

2 Danh mục từ viết tắt ACGF Quỹ Tài chính xúc tác xanh ASEAN ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á AIF Quỹ Cơ sở hạ tầng ASEAN ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á CAP Kế hoạch hành động

Ngày cập nhật: 11/11/2020

Ghi chú: Tài liệu này được hỗ trợ bởi các tài liệu liên kết sau đây:

• Tài liệu liên kết số 1 ‘Tuyên bố chính sách an toàn của ADB (2009)’

• Tài liệu liên kết số 2 ‘Các biểu mẫu của ADB về phân loại và giám sát’

Khung quản lý môi trường và xã hội

Chương trình Phục hồi xanh

Quỹ Tài chính xúc tác xanh ASEAN (ACGF GRP)

2

Danh mục từ viết tắt

ACGF Quỹ Tài chính xúc tác xanh ASEAN ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á

AIF Quỹ Cơ sở hạ tầng ASEAN

ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á CAP Kế hoạch hành động phục hồi

EIA Đánh giá tác động môi trường EIB Ngân hàng đầu tư Châu Âu

EHS Môi trường, sức khỏe và an toàn EMP Kế hoạch quản lý môi trường

MT&XH Môi trường và xã hội

ESMF Khung quản lý môi trường và xã hội

FI Trung gian tài chính

GRM Cơ chế giải quyết khiếu nại

IEE Đánh giá môi trường ban đầu

IFC Công ty Tài chính Quốc tế

IPP Kế hoạch dân tộc bản địa

IR Tái định cư không tự nguyện

PAP Đối tượng ảnh hưởng bởi dự án PIAL Danh mục hoạt động đầu tư bị cấm PSs Tiêu chuẩn thực hiện

REA Đánh giá môi trường nhanh

SHA Đánh giá tác động xã hội

Tuyên bố CSAT Tuyên bố chính sách an toàn

TNA Đánh giá nhu cầu đào tạo

3

Chương trình Phục hồi xanh (GRP ACGF) - Khung quản lý môi trường và xã hội

MỤC LỤC

I GIỚI THIỆU 4

Bối cảnh Chương trình Phục hồi xanh (ACGF GRP) 4

Phân loại rủi ro của Chương trình Phục hồi xanh (ACGF GRP) 6

Các nguyên tắc nền tảng của Khung quản lý môi trường và xã hội của Chương trình Phục hồi xanh (ACGF GRP) 7

II KHUNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG VÀ XÃ HỘI CỦA CHƯƠNG TRÌNH ACGF GRP 9

Mục tiêu của Khung quản lý môi trường và xã hội 9

Quy trình đảm bảo an toàn MT&XH 10

Thẩm định các biện pháp đảm bảo an toàn MT&XH 15

Công khai thông tin, tham vấn và tham gia 17

Giám sát tuân thủ vào báo cáo 18

Cơ chế giải quyết khiếu nại 19

Cơ chế giải trình trách nhiệm 19

Tổ chức thực hiện 20

PHỤ LỤC 1 CÁC BIỂU MẪU VÀ DANH SÁCH KIỂM TRA CỦA ADB VỀ PHÂN LOẠI, THẨM ĐỊNH VÀ GIÁM SÁT 21

3 Tuyên bố CSAT của ADB xác lập một quy trình có cấu trúc gồm các hoạt động như sàng lọc, đánh giá, lập kế hoạch, giảm nhẹ, nhằm mục đích khắc phục các tác động tiêu cực của dự án trong suốt chu kỳ dự án Chính sách an toàn MT&XH quy định (i) xác định và đánh giá tác động từ sớm trong chu kỳ dự án; (ii) xây dựng và triển khai kế hoạch phòng tránh, giảm thiểu, giảm nhẹ hoặc bồi thường cho các tác động tiêu cực có thể xảy ra; và (iii) thông báo

và tham vấn với những người bị ảnh hưởng bởi dự án được trong quá trình chuẩn bị và thực hiện dự án

Bối cảnh Chương trình phục hồi xanh (ACGF GRP)

