Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng lồng ghép giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ lứa tuổi 5 6 tuổi tại trường mầm non nga bạch

4Giải pháp 1: Chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường hoạt động Giải pháp 2: Bồi dưỡng phương pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân của trẻ cho giáo viên.. 7 Giải pháp 3: Chỉ đạo gi

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LỒNG GHÉP GIÁO DỤC KỸ NĂNG

TỰ BẢO VỆ BẢN THÂN CHO TRẺ MẪU GIÁO 5- 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON NGA BẠCH, HUYỆN NGA SƠN,

2.2.Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 4

Giải pháp 1: Chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường hoạt động

Giải pháp 2: Bồi dưỡng phương pháp giáo dục kỹ năng tự bảo

vệ bản thân của trẻ cho giáo viên 7

Giải pháp 3: Chỉ đạo giáo viên xây dựng nội dung giáo dục kỹ

năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ theo hướng tích hợp với các hoạt

động học có chủ đích

7

Giải pháp 4: Chỉ đạo giáo viên sử dụng tình huống bất ngờ để

giáo dục trẻ có kỹ năng ứng phó, tự bảo vệ mình trước các vấn đề

nguy hiểm có thể xảy ra

10

Giải pháp 5: Chỉ đạo giáo viên thường xuyên sử dụng trò chơi

để kích thích trẻ tích cực tham gia các hoạt động giáo dục kỹ năng

tự bảo vệ bản thân

13

Giải pháp 6: Chỉ đạo giáo viên luôn tạo cơ hội để trẻ được tương

Giải pháp 7: Chỉ đạo giáo viên rèn kỹ năng tự bảo vệ bản thân

cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi. 16

Giải pháp 8: Chỉ đạo giáo viên thường xuyên phối hợp với gia

đình trong việc giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ 172.4 Hiệu quả của sáng kiên kinh nghiệm đối với hoạt động giáo

dục của bản thân, đồng nghiệp và trẻ trong nhà trường 18

1.1 Lý do chọn đề tài:

Kỹ năng sống là những kỹ năng cần thiết cho hành vi đẹp, lành mạnh, làchiếc chìa khóa vàng cho sự sống còn, sự phát triển và sự thành công của mỗi conngười Có thể nói “Kỹ năng sống chính là phương tiện không thể thiếu để giúp trẻtích cực, chủ động, sáng tạo, tự tin vững vàng trước mọi khó khăn thử thách” [1].Dạy kỹ năng sống cho trẻ là dạy những thói quen sinh hoạt rất thường ngày tronggiao tiếp và ứng xử trẻ với con người và sự vật xung quanh trẻ Đó cũng là nhữngcảm nhận, những cảm xúc của con người trước sự thay đổi của môi trường xungquanh

Ngày nay, xã hội thời hiện đại đang mang đến cho cuộc sống con ngườinhiều tiện ích, sự thoải mái về tinh thần cũng như vật chất, nhưng cũng tiềm ẩnnhiều mối nguy hiểm, đặc biệt là đối với trẻ em Điều này đòi hỏi mỗi trẻ đềuphải có những kỹ năng để xử lý cũng như bảo vệ chính bản thân mình Xuhướng giáo dục của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang quan tâmđến vấn đề giáo dục và trang bị cho thế hệ trẻ các kỹ năng sống, kỹ năng giaotiếp, ứng xử để giải quyết vấn đề trong quan hệ xã hội, để tự bảo vệ mình, đồngthời hướng đến môi trường giáo dục sự hòa hợp, hợp tác thân thiện cho trẻ emtrên cơ sở các giá trị sống của mỗi con người Theo quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc(UNICEF) - là tổ chức có nhiều nghiên cứu sâu về kỹ năng sống dưới góc độ tồntại và phát triển của cá nhân phân loại kỹ năng sống thành ba nhóm cơ bản, và

kỹ năng tự bảo vệ là một trong những kỹ năng thuộc nhóm một - gồm kỹ năngnhận thức và sống với chính mình [2] (Theo quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc(UNICEF) - Cách mạng về sự sống còn và phát triển của trẻ em)

Vì vậy, xét dưới góc độ tồn tại và phát triển của cá nhân thì kỹ năng tự bảo

vệ là kỹ năng rất cần thiết và quan trọng cho mỗi con người chúng ta Việc trang

bị cho trẻ những kỹ năng bảo vệ bản thân sẽ giúp trẻ có thể an toàn hơn và tựtin hơn để khám phá cuộc sống muôn màu một cách tự tin hơn

Theo thống kê gần đây nhất trong bản báo cáo tổng hợp về phòng chốngtai nạn thương tích trẻ em Việt Nam cho thấy bỏng, ngã, ngộ độc, động vật cắn,tai nạn giao thông, ngạt, đuối nước, điện giật là những nguyên nhân hàng đầugây tử vong cho trung bình 8.000 trẻ em Việt Nam mỗi năm Xã hội càng hiệnđại càng tiềm ẩn nhiều mối nguy cơ Cha mẹ thường sợ hãi, lo lắng, tìm cáchnghiêm cấm con tiếp xúc với các rủi ro nhưng lại quên giải thích cho trẻ lý do vìsao và hậu quả có thể xảy ra là gì Điều này khiến trẻ với tâm lý muốn khám phálại càng tò mò hơn

