LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài .1 2. Tổng quan về lịch sử nghiên cứu đề tài 1 3. Mục tiêu nghiên cứu 2 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .2 5. Phương pháp nghiên cứu .3 6. Những đóng góp mới của đề tài 3 7. Kết cấu nội dung .3 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ 4 1.1 Khái niệm về doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 4 1.1.1 Khái niệm và phân loại doanh thu 4 1.1.1.1 Khái niệm doanh thu 4 1.1.1.2 Phân loại doanh thu .4 1.1.2 Đặc điểm doanh thu 5 1.1.3 Điều kiện ghi nhận doanh thu 6 1.1.4 Nguyên tắc xác định, thời điểm ghi nhận doanh thu, chứng từ và tài khoản sử dụng .7 1.1.4.1 Nguyên tắc xác định doanh thu .7 1.1.4.2 Thời điểm ghi nhận doanh thu .8 1.1.4.3 Chứng từ sử dụng 8 1.1.4.4 Tài khoản sử dụng .9 1.1.5 Nguyên tắc và sơ đồ hạch toán doanh thu 11 1.1.5.1 Nguyên tắc hạch toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .11 1.1.5.2 Sơ đồ h ạch toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 13 1.1.6 Trường hợp không hạch toán vào doanh thu 13 1.1.7 Một số lưu ý cần thiết khi hạch toán vào doanh thu 14 1.2 Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .14 1.2.1 Đặc điểm khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 14 1.2.2 Mục tiêu kiểm toán .15 1.2.3 Quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .16 1.2.3.1 Chuẩn bị kiểm toán 17 1.2.3.2 Thực hiện kiểm toán. .29 1.2.3.3 Hoàn thành kiểm toán 36 TÓM TẮT CHƯƠNG 1 .37 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ QUY TRÌNH KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN & KẾ TOÁN BIÊN HÒA (BHAAC) .38 2.1 Giới thiệu tổng quan về công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa (BHAAC) 38 2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển .38 2.1.2 Nguyên tắc và mục tiêu hoạt động .39 2.1.2.1 Nguyên tắc hoạt động 39 2.1.2.2 Mục tiêu hoạ t động 39 2.1.3 Chức năng và nhiệm vụ của công ty 40 2.1.3.1 Chức năng của công ty 40 2.1.3.2 Nhiệm vụ của công ty 40 2.1.4 Quy mô của công ty 42 2.1.4.1 Quy mô vốn .42 2.1.4.2 Quy mô lao động .44 2.1.5 Khách hàng của công ty .45 2.1.6 Cơ cấu tổ chức 45 2.1.7 Một số chỉ tiêu kết quả kinh doanh 49 2.1.8 Thuận lợi, khó khăn và phương hướng phát triển 51 2.1.8.1 Thuận lợi 51 2.1.8.2 Khó khăn 51 2.1.8.3 Phương hướng phát triển .52 2.1.9 Tình hình tổ chức công tác kế toán tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa 52 2.1.9.1 Chính sách kế toán áp dụng tại công ty .52 2.1.9.2 Hình thức tổ chức hệ thống sổ sách kế toán 53 2.1.9.3 Tổ chứ c bộ máy kế toán .54 2.2 Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa .55 2.2.1 Quy trình kiểm toán chung .55 2.2.1.1 Chuẩn bị kiểm toán 55 2.2.1.2 Thực hiện kiểm toán .62 2.2.1.3 Hoàn thành kiểm toán 62 2.2.2 Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa .63 2.2.2.1 Mục tiêu kiểm toán đối với khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .63 2.2.2.2 Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .64 2.2.3 Minh họa thực tế quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được công ty TNHH Kiểm Toán và Kế Toán Biên Hòa áp dụng tại công ty Cổ Phần Công Nghệ Cao .68 2.2.3.1 Giới thiệu chung về công ty Cổ phần Công Nghệ Cao .68 2.2.3.2 Nhữ ng tài liệu doanh nghiệp cần chuẩn bị cho kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .70 2.2.3.3 Tìm hiểu và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ .70 2.2.3.4 Xác định mức trọng yếu 72 2.2.3.5 Xác định phương pháp chọn mẫu – cỡ mẫu 74 2.2.3.6 Nội dung, thời gian và phạm vi kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .76 2.2.3.7 Thực hiện kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 76 2.2.3.8 Kết thúc kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .92 TÓM TẮT CHƯƠ NG 2: 92 CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI QUY TRÌNH KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN & KẾ TOÁN BIÊN HÒA (BHAAC) .93 3.1 Nhận xét 93 3.1.1 Ưu điểm 93 3.1.1.1 Tình hình chung tại công ty .93 3.1.1.2 Quy trình kiểm toán chung 94 3.1.1.3 Quy trình kiểm toán khoản mục doanh bán hàng và cung cấp dịch vụ .94 3.1.2 Nhược điểm 94 3.1.2.1 Tình hình chung tại công ty .94 3.1.2.2 Quy trình kiểm toán chung 95 3.1.2.3 Quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .95 3.2 Kiến nghị .96 3.2.1 Tình hình chung tại công ty 96 3.2.2 Quy trình kiểm toán chung .96 3.2.3 Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 97 TÓM TẮT CHƯƠNG 3 .99 KẾT LUẬN .100 