4 Chương trình Phục hồi xanh của Quỹ Tài chính xúc tác xanh ASEAN (ACGF GRP) là một nền tảng sáng tạo, đa công cụ, do quốc gia chủ trì, được thiết kế để tăng quy mô đầu tư phát thải thấp như một phần của chương trình kích thích kinh tế nhằm ứng phó với đại dịch COVID-19 Bằng cách đầu tư vào cơ sở hạ tầng xanh2 phát thải thấp, đặc biệt là chú trọng vào mục tiêu phục hồi sau COVID, chương trình này sẽ giúp các quốc gia tránh trường hợp phát thải cao trở lại và suy thoái môi trường, đồng thời kích thích tăng trưởng kinh tế bằng cách tạo việc làm 'xanh'

5 Chương trình Phục hồi xanh sẽ sử dụng nguồn tài trợ của Quỹ Khí hậu xanh/GCF làm cơ sở huy động thêm nguồn tài trợ từ ADB, Quỹ Cơ sở hạ tầng ASEAN, các đối tác đồng tài trợ khác và các chính phủ Các khoản đầu tư của chương trình sẽ thúc đẩy các hành động thiết thực hỗ trợ quá trình phục hồi xanh, bằng cách tích hợp các tiêu chuẩn quốc tế về tác động khí hậu, từ đó mở đường cho việc phát triển các dự án carbon thấp trong dài hạn, tạo tiền đề cho việc chuyển đổi sâu rộng về tư duy đầu tư ở Đông Nam Á

1 ADB 2009 Tuyên bố chính sách an toàn Manila

2 Cơ sở hạ tầng xanh, trong phạm vi Chương trình Phục hồi Xanh của ACGF, được định nghĩa là cơ sở hạ tầng có lợi ích đáng kể về khí hậu, đồng thời có đóng góp đáng kể cho các mục tiêu môi trường khác như giảm ô nhiễm, tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên và quản lý vốn tự nhiên

5

Chương trình Phục hồi xanh (GRP ACGF) - Khung quản lý môi trường và xã hội

6 Chương trình Phục hồi xanh của ACGF có cấu trúc như một quỹ quay vòng vốn GCF thông qua hai chu kỳ đầu

tư Thông qua Chương trình Phục hồi xanh, khoản tài trợ trị giá 350 triệu USD của GCF (bao gồm khoản vay trị giá

320 triệu USD + khoản viện trợ không hoàn lại cho hỗ trợ kỹ thuật trị giá 30 triệu USD) sẽ bổ sung cho nguồn lực của ACGF để hỗ trợ các dự án cơ sở hạ tầng xanh phát thải thấp hậu COVID, nhằm tạo việc làm xanh và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế

7 Chương trình Phục hồi xanh của ACGF bao gồm ba hợp phần:

Hợp phần 1: Tài trợ giảm thiểu rủi ro cho các dự án phát thải thấp

8 Các khoản vay từ GCF sẽ bổ sung cho nguồn tài trợ từ ACGF, ADB và từ các đối tác phát triển khác (nếu phù hợp), nhằm mục đích giảm thiểu rủi ro tài chính và cải thiện khả năng tạo đủ dòng tiền để trả nợ của các dự án cơ

sở hạ tầng phát thải thấp Chương trình Phục hồi xanh dự kiến sẽ cấp vốn vay cho chính phủ các nước để thực hiện

23 dự án cơ sở hạ tầng phát thải thấp trong giai đoạn 2021-2050, mỗi dự án cần đáp ứng các tiêu chí cụ thể liên quan đến tác động khí hậu, khả năng tạo đủ dòng tiền để trả nợ, khả năng huy động vốn tư nhân và tạo việc làm xanh

9 Các dự án trong Chương trình Phục hồi xanh sẽ được lựa chọn từ danh mục dự án dự kiến triển khai của ADB tại mỗi quốc gia, tùy thuộc vào khả năng đáp ứng các tiêu chí tài trợ của ACGF, và căn cứ trên kết quả tham vấn với các chính phủ, cũng như với các cán bộ chuyên ngành của ADB và văn phòng quốc gia ADB

Hợp phần 2: Phát triển các mô hình và cấu trúc tài chính khí hậu đổi mới sáng tạo