Với thực tế hiện nay tình trạng trẻ em thụ động không biết ứng phó trongnhững hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách bảo vệ bản thân trước các tìnhhuống nguy hiểm, tìm kiếm sự giúp đỡ… để lại những hậu quả thật thương tâm

và đáng tiếc ngày càng nhiều trong xã hội.Trong đó: Xâm hại tình dục: 6.432 trẻ

em, chiếm 73,85% tổng số trẻ em bị xâm hại; Bạo lực trẻ em: 857 trẻ em (giếttrẻ em: 191 trẻ, cố ý gây thương tích: 666 trẻ), chiếm 9,84% tổng số trẻ em bịxâm hại; Mua bán, bắt cóc, chiếm đoạt trẻ em: 106 trẻ em, chiếm 1,22% tổng sốtrẻ em bị xâm hại

Thực tế này khiến cho xã hội, các nhà tâm lý giáo dục, đặc biệt là bậc họcgiáo dục mầm non phải suy nghĩ Bên cạnh đó, thực trạng giáo dục kỹ năng tựbảo vệ bản thân cho trẻ trong trường mầm non chưa được khái quát thành bứctranh toàn cảnh và chưa có biện pháp cụ thể để giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thâncho trẻ mầm non.

Từ việc nhận thức vai trò to lớn của việc giáo dục hình thành kỹ năng tựbảo vệ bản thân cho trẻ mầm non Bản thân tôi là cán bộ quản lý tôi đã rất trăntrở suy nghĩ làm thế nào để hình thành kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ một

cách hiệu quả nhất Xuất phát từ lý do trên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng lồng ghép giáo dục kỹ năng

tự bảo vệ bản thân cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường Mầm non Nga Bạch, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa” để trao đổi cùng với bạn bè đồng nghiệp về

các giải pháp chỉ đạo của mình nhằm góp phần tạo hành trang cho trẻ tự tinbước vào môi trường của cuộc sống ngay từ tuổi thơ ấu

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Tìm ra các giải pháp hữu hiệu và phù hợp nhất để lồng ghép các kỹ năng

tự bảo vệ bản thân cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi vào các hoạt động giáo dục và cáchoạt động hàng ngày của trẻ trong trường Mầm non Nga Bạch, huyện Nga Sơn,tỉnh Thanh Hóa

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Với đề tài này tôi xác định đối tượng nghiên cứu trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổitrong trường mầm non Nga Bạch, huyện Nga Sơn

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Ở đề tài này tôi sử dụng một số phương pháp sau:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

Đọc phân tích, tổng hợp các nguồn tài liệu khác nhau có liên quan đến đềtài: Sách, báo, trang web, tạp chí

- Phương pháp khảo sát điều tra thực tế:

Sử dụng phương pháp điều tra, quan sát, phỏng vấn đến đối tượng học

- Phương pháp tổng kết đúc rút kinh nghiệm.

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

2.1 Cơ sở lí luận:

Như chúng ta thấy rằng kỹ năng tự bảo vệ là khả năng con người vận dụngnhững kiến thức để nhận diện đồng thời biết cách ứng phó được trước các tìnhhuống bất lợi, những hoàn cảnh nguy hiểm có thể xảy đến để bản thân được antoàn Trong những năm gần đây, kỹ năng tự bảo vệ là một trong những thuậtngữ được nhắc đến nhiều trong các câu chuyện giáo dục Với ý nghĩa quan trọng

và cần thiết cho mọi người, đặc biệt là trẻ em nó trở thành một vấn đề được cảngành giáo dục và toàn xã hội quan tâm.

Ở lứa tuổi mẫu giáo nói chung và trẻ 5 – 6 nói riêng tuổi sự nhận thức vàquá trình lĩnh hội, tích lũy kinh nghiệm, biểu tượng, vốn sống của trẻ đã kháphong phú Điều đó giúp trẻ có những nhận biết cơ bản về một số vật không antoàn, những nơi nguy hiểm, một số tình huống khó khăn và có cách ứng phó,bảo vệ bản thân Tuy nhiên, kỹ năng tự bảo vệ bản thân của trẻ còn nhiều hạnchế

Trong thời đại hiện nay, sự phát triển của kinh tế - xã hội đang đặt ra nhữngyêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống giáo dục, đòi hỏi nền giáo dục phải đàotạo ra những con người “Phát triển về trí tuệ, cường tráng về thể lực, phong phú

về tinh thần, trong sáng về đạo đức”[3] Trong đó giáo dục kỹ năng sống là cốtlõi của nền tảng giáo dục, nội dung giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân của trẻluôn được đặt lên hàng đầu

