- Chỉ kể hai lần mới nổi bật được tâm trạng khác nhau: lần đầu chỉ là sự ngạc nhiên, cảm phục nhưng vẫn vâng lời Bác đi ngủ; lần thứ ba thì hốt hoảng giật mình…và vui sướng khi cảm[r]
Trang 1Kiểm tra bài cũ:
Trình bày suy nghĩ của em về nhân vật Ph-răng
và thầy Ha-men?
Chú bé Ph-răng
-Lúc đầu còn ham chơi, lười học nhưng qua buổi học cuối cùng ph-răng đã hiểu được ý nghĩa thiêng liêng của việc học tiếng
Pháp và tha thiết muốn học tập.
Thầy giáo Ha-men
-Là công dân yêu nước, tha thiết kêu gọi mọi người yêu tiếng nói dân tộc, giữ gìn, học tập ngôn ngữ dân tộc.
Trang 2Tác giả:(1927-2003)
- Minh Huệ tên thật là Nguyễn Đức Thái
- Quê: Nghệ An.
Tác phẩm:
Bài thơ viết năm 1951 dựa trên sự kiện có thật trong chiến dịch Biên Giới 1950, Bác Hồ trực tiếp ra mặt trận theo dõi và chỉ huy cuộc chiến đấu của bộ đội và nhân dân ta.
Trang 3ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Trang 4-1.Từ đầu-> “mà đi”: Cảm nhận về Bác và cảm xúc của anh bộ đội lần thức giấc thứ nhất.
2.Tiếp-> “cùng Bác”: Cảm nhận về Bác và cảm xúc của anh bộ đội lần thức giấc thứ ba.
3.Còn lại: Khẳng định hình tượng Bác như một chân lí.
Bài thơ được trình bày như một
câu chuyện về một đêm không ngủ
của Bác trên đường đi chiến dịch
trong thời kì kháng chiến chống
Pháp:
-Hoàn cảnh: trên đường đi chiến
dịch, trời mưa lâm thâm và lạnh.
-Thời gian: một đêm khuya, từ lúc
anh đội viên thức giấc lần 1 đến lần
3 và thức luôn cùng Bác.
-Địa điểm: trong mái lều tranh xơ
xác, nơi tạm trú của bộ đội.
Trang 5Trong lần thức dậy thứ nhất, tâm tư của anh đội viên được thể hiện qua những câu thơ nào?
-”Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càngthương”
-”Anh đội viên mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng.”
-”Thổn thức cả nỗi lòng Thầm thì anh hỏi nhỏ Bác ơi Bác chưa ngủ Bác có lạnh lắm không?”
- “Anh nằm lo Bác ốm Lòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài.”
Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để diễn tả tâm tư tình cảm đó?Tác dụng của các biện pháp đó?
- Ngạc nhiên, băn khoăn đến
khắc khoải
- Dõi theo những cử chỉ, hành
động của Bác
+ Điệp từ "càng“:
+So sánh, ẩn dụ: Bóng Bác -
ngọn lửa hồng
“Thổn thức”,”thầm thì”
là cảm xúc như thế nào?
Qua các chi tiết thơ miêu
tả tâm tư của anh đội viên em hiểu tình cảm của anh đối với Bác như thế nào?
- Thổn thức, thầm thì =>
Sự xúc động
->Thương yêu, cảm phục
trước tấm lòng của Bác
Trang 6-Niềm vui sướng khi hiểu được tấm
lòng và sự vĩ đại của Bác.
…Lần thứ ba thức dậy
Anh hốt hoảng giật mình:
Bác vẫn ngồi đinh ninh
Chòm râu im phǎng phắc
Anh vội vàng nằng nặc:
- Mời Bác ngủ Bác ơi!
Trời sắp sáng mất rồi
Bác ơi! Mời Bác ngủ!
Tâm tư của anh đội viên trong lần thức dậy thứ ba được diễn tả bằng các chi tiết thơ nào? Có gì khác so với lần trước?
-Hốt hoảng, giật mình,nằng nặc mời Bác ngủ
- Đảo trật tự ngôn từ, lặp cụm từ ->Diễn tả tăng dần mức độ bồn chồn, tình cảm lo lắng, chân thành, mộc mạc của người đội viên với Bác.
