BÁO CÁO ĐỀ TÀI : ẢNH HƯỞNG CỦA HỢP CHẤT LY TRÍCH TỪ CÂY NEEM SỬ DỤNG TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH TRÊN THỦY SẢN ĐẾN CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC CỦA AO NUÔI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT KHOA TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG BÁO CÁO TỔNG THUẬT ĐỀ TÀI ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP TRƯỜNG ẢNH HƯỞNG CỦA HỢP CHẤT LY TRÍCH TỪ CÂY NEEM SỬ DỤNG TRONG ĐIỀU

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

KHOA TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG

BÁO CÁO TỔNG THUẬT ĐỀ TÀI

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP TRƯỜNG

ẢNH HƯỞNG CỦA HỢP CHẤT LY TRÍCH TỪ CÂY NEEM SỬ DỤNG TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH

TRÊN THỦY SẢN ĐẾN CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC CỦA AO NUÔI

Mã số:

Chủ nhiệm đề tài: TS Nguyễn Thanh Bình

Bình Dương, 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

KHOA TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG

BÁO CÁO TỔNG THUẬT ĐỀ TÀI

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP TRƯỜNG

ẢNH HƯỞNG CỦA HỢP CHẤT LY TRÍCH TỪ CÂY NEEM SỬ DỤNG TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH

TRÊN THỦY SẢN ĐẾN CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC CỦA AO NUÔI

Mã số:

Xác nhận của đơn vị chủ trì đề tài Chủ nhiệm đề tài

Bình Dương, 2016

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 9

1.1 Tổng quan về cây Neem, hoạt chất Azadirachtin và các ứng dụng 11

1.1.1 Cây Neem và các đặc điểm sinh thái 11

1.1.2 Các hoạt chất chính có hoạt tính sinh học trong cây Neem 13

1.2 Các bệnh phổ biến trên cá tra và nghiên cứu sử dụng hoạt chất ly trích từ lá cây Neem để điều trị bệnh trên thủy sản 32

1.2.1 Các bệnh phổ biến trên cá tra 32

1.2.2 Các nghiên cứu 38

1.3 Đánh giá chất lượng nước và sinh thái ao nuôi thủy sản 42

1.3.1 Các thông số chất lượng nước 42

1.3.2 Chỉ thị sinh học 44

1.3.3 Các nghiên cứu trong và ngoài nước 57

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 60

2.1 Nội dung nghiên cứu 60

2.2 Phương pháp nghiên cứu 60

2.1.1 Phương pháp điều tra khảo sát và thu thập dữ liệu 60

2.2.2 Phương pháp lấy mẫu và phân tích, đánh giá chất lượng nước 61

2.2.3 Phương pháp lấy mẫu sinh vật chỉ thị 62

2.2.4 Phương pháp đánh giá sự ảnh hưởng của hoạt chất Neem 65

2.2.5 Phương pháp xử lý số liệu 65

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Các hợp chất phenolic diterpenoid trong Neem 14

Bảng 1.2: Các hợp chất nhóm protomelicin 18

Bảng 1.3: Các hợp chất nhóm limonoid với 4 vòng nguyên và chuỗi bên -hydroxybutenolid 19

Bảng 1.4: Nhóm Azadirone và các hợp chất tương tự 20

Bảng 1.5: Nhóm gedunin và các dẫn xuất 22

Bảng 1.6: Các hợp chất nhóm pro C-seco-meliacin 24

Bảng 1.7: Các hợp chất nhóm salanin 25

Bảng 1.8: Các hợp chất nhóm C-secomeliacin nimbin 26

Bảng 1.9: các hợp chất nhóm C-secomeliacin với chuỗi bên -hydroxybutenolide 29

Bảng 1.10: Azadirachtin và các đồng phân 30

Bảng 2.1: Các phương pháp phân tích các thông số chất lượng nước 62

Bảng 2.2 Tổng hợp phương pháp thu mẫu và phân tích chỉ tiêu sinh học 64

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1: Các hợp chất nhóm phenolic diterpenoid 14