Trẻ lứa tuổi mầm non là lứa tuổi đang hình thành và phát triển về mọi mặt,đặc biệt với trẻ 5- 6 tuổi, nhận thức cũng như về mặt giao tiếp, khả năng làmviệc theo nhóm và ý thức tự biết tham gia vào các hoạt động cùng với các bạntrong lớp còn nhiều hạn chế Do sự phát triển nền kinh tế thị trường nhiều giađình không có thời gian để trò chuyện vui chơi cùng con hoặc hạn chế việc tiếpxúc của con với mọi người xung quanh dẫn đến một số trẻ bị tự kỷ, thiếu tự tin,không mạnh dạn khi tham gia các hoạt động cùng các bạn trong lớp và trẻ cóthể còn chưa tự mình làm một số việc đơn giản như tự thay quần áo, đánh răng,rửa mặt Vì vậy, “Việc dạy kỹ năng sống cho trẻ, trong đó giáo dục kỹ năng tựbảo vệ bản thân đang trở thành vấn đề cấp bách và cần thiết trong hệ thống giáodục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng” [4]

Từ những cơ sở lý luận trên là cán bộ quản lý phụ trách chỉ đạo chuyênmôn, tôi luôn băn khoăn trăn trở tìm tòi các giải pháp mới nhằm chỉ đạo giáoviên dạy khối 5- 6 tuổi, nâng cao chất lượng lồng nghép giáo dục kỹ năng tự bảo

vệ bản thân cho trẻ

Giáo viên dạy trẻ các kiến thức về vệ sinh, an toàn, hành vi, văn hóa trongsinh hoạt, dạy trẻ nói, hát, múa đồng thời, dạy trẻ trong các trò chơi, trong cáccuộc đi dạo, tham quan Các hình thức trên đây của trẻ tại trường mầm non là rấtcần thiết và quan trọng Tuy nhiên, các hình thức đó rất phân tán, kiến thức màtrẻ lĩnh hội được rời rạc và không có hệ thống Bởi vậy, hình thức dạy học trong

“tiết học”- hay còn gọi là “giờ học” vẫn giữ vai trò quan trọng trong sự pháttriển trí tuệ, kỹ năng của trẻ

Như vậy, giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ có thể tiến hànhdưới nhiều hình thức phong phú Mỗi hình thức có ưu thế riêng đối với việc dạy

kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ Để hình thành cho trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân thìcần phải có thời gian, cần có quá trình luyện tập thường xuyên với sự hỗ trợ,tương tác của người lớn và bạn bè Trong quá trình giáo dục đó, giáo viên và cha

mẹ trẻ đóng vai trò là người hỗ trợ giúp trẻ phát huy khả năng của mình từ đó

phát triển những ứng xử tích cực Đây là hình thức giáo giúp trẻ phát triển tốtkhả năng tư duy, có kỹ năng tự bảo vệ bản thân, nâng cao sự tự tin trong cuộc sống.

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: 2.2.1.Thuận lợi:

* Về cơ sở vật chất:

Trường Mầm non Nga Bạch, năm học 2020 – 2021 đã xây dựng đầy đủcác phòng học kiên cố, tuy chưa đạt chuẩn nhưng nhìn chung về cơ sở vật chấtcác phòng học, trang thiết bị khang trang, đầy đủ, với môi trường xanh - sạch -đẹp, đáp ứng cho yêu cầu dạy và học của nhà trường

* Đội ngũ cán bộ giáo viên:

Đối với đội ngũ CBQL- giáo viên: Nhà trường có đội ngũ CBQL-GVkhoẻ, trẻ, trình độ đạt trên chuẩn 100%, có năng lực chuyên môn vững, nhiệttình và trách nhiệm với công việc, hết lòng yêu thương trẻ

* Đối với học sinh: Các cháu đến trường được học đúng theo từng độ tuổi,

riêng từng nhóm, lớp, trong đó trẻ 4- 5 tuổi ra lớp đạt 100% Trẻ được ăn bántrú tại trường đạt 100%

* Phụ huynh: Đời sống dân trí ngày càng được nâng cao, các gia đình rất

quan tâm đến việc đến trường, bên cạch đó được các bậc phụ huynh đặc biệtquan tâm đến vấn đề “Chăm sóc giáo dục trẻ tại trường”

* Giáo viên: Số lượng giáo viên còn thiếu so với quy định, số lượng trẻ

đông hơn so với tiêu chuẩn nên giáo viên phải làm việc quá tải, gây sức ép tâm

lý cho giáo viên Nhiều giáo viên chưa coi trọng việc lồng ghép giáo dục cho trẻnhững kiến thức sơ đẳng về kỹ năng tự bảo vệ

+ Các biện pháp sử dụng để giao lưu giữa giáo viên với trẻ còn đơn điệu.Giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ chưa được đặt ra như một yêu cầubắt buộc trong chương trình giáo dục mầm non

Thời gian dành cho việc giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ trongchương trình còn ít, hầu hết các cô đều lồng ghép vào trong các hoạt động hàngngày của trẻ Chính những khó khăn trên là nguyên nhân ảnh hưởng đến thựctrạng, biện pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ của nhà trườnghiện nay

* Học sinh: Năm học 2020 -2021, nhà trường có tỷ lệ học sinh ra lớp khá

đông: 415 cháu

* Phụ huynh: Đa số phụ huynh làm nghề nông, đi biển và công nhân nên

còn hạn chế về thời gian dành cho con cũng như về nhận thức tầm quan trọng

giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân khi ở gia đình và chưa đảm bảo an toàn cho trẻkhi ở nhà.

