không những phải biết vận dụng linh hoạt phương pháp dạy học, kích thích trí tò mò, ham hiểu biết cho học sinh ..., các kĩ thuật dạy học tích cực trong các tiết học mà đặc biệt phải biế[r]
Trang 1Ngoại khoỏ mụn Ngữ văn:
Em yờu Văn học
A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lớ do chọn chuyờn đề :
Chỳng ta đang đứng trước sự phỏt triển như vũ bóo của khoa học cụng nghệ Con người luụn đứng trước những thỏch thức của tự nhiờn, của cỏc điều kiện xó hội và kinh tế chớnh trị Con người trong tương lai phải là con người biết hành động một cỏch năng động và sỏng tạo, thớch ứng nhanh với những thay đổi và một khả năng tiếp cận giải quyết vấn đề mềm dẻo, linh hoạt Muốn vậy con người phải
cú tri thức, cú trớ tuệ phỏt triển Ngay từ khi đang cũn ngồi trờn ghế nhà trường, cỏc
em học sinh là người chủ tương lai của đất nước thực sự phải là những người chiếm lĩnh được tri thức, mở rộng vốn hiểu biết cho mỡnh Vỡ vậy nhiệm vụ người giỏo viờn là phải hướng dẫn, hỡnh thành cho học sinh chiếm lĩnh được tri thức Trong chương trỡnh giỏo dục phổ thụng của nước ta hiện nay cỏc mụn học đều cho chỳng ta tiếp cận với khoa học hiện đại, trong đú bộ mụn Ngữ văn chiếm vai trũ tương đối quan trọng cho sự phỏt triển toàn diện của học sinh Vỡ bộ mụn này khụng những cung cấp kiến thức cho học sinh như những bộ mụn khỏc mà nú cũn
cú chức năng giỏo dục và chức năng thẩm mĩ rất cao
Tuy nhiên trong việc tổ chức ngoại khoá cho các môm học – nhất là bộ môn Ngữ văn ở trờng THCS nói chung ( trờng THCS Tân Thành nói riêng ) còn gặp những điều kiện thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi
- Nhà trờng đã đợc công nhận là trờng chuẩn quốc gia năm 2008 Cơ sở vật chất nhà trờng khá đầy đủ, khuôn viên rộng, nhiều cây xanh Đội ngũ giáo viên đều đợc
đào tạo đạt chuẩn trong đó vợt chuẩn đạt 50%, đặc biệt tuổi đời tơng đối trẻ và đều
đợc tham gia các lớp bồi dỡng về chuyên môn, nghiệp vụ nên đã có ý thức tự đổi mới trong công tác giảng dạy
- Hầu hết các gia đình đã quan tâm tới việc học tập của con em mình
- Các em học sinh đều rất ngoan Khi giáo viên hớng dẫn thực hiện các tiết ngoại khoá các em đều tham gia rất đầy đủ và nhiệt tình
* Khó khăn
Trang 2- Tuy là trờng chuẩn quốc gia nhng cơ sở vật chất cha thực sự đầy đủ: Phòng học
bộ môn cha có, đồ dùng dạy học còn thiếu thốn, đặc biệt là không có phòng đa năng nên tổ chức các tiết học ngoại khoá gặp rất nhiều khó khăn
- Tân Thành là một xã vùng sâu, vùng xa của huyện Đa số nhân dân sống chủ yếu bằng nghề nông nghiệp, cuộc sống còn nhiều khó khăn, nên nhiều gia đình cha thực sự quan tâm tới việc học hành của các em Phong trào giáo dục ở địa phơng cha đẩy mạnh, trang bị đồ dùng học tập của học sinh cha đầy đủ
- Học sinh trầm, không sôi nổi nên, giao tiếp, nói năng rất rụt rè ý thức tự học cha cao, kiến thức nghèo nàn
Nhưng thực tế hiện nay cho thấy đa số học sinh khụng thớch học văn núi chung vì: kiến thức trừu tợng, khó dài, muốn học tốt bộ môn ngoài kiến thức học trong nhà trờng các em còn phải đọc nhiều sách báo , tiếp xúc nhiều với thực tế…
Để gõy được sự hứng thỳ cho học sinh khi học mụn học này, trớc hết học sinh phải xác định đợc đây là bộ mụn cơ bản, là ngụn ngữ trỡnh bày suy nghĩ con người, thể hiện sự hiểu biết của bản thõn, vận dụng thực tế cuộc sống Đặc biệt giỏo viờn khụng những phải biết vận dụng linh hoạt phương phỏp dạy học, kớch thớch trớ tũ
mũ, ham hiểu biết cho học sinh , cỏc kĩ thuật dạy học tớch cực trong cỏc tiết học
mà đặc biệt phải biết tổ chức cho học sinh cỏc hoạt động ngoại khoỏ nhằm tạo cho
cỏc em một sõn chơi hứng thỳ và bổ ớch Để phỏt huy tớnh tớch cực chủ động của
học sinh trong học văn, cũng như phỏt huy tốt năng khiếu của cỏc em, bồi dưỡng khớch lệ cỏc em học tập, nõng cao ý thức học bộ mụn tiến tới nõng cao chất lượng học tập Đõy chớnh là lớ do mà tổ Khoa học xó hội trường trung học cơ sở Tõn Thành chọn chuyờn đề này
II Phương phỏp thực hiện:
- Căn cứ vào Kế hoạch của cụm, của nhà trường từ đầu năm học.
