Xuất phát từ những thực tế trên tôi đã khảo sát về khả năng phát âm, nhậndạng chữ cái và kỹ năng tô, kỹ năng cầm giở sách, mức độ hứng thú nhận biếtchữ cái trong các hoạt động ở trường v
Trang 12.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
Giải pháp 2 Chuẩn bị các điều kiện cần thiết trước khi tổ chức cho
Giải pháp 3 Nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen chữ cái thông
Giải pháp 4 Lồng ghép tích hợp cho trẻ làm quen chữ cái vào các
Giải pháp 5 Dạy trẻ làm quen với chữ viết ở mọi lúc, mọi nơi và
Giải pháp 6 Làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các hoạt động Làm
Giải pháp 7 Công tác tuyên truyền với phụ huynh 16
- Đối với hoạt động giáo dục, bản thân và đồng ghiệp 17
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết, cho trẻ mầm non làm quen với chữ cái là chuẩn bịcác kỹ năng tiền biết đọc biết viết cho trẻ Đây chính là một trong các lĩnhvực chuyên biệt cần phải chuẩn bị cho trẻ trước khi vào lớp một Cho trẻ làmquen chữ viết không những có ý nghĩa và tác dụng vô cùng to lớn trong giáodục nhằm phát triển toàn diện về mọi mặt như: Trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ Đặc biệt hoạt động làm quen chữ cái còn giúp trẻ phát triển về mặt ngôn ngữ,cũng thông qua ngôn ngữ giúp trẻ nhận biết thế giới xung quanh, giúp trẻ giaotiếp với mọi người
Có thể nói, làm quen chữ viết là tiền đề vững chắc giúp trẻ mẫu giáo 5 - 6tuổi bước vào lớp 1 với một tâm thế tự tin, vững vàng, bởi chữ cái là mộtphương tiện đặc biệt quan trọng không thể thiếu được ở trường Tiểu học Aicũng biết học đọc và học viết là một trong những khía cạnh của nghệ thuật ngônngữ mà con người cần phải nắm được, nhằm mục đích cầm trong tay thứ vũ khígiao tiếp [1] Chính vì vậy, từ khi đứa trẻ bắt đầu biết đọc và viết thì ngôn ngữnói và ngôn ngữ viết hoà làm một Chúng ta phải quan niệm rằng bất cứ mộtbiểu hiện nào của ngôn ngữ viết cũng liên quan chặt chẽ với khả năng ngôn ngữnói, và bất cứ một bài tập nào về ngôn ngữ viết cũng có thể sử dụng vào sự pháttriển của ngôn ngữ nói Ngôn ngữ sẽ phát triển một cách tự nhiên nếu như điềukiện xung quanh thuận lợi, có sự tác động về phương pháp, hình thức của conngười Đặc biệt là trẻ Mẫu giáo lớn - lứa tuổi bắt đầu làm quen chữ viết - màlàm quen chữ cái là một trong những nội dung quan trọng của làm quen chữviết
Tuy nhiên, việc cho trẻ làm quen với chữ cái hiện nay còn gặp nhiều khókhăn bởi phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em mình,nhiều trẻ không tới trường đúng độ tuổi, trẻ nói ngọng nói lắp, nói tiếng địaphương, cá biệt còn một số trẻ cầm bút còn lóng ngóng, tô chữ còn loe rangoài… do đó giáo viên còn gặp nhiều khó khăn trong việc cung cấp kiến thứcmới cho học sinh Vậy làm thế nào để trẻ nhận biết, thuộc nhanh và khắc sâu 29chữ cái, biết tô, viết chữ cái theo đúng quy trình? Biết lật từng trang sách để xemtranh và làm thế nào để phát triển khả năng đọc, viết cho trẻ? Điều đó làm tôibăn khoăn suy nghĩ Với kinh nghiệm của bản thân, nắm được đặc điểm tâmsinh lý của trẻ, trẻ rất thích những gì mới lạ, đẹp mắt, hấp dẫn, ngộ nghĩnh,…[2]
Để trẻ tiếp thu tốt 29 chữ cái, tôi quyết định chọn đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi nhằm rèn kỹ năng đọc, viết tại trường Mầm non Nga Thái” với mong muốn đưa
những hình thức mới lạ, hấp dẫn tới trẻ, để trẻ làm quen với chữ cái một cách dễdàng và đạt kết quả cao
1.2 Mục đích nghiên cứu
- Nghiên cứu các hoạt động cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với chữ cái, vớimục đích tìm ra 1 số giải pháp tổ chức hoạt động làm quen với chữ cái nhằmnâng cao khả năng đọc, viết cho trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầm non Nga Thái
Trang 3- Khắc phục những hạn chế mà giáo viên đã và đang mắc phải trong việc tổchức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái.