2.2.3 Kết quả thực trạng:

(Ở phục lục 1)

Từ kết quả khảo sát thực trạng, vấn đề đặt ra là cần phải nâng cao kiếnthức, kỹ năng về giới cho giáo viên; để họ lồng ghép giới vào các hoạt độngchăm sóc- nuôi dưỡng – giáo dục trẻ ở trường Từ đó giúp trẻ có những kiếnthức, kỹ năng ban đầu về giới để xử lý một cách đúng đắn các tình huống xảy ratrong cuộc sống hàng ngày Chính vì thế đề tài nghiên cứu đã đưa ra một số giảipháp nhằm cung cấp kiến thức, nâng cao kỹ năng lồng ghép, tích hợp vào giáodục trẻ 5 - 6 tuổi cho giáo viên tại trường Mầm non Nga Bạch, Nga Sơn

2.3 Các giải pháp sử dụng trong quá trình nghiên cứu:

Sau khi tìm hiểu nghiên cứu kỹ thực trạng của đơn vị nhà trường cùng vớikết quả khảo sát mức độ của giáo viên và trẻ trong trường tôi đã mạnh dạn đưa

ra một số giải pháp chỉ đạo cơ bản như sau:

2.3.1 Giải pháp 1 Chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường hoạt động tích cực, an toàn.

Việc chỉ đạo cho giáo viên tạo môi trường tổ chức các hoạt động cho trẻđòi hỏi phải có một không gian đa dạng, mới lạ và bầu không khí thân thiện, cởimở có như vậy mới kích thích hứng thú chơi của trẻ và thúc đẩy rèn luyện kỹnăng theo khả năng của mình

Giáo viên tạo môi trường hoạt động là tạo nên một không gian chơi rộngrãi, thoáng mát với các đồ dùng, đồ chơi đa dạng, phong phú, mới lạ, hấp dẫncũng như tạo bầu không khí thân thiện, bình đẳng là một việc làm quan trọngtrong việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng Đặc biệt là trong các trò chơiphân vai, mô phỏng lại các tình huống trong cuộc sống thì việc có các đồ dùngphù hợp để trẻ có thể thao tác sẽ hỗ trợ việc giáo dục kỹ năng phù hợp

Khi giáo viên tổ chức môi trường hoạt động gợi mở, hấp dẫn phù hợp với

sự phát triển của trẻ Những góc chơi được sắp xếp hợp lý, thuận tiện sẽ kíchthích trẻ tích cực thể hiện, tích cực trải nghiệm các kỹ năng Việc tạo môi trườnggiáo dục cho trẻ hoạt động có tác dụng hỗ trợ sự lựa chọn các hoạt động của trẻ,tạo điều kiện cho hoạt động của cô và trẻ đa dạng, hấp dẫn

Bên cạnh đó môi trường tâm lý cởi mở, quan hệ giữa cô và trẻ thân thiện,

sự khuyến khích có ý nghĩa vô cùng to lớn trong việc kích thích tạo hứng thú vàtính tích cực của trẻ trong khi tham gia các hoạt động giáo dục kỹ năng, nó sẽtạo cho trẻ nảy sinh ý tưởng chơi, dự định chơi, tái tạo và phản ánh hiện thựcxung quanh trẻ

Tôi chỉ đạo giáo viên tạo môi trường vật chất và môi trường xã hội, môitrường bên trong và bên ngoài lớp học phong phú, đa dạng, lành mạnh, thânthiện, ấm cúng để trẻ cảm thấy an toàn khi hoạt động

- Tạo môi trường vật chất thuận lợi, đảm bảo an toàn cho trẻ

Để có môi trường vật chất thuận lợi cho hoạt động của trẻ, trước hết giáoviên cần chuẩn bị không gian chơi cho trẻ bằng việc tạo ra các góc chơi, khu vực

chơi để trẻ tham gia vào hoạt động chơi Giáo viên lựa chọn vị trí để tổ chứchoạt động đảm bảo rộng rãi, thoáng mát, thuận tiện, an toàn, vệ sinh phù hợp vớicác hoạt động Đặc biệt trong việc giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ,chúng ta có thể tận dụng các góc chơi để mô phỏng các tình huống, cho trẻ dễdàng tham gia.