Hình 1.2: Nhóm protomelicin 17

Hình 1.3: Limonoid với 4 vòng nguyên và chuỗi bên -hydroxybutenolid 19

Hình 1.4: Nhóm Azadirone và các hợp chất tương tự 20

Hình 1.5: Nhóm gedunin và các dẫn xuất 22

Hình 1.6: Nhóm pro C-seco-meliacin 23

Hình 1.7: Nhóm salanin 25

Hình 1.8: Nhómh C-secomeliacin hay nimbin 26

Hình 1.9: nhóm C-secomeliacin với chuỗi bên -hydroxybutenolide 28

Hình 1.10: Nhóm azadirachtin 30

Hình 1.11 Gan có mũ trên cá tra 34

Hình 1.12 Brachionus calyciflorus và Rotaria neptunia 49

Hình 1.13 Platyias patulus và Lecane sp 49

Hình 1.14 Moina sp và Daphnia 50

Hình1.15 Bosminopsis sp và chân cua 50

Hình 1.16 Calanoid, Cyclopoid và Harpactioip 52

Hình 1.17 Các loài tảo lục 54

Hình 1.18 các loài tảo lam 54

Hình 2.1 Thiết bị lấy mẫu nước kiểu ngang 61 Hình 2.2: Gàu lấy mẫu động vật đáy 63 Hình 2.3 Lưới Juday 64

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

Azadirachta indica là loài thực vật thường xanh thuộc chi Azadirachta, phân bố ở châu

Á, châu Phi và các vùng có khí hậu nhiệt đới; thường được gọi là Neem, Nim, Indian lilac, Paradise tree, White cedar, … nhưng Neem là tên thường được sử dụng nhiều nhất

Ở Việt Nam, cây Neem thường được gọi là xoan chịu hạn để phân biệt với xoan ta Neem phát triển nhanh, có chiều cao trung bình từ 10 -20 m, cây trưởng thành có thể cao 30 m, chu vi 2,5m; rễ thường ăn rất sâu và tán xòe rộng

Chiết xuất từ lá cây neem (Neem leave extraction_NLE) là sản phẩm dạng dung dịch

có nguồn gốc từ lá cây Neem, chứa nhiều hợp chất có tác dụng phòng trị bệnh giun sán cho người, gia súc và thủy sản

Một số hợp chất hóa học đã được phân chiết từ các bộ phận khác nhau của cây như meliantriol, salanin, triterpenoids, nimocinolide và azadirachtin Qua nhiều nghiên cứu, Azadirachtin đã được chứng minh là hiệu quả trong việc kiểm soát nhiễm ký sinh trùng Ngoài ra, theo EPA, một số xét nghiệm về độc tính thực hiện trên cá, thú nuôi bao gồm cả động vật nhai lại nhỏ và gia súc chỉ ra rằng ngay cả với những liều lượng cao nhất có thể , Azadirachtin cũng không có tác dụng phụ hoặc những triệu chứng bất thường nào ở động vật thí nghiệm Dược chất chiết xuất từ Neem như NLE, NSE với nồng độ chủ yếu của Azadirachtin trong thành phần chất thì dường như có hiệu quả chống lại một loạt các dịch bệnh động vật bao gồm vi khuẩn, đơn bào, ký sinh trùng và các điều kiện khác như nhiễm trùng tuyến trùng tiêu hóa và côn trùng

Hiện nay ở Việt Nam, rất nhiều nghiêm cứu và ứng dụng dịch trích ly từ các thành phần của cây Neem vào nhiều mục đích khác nhau Các hoạt chất trong Neem tác động đến rất nhiều loài dịch hại theo các phương thức: gây ngán ăn, xua đuổi, làm chết côn trùng qua đường tiếp xúc và đường miệng, ức chế sự sinh trưởng và gây biến thái, ảnh hưởng đến khả năng giao phối, ảnh hưởng khả năng đẻ trứng và làm thối trứng Với các

cơ chế đó, ngoài khả năng tác động đến các loài dịch hại, các hoạt chất này cũng có nguy

cơ ảnh hưởng đến các sinh vật trong tự nhiên, tiêu diệt các loài sinh vật không gây hại, làm giảm tính đa dạng sinh học của hệ sinh thái ao nuôi Tuy nhiên, các tác động về mặt môi trường, sinh thái chưa được nghiên cứu và chứng minh tính thân thiện với môi trường của việc sử dụng các sản phẩm này