Theo em vì sao anh đội
viên lại thấy “ lòng vui
sướng mênh mông” và
quyết định thức luôn cùng
Bác?
Trang 73.1 Tâm tư của người chiến sĩ
Qua diễn biến tâm trạng của anh đội viên,
em cảm nhận tình cảm của anh giành cho Bác như thế nào?
Văn bản thể hiện lòng kính yêu, biết
ơn, niềm hạnh phúc được nhận tình
thương yêu và sự chăm sóc của Bác, niềm
tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình
dị.Tình cảm của anh đội viên cũng là tình
cảm của nhân dân đối với Bác.
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Tại sao nhà thơ không kể,
tả lần thức giấc thứ hai của anh đội viên ?
-Tác giả dùng dấu (…) thay cho lần thức giấc thứ hai
- Chỉ kể hai lần mới nổi bật được tâm trạng khác nhau: lần đầu chỉ là sự ngạc nhiên, cảm phục nhưng vẫn vâng lời Bác đi ngủ; lần thứ ba thì hốt hoảng giật mình…và vui sướng khi cảm nhận được sự
vĩ đại của Bác, thức luôn cùng Bác -Ý thơ tập trung hơn
và hình tượng Bác nổi bật hơn.
Trang 83.1 Tâm tư của người chiến sĩ
3.2.Hình tượng Bác Hồ
Hình tượng Bác hồ được khắc họa trong hoàn cảnh nào?
-Thời gian, không gian: trời khuya, bên bếp lửa, mưa lâm thâm, mái lều tranh xơ xác
Tìm những chi tiết miêu tả
cử chỉ, hình dáng của Bác? Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì?
Cử chỉ: đốt lửa, dém chăn từng
người, nhón chân nhẹ nhàng
+ Các cụm động từ + Điệp ngữ “ từng người”
=> Lo lắng ân cần, chăm chút yêu thương
Hình dáng: vẻ mặt trầm ngâm, mái
tóc bạc, ngồi đinh ninh, chòm râu im phăng phắc, cao lồng lộng
+ Các từ láy gợi hình + So sánh ẩn dụ: Bóng Bác - ngọn lửa hồng
=>Bác gần gũi, thân thiết vừa cao cả, thiêng liêng
Trang 93.1 Tâm tư của người chiến sĩ
3.2.Hình tượng Bác Hồ
Tìm những từ ngữ thể hiện
tâm tư của Bác?
- Lời nói, tâm tư:
+không an lòng, thương đoàn dân công,
càng thương càng nóng ruột, mong…
+ Điệp ngữ “càng” + các động từ
=> Lòng yêu thương bao la, rộng lớn
Hình ảnh Bác Hồ hiện lên như thế nào qua văn bản?
Hình ảnh Bác Hồ thật đẹp,
thật giản dị, chân thực mà hết
sức lớn lao với tấm lòng yêu
thương vô hạn chiến sĩ, đồng
bào.
Trang 104.Tổng kết
4.1 Nghệ thuật:
Văn bản sử dụng thể thơ năm chữ, kết
hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm, lời thơ
giản dị, nhiều từ láy gợi hình, biểu cảm.
4.2 Nội dung:
Văn bản thể hiện tấm lòng yêu thương bao la của Bác Hồ với bộ đội và nhân dân, tình cảm kính yêu, cảm phục của bộ đội, nhân dân ta đối với Bác.
4.3 Ghi nhớ
Trang 11III.Luyện tập
1.Đọc diễn cảm bài thơ
2.Dựa theo bài thơ, em hãy viết bài văn ngắn bằng lời của người chiến sĩ kể về kỉ niệm một đêm được ở bên Bác Hồ khi đi chiến dịch.
Trang 12Hướng dẫn về nhà
-Tìm hiểu kĩ hoàn cảnh sáng tác bài thơ
-Học thuộc lòng bài thơ
-Thấy được sự kết hợp độc đáo, phù hợp giữa thể thơ 5 chữ và lối
kể chuyện kết hợp miêu tả, biểu cảm
-Sưu tầm một số bài thơ nói lên tình cảm của nhân dân đối với Bác
Hồ kính yêu
-Chuẩn bị bài: Ẩn dụ