Tài liệu Tiểu luận “Những cơ hội và thách thức của hàng hoá Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Giải pháp để vượt qua những thách thức" doc

Sự cạnh tranh trong nên kinh tế thị trường là một tất yếu khách quan Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi hàng hoá bao gồm các yếu tố đầu vào và các yếu tô đầu ra củ

J

TIEU LUAN

Những cơ hột và thách thức của hàng hoá Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại thể giới (WTO) Giải pháp để vượt qua

những thách thức

Giáo viên hướng dân

sinh viên thực hành

LOI MO DAU

Ngày nay, xu thể toàn cầu hóa đang bao trùm cả thế giới, Khi toàn cầu hóa về nên kinh tế đang trở thành một xu hướng khách quan thì yêu cầu hội nhập nên kinh tế quốc tế càng trở nên cấp bách.Toàn cau hóa đòi hỏi mỗi nước phải liên kết với các quốc gia khác để cùng phát triển.Và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế chung của thê giới

Quá trình toàn cầu hóa nên kinh tế và hội nhập kinh tế thế giới, đòi hỏi

mỗi quốc gia, mỗi dân tộc phải có sự cạnh tranh, Việt Nam của chúng ta cũng

vậy Là một nước đang phát triển, việc tham gia vào quá trình hội nhập và toàn câu hóa thế giới đã và đang đặt ra cho chúng ta nhiều cơ hội, cũng như

nhiều thách thức Sức cạnh tranh là một yếu tố cần thiết, cấp bách và không

thể thiêu đối với bất kỳ quốc gia, hay bất kỳ dân tộc nào

Kinh tế thế giới phát triển, quốc tế hóa thương mại đòi hỏi các nước

phải xóa bỏ rào cản,chấp nhận tự do buôn bán,vì thế mỗi nước phải mở cửa

thị trường trong nước, điều đó cũng đồng nghĩa với việc nâng cao sức cạnh tranh của nước đó phù hợp với sự phát triển của thế giới Do đó, chúng ta phải

làm thé nao dé nâng cao sức cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam (về chất

lượng và giá cả) Nhưng làm sao và làm thé nao để nâng cao sức cạnh tranh của hàng hoá nước ta hiện nay đang là vẫn đẻ hết sức nan giải và có thể nói là đây khó khăn, đang được nhiều người quan tâm

Với trình độ và khả năng hiểu biết của mình còn hạn chế, em xin trình

bày đề tài: “Những cơ hội và thách thức của hàng hoá Việt Nam khi gia nhập

Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Giải pháp để vượt qua những thách

thức”.

PHAN I

NHUNG VAN DE LY LUAN VE CANH TRANH

1 Sự cạnh tranh trong nên kinh tế thị trường là một tất yếu khách quan Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi hàng hoá bao gồm các yếu tố đầu vào và các yếu tô đầu ra của quá trình sản xuất Trên thị trường các nhà sản xuất, người tiêu dùng, những người hoạt động buôn bán kinh doanh, quan hệ với nhau thông qua hoạt động mua bán trao đối hàng

hoá Như vậy thực chất thị trường là chỉ các hoạt động kinh tế được phản ánh

thông qua trao đôi, lưu thông hàng hoá và mối quan hệ về kinh tế giữa người VỚI ngƯỜI

Hình thức đâu tiên của nên kinh tế thị trường là kinh tế hàng hoá Kinh

tế h là một kiểu tổ chức kinh tế xã hội mà trong đó sản phẩm sản xuất ra để

trao đôi và buôn bán trên thị trường Nền kinh té thị trường là hình thứuc phát

triển cao của nên kinh tế hàng hoá, mà ở đó mọi yếu tô đầu vào và đầu ra của

quá trình sản xuất đều được qui định bởi thị trường

Trong hoạt động sản xuất kinh doanh các doanh nghiệp luôn muốn có

được những điều kiện thuận lợi trong quá trình sản xuất như: thuê được lao động rẻ mà có kĩ thuật, mua được nguyên nhiên vật liệu rẻ, có thị trường các

yếu tố đầu ra tốt Điều đó dẫn đến sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp dễ