Với các lý do đó, đề tài “Ảnh hưởng của hợp chất ly trích từ cây Neem sử dụng trong điều trị bệnh trên thủy sản đến chất lượng môi trường nước của ao nuôi” được đề

xuất nghiên cứu

2 Mục tiêu đề tài

- Khảo sát, đánh giá ánh hưởng đến các thông số chất lượng nước của việc sử dụng hợp chất trích ly từ cây Neem để trị bệnh cá da trơn;

- Khảo sát tác động đến hệ sinh vật trong ao nuôi;

- Đánh giá hiệu quả trị bệnh cá da trơn khi sử dụng hợp chất ly trích từ cây Neem

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Các thông số chất lượng môi trường nước: pH, nhiệt độ, EC, SS, độ trong, COD, N-NO3-, P-PO43-

- Các yếu tố sinh học trong ao nuôi cá tra (Pangasius hypophthalmus): thực vật

nổi, động vật nổi và động vật đáy

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Nghiên cứu thực hiện tại ao nuôi cá tra (Pangasius hypophthalmus) sử dụng hợp

chất ly trích từ cây Neem

- Vị trí ao lấy mẫu: phường Tương Bình Hiệp, TP Thủ Dầu Một, Bình Dương

- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 03 năm 2015 đến tháng 9 năm 2016

4 Cách tiếp cận:

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận đa ngành: môi trường, sinh thái và công nghệ sinh học để đánh giá tác động của hợp chất ly trích từ cây Neem đến môi trường nước, hệ sinh vật của ao nuôi và hiệu quả trị bệnh thủy sản

1.1 Tổng quan về cây Neem, hoạt chất Azadirachtin và các ứng dụng

1.1.1 Cây Neem và các đặc điểm sinh thái

Azadirachta indica là loài thực vật thường xanh thuộc chi Azadirachta, phân bố ở châu

Á, châu Phi và các vùng có khí hậu nhiệt đới; thường được gọi là Neem, Nim, Indian lilac, Paradise tree, White cedar, … nhưng Neem là tên thường được sử dụng nhiều nhất

Ở Việt Nam, cây Neem thường được gọi là xoan chịu hạn để phân biệt với xoan ta Neem phát triển nhanh, có chiều cao trung bình từ 10 -20 m, cây trưởng thành có thể cao 30 m, chu vi 2,5m; rễ thường ăn rất sâu và tán xòe rộng

1.1.1.1 Tên và phân loại

Tên gọi: Azadirachta indica

Loài: Azadirachta indica

Adrien Henri Laurent De Jussieu năm 1980 đã mô tả cây Neem với tên gọi Melia

Azadirachta Sau đó ông đổi lại là Azadirachta indica A.Juss từ Azadirachta xuất phát từ

tên Ba Tư (Persan) của loài này: “Azad-darakht-i-Hindi” có nghĩa là “Cây tự do của Ấn

Độ”.Theo H.Y Mohan Ram và M.N.B Nair, năm 1783 Linaeous lần đầu tiên xếp họ Meliaceae gồm hai loài là Melia Azedarach và Azadirachta indica nhưng sau đó đổi thành Azadirachta indica

Trên thế giới tùy từng vùng mà cây Neem có tên gọi khác nhau Trong tiếng Anh, cây Neem cũng có nhiều tên gọi như Neem tree, Nim, Indian lilac, Paradise tree, White cedar v.v… nhưng “Neem tree” là tên gọi phổ biến hơn cả Ở Việt Nam, cây Neem

thường được gọi là xoan chịu hạn để phân biệt với cây xoan ta (Melia azedarach L.)