PHỤ LỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO BẢNG Bảng 1.1: Mục tiêu kiểm toán 15 Bảng 1.2: Xác định rủi ro phát hiện .27 Bảng 1.3: Các thử nghiệm chi tiết 35 Bảng 2.1: Doanh thu thuần và lợi nhuận trong 3 năm 2008,2009,2010 49 Bảng 2.2: Các khoản phải nộp ngân sách Nhà Nước trong 3 năm 2008,2009,1010 .50 Bảng 2.3: Xác định mức trọng yếu 61 Bảng 2.4: Xác định mức trọng yếu công ty Cổ phần Công Nghệ Cao 72 Bảng 2.5: Xác định phương pháp chọn mẫu – cỡ mẫu công ty Cổ phần Công Nghệ Cao .75 Bảng 2.6: Chương trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ công ty Cổ phần Công Nghệ Cao .77 Bảng 2.7: Số liệu tổng hợp doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ công ty Cổ phần Công Nghệ Cao .79 Bảng 2.8: Phân tích số liệu doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ công ty Cổ phần Công Nghệ Cao .81 Bảng 2.9: Đối chiếu doanh thu theo từng lĩnh vực, từng tháng. So sánh doanh thu trên sổ cái với tờ khai thuế hàng tháng công ty Cổ phần Công Nghệ Cao 84 Bảng 2.10: Biểu phân tích chữ T doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ công ty Cổ phần Công Nghệ Cao 89 Bảng 2.11: Kiểm tra 36 mẫu các nghiệp vụ có giá trị lớn hơn KCM 301,590,000 đồng công ty Cổ phần Công Nghệ Cao .89 Bảng 2.12: Kiểm tra 4 mẫu các nghiệp vụ đặc biệt của Nợ TK 5112 công ty Cổ phần Công Nghệ Cao .90 Bảng 2.13: Kiểm tra 17 mẫu các nghiệp vụ có giá trị nhỏ hơn KCM 301,590,000 đồng công ty Cổ phần Công Nghệ Cao .91 Bảng 3.1: Câu hỏi tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ 97 BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Tổng tài sản của công ty 43 Biểu đồ 2.2: Tổng nguồn vốn của công ty .43 Biểu đồ 2.3: Trình độ chuyên môn của công ty .44 Biểu đồ 2.4: Doanh thu thuần của công ty trong 3 năm 2008,2009,2010 .49 Biểu đồ 2.5: Lợi nhuận của công ty trong 3 năm 2008,2009,2010 50 Biểu đồ 2.6: Các khoản phải nộp ngân sách Nhà Nước của công ty trong 3 năm 2008,2009,2010 51 SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Hạch toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 13 Sơ đồ 1.2: Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 16 Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của công ty .46 Sơ đồ 2.2: Hình thức ghi sổ theo nhật ký chung 53 1 1. Lý do chọn đề tài: Trong nền kinh tế hội nhập hiện nay, Việt Nam đã và đang trở thành điểm lý tưởng của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Bên cạnh các ngành dịch vụ phát triển nhanh chóng hiện nay như: Ngân hàng, tài chính, chứng khoán thì ngành kiểm toán là một trong những ngành còn khá mới mẻ. Tuy nhiên, thời gian gần đây hoạt động kiểm toán tại Việt Nam không ngừng lớn mạnh và ngày càng phổ biến hơn trong đời sống kinh tế . Đây cũng là một xu hướng tất yếu trước sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, cũng như trước làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài và sự ra đời của các công ty cổ phần. Vì vậy, không thể phủ nhận sự đóng góp tích cực của ngành kiểm toán, nhằm đảm bảo độ tin cậy của BCTC ở các doanh nghiệp trong những năm gần đây. Kiểm toán BCTC là một bộ phận của hoạt động kiểm toán độc lập. Trong BCTC, KTV sẽ đưa ra những ý kiến về sự trình bày trung thực và hợp lý BCTC của một doanh nghiệp. Trong các khoản mục trên BCTC thì khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là m ột trong những điểm trọng yếu trên Báo cáo KQHĐKD của doanh nghiệp, là một trong những khoản mục nhận được nhiều sự quan tâm nhất của người sử dụng BCTC. Khoản mục này phản ánh tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, giúp cho các doanh nghiệp xác định đúng đắn trách nhiệm của mình trong việc thực hiện nghĩa vụ với Nhà Nước và đưa ra các chính sách hợp lý nhằm khuyến khích sự phát triển của doanh nghiệp đó. Vì vậy, quy trình kiểm toán khoản mục này trên thực tế đã được thiết kế và thực hiện như thế nào?, có phù hợp và mang lại hiệu quả cho cuộc kiểm toán hay chưa?. Đó cũng chính là nội dung mà em muốn nghiên cứu và được trình bày qua đề tài: “QUY TRÌNH KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN & KẾ TOÁN BIÊN HÒA”. 