TẬP HUẤNHƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SGK ĐẠO ĐỨC 1(Bộ CHÂN TRỜI SÁNG TẠO)TS. Trần Thanh BìnhThS. Trần Thị Ánh Ngọc

Mô hình dạy chữ, dạy người Quan điểm kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; chuyển từ giáo dục tiếp cận kiến thức sang giáo dục phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực

TẬP HUẤN HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SGK ĐẠO ĐỨC 1

TS Trần Thanh BìnhThS Trần Thị Ánh Ngọc

VAI TRÒ, VỊ TRÍ MÔN ĐẠO ĐỨC TRONG CTGD 2018

1 Mô hình dạy chữ, dạy người

Quan điểm kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; chuyển từ giáo dục tiếp cận kiến thức sang giáo dục phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực trong các văn bản chỉ đạo của

Đảng, Quốc hội và Chính phủ;

→ chiến lược quyết định toàn bộ nội dung, cách thức xây dựng CTGD, biên soạn SGK mới.

● “Dạy chữ quan trọng; dạy người, dạy đức,

dạy lối sống văn hóa còn quan trọng hơntrong thời kỳ hội nhập và trong bối cảnhcuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4”(Nguyễn Xuân Phúc)

2. Môn Đạo đức

- Là một bộ phận hợp thành môn GDCD: Đạođức (TH), Giáo dục công dân (THCS), Giáo dụckinh tế-pháp luật (THPT)

- Là môn học bắt buộc; thời lượng 35 tiết/năm học.

- Là môn học duy nhất tập trung hình thành, phát triển các phẩm chất cốt lõi.

→ Môn học giữ vai trò chủ đạo trong việc giúp HS hình thành, phát triển ý thức và hành vi của người công dân phù hợp với chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật.

Nội dung Tiểu học THCS THPT

3 Mục tiêu

a) Bước đầu hình thành, phát triển những hiểu biết ban đầu về chuẩn mực hành vi đạo đức, pháp luật và sự cần thiết thực hiện theo các chuẩn mực đó trong quan hệ với bản thân và người khác, với công việc, cộng đồng, đất nước, nhân loại và môi trường tự nhiên; thái độ tự trọng,

tự tin; những tình cảm và hành vi tích cực: yêu gia đình , quê hương, đất nước ; yêu thương, tôn trọng con người ; đồng tình với cái thiện, cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu; chăm học, chăm làm ; trung thực ; có trách nhiệm với thái độ, hành vi của bản thân.

b) Bước đầu nhận biết và điều chỉnh được cảm xúc, thái độ, hành vi của bản thân ; biết quan sát,tìm hiểu về gia đình, quê hương, đất nước và vềcác hành vi ứng xử; biết lập kế hoạch và thựchiện kế hoạch cá nhân, hình thành thói quen,nền nếp cơ bản, cần thiết trong học tập, sinhhoạt.

b Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù

+ Lập kế hoạch phát triển bản thân

+ Thực hiện kế hoạch phát triển bản thân

- Năng lực tìm hiểu và tham gia hoạt động kinh tế - xã hội

+ Tìm hiểu các hiện tượng kinh tế - xã hội

+ Tham gia hoạt động kinh tế - xã hội

(x Chương trình môn GDCD)

SGK ĐẠO ĐỨC

● Luật Giáo dục 2019: “Chuẩn kiến thức, kỹ năng, yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực người học quy định trong CTGD phải được

cụ thể hóa thành SGK”

→ trong CTGD 2018, tài liệu dạy học chính thức môn Đạo đức từ lớp 1 đến lớp 5 đều là SGK Đạo đức; bổ trợ cho SGK Đạo đức là Vở bài tập Đạo đức và các tài liệu tham khảo khác.

● Luật Giáo dục 2019: “Mỗi môn học có mộthoặc một số SGK; thực hiện xã hội hóa việcbiên soạn SGK”.

→ Quyết định số 4507/QĐ-BGDĐT ngày21/11/2019 của Bộ trưởng Bộ GĐ&ĐT phê

duyệt Danh mục SGK lớp 1 sử dụng trong các cơ sở giáo dục phổ thông (32 SGK

của 8 môn học và hoạt động giáo dục)

Nguyên tắc biên soạn:

- Thể hiện đầy đủ nội dung, mức độ yêu cầu cần đạt

đã quy định trong chương trình môn học.