10 Nguồn tài trợ của GCF (dưới hình thức viện trợ không hoàn lại cho hỗ trợ kỹ thuật) sẽ hỗ trợ việc triển khai thí điểm và nhân rộng các công cụ và cấu trúc tài chính mang tính đổi mới sáng tạo, trong đó tập trung vào: a) trái phiếu xanh và bền vững; b) các mô hình PPP hỗn hợp trong ngành năng lượng tái tạo và đô thị bền vững; và c) các cơ chế tài chính phục hồi xanh mang tính đổi mới sáng tạo

Hợp phần 3: Hỗ trợ chính sách, phổ biến kiến thức và nâng cao năng lực

11 Nguồn tài trợ của GCF (dưới hình thức viện trợ không hoàn lại cho hỗ trợ kỹ thuật) cũng sẽ được cung cấp cho hoạt động nâng cao nhận thức, xây dựng kiến thức và thúc đẩy đối thoại chính sách về tài chính xanh ở các quốc gia ASEAN, với mục đích cụ thể là hỗ trợ tăng cường giao dịch và xây dựng năng lực để xác định, thiết kế và thực hiện

dự án carbon thấp hiệu quả hơn Ngoài việc xây dựng các chiến lược tài chính xanh và thực hiện các sự kiện nâng cao nhận thức, hoạt động đào tạo có mục tiêu về tài chính đổi mới sáng tạo sẽ được thực hiện thông qua chương trình '6 Nhà vô địch’ ACGF

12 Hoạt động nâng cao năng lực trong khuôn khổ hợp phần này cũng sẽ hỗ trợ việc thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn môi trường và xã hội thông qua đào tạo có mục tiêu cho các cán bộ của cơ quan chủ quản dự án để nâng cao nhận thức về các yêu cầu đảm bảo an toàn môi trường và xã hội của ADB và GCF, và tăng cường kỹ năng, năng lực và kiến thức về giám sát và thực hiện kế hoạch quản lý môi trường, tái định cư và người dân bản địa

Tổ chức thực hiện

13 Chương trình Phục hồi xanh sẽ do ADB quản lý với tư cách là Tổ chức được công nhận của GCF và đồng thời là Đơn vị điều hành (theo định nghĩa của GCF) ADB sẽ chịu trách nhiệm cấp vốn vay và cấp kinh phí hỗ trợ kỹ thuật từ GCF trong khuôn khổ Chương trình Phục hồi xanh/ACGF GRP Nguồn tài trợ từ Chương trình Phục hồi xanh sẽ được cung cấp song song với nguồn tài trợ của ADB cho các dự án trong Chiến lược đối tác quốc gia của ADB và Kế hoạch hoạt động quốc gia của ADB ADB sẽ giám sát và quản lý Nhóm công tác về thiết kế dự án ACGF, với thành phần là các chuyên gia chuyên trách và bán chuyên trách, để điều hành Chương trình

6

14 Chương trình Phục hồi xanh sẽ được thực hiện như một phần của cơ chế Tài chính xúc xác xanh ASEAN (ACGF)

do các nước ASEAN và ADB đồng sở hữu Cơ chế Tài chính xúc tác xanh ASEAN (ACGF) được các Bộ trưởng Tài chính ASEAN khởi động vào ngày 04/04/2019 tại Chiang Rai, Thái Lan trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Tài chính ASEAN

Phân loại rủi ro của Chương trình Phục hồi xanh (ACGF GRP)

Rủi ro môi trường và xã hội dự kiến từ các tiểu dự án trong Chương trình ACGF GRP

15 Các lĩnh vực ưu tiên của Chương trình Phục hồi xanh bao gồm:

• Hệ thống năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong sản xuất công nghiệp và công trình xây dựng, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong giao thông, lưu trữ và truyền tải năng lượng

để hỗ trợ tăng cường tích hợp năng lượng tái tạo vào lưới điện

• Hệ thống giao thông đô thị carbon thấp (đường sắt nhẹ, tàu điện ngầm, xe buýt nhanh), chuyển đổi

phương thức giao thông và phát triển mạng lưới đường sắt liên đô thị, hệ thống giao thông công cộng, hệ thống giao thông tích cực (bao gồm cả người đi xe đạp và khách bộ hành), hạ tầng xe điện

• Các dự án nông nghiệp và tài nguyên bền vững (có bao gồm yếu tố hạ tầng) như trồng rừng và quản lý

rừng ngập mặn, phát triển chuỗi giá trị carbon thấp, ngư nghiệp bền vững và bảo vệ đại dương xanh