- Họp tổ chuyờn mụn, xõy dựng kế hoạch thực hiện và lựa chọn nội dung
chuyờn đề
- Phõn cụng nhiệm vụ cho cỏc thành viờn trong tổ, lựa chọn đối tượng học
sinh tham gia cỏc đội chơi
- Xõy dựng hệ thống cõu hỏi, nội dung nằm trong chương trỡnh Ngữ văn học
sinh đó được học Sau đú lờn đỏp ỏn và biểu điểm cụ thể cho từng phần chơi
Trang 3- Hỡnh thức tổ chức:
+ Thi nhớ những kiến thức Văn học lớp 9 bằng hỡnh thức ngoại khoỏ
+ Tổ chức thực hiện:
Phần I: Tổ chức thi với 4 đội chơi (mỗi đội là đại diện của một lớp 9), chơi
theo hỡnh thức giải đỏp cõu hỏi theo tớn hiệu thời gian qui định
Phần II: Thi diễn xuất thụng qua một hoạt cảnh được chuyển thể từ những
tỏc phẩm đó học trong toàn cấp
B NỘI DUNG
I Thể lệ chơi:
1 Đặt tờn đội chơi: Bốn đội của 4 lớp được đặt tờn như sau
+ Đội lớp 9A: Mõy trắng
+ Đội lớp 9B: Nốt trầm
+ Đội lớp 9C: Sao băng
+ Đội lớp 9D: Phượng hồng
2 Số lượng: Mỗi đội 3 học sinh.
3 Luật chơi: Gồm hai phần thi
* Phần thứ nhất: Thi tỡm hiểu kiến thức Ngữ văn (trong chương trỡnh Ngữ văn 9) cỏc đội tham gia phải trả lời 20 cõu hỏi, bằng hỡnh thức bấm chuụng đội nào bấm chuụng nhanh thỡ được quyền trả lời, nếu trả lời khụng đỳng thỡ cơ hội thuộc
về cỏc đội cũn lại Các đội chỉ đợc bấm chuông khi ngời dẫn chơng trình đọc xong câu hỏi Quá 10 giây suy nghĩ nếu đội bấm chuông không trả lời đợc thì cơ hội trả lời sẽ thuộc về đội khác, hết thời gian qui định mà chưa cú đội nào trả lời được thỡ ngời dẫn chơng trình sẽ công bố đáp án và không đội nào đợc điểm Điểm số tối đa cho mỗi câu trả lời đúng là 2 điểm
* Phần thứ hai: Thi diễn xuất cỏc hoạt cảnh sư phạm Trong phần thi này mỗi đội sẽ phải diễn xuất một hoạt cảnh sõn khấu được chuyển thể từ những tỏc phẩm (đoạn trớch) cú trong chương trỡnh Ngữ văn của toàn cấp, thời gian diễn của một hoạt cảnh là 10 phỳt, quỏ thời gian qui định sẽ bị trừ điểm
4 Thang điểm:
- Thi tỡm hiểu kiến thức: Mỗi cõu trả lời đỳng được 2 điểm
Trang 4- Thi diễn xuất: Ban giám khảo sẽ chấm điểm các hoạt cảnh trên, nếu hoạt cảnh nào có trang phục phù hợp với nội dung, khả năng diễn xuất tốt sẽ được 20 điểm (trang phục 5 điểm, khả năng diễn xuất 15 điểm)
- Tổng điểm cho 2 phần thi là 60 điểm ban giám khảo sẽ căn cứ vào đó để xếp giải: Giải nhất, nhì, ba và khuyến khích