1.1.1.2 Đặc điểm thực vật học

Cây Neem là loài cây thường xanh, phát triển nhanh, chiều cao trung bình từ 10 – 20

m, cây trưởng thành có thể cao 30 m, chu vi 2,5 m Cá biệt nếu phát triển trong điều kiện thuận lợi cây có thể cao từ 35 m đến 40 m, chu vi thân có thể đạt tới 3,5 m Rễ cây thường

ăn rất sâu Cây phân cành sớm, tán lá xòe rộng

Lá: Lá Neem dài từ 3 – 8 cm, kép lông chim một lần, mép hình răng cưa

Hoa: Mọc thành chùm ở cuống lá, màu trắng, có hương thơm, cuống ngắn, lưỡng tính

Một hoa thường dài 5 – 6 cm, rộng 8 – 11 mm cánh hoa rời, xếp lợp, phủ đầy lông mịn Bầu noãn 3 ô, mỗi ô chứa 2 noãn, đính noãn hình trụ Cây thường ra hoa vào khoảng thời gian từ tháng 3 tới tháng 5

Quả: Quả thuộc loại quả hạch, hình bầu dục, kích thước khoảng 1,4 – 2,8 x 1,0 – 1,5

cm Quả phát triển trong vòng 1 – 2 tháng Quả non có màu xanh, khi chín chuyển sang màu vàng Người ta thường thu hái quả trên cây để tránh giảm chất lượng khi quả rụng xuống đất

Hạt và sự nảy mầm: Hạt gồm vỏ cứng và nhân Nhân hạt chứa khoảng 35 – 45% dầu Trong điều kiện tự nhiên hạt thường rụng xuống đất và nảy mầm sau 8 – 15 ngày, tỉ

lệ nảy mầm theo dạng này rất cao

Xoan chịu hạn được di thực vào châu Phi từ những năm đầu của thế kỷ 20 Ngày nay

nó được trồng rộng rãi ở hơn 30 quốc gia châu Phi như Ghana, Sudan, Nigeria, Mali v.v… Trong thế kỷ 20 cây Neem cũng đã được di thực đến nhiều quốc gia thuộc khu vực

Ngoài ý nghĩa to lớn về mặt sinh thái như phủ xanh đất trống đồi trọc, cải tạo đất bị hoang hóa, góp phần tái sinh rừng, cây Neem còn có nhiều ứng dụng khác, tất cả các bộ phận của nó đều có công dụng tốt

Rễ: Dịch chiết từ rễ được sử dụng làm thuốc trị bệnh ngoài da, bệnh suy nhược cơ thể

Lá: lá Neem có chứa nhiều hợp chất như nimbin, nimbinene, nimbadiol, nimbolide v.v… có tác dụng phòng trị bệnh giun sán cho người và gia súc Tại một số vùng ở Ấn

Độ, nông dân thường cho gia súc ăn lá Neem để gia tăng sự tiết sữa Nhiều nơi còn dùng

lá Neem làm rau ăn vừa bổ xung khoáng chất, vừa có thể phòng ngừa giun sán, viêm nhiễm đường ruột

Quả: Quả Neem khi chín có vị ngọt, có thể ăn được hoặc sử dụng trong công nghệ lên men Quả Neem dùng làm thuốc tẩy giun, thuốc giảm đau và thuốc trị bệnh đường tiết niệu, bệnh trĩ Quả khô ngâm nước có thể trị được một số bệnh ngoài da Nước quả tươi khi phun lên cây có thể xua đuổi nhiều loài côn trùng

Nhân: Nhân hạt Neem chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học có thể dùng làm thuốc giảm đau, thuốc sát trùng, thuốc ngừa thai Trong nhân hạt Neem có chứa rất nhiều dầu có thể sử dụng trong công nghiệp sản xuất mỹ phẩm, xà phòng, thuốc thừ sâu và nhiều ngành công nghiệp khác

Bánh dầu Neem: Bánh dầu Neem chứa khoảng1,00 – 1,40% hợp chất sulfur, 1,5 – 2,5% N, khoảng 0,7 – 1,2% P2O5 và 1,2 – 1,5% K2O Bánh dầu Neem là nguồn phân hữu

cơ rất tốt, vừa có tác dụng cung cấp dinh dưỡng cho cây, vừa diệt được các loài tuyến trùng, kiến, mối trong đất và có khả năng ức chế quá trình nitrat trong đất làm tăng hiệu quả sử dụng đạm cho cây trồng

Vỏ cây: Dịch chiết vỏ cây Neem được dùng làm thuốc chữa đau răng, bệnh sốt rét, bệnh vàng da hoặc dùng trong công nghiệp nhuộm Vỏ cây có chứa nimbin, nimbidin, nimbinin nên cũng được dùng để điều chế thuốc bảo vệ thựt vật và một số thuốc trị bệnh ngoài da