chiếm lay, nam giữ lay những điều kiện thuận lợi Sự cạnh tranh này chỉ kết

thúc khi nó được đánh dấu bởi một bên chiến thắng và một bên thất bại Tuy

vậy cạnh tranh không bao giờ mất đi trong nên kinh tế thị trường Cạnh tranh

là sự sống còn của các doanh nghiệp Muốn tôn tại được buộc các doanh

nghiệp phải nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp mình bằng cách: nâng cao năng lực sản xuất của doanh nghiệp, giảm chỉ phí sản xuất để cạnh tranh

về giá cả, cải tiến khoa học kĩ thuật Điều này sẽ thúc đấy nền kinh tế phát triển, đồng thời cũng làm cho xã hội phát triển nhờ kinh tế phát triển, khoa

học - kĩ thuật phát triển do đòi hỏi phải nâng cao năng suất lao động của

doanh nghiép, cải tiến khoa học - kĩ thuật

Trong quá trình cạnh tranh các nguồn lực của xã hội sẽ được chuyển từ nơi sản xuất kém hiệu quả đến nơi sản xuất có hiệu quả hơn Tạo ra lợi ích xã

hội cao hơn, mọi người sẽ sử dụng những sản phẩm tốt hơn Cạnh tranh đem

lại sự đa dạng của sản phẩm và dịch vụ Do đó tạo ra nhiều lựa chọn hơn cho

khách hàng cho người tiêu dùng

Như vậy cạnh tranh là một đặc trưng cơ bản của nên kinh tế thị trường

Cạnh tranh giúp cho sự phân bố nguôn lực xã hội có hiệu qua, dem lai ich lợi lớn hơn cho xã hội Cạnh tranh có thể được xem như là quá trình tích luỹ về

lượng để từ đó thực hiện các bước nhảu thay đổi về chất Mỗi bước nhảy thay đối về chất là mỗi nắc thang của xã hội, nó làm cho xã hội phát triển di lên,

tốt đẹp hơn Vậy sự tồn tại của cạnh tranh trong nên kinh tế thị trường là một

tất yêu khách quan

2 Vai trò của cạnh tranh trong nên kinh tế thị trường

Cạnh tranh xuất hiện cùng với sự phát triển của nền kinh tế hàng hoá Cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa những người sản xuất kinh doanh với nhau để giành giật lẫy những điều kiện có lợi về sản xuất và

tiêu thụ hàng hoá, nhằm tối đa hoá lợi nhuận của mình Trong nên kinh tế thị trường cạnh tranh vừa là môi trường, vừa là động lực cho sự phát triển kinh

tế Do đó mà cạnh tranh đóng vai trò quan trọng trong nên kinh tế thị trường thể hiện qua một số chức năng sau:

Thứ I: Cạnh tranh trong nên kinh tế có 2 loại cạnh tranh: cạnh tranh trong nội bộ ngành và cạnh tranh giữa các ngành với nhau

Việc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành là sự cạnh tranh nhăm giành giật lấy những điều kiện có lợi cho sản xuất và tiêu thụ

hàng hoá để thu được lợi nhuận siêu ngạch Các doanh nghiệp cạnh tranh với

nhau về sản phẩm Do đó kết quả của sự cạnh tranh này là hình thành nên giá

trị thị trường của từng loại mặt hàng Đó là giá trị của hàng hoá được tính dựa

vào điều kiện sản xuất trung bình của toàn xã hội Nếu như doanh nghiệp nào

có điều kiện sản xuất dưới mức trung bình sẽ bị thiệt hại hay bị lỗ vốn Còn

những doanh nghiệp có điều kiện sản xuất trên mức trung bình của xã hội sẽ

thu được lợi nhuận thông qua sự chênh lệch vẻ điều kiện sản xuất

Ngoài cạnh tranh trong nội bộ ngành còn có cạnh tranh giữa các ngành với nhau Là cạnh tranh giữa các doanh nghiệp sản xuất những mặt hàng khác

nhau Mục đích của cạnh tranh này là tìm nơi đầu tư có lợi hơn Các doanh

nghiệp tự do di chuyển TB của mình từ ngành này sang ngành khác Cạnh tranh này dẫn đến hình thành nên tỉ suất lợi nhuận bình quân, và giá trị hàng hoá chuyền thành giá cả sản xuất