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi Lớp Hoa Cúc trường mầm non Nga Thái
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Tôi đã lựa chọn, sưutầm các nguồn tài liệu có nội dung liên quan đến đề tài nghiên cứu, để vận dụng
và đưa ra các giải pháp tổ chức thực hiện cho phù hợp
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Tìm hiểu, nắmbắt đặc điểm, tình hình của trẻ, trao đổi với phụ huynh, ghi chép đầy đủ cácthông tin về trẻ
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Tổng hợp cụ thể từng tiêu chí, cácbiểu bảng và điều chỉnh, xử lý số liệu phù hợp với nội dung đề tài
- Phương pháp trực quan, mimh hoạ: Sử dụng đồ dùng trực quan (vật thật,
đồ chơi, tranh ảnh…) để cho trẻ quan sát, thảo luận, rèn luyện các giác quan,thoả mãn nhu cầu tiếp nhận các thông tin
- Phương pháp tác động bằng tình cảm: Dùng cử chỉ điệu bộ, nét mặt, lờinói âu yếm để tạo cho trẻ những cảm xúc an toàn, tin cậy thoả mãn nhu cầugiao tiếp
- Phương pháp thực hành: Tổ chức cho trẻ thực hành trải nghiệm, các tròchơi với chữ cái, kích thích trẻ hoạt động…
- Phương pháp đánh giá, nêu gương: Động viên, kích lệ những việc làm, lờinói tốt của trẻ là chủ yếu, khuyến khích trẻ tích cực tham gia vào các hoạtđộng…
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Từ cơ sở thực tế làm quen chữ cái giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, đó là mộttrong năm mục tiêu của chương trình giáo dục mầm non Vì vậy, trong chươngtrình giáo dục nhà trường luôn quan tâm xây dựng chỉ đạo các hoạt động phongphú nhằm phát triển lĩnh vực ngôn ngữ theo yêu cầu mục tiêu Là một giáo viêntrực tiếp thực hiện nhiệm vụ giáo dục trẻ, bản thân tôi ý thức cao phải thực hiệnyêu cầu giáo dục theo quy định của ngành và sự chỉ đạo của nhà trường quantâm đến phát triển toàn diện cho trẻ, trong đó có phát triển ngôn ngữ qua hoạtđộng làm quen chữ cái
Qua thực tế đơn vị tôi đang công tác, trong những năm vừa qua tôi đã cốgắng và tìm ra giải pháp để bồi dưỡng và trang bị các kiến thức để tự sưu tầm,cải biên một số trò chơi, tìm tòi, tìm hiểu thêm ở tài liệu, tập san giúp phát huyđược tính tích cực của trẻ
Ngôn ngữ là một trong những nội dung cơ bản để giúp trẻ phát triển toàndiện Tuy vậy những nội dung này chưa đem lại kết quả cao, chưa phát huy ở trẻ
Trang 4tính tích cực sáng tạo Trẻ còn thụ động trong các hoạt động, chưa mạnh dạn tựtin, các hoạt động học chưa đem lại hiệu quả cao.