• Các dự án đô thị xanh đa lĩnh vực, bao gồm cấp nước và xử lý nước thải chống chịu với biến đổi khí hậu và

tiết kiệm năng lượng, vệ sinh, hệ thống quản lý chất thải, kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm môi trường;

16 Mặc dù các rủi ro về môi trường và xã hội có sự khác biệt tùy theo từng quốc gia và bối cảnh cụ thể, nhưng nhìn chung các dự án thuộc các lĩnh vực ưu tiên của Chương trình Phục hồi xanh có thể dẫn đến một số rủi ro và những rủi ro này phải được giảm thiểu và giảm nhẹ thông qua Khung quản lý MT&XH của Chương trình Bảng 1 trình bày tóm tắt những rủi ro này

Bảng 1 Rủi ro môi trường và xã hội dự kiến phát sinh trong các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên

Tái định cư không tự nguyện (IR)

Dân tộc bản địa (IP)

Hệ thống

năng lượng

tái tạo

Thu hồi đất (đặc biệt là đối với địa bàn dự

án, khu vực xây dựng hạ tầng truyền tải điện và lưu trữ năng lượng)

Chất thải nguy hại (chất nổ và nước thải) và khí thải, tiếng ồn trong quá trình thi công Phát thải khí nhà kính

Quản lý đất thải và vật tư Tiếng ồn và hiệu ứng bóng đổ Các vấn đề liên quan đến lao động

Đi lại, an toàn và an ninh trong giai đoạn thi công

Quản lý bão lũ trên địa bản Thiếu cơ sở hạ tầng hỗ trợ

Việc thu hồi đất có thể khiến người dân phải di dời và thiệt hại về tài sản Có khả năng người dân phải tạm thời di dời nơi ở

Sự chấp thuận/phản đối của cộng đồng và doanh nghiệp Khả năng chi trả cho các hệ thống năng lượng mới Tác động của sự gia tăng đáng

kể số lượng lao động trên địa bàn

Phù hợp với mỹ quan

Có thể phát sinh rủi

ro nếu có người dân tộc bản địa (ví dụ như thành phố Manila có một số khu vực nơi người dân bản địa sinh sống và có đất của tổ tiên) Đảm bảo áp dụng quy trình xây dựng sự ủng

hộ của đông đảo cộng đồng

Đất thải Thay đổi tạm thời về tuyến đường (phương tiện giao thông) và rủi ro liên quan đến phương tiện vận chuyển trong quá trình thi công

Tái định cư (tạm thời và lâu dài)

Sinh kế Thay đổi tạm thời về tuyến đường

Khả năng chi trả cho phương tiện mới (đối với

Trình trạng tái định

cư không tự nguyện

ở một số thành phố (ví dụ như tại Philippines, Myanmar, Việt Nam) Đảm bảo áp dụng quy trình xây dựng sự ủng

A, B và C

7

Chương trình Phục hồi xanh (GRP ACGF) - Khung quản lý môi trường và xã hội

Các vấn đề về lao động, an toàn và sức khỏe (trong giai đoạn thi công) Thiếu cơ sở hạ tầng hỗ trợ

(Đối tượng dễ bị tổn thương

và người trẻ) Quản lý bão lũ trên địa bàn ảnh hưởng đến sinh kế

Tác động của sự gia tăng đáng

kể số lượng lao động trên địa bàn

hộ của đông đảo cộng đồng

Hệ sinh thái dưới nước

Ô nhiễm ven biển Khai thác tài nguyên trái phép

Thay đổi sử dụng đất và sinh kế

Có khả năng cần tổ chức tái định cư nếu có hoạt động quản

lý rừng Thay đổi sinh kế (khi được tiếp cận với hệ thực vật ven biển và nghề cá)

Các nhóm dễ bị tổn thương

Tái định cư không tự nguyện, đất của tổ tiên

Đảm bảo áp dụng quy trình xây dựng sự ủng

hộ của đông đảo cộng đồng

A (chủ yếu đối với rủi

ro về môi trường), B

Chất thải nguy hiểm và độc hại

Mùi khó chịu từ không khí và rác thải Chất lượng nước và môi trường sống/hệ sinh thái