Việc hình thành nên giá thị trường của hàng hoá và tỉ suất lợi nhuận

bình quân là điều quan trọng trong nền kinh tế thị trường Với giá trị thị trường của hàng hoá cho biết doanh nghiệp nào làm ăn có lãi hoặc không có hiệu quả Từ đó sẽ có những thay đôi trong sản xuất để nâng cao năng suất lao

động Với tỉ suất lợi nhuận bình quân cho biết lợi nhuận của các nhà tư bản sẽ

là như nhau cho dù đâu tư vào những ngành khác nhau với lượng TB như nhau

Thứ hai: Cạnh tranh giúp phân bố lại nguồn lực của xã hội một cách hiệu quả nhất Các doanh nghiệp sản xuất cùng một loại hay một số loại hàng hoá cạnh tranh nhau về giá bán, hình thức sản phẩm, chất lượng sản phẩm trong quá trình cạnh tranh đó doanh nghiệp nào có điều kiện sản xuất tốt, có năng suất lao động cao hơn thì doanh nghiệp đó sẽ có lãi Điều đó giúp cho

việc sử dụng các nguon nguyên vật liệu của xã hội có hiệu quả hơn, đem lại

lợi ích cho xã hội cao hơn Nếu cứ để cho các doanh nghiệp kém hiệu quả sử dụng các loại nguồn lực thì sẽ lãng phí nguồn lực xã hội trong khi hiệu quả xã hội đem lại không cao, chỉ phí cho sản xuất tăng cao, giá trị hàng hoá tăng lên không cần thiết

Thứ ba: Cạnh tranh điều tiết cung, cầu hàng hoá trên thị trường, kích thích thúc đấy việc ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiễn vào sản xuất và

tăng vốn đầu tư vào sản xuất trên thị trường, khi cung một hàng nào đó lớn hơn câu hàng hoá thì làm cho giá cả của hàng hoá giảm xuống, làm cho lợi nhuận thu được của các doanh nghiệp sẽ giảm xuống Nếu như giá cả giảm xuống dưới mức hoặc bằng chỉ phí sản xuất thì doanh nghiệp đó làm ăn không có hiệu quả và bị phá sản Chỉ có những doanh nghiệp nào có chi phí sản xuất giá cả thanh toán của hàng hoá thì doanh nghiệp đó mới thu được Điều đó buộc các doanh nghiệp muốn tôn tại được thì phải giảm chi phí sản xuất hàng hoá, nâng cao năng suất lao động bằng cách tích cực ứng dụng đưa khoa học công nghệ tiên tiến vào trong quá trình sản xuất

Ngược lại khi cung một loại hàng hoá nào đó nhỏ hơn cầu hàng hoá của

thị trường điều đó dẫn đến sự khan hiếm vẻ hàng hoá điều này dẫn tới giá cả

của hàng hoá tăng cao dẫn đến lợi nhuận của các doanh nghiệp tăng lên, điều này kích thích các doanh nghiệp sẽ nâng cao năng suất lao động bằng cách ứng dụng khoa học - công nghệ tiên tiến hoặc mở rộng qui mô sản xuất đề có được lượng hàng hoá tung ra thị trường Điều này làm tăng thêm vốn đâu tư

cho sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực sản xuất của toàn xã hội Điều

này quan trọng là động lực này hoàn toàn tự nhiên không theo và không cần bất kỳ một mệnh lệnh hành chính nào của cơ quan quản lý nhà nước

Thứ tr: Cạnh tranh trong nên kinh tế thị trường không chỉ có cạnh tranh giữa các doanh nghiệp sản xuất với nhau mà còn có sự cạnh tranh giữa những

người lao động với nhau, để có được một nơi làm việc tốt, công việc phù hợp

Điều đó khiến cho mọi người trong xã hội luôn luôn phải nâng cao trình độ tay nghề của mình Với ý nghĩa đó cạnh tranh làm cho con người ta hoàn thiện hơn, cạnh tranh đóng góp một phân trong việc hình thành nên con người mới trong xã hội mới thông minh, năng động và sáng tạo