Thân cây: Thân Neem sử dụng trong trang trí nội thất rất được ưa chuộng do tính kháng nấm và chống mối một tốt, màu sắc đẹp Gỗ Neem sử dụng làm chất đốt cũng rất tốt

1.1.2 Các hoạt chất chính có hoạt tính sinh học trong cây Neem

Theo C.Devakumar và Sukh Dev và thống kê của hiệp hội Neem, thành phần hóa học của cây Neem được các nhà hóa dược Ấn Độ khảo sát từ năm 1880 Họ đã cô lập được một số axít từ dầu Neem và gọi tên là margosic acid Tuy nhiên những nghiên cứu chính thức về thành phần hóa học của cây Neem thực sự bắt đầu từ năm 1942 Siddiqui năm 1942 lần đầu tiên báo cáo đã tách chiết được 3 hoạt chất trong Neem là nimbin, nimbidin và nimbinin Năm 1963, bằng phương pháp cộng hưởng từ hạt nhân, các nhà khoa học đã xác định được cấu trúc các hoạt chất trong Neem Những nghiên cứu này đã khởi đầu cho hàng loạt các nghiên cứu tiếp theo về tính chất hóa học của cây Neem Tính đến năm 2000 đã có hơn 100 hoạt chất có hoạt tính sinh học từ Neem đã xác định được công thức và cấu tạo Những hoạt chất này chủ yếu thuộc 2 nhóm chính là isoprenoid và các hợp chất không phải isoprenoid

1.1.2.1 Isoprenoid:

1/ Diterpenoid

Hai mươi bốn hợp chất của nhóm này được cô lập từ vỏ cây Neem, phần lớn thuộc hai nhóm nhỏ là podacarpanoid và abietanoid

1.1.2.2 Triterpenoid (còn gọi là limonoid)

Đây là những chất đắng trong Neem, thuộc dạng tetranortriterpenoid có khung apo-euphol (hoặc apo-tirucallol) Ơ thực vật, có khoảng 300 limonoid đã được tìm thấy,

1/3 số đó có trong Azadirachta indica và Melia azedarach Nhóm triterpenoid này có thể

phân thành 8 nhóm nhỏ: protomeliacin, limonoid với chuỗi bên xác định, azadirone và dẫn xuất, gedunin và dẫn xuất, vilasinin và 3 nhóm C-seco-meliacin là nimbin, salanin và azadirachtin

a Protomeliacin:

Protomeliacin chứa một chuỗi bên 8 cacbon tại vị trí C-17, còn được gọi là protolimonoid hay prrotomelicin hay meliane Hợp chất đầu là meliantriol (25) được cô lập từ quả và dầu Neem Nimbocinone (26), nimolinone (27), kulactone (28), limocinol (29), và limocinone (30) là những dẫn xuất của euphol/tirucallol Azadirachtol (31), azadirachnol (32), azaditol (33) thuộc chuỗi apo Các hợp chất limocin A và B (34, 35)

là limocinin là những tetranortriterpenoid có chuỗi bên tetrahydrofuran bán acetan

Hình 1.2: Nhóm protomelicin

Bảng 1.2: Các hợp chất nhóm protomelicin

Stt Tên hoạt chất Công thức phân

tử

Phân tử lượng

Điểm nóng chảy(oC)

Vị trí ly trích được

Đặc điểm của các hợp chất nhóm này là có chuỗi bên -hydroxybutenolid tại vị trí của vòng furan và 4 vòng furan còn nguyên vẹn

Hình 1.3: Limonoid với 4 vòng nguyên và chuỗi bên -hydroxybutenolid

-hydroxybutenolid

phân tử

Phân tử lượng

Điểm nóng chảy( o C)

Vị trí cô lập được

tử

Phân

tử lượng

Điểm nóng chảy ( o C)

Vị trí trích

ly được

45 Nimocinol Oh Ac - C28H36O5 452 130 Quả

46 Meldenin diol H H - C26H34O4 410 - L tươi

-Hạt, quả

-Thịt quả

55 Nimbocinol H H Furan C26H32O4 408 161 Quả

67

7-Desacetyl-7-benzoyl gedunin C33H36O7 544 278 Hạt khơ

68 Nimmolicinol C28H34O7 482 270-4 Quả chín, tươi

e Vilasinin và dẫn xuất (pro C-seco-meliacin)