Phát thải khí nhà kính Quản lý ô nhiễm và chất tồn dư Quản lý phương tiện-giao thông (liên quan đến hoạt động vận chuyển chất thải và thi công)

Các vấn đề về lao động, an toàn và sức khỏe

Sử dụng đất và thu hồi đất Tái định cư

An toàn khi thi công Sức khỏe và sản lượng/chất thải

Thay đổi tạm thời về tiếp cận tài nguyên nước

Tác động của sự gia tăng đáng

kể số lượng lao động trên địa bàn

Sự chấp nhận/phản đối của cộng đồng và doanh nghiệp Ảnh hưởng xấu đến mỹ quan

Người dân bản địa tại một số đô thị có thể

bị ảnh hưởng Đảm bảo áp dụng quy trình xây dựng sự ủng

hộ của đông đảo cộng đồng

A, B và C

* xem các giá trị ngưỡng để phân loại rủi ro tái định cư thuộc Nhóm A hay Nhóm B trong Bảng 2, theo Tuyên bố chính sách an toàn của ADB (2009)

Phân loại rủi ro theo khung GCF

17 Chương trình Phục hồi xanh (ACGF GRP) được xếp hạng I-1 theo khung phân loại rủi ro xã hội và môi trường của GCF Trong chương trình này, ADB sẽ cung cấp các khoản vay và hỗ trợ kỹ thuật từ nguồn tài trợ của GCF và của chính ADB Do Chương trình Phục hồi xanh tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng phát thải thấp và có chu kỳ lên đến 30 năm, nên các tiểu dự án đã được phân loại theo mức độ toàn môi trường xã hội của ADB (Nhóm A, B và C)

có khả năng sẽ được cấp vốn trong thời gian thực hiện Chương trình Danh mục các tiểu dự án trong tương lai của Chương trình Phục hồi xanh có thể bao gồm cả các hoạt động 'có thể có rủi ro và tác động tiêu cực đáng kể đến môi trường và xã hội mà dù tính riêng hay tính chung thì sẽ ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực, không thể đảo ngược hoặc chưa từng có tiền lệ' theo định nghĩa của GCF

Các nguyên tắc nền tảng của Khung quản lý môi trường và xã hội của Chương trình Phục hồi xanh (ACGF GRP)

18 Để xác định và giải quyết hiệu quả tác động tiềm ẩn từ các dự án do ADB và GCF tài trợ trong khuôn khổ chương trình ACGF GRP, Khung quản lý môi trường và xã hội (ESMF) đã được xây dựng theo Tuyên bố chính sách an toàn của ADB (2009) Mỗi dự án sẽ được đánh giá về năng lực kỹ thuật và tài chính trước khi được sàng lọc, rà soát và đánh giá về đảm bảo an toàn môi trường và xã hội theo Khung quản lý MT&XH Khung quản lý MT&XH sẽ được áp dụng cho bất kỳ dự án nào có sử dụng nguồn tài trợ của GCF (thông qua chương trình ACGF GRP)

19 Khung quản lý MT&XH trình bày vai trò, trách nhiệm và thủ tục cần thiết lập để phòng tránh, giảm thiểu và giảm nhẹ mọi rủi ro và tác động trực tiếp, gián tiếp, tích lũy và phái sinh như sau:

a) tác động tiêu cực/rủi ro đối với môi trường;

b) tác động tiêu cực và rủi ro của việc tái định cư không tự nguyện; và

21 Theo Tuyên bố chính sách an toàn của ADB, ADB sẽ không tài trợ cho các dự án không tuân thủ Tuyên bố chính sách an toàn này, đồng thời sẽ không tài trợ cho các dự án không tuân thủ pháp luật và quy định về an toàn xã hội

và môi trường của nước sở tại, bao gồm cả những luật liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ của nước sở tại theo pháp luật quốc tế Ngoài ra, ADB sẽ không tài trợ cho các hoạt động thuộc danh mục hoạt động đầu tư bị cấm (Phụ lục 5 của Tuyên bố CSAT) Tất cả các dự án được phân loại theo mức độ an toàn MT&XH của ADB (Nhóm A, B và C)

sẽ được xem xét, và các yêu cầu về an toàn MT&XT của ADB sẽ được áp dụng để giảm thiểu các rủi ro và tác động tiềm ẩn