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Năm 2020 - 2021 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5 - 6tuổi, theo chương trình giáo dục mầm non hiện hành tôi đã nhận thấy nhữngđiều kiện thuận lợi và khó khăn như sau:
a Thuận lợi
- Trường mầm non Nga Thái là trường chuẩn quốc gia mức độ I Đạt kiểmđịnh chất lượng giáo dục mức độ 3 Chính vì vậy lớp học được trang bị đầy đủ cáctrang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáodục trẻ Ban giám hiệu nhà trường luôn sát sao quan tâm bồi dưỡng về năng lựccũng như dự giờ góp ý cho giáo viên Trẻ hứng thú với tham gia các hoạt độngtrong nhà trường, tích cực tham gia chơi giao tiếp và thích được làm người lớn.Các cháu ham hiểu biết có nề nếp thói quen trong học tập
- Đa số các bậc phụ huynh đã quan tâm đến việc học tập của con em, ủng
hộ nhiệt tình về tinh thần cũng như ủng hộ các nguyên vật liệu phế thải để làm
đồ chơi cho các cháu
- Bản thân là giáo viên trẻ có trình độ Đại học, luôn tìm tòi, nghiên cứu tàiliệu sách báo để tìm ra các giải pháp gây hứng thú cho trẻ giúp trẻ tiếp thu bàimột cách nhanh nhất Thường xuyên tham gia, dự giờ của các bạn đồng nghiệptrong khi thao giảng, trong các đợt tập huấn chuyên môn, trong các hội thi giáoviên giỏi cấp huyện, có lòng yêu nghề mến trẻ luôn coi trẻ như con em mình
- Một số phụ huynh còn xem nhẹ hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái đốivới con em mình, còn coi trẻ mầm non chơi nhiều hơn học nên việc học chữchưa được hiểu đúng tầm quan trọng nên chưa tích cực phối hợp với giáo viênrèn trẻ ở nhà Bên cạnh đó một số phụ huynh do điều kiện kinh tế khó khăn phải
đi làm ăn xa nên để con ở nhà cho ông bà trông coi Nhiều trẻ chưa qua lớp mẫugiáo bé, nhỡ mà cứ 5 tuổi mới được đến trường do đó còn hạn chế trong việccho nhận biết và làm quen với chữ cái
- Một số trẻ quá hiếu động nên cũng ảnh hưởng tới việc học tập
c Kết quả khảo sát:
Tiến hành đề tài này tôi thực hiện trên 38 trẻ mẫu giáo lớn, trong đó có 21trẻ đã qua học lớp mẫu giáo nhỡ, số trẻ phát âm và nhận dạng chữ cái kém, nóingọng, nói lắp, chưa có kỹ năng tô
Trang 5Xuất phát từ những thực tế trên tôi đã khảo sát về khả năng phát âm, nhậndạng chữ cái và kỹ năng tô, kỹ năng cầm giở sách, mức độ hứng thú nhận biếtchữ cái trong các hoạt động ở trường và các ký hiệu xung quanh trẻ.
Bảng 1: Bảng khảo sát thực trạng chất lượng trẻ đầu năm - Tháng 9/2020
(Xem phần phụ lục)
Từ kết quả trên tôi băn khoăn trăn trở muốn tìm ra cách để giải quyết vấn
đề vì làm quen với chữ cái là một nội dung quan trọng giúp trẻ chuẩn bị vào lớp
1 mà đây lại là một hoạt động tương đối khó với trẻ Vì vậy tôi đã suy nghĩ vàtìm ra một số giải pháp như sau:
2.3 Các giải pháp đã được sử dụng để giải quyết vấn đề
Hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái là một trong những hoạt động cósức hấp dẫn, có tác động mạnh đến sự phát triển toàn diện của trẻ mẫu giáo Tổchức tốt hoạt động này sẽ phát huy được khả năng đọc, viết đúng, chuẩn ngônngữ tiếng mẹ đẻ ngay từ khi còn nhỏ Vì vậy, tôi đã lựa chọn và tìm ra một sốgiải pháp tổ chức cho trẻ 5 - 6 tuổi tham gia hoạt động cho trẻ làm quen với chữcái nhằm phát triển khả năng đọc, viết, cho trẻ có hiệu quả đó là:
Giải pháp 1 Tạo môi trường chữ cái phong phú cho trẻ hoạt động theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
Môi trường giàu chữ viết sẽ giúp cho việc “đọc” sớm phát triển Trẻ họcđọc tốt nhất khi các từ và sự diễn đạt có ý nghĩa đối với chúng Vì cậy cần sửdụng cách tiếp cận trải nghiệm ngôn ngữ đối với việc đọc, sử dụng ngôn ngữ nóicủa trẻ làm tư liệu cho việc dạy đọc Cách tiếp cận này được bắt đầu càng sớmcàng tốt khi trẻ bắt đầu hứng thú xem người lớn viết hoặc tạo ra các dấu hiệuriêng Việc tạo ra một môi trường chữ viết phong phú ở trường, trong lớp/nhóm
là một giải pháp để phát triển khả năng đọc, viết của trẻ Chính vì vậy, tôi đãquan sát và tạo ra môi trường chữ viết trong và ngoài nhóm lớp nhằm kích thích
sự hứng thú tham gia hoạt động của trẻ và đã đem lại hiệu quả khá tốt
1.1 Xây dựng góc mở cho trẻ làm quen chữ cái:
Để ôn luyện và khắc sâu kiến thức cho trẻ trong giờ hoạt động có chủ định,
tôi xây dựng góc mở “Ngôi nhà chữ cái”
Ở góc này tôi lấy hình ảnh 1 ngôi nhà làm bằng tấm liếp Phía dưới tôikhoét lỗ đặt cổ chai nhựa sau đó gắn các chữ cái vào miệng nắp chai cho trẻ lắpchữ cái tương ứng Khi trẻ học nhóm chữ cái nào thì nhiệm vụ của trẻ phái lấynắp chai có thẻ chữ cái tương ứng phía dưới gắn vào đúng miệng chai Bên cạnh
đó khi thực hiện đến chủ đề nào tôi đặt tên góc phù hợp với chủ đề đó
Ví dụ: Chủ đề “Bản thân” tôi đặt tên góc là “Chữ cái bé yêu” Tôi lựa chọn
những hình ảnh “Bạn trai”, “Bạn gái” phía dưới kèm từ, nhiệm vụ của trẻ phảilấy các chữ cái rời phía dưới mà tôi đã chuẩn bị để ghép thành từ tương ứng.Vào giờ hoạt động góc khi trẻ về góc chơi tôi hướng dẫn trẻ để trẻ được chơi cánhân Tương ứng với mỗi chủ đề tôi chọn các hình ảnh phù hợp lô tô có chữ vừaphải, dễ nhận biết
Hay ở chủ đề: “Thế giới thực vật” sau khi cho làm quen với chữ b, d, đ ở hoạt động có chủ định đến giờ hoạt động góc tôi cho trẻ chơi ở góc mở “Ong tìm chữ”, tôi hỏi trẻ: Hôm nay các con được làm quen với chữ cái gì? Tôi hướng
Trang 6cho trẻ chọn chữ cái đã học, chữ cái đó có mấy nét, trẻ sẽ lấy thẻ số và gắn lên.
Như trẻ chọn chữ d, có 2 nét trẻ sẽ lấy số 2 gắn lên Cho trẻ chọn lô tô có hình
ảnh các loại rau củ quả như: Quả đu đủ, quả dứa, rau cải bắp, và có từ ở dướihình ảnh, trẻ lấy các chữ cái tương ứng với từ và gắn lên phần ghép từ Trẻ chọn
hình ảnh “Quả dứa”, trẻ sẽ chọn các chữ cái: q, u, ư, a để ghép thành từ tương ứng Tương tự chữ đ, có 3 nét, với hình ảnh quả đu đủ trẻ sẽ chọn các chữ: q, u,