Hình 1.6: Nhóm pro C-seco-meliacin

Điểm nóng chảy( o C)

chiết xuất được

Phân

tử lượng

Điểm nóng chảy( o C)

Vị trí

cô lập được

Phân

tử lượng

Điểm nóng chảy( o C)

Vị trí cô lập được

-COOMe Ac Me C30H36O9 540 205

Dầu hạt

Hình 1.9: nhóm C-secomeliacin với chuỗi bên -hydroxybutenolide

Bảng 1.9: các hợp chất nhóm C-secomeliacin với chuỗi bên -hydroxybutenolide

lượng

Điển nóng chảy

Vị trí chiết xuất

1.2 Các bệnh phổ biến trên cá tra và nghiên cứu sử dụng hoạt chất ly trích từ lá cây Neem để điều trị bệnh trên thủy sản

1.2.1 Các bệnh phổ biến trên cá tra

Bệnh nhiễm khuẩn do Pseudomonas (bệnh đốm đỏ)

Tác nhân gây bệnh: Pseudomonas fluorescens, P anguilliseptica, P chlororaphis

Cá có dấu hiệu bệnh lý phổ biến như xuất huyết từng đốm nhỏ trên da, chung quanh miệng và nắp mang, phía mặt bụng, bề mặt cơ thể có thể chảy máu, tuột nhớt nhưng không xuất huyết vây và hậu môn, Pseudomonas spp xâm nhập vào cơ thể sẽ phá hủy các

mô, các chức năng trong cơ thể, khi các cơ quan bị phá hủy có thể gây chết đến 70 - 80% Pseudomonas spp gây nhiễm khuẩn huyết thường xâm nhập vào cơ thể cá qua các thương tổn ở mang, da, vẩy do các tác nhân cơ học, thả nuôi với mật độ quá cao, dinh dưỡng kém, hàm lượng oxy giảm,

Dùng vaccin phòng bệnh, giảm mật độ nuôi, cung cấp nguồn nước tốt, tắm 3-5 ppm KMnO4 (không quy định thời gian), có thể dùng các loại kháng sinh để điều trị như trong bệnh nhiễm khuẩn huyết do Aeromonas

Bệnh nhiễm khuẩn huyết do Edwardsiella (Edwarsiellosis)

Tác nhân gây bệnh do vi khuẩn Edwardsiella tarda

sạch môi trường nước nuôi, giảm thấp mật độ nuôi, dùng vaccin phòng bệnh, có thể dùng các loại kháng sinh để điều trị như trong bệnh nhiễm khuẩn huyết do Aeromonas

Bệnh trùng bánh xe (Trùng mặt trời)

- Dấu hiệu bệnh lý

Khi cá mới mắc bệnh, mình cá có lớp nhớt màu trắng hơi đục, mang cá đầy nhớt , cá bệnh thường nổi đầu và tập trung nơi có nước chảy, cá thích cọ mình vào thành bè, cảm giác ngứa ngáy, đôi khi nhô đầu lên mặt nước và lắc mạnh đầu Cá bệnh nặng trông lờ đờ, đảo lộn vài vòng, chìm xuống đáy rồi chết Trùng mặt trời ký sinh chủ yếu trên da, mang, các gốc vây Bệnh thường xuất hiện ở những nơi ương nuôi với mật độ dày và môi trường nuôi quá bẩn

- Tỉ lệ chết cao ở cá hương và cá giống

- Trướng bụng (bụng sưng lên do tích lũy các chất dịch)

- Mắt cá bị phù

- Xuất huyết bên trong cơ

- Xuất huyết ở phần vây

- Hoại tử ở phần mô kẽ của ống thận

Bệnh lây truyền theo phương ngang trực tiếp bởi nguồn nước hoặc từ các vật chủ mang mầm bệnh khác

- Lây truyền theo phương dọc được cho là phổ biến Tuy nhiên, do không tìm thấy virus trên da hay các sản phẩm sinh dục trong quá tình sinh sản nên cơ chế này không được chứng minh