- Tuân thủ Thông tư số 33/2017 Quy định về tiêu

chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa SGK:

+ Nội dung và hình thức SGK không trái với quy định của pháp luật Việt Nam và phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia về xuất bản phẩm; không mang định kiến về sắc tộc, tôn giáo, nghề nghiệp, giới, lứa tuổi

và địa vị xã hội.

+ Những nội dung giáo dục về chủ quyền quốc gia, quyền con người, quyền trẻ em, bình đẳng giới, phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu được thể hiện hợp lý

- Tạo điều kiện cho GV vận dụng sáng tạocác phương pháp và hình thức tổ chức dạyhọc lấy hoạt động học của HS làm trungtâm, lấy phát triển phẩm chất, năng lực của

HS làm mục tiêu

- Đổi mới phương pháp thiết kế SGK, chútrọng phát huy vai trò của kênh hình,

SÁCH GIÁO KHOA

ĐẠO ĐỨC 1

(bộ Chân trời

sáng tạo)

Thầy Lê Phương Trí (Sở GD&ĐT TPHCM)

Thầy Trần Hoàng Tuý (Sở GD&ĐT Vĩnh Long)

ThS Lâm Hồng Lãm Thuý (Sở GD&ĐT TPHCM)

TS Hà Thị Thanh Nga (NXBGDVN)

Thầy Mai Khắc Hùng (Sở GD&ĐT TPHCM)

• Đội ngũ tác giả đảm bảo kết hợp hài hoàgiữa các chuyên gia giáo dục, cán bộquản lí giáo dục và giáo viên; giữa việnnghiên cứu, nhà xuất bản, cơ quan quản lígiáo dục và cơ sở giáo dục.

2 Triết lí bộ sách

- Mỗi bộ SGK đều có triết lí (cách tiếp cận)riêng, thể hiện điểm nhấn quan trọng nhấttrong cách thức biên soạn

- Chân trời sáng tạo: SGK là cánh cửa đầutiên mở ra con đường lớn cho HS hướng tớitương lai; tạo điều kiện để HS luôn có ýthức sáng tạo trong học tập và trong cuộcsống

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG

SÁCH GIÁO KHOA

ĐẠO ĐỨC 1

ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC NỘI DUNG

thân trong gia đình

Chăm chỉ Tự giác làm việc của mìnhTrung thực Thật thà

Trách nhiệm Sinh hoạt nền nếp

Thực hiện nội quy trường, lớp

Tự chăm sóc bản thân

Kĩ năng tự bảo vệ Phòng, tránh tai nạn, thương

tích

8 CHỦ ĐỀ ĐƯỢC PHÂN THÀNH 14 BÀI HỌC

THEO HAI MẠCH KIẾN THỨC MỘT CÁCH LINH HOẠT

CHỦ ĐỀ BÀI HỌC

Yêu thương gia đình Bài 1 Mái ấm gia đình

Quan tâm, chăm sóc

người thân trong gia đình

Bài 2 Quan tâm, chăm sóc ông

bà, cha mẹ

Bài 3 Anh chị em quan tâm, giúp

đỡ nhau

Tự giác làm việc của mình Bài 4 Tự giác làm việc ở trường

Bài 5 Tự giác làm việc ở nhà

Theo cách thiết kế này, SGK Đạo đức 1 đảm bảo:

- Thể hiện đầy đủ, chính xác nội dung kiến thức

và mức độ yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực HS.

- Hai mạch giáo dục đạo đức (60%) và giáo dục kĩ năng sống (30%) được thể hiện hài hoà, hợp lí, đảm bảo tính đặc trưng của bài học; phù hợp với khả năng nhận thức, đặc điểm tâm sinh lí của HS và thời lượng tiết học ở tiểu học.

- Khi tổ chức dạy học, GV có thể phân bốcác hoạt động dạy học một cách dễ dàng,thuận lợi

+ Tiết 1: Hình thành nhận thức, cung cấp trithức về chuẩn mực hành vi đạo đức, quyđịnh pháp luật và kĩ năng sống

+ Tiết 2 (và 3): Luyện tập, thực hành kĩnăng, củng cố, vận dụng kiến thức, kĩ năng

- Góp phần đáp ứng yêu cầu tích hợp cao ởtiểu học; tránh trùng lặp giữa các bài họctrong một chủ đề và giữa các chủ đề.