đ để ghép từ tương ứng
1.2 Tạo môi trường chữ cái trong các góc hoạt động.
Các khu hoạt động đối với trẻ mầm non là nơi trẻ thường xuyên được thamgia, trải nghiệm hoạt động theo nhóm Vì vậy, các khu chơi luôn được tôi trangtrí hấp dẫn, phù hợp theo quan điểm xây dựng môi trường giáo dục trẻ làm trungtâm Đặc biệt là góc sách truyện Để trẻ nhận biết đầy đủ các kiểu chữ cái, tôithay đổi thường xuyên 4 kiểu chữ khác nhau (viết thường, viết hoa, in thường, inhoa) Bên cạnh đó tôi còn sưu tầm những bộ tranh truyện, tạp chí, họa báo, vớinhiều hình ảnh đẹp có các chữ cái to kèm theo chủ đề phù hợp các hoạt độngtrong từng chủ đề Về sách truyện tôi sưu tầm các loại truyện cổ tích, truyện dângian, truyện kể theo tranh, kể chuyện sáng tạo, bàn cờ chữ cái, bảng chữ cái, lô
tô chữ cái, tranh kèm nội dung theo chủ đề
Ngoài ra, tôi còn dành không gian cho việc trưng bày các sản phẩm của trẻ.Luôn dành các mảng tường mở với các bài tập sáng tạo, tái tạo để cho trẻ đượclàm các bài tập theo khả năng, sở thích của mình, trẻ tự in, tô vẽ các chữ đã học,được tự ghi tên mình, tự vẽ các câu chuyện theo trí tưởng tượng sáng tạo và kểcho các bạn nghe
Việc tạo môi trường trong lớp tôi bám sát nội dung giáo dục của các chủ
đề, tạo điều kiện cho giáo viên trong việc tận dụng môi trường để tổ chức cáchoạt động giáo dục trẻ Tôi sử dụng chữ phù hợp với trẻ trong các bảng biểuxung quanh lớp như: Bảng bé ngoan, Lịch vệ sinh, hay Mạng nội dung, Mạnghoạt động Mảng chủ đề tôi chọn hình ảnh phù hợp có diện tích rộng cho trẻhoạt động theo từng nhánh có chữ tương ứng với hình ảnh, Ở các góc kháctrong lớp tôi cũng có tên các khu chơi phù hợp theo từng chủ đề cũng như nộidung chơi, các góc mở cho trẻ hoạt động tôi đều có những hình ảnh có chữ phíadưới để giúp trẻ được tiếp xúc với chữ cái ở xung quanh lớp
Ví dụ: Chủ đề “Gia đình” Khu vực nấu ăn tôi lấy tên là: “Bé tập làm nội
trợ” và được trang trí bằng các hình ảnh người đầu bếp và các món ăn, các dụng
cụ trong nhà bếp kèm theo tên khái niệm vừa làm nổi bật góc chơi vừa tạo ấntượng nhằm khơi gợi và khả năng quan sát của trẻ, góc tạo hình tôi lấy tên là
“Họa sỹ nhí", góc âm nhạc tôi lấy tên là: “Ươm mầm tài năng âm nhạc nhí”,
được trang trí bởi các dụng cụ âm nhạc như: Bộ trống và ở dưới bộ trống có từ
bộ trống cũng chứa những chữ cái mà trẻ đã học, hoặc tên mỗi dụng cụ âm nhạckhác đều có tên của dụng cụ đó được đánh bằng các chữ cái in thường để trẻ gọitên và làm quen với chữ cái, … Đồ dùng, sản phẩm trong các khu chơi cũngđược tôi gắn tên gọi riêng để trẻ nhận biết và làm quen với chữ cái
Ví dụ: Khu vực phân vai: “Bé tập làm nội trợ” các loại gia vị đều được
gắn tên gọi như: Lọ mắm, lọ muối, hạt nêm, đường
Trang 7Hay ở khu vực hoạt động tạo hình: “Bé tập làm họa sỹ” để trẻ dễ nhận biết,
phân biệt các nhóm nguyên vật liệu cũng như trẻ dễ thấy, dễ lấy và dễ tìm tôidán các dòng chữ riêng biệt cho từng ô như: Nguyên vật liệu sẵn có ở địaphương, nguyên vật liệu bằng xốp, nguyên vật liệu thiên nhiên, đồ dùng họcnhư: vở tạo hình, cái kéo, lọ keo, sáp màu, đất nặn, sản phẩm của trẻ,
Bên cạnh các khu vực chơi khác đồ dùng, đồ chơi của trẻ đều có dán nhãn