22 Trong quá trình thực hiện Khung quản lý MT&XH này và Tuyên bố CSAT của ADB, ADB sẽ làm việc với chính phủ bên vay để đảm bảo rằng tất cả các dự án tiềm năng của Chương trình ACGF GRP sẽ:

i được sàng lọc, phân loại và đánh giá thỏa đáng về các tác động/rủi ro đối về môi trường và xã hội, căn cứ trên Tuyên bố chính sách an toàn của ADB (2009) và các hành động đồng thuận, nếu có, để khắc phục các

lỗ hổng;

ii được xem xét và đánh giá dựa trên chính sách, pháp luật, quy định và tiêu chuẩn quốc gia về môi trường, sức khỏe, an toàn, tái định cư không tự nguyện và thu hồi đất, dân tộc bản địa và tài nguyên văn hóa vật thể, và tham vấn một cách có ý nghĩa với công chúng;

iii giải quyết các vấn đề về giới và phát triển, bao gồm thông qua quy trình tham vấn một cách có ý nghĩa nếu xét thấy phù hợp (có sự tham gia của phụ nữ và phù hợp với nhu cầu của các nhóm yếu thế và dễ bị tổn thương);

iv thiết lập cơ chế giải quyết khiếu nại (GRM) để tiếp nhận và tạo điều kiện giải quyết quan ngại và khiếu nại của người dân bị ảnh hưởng liên quan đến việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường và xã hội của dự án;

v đưa các điều khoản về thuê tuyển lao động địa phương bất cứ khi nào có thể vào hợp đồng với các nhà thầu xây lắp, nhà thầu phụ và các nhà cung cấp hàng hóa và dịch vụ khác, và các điều khoản để đảm bảo tuân thủ các yêu cầu về an toàn xã hội của ADB và các tiêu chuẩn lao động cốt lõi của quốc tế, như được định nghĩa trong Sổ tay Tiêu chuẩn lao động cốt lõi của ADB.5

23 Bộ tiêu chuẩn tạm thời về MT&XH hiện đang được GCF áp dụng là Bộ tiêu chuẩn về MT&XH của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) Với tư cách là một tổ chức được công nhận của GCF, Tuyên bố chính sách an toàn của và các thủ tục của ADB (ở cấp độ tổ chức) được đảm bảo thống nhất với bộ tiêu chuẩn về MT&XH của CGF

3 Cần lưu ý rằng các quốc gia sử dụng nhiều thuật ngữ khác nhau để chỉ người bản địa, trong đó có thể bao gồm người dân tộc thiểu số bản địa, các cộng đồng văn hóa bản địa, người thổ dân, người bộ tộc, nhóm bộ lạc, v.v

4 Công ty Tài chính Quốc tế Hướng dẫn về môi trường, sức khỏe và an toàn www.ifc.org/ehsguidelines

5 ADB, ILO 2006 Sổ tay Tiêu chuẩn lao động cốt lõi Manila

9

II KHUNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG VÀ XÃ HỘI CỦA CHƯƠNG TRÌNH ACGF

GRP

Mục tiêu của Khung quản lý môi trường và xã hội

24 Tuyên bố chính sách an toàn (SPS) của ADB nhằm mục đích thúc đẩy tính bền vững của các kết quả dự án bằng cách bảo vệ môi trường và con người khỏi các tác động bất lợi tiềm ẩn của dự án Tuyên bố chính sách an toàn (SPS) của ADB đưa ra các mục tiêu, phạm vi, yếu tố kích hoạt, và nguyên tắc chính sách cho ba lĩnh vực an toàn chính: biện pháp bảo vệ môi trường (11 nguyên tắc chính sách), biện pháp bảo vệ liên quan đến tái định cư không tự nguyện (12 nguyên tắc chính sách) và (iii) Dân tộc bản địa (9 nguyên tắc chính sách)

25 Mục tiêu của các biện pháp bảo vệ6của ADB là:

• tránh gây tác động tiêu cực đến môi trường và người dân bị ảnh hưởng bởi dự án, trong phạm vi có thể;

• giảm thiểu, giảm nhẹ và/hoặc đền bù cho các tác động tiêu cực của dự án đối với môi trường và những người bị ảnh hưởng trong trường hợp không tránh được tác động tiêu cực; và