Ở mỗi kỹ năng khác nhau, tôi chỉ đạo giáo viên tận dụng các góc chơi khácnhau và thay đổi cách trang trí làm cho các góc này sinh động và phù hợp với nộidung hoạt động Luôn luôn đảm bảo cho trẻ có một không gian hoạt động tự do,thoải mái, có như vậy mới kích thích trẻ bộc lộ và rèn luyện các kỹ năng

Việc sắp xếp đồ dùng, đồ chơi và không gian hoạt động cần dễ dàng quansát, di chuyển, khuyến khích trẻ cùng hoạt động, giao tiếp, liên kết các nhómchơi, tạo điều kiện cho trẻ bộc lộ các kỹ năng Việc sắp xếp này cũng cần phải

bố trí các nhóm hoạt động tĩnh, động và đủ khoảng cách giữa các nhóm

Việc bố trí các đồ dùng, đồ chơi vào các góc chơi cần phải đa dạng vàmang tính mở, xuất phát từ vốn kinh nghiệm của trẻ Từ đó tôi chỉ đạo giáo viên

bổ sung, luân chuyển và đổi mới tạo cho trẻ sự mới lạ, hấp dẫn, kích thích trẻhoạt động một cách tích cực

Ví dụ: Ở lớp 5-6 tuổi giáo viên Hoàng Thị Thùy

Chủ đề: Gia đình Việc xây dựng môi trường và xắp xếp góc chơi hợp lý

đó sẽ là điều kiện thuận lợi để trẻ có thể chơi cùng nhau, hợp tác gắn bó cùngnhau Để làm được điều này, cô giáo cần có những cử chỉ nhẹ nhàng, gần gũi,ánh mắt dịu hiền, âu yếm, lời nói thân thiện để tạo cho trẻ một cảm giác côchính là bạn của trẻ Từ đó trẻ sẽ tự tin bộc lộ bản thân, mạnh dạn hợp tác với cô

và bạn, mạnh dạn hỏi những điều chưa biết

Bên cạnh đó, cô giáo cũng cần khuyến khích, động viên những nỗ lực vàthành quả của trẻ trong việc thực hiện nhiệm vụ chơi Giáo viên chỉ đóng vaingười tổ chức, hướng dẫn, giúp đỡ trẻ khi cần thiết

Cô cũng cần có biện pháp hướng trẻ khác trong nhóm chơi cùng lắng nghebạn nói, ủng hộ ý tưởng của bạn nếu hợp lý nhưng không quên thường xuyêntạo cho trẻ cơ hội được khẳng định mình, được trao đổi bàn bạc với nhau, điềunày sẽ giúp trẻ tích cực thể hiện mình với giáo viên và các bạn

Ví dụ: Ở chủ đề “Tết và mùa xuân” Lớp 5 – 6 tuổi, giáo viên Lê Thị Dung

(Hình ảnh minh họa 2 Ở phụ lục 2)

Kết quả: 100% giáo viên đã xây dựng được môi trường thân thiện, an toàn,

vui vẻ và tổ chức cho trẻ hoạt động một cách tích cực có hiệu quả Từ đó gópphần tạo nên môi trường an toàn cho trẻ hoạt động tốt nhất trong nhà trường

2.3.2.Giải pháp 2: Bồi dưỡng phương pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân của trẻ cho giáo viên.

Hiện nay các trường đã bắt đầu quan tâm đến việc giảng dạy kỹ năng sốngcho trẻ trong trường mầm non, trong đó có kỹ năng tự bảo vệ bản thân Tuynhiên, qua khảo sát, tôi nhận thấy đa phần giáo viên chưa được tập huấn vềphương pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ và trên thực tế thì giáoviên khi dạy trẻ chủ yếu dựa vào kinh nghiệm Bên cạnh đó, tài liệu về giáo dục

kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ cũng chưa có nhiều Do vậy giáo viên cầnđược cung cấp các phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Bởi chỉ khi giáoviên có nhận thức đúng về kỹ năng thì mới có thể tổ chức hoạt động giáo dục kỹnăng này ở trẻ

Mục tiêu của kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ là cung cấp kiến thức đểgiúp trẻ có thể ứng phó với các tình huống bất lợi Để làm được điều này, trướchết phải sử dụng phương pháp giáo dục chủ động Nghĩa là qua các tình huốngđược phân tích, các trải nghiệm thông qua làm việc theo nhóm, thảo luận, tự rút

ra cho mình bài học hoặc biết cách tự giải quyết trong tình huống đóng kịch,phim, tranh ảnh, câu chuyện Từ đó sẽ giáo dục được kỹ năng cho trẻ

Tôi tham mưu với đồng chí Hiệu trưởng, tiến hành cho giáo viên tham giabồi dưỡng về nội dung và phương pháp dạy kỹ năng cho trẻ tại các buổi sinhhoạt chuyên môn hàng tháng, có mời hiệu trưởng cùng tham dự và chỉ đạo Khitiến hành cho giáo viên tham gia các lớp học này, tôi chia các giáo viên về thành

2 nhóm để họ chủ động vận dụng các phương pháp giáo dục như thảo luậnnhóm, đóng vai, trò chuyện Nhóm giải quyết các tình huống để từ đó họ tựkhám phá và thực hành kỹ năng trong cuộc sống Sau mỗi tháng có đánh giá rútkinh nghiệm những kỹ năng trẻ đã làm được và những kỹ năng trẻ còn hạn chế.Bởi vì giáo viên là người trực tiếp tiếp xúc và làm việc với trẻ