để trẻ dần hình thành được mối liên hệ giữa lời nói và chữ viết
Ví dụ: Trong chủ đề: “Gia đình” tôi đặt tên gọi cho khu chơi là “Phòng
thư viện của bé” Nhưng sang chủ đề “Thế giới thực vật” tôi lại đổi tên là
“Phòng thư viện của các loài hoa” Đồng thời các hình ảnh cũng được thay đổi
phù hợp với chủ đề
Ví dụ: Ở chủ đề: “Phương tiện và luật lệ giao thông” Tôi đã trang trí lớp
bằng cách ở tất cả các góc hoạt động trong lớp, tôi đều dán tên của các góc hoạtđộng đó lên tường với tên gọi gần gũi, quen thuộc với trẻ như: Góc sách truyện
tôi đặt tên: “Thư viện bé yêu”; Góc phân vai “Cửa hàng hon đa”; Góc xây dựng
“Bến xe Nga Sơn”, … bằng chữ in thường để giúp trẻ dễ nhận ra các chữ cái đã
được học, sau đó trẻ phát âm, để so sánh với những chữ cái chưa biết
Cùng với việc trang trí tạo môi trường chữ viết, tôi và trẻ cùng nhau làmnhững quyển tranh có kèm chữ từ để cho trẻ xem, qua đó trẻ biết cách rở sách raxem, lật từng trang đúng và không làm rách sách
Khi tổ chức cho trẻ hoạt động trong các góc, để giúp trẻ nhận biết và làmquen với các chữ cái giáo viên cần phải quan sát hướng dẫn, gợi mở và tham giachơi cùng trẻ để trải nghiệm nắm được các đặc điểm cơ bản của bài học: Cách
mở sách, lật trang, xem sách, cách đọc một trang sách: Đọc từ trái sang phải,đọc từ trên xuống dưới, biết cách tô, nối các từ còn thiếu trong tranh mà tronghoạt động học trẻ chưa hoàn thành
( Hình ảnh: Tạo môi trường chữ cái trong lớp)
Trang 81.3 Tạo môi trường chữ viết qua các ký hiệu của trẻ:
Môi trường giàu chữ viết sẽ giúp cho việc “đọc” sớm phát triển Trẻ họcđọc tốt nhất khi các từ có ý nghĩa đối với trẻ Vì vậy, cần sử dụng cách tiếp cậntrải nghiệm ngôn ngữ đối với việc học, sử dụng ngôn ngữ nói của trẻ làm tư liệucho việc dạy học, cách tiếp cận này được bắt đầu càng sớm càng tốt Đặc biệt làtrẻ 5 - 6 tuổi tò mò, hứng thú khi thấy người lớn viết hoặc tạo ra các ký hiệuriêng: Nhà vệ sinh, ký hiệu lối ra vào, ký hiệu khu học tập
Bên cạnh đó tôi còn sử dụng chữ cái làm ký hiệu các đồ dùng cá nhân củatrẻ như: Khăn, cốc, ghế, díp đánh răng, gối,… hay đồ dùng học tập: Hộp bút,sách, vở Tất cả các đồ dùng của trẻ tôi chỉ sử dụng 1 kí hiệu Điều này có tácdụng giúp trẻ được tiếp xúc với chữ cái ở mọi lúc, mọi nơi và mọi thời điểm đểtrẻ dễ nhớ chữ cái đồng thời nhớ đồ dùng của mình từ đó mà trẻ có ý thức giữgìn đồ dùng của mình
Ví dụ: Tôi đã gắn kí hiệu riêng kèm theo tên trẻ ở nơi để đồ dùng cá nhân
của trẻ Hằng ngày, khi lấy hoặc cất đồ dùng trẻ sẽ được nhìn tên và biết tên củamình có mấy chữ cái, bắt đầu bằng chữ cái nào,…Từ đó, trẻ bắt chước và saochép lại tên mình và tên bạn, ghi tên mình vào các tác phẩm do mình tự làm ra
1.4 Tạo môi trường chữ cái ngoài lớp học:
Môi trường ngoài lớp học như: Băng từ, tranh tuyên truyền, cây cối, đồchơi ngoài trời, khẩu hiệu, tên các câu chuyện, có gắn các chữ cái cũng làđiều kiện cho trẻ được củng cố, khắc sâu về chữ viết và mở rộng vốn từ
Ví dụ: Các cây ở sân trường, góc thiên nhiên, vườn cổ tích,… đều được
gắn tên gọi Giúp trẻ nhận biết các chữ cái
Hay: Khi trẻ chơi ở góc thiên nhiên tôi giới thiệu các loại cây và phát âmchữ cái bắt đầu trong tên cây, hoặc chữ cãi đã học, đếm số chữ cái, Như cây