• Lưu ý:

- Cách thiết kế nội dung ở SGK Đạo đức 1

sẽ tiếp tục được thực hiện ở SGK Đạo đứccác lớp sau

→ GV thuận lợi khi tiếp cận SGK Đạo đức

Chân trời sáng tạo

Ví dụ: Cấu trúc nội dung SGK Đạo đức 2

Giáo dục

đạo đức

QUÊ HƯƠNG EM Bài 1 Quê hương em giàu đẹp

Bài 2 Con người quê hương em KÍNH TRỌNG THÀY GIÁO,

CÔ GIÁO, YÊU QUÝ BẠN BÈ

Bài 3 Kính trọng thầy giáo, cô giáo

Bài 4 Yêu quý bạn bè QUÝ TRỌNG THỜI GIAN Bài 5 Quý trọng thời gian NHẬN LỖI VÀ SỬA LỖI Bài 6 Nhận lỗi và sửa lỗi BẢO QUẢN ĐỒ DÙNG CÁ

NHÂN VÀ GIA ĐÌNH

Bài 7 Bảo quản đồ dùng cá nhân Bài 8 Bảo quản đồ dùng gia đình

ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC BÀI HỌC

1 Cấu trúc bài học

Tuân thủ Thông tư 33/2017;

Định danh các thành phần bài học bằng những thuật ngữ dễ hiểu, gợi mở, thân thiện;

Cụ thể hoá các thành phần bài học thành chuỗi hoạt động của quy trình hình thành, phát triển năng lực hoc sinh.

STT SGK Đạo đức 1 Thông tư 33/2017

2 Hướng dẫn khai thác cấu trúc bài học

● GV có thể tổ chức khởi động bài học theo nhiều hình thức, hoạt động đa dạng, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể (hát, xem tranh, đọc thơ, chơi trò chơi );

● Hình thức khởi động trong SGK chỉ là một phương án;

● Các gợi ý trong SGV cũng chỉ là những gợi ý

để GV tham khảo.

→ khuyến khích, động viên tính tích cực, chủ

động, sáng tạo của GV

đề (ví dụ: Múa cho mẹ xem của Xuân Giao, Cả nhà

thương nhau của Phạm Văn Minh, Gia đình nhỏ, hạnh phúc to của Nguyễn Văn Chung, v.v.) hoặc đọc cho cả lớp

nghe một bài thơ ngắn (ví dụ: Lấy tăm cho bà của Định Hải, Thương ông của Tú Mỡ, Yêu mẹ của Nguyễn Bao, Về

quê của Nguyễn Lãm Thắng, v.v.) để vừa tạo tâm thế,

hứng thú, vừa kết nối HS với nội dung bài học.

Khi cả lớp hát xong, GV có thể đặt 1, 2 câuhỏi vừa sức để kết nối trực tiếp bài hát vớinội dung bài học.

- Các hoạt động không rời rạc mà được xây dựng thành chuỗi hoạt động có liên hệ logic.

KHÁM PHÁ Xem hình và trả lời câu hỏi

Thảo luận

Chia sẻ

Chuỗi các hoạt động Khám phá

Luyện tập

- Củng cố kiến thức, kĩ năng vừa khám phá;

- Rèn luyện kĩ năng xử lí tình huống theohiểu biết, kinh nghiệm cá nhân

LUYỆN TẬP Xử lí

tình huống

Các tình huống

cụ thể, sinh động, gần gũi

Liên hệ bản thân

Kết nối vốn sống, kinh nghiệm cá nhân

• Để mở rộng, tăng cường nội dung, hìnhthức luyện tập, GV nên khuyến khích, tạođiều kiện cho HS khai thác, sử dụng hiệuquả Vở bài tập Đạo đức 1.

 Tăng cường năng lực thường xuyên vận dụng (ở mức độ thấp) những điều

đã học để phát hiện và giải quyết các vấn đề thực tiễn;

 Phát huy tính sáng tạo của HS trong vận dụng kiến thức, kĩ năng.

THỰC HÀNH

Ghi nhớ

- Kế thừa SGK Đạo đức truyền thống;

- Đúc kết giá trị đạo đức, yêu cầu kĩ năng một cách ngắn gọn, dễ nhớ, dễ thuộc

Tóm lại:

* V iệc tổ chức các hoạt động học tập cho HS ở tất cả các thành phần bài học (đặc biệt là thành phần Khám phá) nhằm:

- T ạo điều kiện thuận lợi để HS thực sự đóng vai trò là chủ thể của hoạt động học;

- Q uá trình dạy học môn Đạo đức thực sự là quá trình chuyển hoá các giá trị đạo đức và kĩ năng sống thành ý thức và hành vi công dân trong mỗi HS;

- B ài học đạo đức không phải là sự áp đặt mà là quy trình phát triển từ nhận thức cảm tính (cảm xúc đạo đức), qua nhận thức lí tính (phán đoán đạo đức) đến hình thành động cơ đạo đức và thực hiện các hành vi đạo đức cụ thể.