Kết quả: Sau khi thực hiện giải pháp trên lồng ghép giáo dục kỹ năng tự

bảo vệ bản thân cho trẻ đã đạt được như sau: 100% cán bộ giáo viên trongtrường đã tham gia học tập, thảo luận, thực hành xây dựng và nhận thức đúngsâu sắc hơn về nội dung lồng ghép giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻmột cách nghiêm túc, chất lượng thực hành xây dựng và tổ chức cho trẻ hoạtđộng một cách hiệu quả, có chất lượng mà không phải giáo dục mang tính hìnhthức, đối phó, góp phần bảo vệ an toàn cho trẻ mầm non tại trường đạt hiệu quảcao

(Hình ảnh minh họa 3 Họp bồi dưỡng chuyên môn Ở phụ lục)

2.3.3.Giải pháp 3: Chỉ đạo giáo viên xây dựng nội dung giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ theo hướng tích hợp với hoạt động học có chủ định.

Để giáo dục kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ theo hướng tích hợp với các hoạtđộng học và vui chơi và các hoạt động khác là một quan điểm hiện đại, khôngnhững phù hợp với tâm lý trẻ mà còn phù hợp với xu hướng giáo dục của thếgiới hiện nay, nó góp phần nâng cao hiệu quả chất lượng giáo dục kỹ năng tựbảo vệ cho trẻ.

Ngay từ đầu năm học tôi đã lên kế hoạch lồng ghép chỉ đạo cho các khốilớp về nội dung các kỹ năng tự bảo vệ bản thân mình vào các chủ đề một cáchkhéo léo, tinh tế, mềm dẻo không chồng chéo tùy vào từng chủ đề, theo tuần,tháng, học kỳ, các khối lớp lựa chọn cho phù hợp Giáo viên xây dựng giáo anmẫu đưa ra tổ bàn bạc thống nhất để đưa vào thực hiện

Ví dụ: Chủ đề “Gia đình”, với chủ đề nhánh là “Các đồ dùng trong gia đình”.

Tôi đã lên kế hoạch chỉ đạo giáo viên thực hiện giờ dạy mẫu có lồng ghép vàohoạt Đây là một đề tài tôi chỉ đạo giáo viên áp dụng thành công tại các lớp mẫugiáo lớn 5- 6 tuổi Tôi chỉ đạo giáo viên tổ chức hoạt động mẫu như sau:

Hoạt động 1 Trò chuyện, gây hứng thú

Xin vui mừng chào đón các quí vị đại biểu, các bé đến với chương trình:

“An toàn cho bé” ngày hôm nay

- Thành phần không thể thiếu trong chương trình đó là đội:

+ Ti vi

+ Tủ lạnh

+ Máy giặt

Thành phần ban giám khảo là các cô giáo trong trường

Người dẫn chương trình cô Hoàng Thùy Một tràng pháo tay thật lớn để đónchào tất cả các đội

Mở đầu cho chương trình chúng ta cùng giao lưu với bài hát: “Đồ dùng béyêu”

- Trong bài hát có những đồ dùng gì?

- Ở nhà các con có những đồ dùng nào?

- Thế các con đã biết cách sử dụng những đồ dùng đó an toàn chưa?

-> Các con ạ ở nhà có rất nhiều những đồ dùng, những khu vực không antoàn khi chúng mình sử dụng, khi chơi Hay ở trường còn có rất nhiều điềuchúng ta chưa biết làm thế nào bảo vệ bản thân chúng ta thật an toàn Hôm nay

cô cùng các con sẽ tìm hiểu các bạn có những hiểu biết gì để tránh nguy hiểm vàthật an toàn cho bản thân và cách giải quyết các tình huống trong cuộc sống

Vui mừng chào đón các đội đến với phần thi thứ nhất được mang tên: “Bé

thông minh”

* Cho trẻ khám phá làm quen các đồ dùng trong gia đình

- Ti vi: Máy giặt, Nồi cơm điện

- Cô chia trẻ thành 3 nhóm yêu cầu trẻ quan sát trong thời gian quy định trẻnêu lên nhận xét của mình về đặc điểm, cấu tạo, công dụng của đồ dùng nhómđược quan sát

- Khi trẻ đã hiểu, nhận biết được các đặc điểm, tác dụng của các đồ dùng côlồng giáo dục cho trẻ biết được những nguy hiểm khi sử dụng những đồ dùng

này như (ổ cắm điện ti vi, tủ lạnh, máy dặt không được đụng vào và tùy tiệncắm điện hoác cắm bất cứ vận dụng gì vào đấy sẽ ngây nguy hiểm cho bản thân) Ngoài ra giáo dục cho trẻ đến lớp khi chơi với các đồ chơi chú ý an toàn.

- Khi chơi sử dụng những đồ dùng, đồ chơi đó các con phải chú ý điều gì?-Theo các con trong lớp có những nơi nào, đồ dùng nào có thể gây nguyhiểm chúng ta không nên lại gần và sử dụng?

- Ở ngoài lớp thì nơi nào của trường các con không được đến gần?

- Vì sao chúng ta không được đến những nơi đó?

- Ở sân trường còn có gì nữa?