Cạnh tranh giữa các doanh nghiệp với nhau tất yếu sẽ dẫn đến có kẻ thắng và người thua Kẻ mạnh càng ngày càng mạnh lên nhờ làm ăn hiệu quả

Kẻ yếu thì bị phá sản Sự phá sản của các doanh nghiệp không hoàn toàn mang ý nghĩa tiêu cực Bởi vì có như vậy thì các nguôn lực của xã hội mới

được chuyển sang cho những nơi làm ăn hiệu quả Việc nâng cao các doanh nghiệp kém hiệu quả sẽ dẫn đến sự lãng phí các nguồn lực xã hội Do đó muốn có hiệu quả sản xuất của xã hội cao buộc chúng ta phải chấp nhận sự phá sản của những doanh nghiệp yếu kém Sự phá sản này không phải là sự

huỷ diệt hoàn toàn mà đó là sự huỷ diệt sang tao

3 Những điều kiện tạo nên cạnh tranh trong kinh doanh

Các doanh nghiệp sản xuất hàng hoá luôn muốn tự mình quyết định đến

việc sản xuất và tiêu thụ hàng hoá - dịch vụ của mình Nhưng cạnh tranh trên

thị trường đã không cho phép họ làm như vậy Do đó các doanh nghiệp luôn muốn xoá bỏ cạnh tranh đã ra đời để đáp ứng yêu câu của họ Độc quyền trong kinh doanh là việc một hay nhiều tập đoàn kinh tế với những điều kiện

kinh tế chính trị, xã hội nhất định khống chế thị trường sản xuất và tiêu thụ

sản phẩm hàng hoá dịch vụ Độc quyền thường dẫn đến xu hướng cửa quyên, bạo lực và trong một số trường hợp nó cản trở sự phát triển của khoa học kĩ

thuật, làm chậm thâm chí lãng phí các nguồn lực xã hội Bởi lẽ với thế độc

quyên các doanh nghiệp sản xuất không cần quan tâm đến việc cải tiến máy móc kĩ thuật, không cần tìm cách nâng cao năng suất lao động mà vẫn thu

được lợi nhuận cao nhờ vào độc quyên mua và độc quyên bán Độc quyên là

sự thống trị tuyệt đối trong lưu thông và sản xuất nên dễ nảy sinh giá cả độc quyên, giá cả lũng đoạn cao Do vậy, sự phục vụ của người tiêu dùng nói

riêng và cho xã hội nói chung là kém hiệu quả hơn so với cạnh tranh tự do

Trong nhiều trường hợp độc quyên áp đặt sự tiêu dùng làm cho xã hội Chính

do cung cách ấy mà độc quyên thường làm cho xã hội luôn luôn ở tình trạng khan hiếm hàng hoá, sản xuất không đáp ứng được nhu câu ảnh hưởng đến nhịp độ tăng trưởng kinh tế

Độc quyên hình thành biểu hiện sự thất bại của thị trường Đề có sự

cạnh tranh hoàn hảo, nhiều quốc gia đã coi chống độc quyên và tạo nên cạnh tranh hoàn hảo là nhiệm vu quan trong hang dau cua nhà nước Đê tạo nên

cạnh tranh lành mạnh va chống độc quyên trong kinh doanh thì cần phải có

những điều kiện nhất định

a) Điêu kiện về các yếu tô pháp lý - thể chế đối với hoạt động kinh

doanh

Đề có sự cạnh tranh trong nên kinh tế thì cần phải hoạt động sản xuất kinh doanh Ngày nay trong quá trình hội nhập ngày càng cao thì các thê chế pháp lý không chỉ do nhà nước ban hành mà nó còn được ban hành bởi các tổ chức quốc tế hoặc do một khu vực kinh tế gồm nhiều quốc gia ban hành Yếu

tố pháp lý thể chế nhân tố quan trọng trong hình thành nên môi trường kinh doanh - là đất sống của hoạt động sản xuất kinh doanh Mối yếu tố pháp lí -

thê chế đều tác động vào một lĩnh vực nhất định trong hoạt động sản xuất kinh doanh, nó được dùng để điều chỉnh các hành vi hoạt động sản xuất và