5 Công bố danh sách ban giám khảo, thư ký.
II Tổ chức thi:
1 Phần thứ nhất: Thi tìm hiểu kiến thức Ng÷ v¨n (25 - 30phút)
Các câu hỏi được đưa lên máy chiếu, giáo viên đọc câu hỏi, học sinh nghe
quan sát và trả lời
Câu 1: “ Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng vào nước xin
làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối con, dưới xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ và xin khắp mọi người phỉ nhổ.”
? Đây là lời của nhân vật nào? Trong tác phẩm nào? của ai?
Trả lời: Lời nguyền của nhân vật Vũ Nương Trong tác phẩm “Chuyện
người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ.
Câu 2: Có mấy phương châm hội thoại? Đó là những phương châm hội
thoại nào?
Trả lời: Có năm phương châm hội thoại:
1 Phương châm về lượng
2 Phương châm về chất
3 Phương châm quan hệ
4 Phương châm cách thức
5 Phương châm lịch sự
Câu 3: “… là tay anh hùng lão luyện có tài cầm quân, xem hắn vào Nam ra
Bắc xuất hiện như quỷ thần, hễ nhìn thấy hắn ai nấy đều phách lạc hồn xiêu sợ hắn hơn sợ sấm sét…”
? Đây là lời nhận xét của ai, về nhân vật nào?
Trả lời: Đây là lời nhận xét của người cung nhân cũ về Nguyễn Huệ.
Trang 5(“Hoàng Lờ nhất thống chớ” của nhúm Ngụ gia Văn Phỏi).
Cõu 4: Sỏng tỏc Truyện Kiều Nguyễn Du dựa theo cốt truyện nào của ai? Trả lời: Dựa theo cốt truyện Kim Võn Kiều truyện của Thanh Tõm Tài
Nhõn (Trung Quốc)
Cõu 5: Trong Truyện Kiều của Nguyễn Du nhõn vật nào cú nột đẹp
“nghiờng nước nghiờng thành” Em hãy đọc câu thơ tiếp theo của đoạn thơ này? Trả lời: Nhõn vật Thuý Kiều Câu thơ tiêp theo:
Sắc đành đòi một tài đành hoạ hai.
Cõu 6: Võn Tiờn được tin mẹ mất, liền bỏ thi trở về quờ chịu tang Dọc
đường về chàng đó bị ai hóm hại?
Trả lời: Bị Trịnh Hõm hóm hại.
Cõu 7: Học sinh qua sỏt tỡnh huống trong truyện cười “Lợn cưới ỏo mới” (2
HS lớp 6 đúng) chỳ ý cõu hỏi của anh lợn cưới “Bỏc cú thấy con lợn cưới của tụi chạy qua đõy khụng? ” và câu trả lời của anh ỏo mới “ từ lỳc tụi mặc cỏi ỏo mới này tụi chẳng thấy con lợn nào chạy qua đõy cả” rồi trả lời cõu : Đố cỏc bạn biết
chỳng tụi đó vi phạm phương chõm hội thoại nào? Vỡ sao?
Trả lời: Cả hai anh Lợn cưới và ỏo mới đều vi phạm phương chõm về
lượng Vỡ núi nhiều hơn những điều anh ta cần núi
Cõu 8: Quờ hương anh nước mặn đồng chua
Làng tụi nghốo đất cày lờn sỏi đỏ.
Anh với tụi đụi gười xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,
? Đõy là những cõu thơ được trớch từ bài thơ nào của ai?
Trả lời: Trớch từ bài thơ Đồng chớ của Chớnh Hữu.
Cõu 9: Hóy điền những từ cũn thiếu vào dấu 3 chấm.