- Khi chơi với những đồ chơi ngoài trời thì các con phải chú ý điều gì?

- Các con thấy những hành động nào của các bạn khi chơi đồ chơi ngoài trờikhông an toàn?

- Khi thấy bạn sử dụng hay làm việc gì có thể gây nguy hiểm, hay sử dụngcác loại đồ dùng gây nguy hiểm cho bạn, cho người khác thì chúng ta phải làmgì?

-> Cô giáo dục trẻ biết tránh xa những nơi nguy hiểm, không lại gần nhữngnơi nguy hiểm và không làm những việc có thể gây nguy hiểm cho mình vàngười khác

Hoạt động 2: An toàn cho bé:

Xin nồng nhiệt chào đón các bé đến với phần thi thứ hai được mang tên: “Antoàn cho bé”

- Ở phần thi này cô mời các con quan sát một tình huống và đưa ra nhận xét

về tình huống đó, đưa ra giải thích là hành động đó là đúng hay sai, sau đó đưa

Hoạt động 3: Ôn tập củng cố và mở rộng kiến thức

* Trò chơi: “Bé thi tài”

Chúng ta cùng đến với phần thi thứ 3: “Bé thi tài”

- Cô chia lớp thành 3 đội, bật qua 3 vòng lên tìm những hình ảnh có hànhđộng đúng gắn vào khuôn mặt cười, hành động sai gắn vào khuôn mặt mếu.Trong thời gian 2 phút đội nào gắn được nhiều hình ảnh là đội đó thắng cuộc

- Trẻ chơi cô quan sát theo dõi trẻ Nhận xét kết quả của 2 đội chơi

Hoạt động 4: Kết thúc: Cho trẻ hát bài: “Đồ dùng bé yêu” đi ra ngoài./.

(Hình ảnh minh họa 4 Lồng giáo dục kỹ năng tự bảo vệ mình giờ học)

Ví dụ: Ở chủ đề “Giao thông” Lồng giáo dục kỹ năng tự bảo vệ mình trong

hoạt động học ở chủ đề nhánh “Những phương tiện giao thông đường bộ” chotrẻ xem tranh ảnh về các hành vi tham gia giao thông mất an toàn Như khôngđội mũ bảo hiểm khi ngồi trên xe máy, hành vi ngồi trên ô tô thò tay, thò đầu rangoài, hành vi ngồi không ngay ngắn trên xe đạp khi tham gia giao thông

- Các con có nhận xét gì về những hành vi đó?

Thông qua các hành vi nhằm giáo dục trẻ khi tham gia giao thông biết giữ antoàn cho mình mà trẻ còn có thể nhắc nhở được người thân cùng tham gia

Ví dụ: Hôm nay bố hoạc mẹ đưa con đi học khi lên xe máy không đội mũ

trẻ nhắc bố (mẹ) phải đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông

Ngoài việc lồng ghép trong các hoạt động giáo dục cũng có thể dạy trẻ kỹnăng tự bảo vệ tại gia đình

Để xây dựng được các nội dung để lồng ghép đưa vào các hoạt động hàngngày của trẻ tại trường, thì giáo viên phải là người nắm chắc về chương trìnhtheo quy định, biết những nội dung cần thiết của kỹ năng tự bảo vệ, để từ đó xâydựng kế hoạch cũng như thiết kế các hoạt động phù hợp

Ví dụ: “Trong chủ đề nước và hiện tượng tự nhiên” Giáo viên lồng ghép nội

dung giáo dục bảo vệ bản thân vào các hoạt động học, hoạt động ngoài trời rấtthực tế và đạt hiệu quả cao, trẻ biết tránh xa những nơi nguy hiểm như ao, hồ,sông, suối,hay khi ngặp trời mưa biết tránh, trú mưa vào nơi an toàn

Kết quả: Như vậy ở giải pháp này khi giáo viên thực hiện lồng ghép nội

dung giáo dục kỹ năng tự bảo vệ vào các hoạt động giáo duc, phù hợp với chủ

đề với nội dung củ bài Giáo viên phản ánh lại trẻ tiếp thu một cách tích cực và

có hiệu quả cao thực hiện được một số kỹ năng tự bảo vệ bản thân, và các hành

vi đúng đảm bảo an toàn trong cuộc sống hàng ngày của trẻ

2.3.4 Giải pháp 4 Chỉ đạo giáo viên sử dụng tình huống bất ngờ để giáo dục trẻ có kỹ năng ứng phó, tự bảo vệ mình trước các vấn đề nguy hiểm có thể xảy ra:

Tận dụng những tình huống nảy sinh trong cuộc sống hàng ngày; hoặc tạotình huống hấp dẫn mang tính chất có vấn đề để tổ chức kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ.Việc giáo dục kỹ năng của trẻ có ít cơ hội được trải nghiệm bằng thực tếsinh động mà chỉ có thể thông qua những tình huống giả định và với việc giảiquyết một cách thuần thục những tình huống giả định này, trẻ sẽ không bị lúngtúng khi giải quyết những tình huống mà trong thực tế sẽ gặp phải