2. Tổng quan về lịch sử nghiên cứu đề tài: Trong bối cảnh như hiệ n nay, để quyết định đầu tư vào bất kỳ một dự án nào của doanh nghiệp thì các nhà đầu tư rất quan tâm đến tình hình hoạt động kinh doanh của 2 doanh nghiệp đó. Báo cáo KQHĐKD cho biết về kết quả kinh doanh của niên độ, từ đó giúp người sử dụng có thể đánh giá được khả năng tạo ra lợi nhuận của một doanh nghiệp. Để đảm bảo rằng các con số được thể hiện trên BCTC nói chung và Báo cáo KQHĐKD nói riêng là trung thực, hợp lý và phù hợp để đưa ra quyết định đầu tư. Vì vậy, mà ngành kiểm toán đã ra đời. Do đó, đề tài “Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” rất được nhiều người quan tâm và nghiên cứu ở các công ty khác nhau với các phương pháp nghiên cứu cũng khác nhau. Tuy nhiên, trong thời gian này chưa có ai nghiên cứu đề tài trên tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa. Đó cũng là lý do tại sao em quyết định chọn đề tài: “Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa” làm bài báo cáo nghiên cứu khoa học của mình. 3. Mục tiêu nghiên cứu: - Hệ thống hóa lại cơ sở lý luậ n đối với khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. - Tìm hiểu sơ lược về đơn vị thực tập tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa nhằm giúp người đọc hiểu rõ hơn về thủ tục làm việc tại công ty. - Đánh giá thực trạng về quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được áp dụng tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa. - Từ đó, đề ra những gi ải pháp nhằm hoàn thiện chất lượng kiểm toán của công ty nói chung và đối với kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ nói riêng. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: - Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu về “Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa”. - Phạm vi nghiên cứu: + Không gian nghiên cứu: Khách hàng của công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa. 3 + Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 01 năm 2011 đến tháng 04 năm 2011. 5. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp thu thập và nghiên cứu các tài liệu, các chuẩn mực có liên quan. - Nghiên cứu hồ sơ kiểm toán các năm trước tại công ty. - Trực tiếp tham gia vào quy trình kiểm toán với vai trò là một trợ lý kiểm toán. - Tham khảo ý kiến của giáo viên hướng dẫn và các anh chị trong công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa. 6. Những đóng góp mới của đề tài: Nhằm đánh giá chất lượng v ề quy trình kiểm toán đối với khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa. Từ đó, đưa ra được những nhận xét và kiến nghị về quy trình kiểm toán khoản mục này, nhằm giúp công ty tìm ra những giải pháp có thể đáp ứng được mọi yêu cầu của khách hàng. 7. Kết cấu nội dung: Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài nghiên cứu gồm 3 chương lớn như sau: Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. (dự kiến từ ngày 20/01/2011 đến ngày 17/02/2011). Chương 2: Thực trạng về quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa (BHAAC). (dự kiến từ ngày 17/02/2011 đến ngày 17/03/2011). Chương 3: Nhận xét và kiến nghị đối với quy trình kiểm toán tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa (BHAAC). (dự kiế n từ ngày 17/03/2011 đến ngày 17/04/2011) 4 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ 1.1 Khái niệm về doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. 1.1.1 Khái niệm và phân loại doanh thu: [1] 1.1.1.1 Khái niệm doanh thu: Doanh thu: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu. 1.1.1.2 Phân loại doanh thu: Doanh thu của các doanh nghiệp bao gồm: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu nội bộ, doanh thu hoạt động tài chính và doanh thu từ các hoạt động bất thường. # Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: - Bán hàng: Là bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào hoặc bán bất động sản đầu t ư. - Cung cấp dịch vụ: Là thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một hay nhiều kỳ kế toán như: Cung cấp dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê tài sản cố định theo phương thức cho thuê hoạt động. Vậy: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như: Bán sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư, cung cấp dịch vụ cho khách hàng…Bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). # Doanh thu nội bộ: Là số tiền thu được do bán hàng hóa, sản phẩm, cung cấp dịch vụ tiêu thụ nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc trong cùng một công ty hay tổng công ty tính theo giá bán nội bộ. . đề tài trên tại công ty TNHH Kiểm Toán & Kế Toán Biên Hòa. Đó cũng là lý do tại sao em quy t định chọn đề tài: Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ QUY TRÌNH KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN & KẾ TOÁN BIÊN HÒA (BHAAC) .38