Khụng cú kớnh rồi xe khụng cú đốn,
… , thựng xe cú xước,
Xe vẫn chạy vỡ miền Nam phớa trước:
Chỉ cần trong xe cú một trỏi tim.
Trả lời: Những từ cũn thiếu: Khụng cú mui xe
Trang 6Cõu 10: Học sinh nghe bài hỏt “Khỳc hỏt ru những em bộ lớn trờn lưng
mẹ” nhạc Trần Hoàn lời thơ Nguyễn khoa Điềm và trả lời cõu hỏi:
? Bài hỏt trờn được nhạc sĩ Trần Hoàn phổ nhạc từ bài thơ nào? của ai?
Trả lời: Được nhạc sĩ phổ nhạc từ bài thơ Khúc hát ru nh“ ững em bộ lớn trên lưng mẹ” của Nguyễn khoa Điềm.
Cõu 11: Ai được giới thiệu là: “Người cụ độc nhất thế gian” và “anh ta rất
thốm người”? Nhân vật đó trong tỏc phẩm nào? của ai?
Trả lời: Đú là nhõn vật anh thanh niờn, trong tỏc phẩm “ Lặng lẽ sa pa” của
Nguyễn Thành Long
Cõu 12: Thỡnh lỡnh đốn điện tắt
Phũng buyn - đinh tối om
Vội bật tung cửa sổ
Đột ngột vầng trăng trũn
? Em hiểu Phũng buyn- đinh trong cõu thơ cú nghĩa là gỡ?
Trả lời: Toà nhà cao, nhiều tầng, hiện đại (phiờn õm từ tiếng Anh)
Cõu 13: “Cổ ụng lóo nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tờ rõn rõn ễng lóo lặng
đi, tưởng như khụng thở được….”
? Đõy là những chi tiết miờu tả nhõn vật nào? trong tỏc phẩm nào? của ai?
Trả lời: Miờn tả ụng Hai trong tỏc phẩm “Làng” của Kim Lõn.
Cõu 14: “ Tụi thấy làn túc tơ sau út của nú dựng đứng lờn” Đõy là qua sỏt
của ai? Về nhõn vật nào?
Trả lời: - Đõy là quan sỏt của bỏc Ba (người kể chuyện trong truyện ngắn
“ Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sỏng.) về nhõn vật bộ Thu.
Cõu 15: “Kỡ thực trờn mặt đất vốn làm gỡ cú đường, người ta đi mói thỡ
thành đường mà thụi.”
? Cõu văn trờn được trích từ tỏc phẩm nào? của ai?
Trả lời: Được trớch từ tỏc phẩm “Cố hương” của Lỗ Tấn.
Cõu 16: “ - Xin bệ hạ hóy nguụi cơn giận,
Xột lại cho tường tận kẻo mà…”
? Đõy là lời của nhõn vật nào, núi với ai, trong tỏc phẩm nào?
Trang 7Trả lời: Là lời của Cừu non núi với chú Súi trong tỏc phẩm “Chú Súi và
Cừu trong thơ ngụ ngụn của La phụng - ten”
Cõu 17: Học sinh nghe bài hỏt “ Mựa xuõn nho nhỏ ” Nhạc: Trần Hoàn, lời
thơ Thanh Hải và trả lời cõu hỏi: Bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ” đợc Thanh Hải sáng tác trong hoàn cảnh nào?
Trả lời: Bài thơ đợc nhà thơ Thanh Hải sáng tác trong những ngầy cuối đời
khi ông đang nằm trên giờng bệnh
Cõu 18: Học sinh quan sát một số hình ảnh và trả lời câu hỏi: Qua những
hình ảnh trên khiến em liên tởng tới bài thơ nào, của ai? đã học trong chơng trình Ngữ văn 9 Hãy đọc 4 câu thơ đầu của bài thơ này?
Trả lời: Bài thơ Viếng lăng Bác“ ” của Viễn Phơng
Bốn câu thơ đầu của bài thơ
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sơng hàng tre bát ngát
ôi! h ng tre xanh xanh Vi à ệt Nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng h ng à
Cõu 19: Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong giú se
Sương chựng chỡnh qua ngừ
Hỡnh như thu đó về
? Em hiểu từ chựng chỡnh ở đõy cú nghĩa là gỡ?