Do đó việc tạo những tình huống hấp dẫn, mang tính có vấn đề là một biệnpháp có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình giáo dục kỹ năng cho trẻ.Những vốn kinh nghiệm này sẽ là “vật liệu” để trẻ ứng dụng giải quyết nhữngtình huống trong thực tế có thể trẻ sẽ gặp phải

Thông qua các tình huống và cách xử lý trong từng tình huống trẻ sẽ có biểutượng về các hành vi chuẩn mực, làm giàu vốn sống, vốn kinh nghiệm của trẻgiúp trẻ biết lựa chọn những hành vi tích cực để vận dụng vào trong cuộc sốngcủa mình

Việc chỉ đạo giáo viên lựa chọn và xây dựng những tình huống có vấn đềgần gũi, thực tế, dễ hiểu phù hợp với trình độ nhận thức của trẻ sẽ tạo hứng thú

và duy trì được hứng thú trong suốt quá trình hoạt động góp phần kích thích sự

tò mò ham hiểu biết và là cơ hội để trẻ trải nghiệm những kinh nghiệm của bảnthân

* Tình huống không tiếp xúc và đi theo người lạ:

- Giáo viên cung cấp cho trẻ những tình huống mà trẻ thường gặp phải trongcuộc sống liên quan đến kỹ năng tự bảo vệ bản thân như tình huống trẻ bị lạc bố

mẹ nơi đông người, trẻ bị người lạ dụ dỗ, bị người khác tấn công, bị lạm dụng

- Giáo viên gợi ý để khai thác kinh nghiệm sống của trẻ và khuyến khíchtrẻ tự chia sẻ, xây dựng những tình huống mà trẻ đã gặp phải hoặc quan sát thấy

- Tận dụng những tình huống mà trẻ gặp phải trong thực tế để xây dựngcác hoạt động phù hợp nhằm giáo dục kỹ năng

- Cung cấp kiến thức, làm giàu vốn kinh nghiệm của trẻ thông qua việc tạođiều kiện và cơ hội để trẻ có thể làm quen với môi trường xung quanh, trong đó

có cả môi trường tự nhiên và môi trường xã hội thông qua việc quan sát tranh,ảnh, đọc và kể chuyện, tham quan

- Khi giáo viên xây dựng tình huống, giáo viên không nên đưa ra cách giảiquyết cụ thể mà tạo điều kiện cho trẻ để cho trẻ tự tìm cách giải quyết theo khảnăng của mình Trong quá trình trẻ giải quyết một tình huống nào đó, tùy từngnhóm trẻ mà có thể nâng cao yêu cầu với trẻ cho phù hợp

- Khi trẻ giải quyết các tình huống giáo viên cần theo dõi cách giải quyếtcủa trẻ để kịp thời đưa ra những gợi ý cần thiết nhằm hướng dẫn trẻ

- Để tiến hành với trẻ được các nội dung trên, giáo viên cần phải có vốnkinh nghiệm sống phong phú về các mối quan hệ xã hội Đồng thời người giáoviên phải phát hiện kịp thời những tình huống có vấn đề mà trẻ đang gặp phải

- Các tình huống tạo ra phải phù hợp với vốn kinh nghiệm, hiểu và hứngthú của trẻ để có thể tự mình hoặc với sự gợi ý của giáo viên để có thể tự giảiquyết được

- Các tình huống tạo ra không gò bó, áp đặt trẻ Tình huống phải đảm bảotính tự nhiên, gắn liền với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ, phản ánh mối quan

hệ phong phú đa dạng trong xã hội

- Giáo viên cần tạo sự giao tiếp gần gũi, thân thiện, bình đẳng giữa cô vàtrẻ, giữa trẻ và trẻ và trẻ với nhau

Ví dụ:

Cô kể cho cả lớp nghe câu chuyện: “Bạn Mai Hà Anh 5 tuổi, được mẹ đưa

đi chơi ở nhà bóng, lúc ra về mẹ nhớ là để quên túi xách trên nhà bóng và dặnMai Anh đứng ở cổng chờ mẹ Sau khi mẹ đi, có một người lạ đến cho Mai HàAnh đồ chơi và nói: Mẹ con bảo chú đưa con về trước mẹ sẽ về sau, con ngoancầm đồ chơi rồi đi theo chú về Đến đây, giáo viên dừng lại và hỏi trẻ: Bạn Mai

Hà Anh có về cùng người lạ đó không? Nếu là con thì con sẽ làm gì?

Sau đó, cô sẽ cho cả lớp thảo luận và đưa ra các câu trẻ lời khác nhau Khinghe xong các bạn nói, cô sẽ kể tiếp: Bạn Mai Hà Anh nhất định không chịunhận đồ chơi và cũng không theo người lạ đó, rồi vội vàng chạy vào khu vựcbên trong nhà bóng để tìm mẹ, người lạ nắm lấy áo, kéo bạn Mai Hà Anh, khôngcho bạn ấy đi, bạn Mai Hà Anh kêu lên thật to: Cứu cháu với, có người xấu địnhbắt cháu! Mọi người xung quanh nghe thấy liền vội chạy lại