tiêu thụ sản phẩm Các chủ thê kinh tế muốn tham gia vào hoạt động sản xuất

kinh doanh trong lĩnh vực nào đều phải dựa vào các thê chế - pháp lí đã được ban hành đối với lĩnh vực nào đó để tham gia hoạt động kinh tế Như vậy sẽ

hình thành nên một môi trường kinh doanh ồn định khoa học

b) Điêu kiện trong chi dao, diéu hanh nén kinh té quốc dân

Các tô chức quốc tế, các hiệp hội cũng như nhà nước khi ra các qui định

pháp li - thế chế đều phải dựa vào điều kiện và tình hình thực tế, điều này đảm

bảo tính sát thực của các qui định Nhà nước dựa vào các qui định để điều

hành quản lý nền kinh tế trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh Vai trò của quản lý, chỉ đạo giám sát thực hiện các qui định pháp lí là hết sức quan trong, nd dam bảo cho việc các qui định pháp lí - thể chế được thực hiện Do vai trò hết sức quan trọng đó mà việc quản lý kinh tế của nhà nước đòi hỏi bộ máy quản lý nhà nước phải có đủ trình độ chuyên môn, năng lực trong quản

lý kinh tế Trong nền kinh tế thị trường với môi trường cạnh tranh gay gắt Việc các công ty hoặc các tổ chức độc quyên hình thành là điều dễ dàng Do

vậy để chống độc quyền và tạo nên sự cạnh tranh thì với bộ máy quản lý kinh

tÊ non kém thì nhà nước sẽ không thê quản lí được nên kinh tê, các bản qui

định không thê đưa vào áp dụng trong thực tế, hoặc nếu có đưa vào áp dụng

được thì khó lòng mà giám sát, chỉ đạo việc thực hiện Điều này sẽ gây ra viéc

làm thất thoát, lãng phí tài sản quốc gia, tình hình kinh doanh bất ôn định, tạo

điều kiện cho các tổ chức độc quyên hình thành Thực tế ở Việt Nam cho

thấy: trong xây dựng cơ bản việc đầu tư dàn trải không có trọng điểm gây lãng phí vốn đâu tư Trong các dự án, công trình xây dựng việc thất thoát vốn

là rất lớn do việc câu kết thông đồng ăn dơ với nhau giữa các chủ đầu tư và xây dựng Tất cả các điều trên phân lớn là do bộ máy quản lý còn non kém Chưa đưa ra được những qui định pháp lí - thể chế để điều chỉnh các hoạt

động kinh tế Việc các nhà kinh doanh xuất nhập khẩu thuốc đầu cơ, thông

đồng với nhau tạo ra sự khan hiểm giả tạo để đây giá thuốc lên cao Điều này cũng tương tự đối với thị trường bất động sản

Ngày nay quá trình hội nhập kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ trên thế giới nên việc nâng cao năng lực quản lý kinh tế là điều kiện hết sức quan trọng để

tạo nên cạnh tranh

c) Điêu kiện về trình độ văn hoá, đạo đức xã hội của nhân dân và các

chủ thể kinh doanh

Các chủ thê kinh tế là đối tượng tác động của các văn bản pháp lí - thé chế Nhà nước ban hành và giám sát, chỉ đạo các chủ thể kinh tế thi hanh các

qui định của văn bản pháp lí - thê chế Đề các qui định được thực hiện tốt thi

ngoài vai trò quản lí tốt của Nhà nước còn có hành vi thực hiện của các chủ

kinh doanh và nhân dân Ý thức thực hiện các qui định văn bản của các chủ

thể khi tham gia hoạt động kinh tế là điều kiện đủ để tạo nên cạnh tranh trong

kinh doanh Năng lực của các cơ quan quản lí là có hạn cho nên trong quá trình quản lý không thê khong mắc những sai lầm thiếu sót Khi đó sẽ là điều

kiện tốt cho những tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, độc quyên lợi

dụng sai sót của cơ quan quản lý để hoạt động Trong những tình huéng như

vậy để tạo nên cạnh tranh lành mạnh và chống độc quyên rất cần có tinh than,

ý thức của các chủ thể kinh doanh cũng như của nhân dân Tỉnh thần trách

nhiệm, ý thức tốt của các chủ thể kinh doanh góp phân nâng cao hiệu qua quan ly cua cac co quan quan lý