• giúp bên vay/khách hàng tăng cường hệ thống bảo vệ môi trường và xã hội và phát triển năng lực quản lý rủi ro môi trường và xã hội

26 Căn cứ trên các mục tiêu của Tuyên bố CSAT nêu trên, các mục tiêu của Khung quản lý MT&XH được xác định như sau:

• tránh mọi tác động tiêu cực và/hoặc rủi ro về MT&XH trực tiếp, gián tiếp và tích lũy từ dự án mà Chương trình Phục hồi xanh hỗ trợ;

• giảm thiểu hoặc giảm nhẹ các tác động tiêu cực/rủi ro về MT&XH;

• đảm bảo rằng việc giảm thiểu hoặc giảm nhẹ các tác động và rủi ro về MT&XH đáp ứng các yêu cầu của pháp luật và quy định của quốc gia cũng như các yêu cầu về an toàn MT&XH của ADB, đồng thời phù hợp với thực tiễn tốt quốc tế;

• hướng dẫn chính phủ bên vay về việc chuẩn bị các dự án để ADB thẩm định, và về việc theo dõi, báo cáo,

và thực hiện các hành động khắc phục, nếu có;

• đảm bảo rằng có các cơ chế hiệu quả về tuân thủ các biện pháp đảm bảo an toàn MT&XH trong quá trình thực hiện dự án, và về triển khai hành động khắc phục nếu được yêu cầu;

• xây dựng năng lực thể chế và năng lực của các cán bộ làm công tác an toàn MT&XH của chính phủ bên vay

để đảm bảo tuân thủ chính sách an toàn MT&XH của Chương trình; và

• trong quá trình thực hiện các mục tiêu trên đây, cần đảm bảo tất cả các dự án do GCF hỗ trợ đều tuân thủ

bộ tiêu chuẩn an toàn MT&XH của GCF

6 ADB đảm bảo tuân thủ và hoàn thành mục tiêu về an toàn môi trường và xã hội ADB chịu trách nhiệm thẩm định, rà soát, theo dõi và giám sát các dự án trong suốt chu kỳ dự án của ADB, đảm bảo phù hợp với các nguyên tắc và yêu cầu của Tuyên bố chính sách an toàn Nhờ tuân thủ chính sách an toàn về môi trường và xã hội, ADB cải thiện khả năng tiên liệu, tính minh bạch và tăng cường trách nhiệm giải trình trong các hành động và quá trình ra quyết định; giúp bên vay/khách hàng quản lý các tác động và rủi ro xã hội và môi trường; và thúc đẩy tính bền vững trong dài hạn của các hạng mục đầu

tư Để biến cam kết này thành kết quả thực tế thì cần có sự chung tay phối hợp của cả ADB và các bên vay/khách hàng của ADB

10

Vai trò, trách nhiệm và năng lực

27 Tuyên bố CSAT của ADB nêu rõ vai trò và trách nhiệm của ADB cũng như của chính phủ bên vay Chính phủ bên vay cần thực hiện đánh giá xã hội và môi trường, tổ chức tham vấn một cách có ý nghĩa với người dân và cộng đồng

bị ảnh hưởng, chuẩn bị và triển khai các kế hoạch đảm bảo an toàn MT&XH, giám sát việc thực hiện các kế hoạch này, xây dựng và nộp các báo cáo giám sát Vai trò của ADB là giải thích các yêu cầu về chính sách cho bên vay/khách hàng, giúp bên vay/khách hàng đáp ứng các yêu cầu đó trong quá trình xử lý và thực hiện dự án thông qua các chương trình nâng cao năng lực, tiến hành thẩm định và đánh giá, theo dõi và giám sát ADB tiếp tục giữ vai trò giám sát tuân thủ chính sách an toàn MT&XH trong quá trình thực hiện dự án Các báo cáo hoàn thành dự án và báo cáo đánh giá tình hình thực hiện dự án của ADB đều có nội dung đánh giá việc thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn MT&XH

Yêu cầu đối với chính phủ bên vay về việc quản lý tuân thủ chính sách an toàn MT&XH