* Việc xây dựng chuỗi các hoạt động họctập một cách ổn định trong tất cả các bàihọc nhằm:

- Đáp ứng yêu cầu chuẩn mực của SGK;

- Giúp GV dẫn dắt quá trình dạy học mộtcách chủ động

- GV có thể dễ dàng biến đổi sáng tạo, linhhoạt chuỗi hoạt động đó trong các kế hoạchdạy học cá nhân

ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC SGK

• Lưu ý:

- Những hình ảnh trong SGK Đạo đức 1 không chỉ là hình minh hoạ nhằm tăng thêm tính hấp dẫn cho sách mà còn là phương thức hình ảnh hoá nội dung, giúp HS phát triển các năng lực tư duy phán đoán, suy luận, liên kết

- Khi sử dụng hình ảnh, GV cần dành thời gian nhất định để HS quan sát, suy nghĩ; chú ý phân biệt những hình đơn với những hình liên kết để có cách khai thác thích hợp.

Hình đơn

Hình liên kết

* Cách thiết kế hình ảnh ở SGK Đạo đức 1 sẽ tiếp tục phát triển ở SGK Đạo đức 2.

VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

SGK Đạo đức 1 được biên soạn để GV có thể vậndụng nhiều PPDH tích cực (vấn đáp, xử lí tìnhhuống, thảo luận nhóm, đóng vai…) nhằm tíchcực hoá hoạt động học tập, phát triển năng lựccho HS theo nguyên tắc: HS được nghĩ nhiềuhơn, nói nhiều hơn và làm nhiều hơn.

• Một số lưu ý về phương pháp dạy học

a Phương pháp đặt và trả lời câu hỏi

- Đặt và trả lời câu hỏi cho đến nay vẫn được xem là PPDH thích hợp với quan điểm dạy học hiện đại.

- Khả năng: thiết lập quan hệ tương tác giữa GV với HS; gây hứng thú, khuyến khích, kích thích tư duy của HS; hướng HS tập trung suy nghĩ từng bước, từng khía cạnh, vấn đề, yêu cầu… của nội dung bài học.

- Trong suốt quá trình tổ chức các hoạt độngdạy học, việc đặt và trả lời câu hỏi diễn rathường xuyên, liên tục nhằm duy trì tươngtác sư phạm GV – HS và tinh thần, ý thứchọc tập của HS.

- SGK Đạo đức 1 chú ý đặt những câu hỏi mở vàtạo điều kiện để GV xây dựng những câu hỏimới, giúp HS luôn được nhìn nhận vấn đề từ góc

độ bản thân

b Phương pháp thảo luận nhóm

- Trong thảo luận nhóm, sự tương tác trực tiếpgiữa các HS được tăng cường; các cá nhân được

tự do bày tỏ, chia sẻ ý kiến, tạo thói quen sinhhoạt bình đẳng, biết tiếp thu những ý kiến tíchcực, biết đón nhận những ý kiến bất đồng,

- Phù hợp với những tình huống phức hợp trong

SGK Đạo đức 1.

DẠY HỌC TÍCH HỢP

Định hướng

“Năng lực là tổ hợp các hoạt động dựa trên sự huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn tri thức khác nhau để giải quyết vấn đề hay có cách ứng xử phù hợp trong bối cảnh phức tạp của cuộc sống luôn thay đổi”(Quebec Education program)

→ ba dấu hiệu đặc trưng của dạy học theo định hướng phát triển năng lực:

- tổ chức các hoạt động học tập;

- tích hợp kiến thức;

- vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống.

• Tích hợp trong thiết kế cấu trúc nội dung

CHỦ ĐỀ BÀI HỌC

PHÒNG TRÁNH TAI NẠN,

THƯƠNG TÍCH

Bài 12 Phòng , tránh đuối nước

Bài 13 Phòng, tránh tai nạn trong sinh hoạt

Bài 1 4 Phòng, tránh tai nạn giao thông

● Tích hợp trong quá trình dạy học

- Tích hợp Khởi động với Khám phá

- Tích hợp Thảo luận với Chia sẻ

• Tích hợp trong quá trình thiết kế giáo án

- Tham khảo SGK Tiếng Việt 1, Âm nhạc 1,

Mĩ thuật 1, Giáo dục thể chất 1, Hoạt độngtrải nghiệm 1 để kiến thức đạo đức được soichiếu dưới nhiều góc độ khác nhau; tránhtrùng lặp một số nội dung, hoạt động giữacác môn học