Trả lời: Chựng chỡnh: cố ý chậm lại.
Câu 20: Học sinh theo dõi tình huống (2HS đóng) chuyển thể từ truyện Chiếm “
hết chỗ ”và trả lời câu hỏi: Trong câu nói của ngời ăn xin ở d“ ới ấy các nhà giàu chiếm hết chỗ rồi!” có hàm ý gì?
Trả lời: Hàm ý trong câu nói của ngời ăn xin là: Địa ngục chính là chỗ của những
ngời nhà giàu nh ông
2 Phần thứ hai: Thi hoạt cảnh sư phạm (35 - 40phỳt)
Giỏo viờn cho cỏc đội chơi gắp thăm và biểu diễn theo thứ tự đó gắp thăm
III Cụng bố kết quả và trao giải thưởng.
C KẾT LUẬN
Trang 8
- Kết quả sau khi thực hiện ngoại khoỏ:
Như vậy mụn Ngữ văn là một mụn học rất hấp dẫn và lớ thỳ, học sinh khụng những nắm được cỏc kiến thức của bộ mụn mà cũn phỏt huy được năng khiếu của bản thõn Bờn cạnh đú người thầy dạy văn cũn phải biết giỳp cỏc em hỡnh thành kĩ năng sống: khả năng giao tiếp, khả năng ứng sử… và biết cỏch tổ chức cho những
tiết học ngoại khoỏ vui vẻ, bổ ớch với hỡnh thức học mà chơi - chơi mà học Để
giỳp cỏc em hứng thỳ hơn trong học tập và đặc biệt tạo được sự gần gũi, thõn thiện giữa Thầy với Trũ, giữa trũ với trũ
Trong thời gian ngắn thực hiện chuyờn đề “Em yờu Văn học” chỳng tụi đưa
vào một hỡnh thức tổ chức tiết ngoại khoỏ Ngữ văn mong muốn cỏc em học sinh yờu thớch hơn bộ mụn này hơn Đặc biệt muốn tạo cho cỏc em học sinh lớp 9 một
ấn tượng tốt, một kỉ niệm khú quờn về thầy cụ và mỏi trường mà cỏc em đó gắn bú trong 4 năm học
- Những đề xuất và giải phỏp khi giảng dạy mụn Ngữ văn trong trường
THCS
Tuy nhiên để dạy đợc một tiết văn thành công còn phụ thuộc rất nhiều yếu tố:
sử dụng phơng pháp phù hợp, phối kết hợp tốt các kĩ thuật dạy học, biết sử dụng hợp lí thiết bị dạy học,…Bên cạnh đó cần có lòng nhiệt tình, sự say mê của ngời thầy, vì một tiết dạy văn ngời thầy không những phải dạy đúng, dạy đủ mà còn phải dạy hay Đặc biệt khi tổ chức ngoại khoá Ngữ văn cần phải có sự phối kết hợp hài hoà , ăn ý giữa các giáo viên trong trờng, trong tổ, các giáo vên chủ nhiệm và các
em học sinh
- Lời cảm ơn, kết thỳc chuyờn đề:
Chương trỡnh ngoại khoỏ với chủ đề Em yêu văn học !“ ” mà chúng tôi trình bày ở trên, do thời gian, tài liệu nghiên cứu, điều kiện tổ chức cũn nhiều khú khăn nên không tránh khỏi những tồn tại thiếu xót, rất mong những ý kiến đúng gúp chõn thành của cỏc đồng nghiệp
Xin chõn thành cảm ơn!
Nhúm thực hiện chuyờn đề Duyệt của BGH
Tổ Khoa học xó hội
Trang 9
Tổ trưởng : Nguyễn Thị Hũa
Chơng trình thực hiện chuyên đề
I Ngày thực hiện : ngày 10 tháng 03 năm 2012.
II Địa diểm : Trờng THCS Tân Thành
III Nội dung :
1 7h 45 đón đại biểu.
2 8h đến 8h 30 văn nghệ chào mừng
3 8h30 đến 9h45 tiến hành nội dung chuyên đề.
4 9h 45 đến 10 h bế mặc kết thúc chuyên đề.
5 10h đến 11h thảo luận đóng góp ý kiến.
6 11h 15 mời dự bữa cơm thân mật
Ban tổ chức