28 Khung quản lý MT&XH này đảm bảo thống nhất với các yêu cầu về chu kỳ dự án của ADB Quy trình thẩm định được khởi động từ đầu chu kỳ dự án, khi dự án đang được ADB xem xét tài trợ Nếu dự án không đáp ứng được tất

cả các yêu cầu về an toàn MT&XH của ADB thì sẽ không được ADB tài trợ và cũng không được tiếp cận nguồn tài trợ

từ Chương trình Phục hồi xanh (ACGF GRP) Đối với tất cả các dự án do ADB tài trợ, các quy trình trong Khung quản

lý MT&XH sẽ vẫn được áp dụng cho đến khi kết thúc mọi hoạt động giữa chính phủ bên vay với dự án

29 Các thủ tục cần tuân thủ trong Khung quản lý MT&XH này được trình bày tóm tắt tại đây và trình bày chi tiết trong Tuyên bố chính sách an toàn của ADB Các thủ tục chính bao gồm sàng lọc, phân loại, thẩm định, giám sát tuân thủ và báo cáo; tất cả thủ tục này sẽ được trình bày trong phần sau của tài liệu này Các biểu mẫu và hướng dẫn cho việc xây dựng Đánh giá tác động môi trường (EIA), Đánh giá môi trường ban đầu (IEE), Kế hoạch tái định cư và người dân bản địa7 được trình bày trong Tuyên bố CSAT của ADB Do quy trình sàng lọc và phân loại dự án của ADB tập trung vào việc xác định loại đánh giá/kế hoạch và báo cáo cụ thể cần thực hiện, nên bên vay/khách hàng không nên xây dựng kế hoạch trước khi việc phân loại dự án được ADB phê duyệt

30 Để tuân thủ Tuyên bố CSAT của ADB, các đánh giá về chính sách, quy định và tiêu chuẩn quốc gia về môi trường, tái định cư và người dân bản địa sẽ được thực hiện ở cấp độ dự án Bên cạnh đó, cần đánh giá năng lực triển khai của bên vay; nếu qua đánh giá xác định được một số khoảng trống về năng lực thì ADB có thể hỗ trợ xây dựng năng lực trong trường hợp cần thiết

Quy trình đảm bảo an toàn MT&XH

31 Các yêu cầu vào quy trình mô tả trong phần này trình bày các thủ tục cần tuân thủ trong quá trình thực hiện Tuyên bố CSAT của ADB và như yêu cầu đối với các đơn vị trung gian tài chính (FI)8 ADB yêu cầu các đơn vị trung gian tài chính phải tuân thủ các thủ tục về an toàn MT&XH nêu trong Tuyên bố CSAT, trong đó bao gồm: (i) các thủ tục sàng lọc, phân loại và đánh giá; (ii) yêu cầu về các tài liệu liên quan đến an toàn MT&XH (ví dụ: Đánh giá EIA, Đánh giá IEE, Tái định cư không tự nguyện, Kế hoạch về người dân bản địa); (iii) năng lực nhân sự; và (iv) giám sát

và báo cáo về rủi ro Nhóm A, B và C (xem Bảng 2)

7 Thuật ngữ Người dân bản địa thường được dùng để chỉ một nhóm đối tượng đặc thù về khía cạnh văn hóa-xã hội, dễ bị tổn thương, có các đặc điểm sau ở các mức độ khác nhau: (i) tự nhận mình là thành viên của một nhóm văn hóa bản địa đặc thù và được những nhóm khác công nhận danh tính này; (ii) cùng tập thể gắn bó với môi trường sống đặc thù về mặt địa lý hoặc gắn bó với đất đai do tổ tiên truyền lại trong khu vực dự án, và gắn bó với các nguồn tài nguyên thiên nhiên trong môi trường sống và địa bàn này; (iii) các thiết chế văn hóa, kinh tế, xã hội hoặc chính trị theo phong tục tập quán tách biệt với các thiết chế của xã hội và văn hóa chủ đạo; và (iv) sử dụng ngôn ngữ đặc thù, thường là khác với ngôn ngữ chính thức của quốc gia hoặc khu vực (Tuyên bố CSAT của ADB 2009)

8 Tuyên bố CSAT của ADB (2009), Phụ lục 4: Yêu cầu đặc biệt số 4: Yêu cầu đặc biệt đối với các phương thức tài trợ khác; Sổ tay hoạt động (Chính sách của Ngân hàng) Phần D6 (Tháng 12/2003)