- Tham khảo SGK Đạo đức 1 của các bộSGK Kết nối tri thức với cuộc sống, Cùng học để phát triển năng lực, Vì sự bình đẳng

và dân chủ trong giáo dục, Cánh diều để bổ

sung, mở rộng, thay thế… một số nội dungliên quan trong SGK Đạo đức 1 bộ Chân trờisáng tạo

- Truy cập trang web hanhtrangso.nxbgd.vn để tìm

kiếm, lựa chọn, điều chỉnh,… những thông tin hữu ích, cập nhật, giúp tích hợp được nhiều kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau.

PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ

Yêu cầu đánh giá:

– Đánh giá thông qua các nhiệm vụ học tập cầnkết hợp với đánh giá thông qua quan sát biểuhiện về thái độ, hành vi ứng xử của HS trong quátrình tham gia các hoạt động học tập, hoạt độngnhóm, hoạt động tập thể

– Đánh giá quá trình học tập trên lớp cần kếthợp với đánh giá thông qua quan sát biểu hiện

về thái độ, hành vi ứng xử của HS trong quátrình sinh hoạt ở nhà và tham gia các hoạt độngcộng đồng

– Kết quả đánh giá toàn diện HS phải là sự kếthợp của các loại hình đánh giá: GV đánh giá, HS

tự đánh giá bản thân, HS đánh giá lẫn nhau, phụhuynh đánh giá con em…; trong đó đánh giá của

• Bài 1 MÁI ẤM GIA ĐÌNH

Mục tiêu

Sau bài học, HS biết:

– Nêu được một số biểu hiện của tình yêu thương gia đình;

– Nhận biết được sự cần thiết của tình yêu thương gia đình;

– Đồng tình với thái độ, hành vi thể hiện tình yêu thương; không đồng tình với thái độ, hành vi không thể hiện tình yêu thương gia đình;

– Thực hiện được những việc làm thể hiện tình yêu thương đối với người thân trong gia đình.

• Bài 11 TỰ CHĂM SÓC BẢN THÂN

Mục tiêu

Sau bài học, HS biết:

– Nêu được những việc làm hằng ngày để tự chăm sóc bản thân như đánh răng, giữ ấm cơ thể, tắm rửa, tập thể dục, ngồi học đúng tư thế…

– Nhận biết được sự cần thiết của việc tự chăm sóc bản thân;

– Đồng tình với những việc làm có lợi cho sức khoẻ, không đồng tình với những thói quen trong sinh hoạt

có hại cho sức khoẻ.

– Thực hiện được những việc tự chăm sóc bản thân

ở nhà và ở trường.

SÁCH GIÁO VIÊN

ĐẠO ĐỨC 1

- Tài liệu trực tiếp chia

sẻ, gợi ý, hướng dẫn GV cách thức tổ chức quá trình dạy học khi sử

VỞ BÀI TẬP

ĐẠO ĐỨC 1

- Tài liệu bổ trợ, giúp HS luyện tập, củng cố, mở rộng kiến thức trong giờ học; giúp kết nối giữa GV với phụ huynh, giữa kiến thức với quá trình hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực HS.

- Gồm các dạng bài tập: lựa chọn phương án đúng/sai, nên/không nên, đồng tình/không đồng tình; giải các bài tập nối chữ – hình, điền khuyết, trắc nghiệm…

- Là một trong những cơ

sở giúp GV đánh giá kết quả học tập của HS.

TÀI LIỆU TẬP HUẤN

Giúp GV hiểu sâu sắc những vấn đề

về chương trình, SGK môn học để tự tin, chủ động, sáng tạo sử dụng SGK Đạo đức 1.

Tham chiếu môn Đạo đức với các môn học khác để hỗ trợ, bổ sung, tích hợp trong quá trình dạy học chung.

Ngoài ra, GV có thể tiếp cận, sử dụng nguồn tàinguyên đồ sộ, đa dạng, phong phú (gồm sáchtham khảo, tranh ảnh, đồ dùng dạy học…) cùng

nhiều học liệu điện tử do các đơn vị thành viêncủa NXBGDVN tổ chức biên soạn, thiết kế:

trang web hanhtrangso.nxbgd.vn

trang web taphuan.nxbgd.vn