“Cây nhãn” tôi hỏi trẻ: Trong tên cây bắt đầu bằng chữ cái gì?(Chữ C), có mấychữ cái a?(1 chữ cái)
Ngoài sân trường chủ đề giao thông tôi tận dụng xe đạp cũ đem đi sơn màu
và dựng thành mô hình có gắn thẻ chữ cái từ “Xe đạp” nhằm cung cấp vốn từcũng như củng cố các chữ cái đã học cho trẻ
( Hình ảnh: Xây dựng môi trường chữ cái ngoài lớp học)
Trang 9* Kết quả: Tôi đã tạo ra môi trường chữ cái phong phú, hấp dẫn, thẩm mỹ,
cho trẻ 96% trẻ hứng thú khi hoạt động, nhận biết và phát âm chữ cái một cáchchính xác
Giải pháp 2 Chuẩn bị các điều kiện cần thiết trước khi tổ chức cho trẻ hoạt động làm quen chữ cái:
2.1 Chuẩn bị đồ dùng trực quan:
Đồ dùng trực quan là một yếu tố không thiếu được trong việc dạy trẻ, vì trẻchỉ lĩnh hội kiến thức tốt khi được trực tiếp tri giác các đối tượng Đồ dùng trựcquan nếu càng đẹp, càng hấp dẫn thì càng thu hút được trẻ hơn Nắm bắt đượcđiều này khi cho trẻ làm quen chữ viết tôi thường sử dụng các đồ dùng trực quan
để dạy trẻ, là vật thật với màu sắc đẹp, đạt thẩm mỹ, kích thước hợp lý với trẻ
Ví dụ: Khi dạy trẻ làm quen với chữ cái h - k, chủ đề: “Thế giới thực vật”,
tôi chọn đối tượng dạy trẻ là quả hồng - quả khế Với việc được quan sát vật thật
là quả hồng và quả khế, trẻ rất tích cực chú ý vì không những trẻ được học chữ h
- k trong hai quả này mà còn biết được đặc điểm, hương vị của chúng Thôngqua đó còn tích hợp môi trường xung quanh vào giờ học Điều này kích thích trẻrất nhiều Thông qua đó trẻ rất dễ nhớ 2 chữ h - k Đó là những đồ dùng côchuẩn bị bằng vật thật bên cạnh đó tôi còn chuẩn bị những đồ dùng mà do cô vàtrẻ tự làm ra để vận dụng vào bài dạy trẻ như: Trẻ làm những chiếc bánh chưngbằng vỏ hộp bánh cốm, thiếp chúc mừng năm mới, cành đào Bưu thiếp trẻ tựcắt diềm, trang trí hoa đào, hoa mùa xuân tô màu theo ý thích hay cành đào trẻ
cũng cắt bông hoa bằng giấy nhăn hồng dán cùng cô để dạy trẻ chữ: l-m-n chủ đề: “Tết và mùa xuân” Bởi với việc trẻ tự làm ra các sản phẩm hay cùng với sự
giúp đỡ của cô thì trẻ cũng rất thích vì đó là của trẻ, do trẻ tự làm ra làm trẻ khắcghi nhanh chữ cái và nhớ rất lâu
2.2 Chuẩn bị các trò chơi, các bài ca dao, đồng giao luyện phát âm về chữ cái cho trẻ.
Bên cạnh các bài hát thì trò chơi về chữ cái cũng là một hoạt động giúp trẻcủng cố lại kiến thức và rèn luyện các phản xạ cho trẻ tôi đã cải biên, sưu tầm
một số trò chơi về chữ cái phù hợp với độ tuổi 5 tuổi của trẻ.
Đối với trẻ thơ, được hoạt động với âm nhạc thông qua các trò chơi là mộtgiải pháp hữu hiệu nhất Trò chơi đã trở thành phương tiện để đem đến cho trẻcác yếu tố diễn tả của nghệ thuật sinh động, nó có tác dụng mạnh mẽ nhưng lạiđến với trẻ một cách nhẹ nhàng, thoải mái
- Các trò chơi luyện phát âm cho trẻ: Mỗi loại trò chơi đều có ý nghĩa
giúp trẻ khắc sâu kiến thức, củng cố kỹ năng về các chữ cái đã được làm quentrước đó phát triển trí tuệ, tạo cho trẻ có những phản xạ nhanh, nhạy, có tác dụngtrong việc củng cố và tiếp thu những nội dung giáo dục Đặc biệt trò chơi chữcái còn rèn luyện cho trẻ có kĩ năng thông qua tai nghe và ghi nhớ
Chính vì vậy, tùy vào từng chủ đề, từng hoạt động bản thân đã tìm tòi, sángtác, cải biên một số trò chơi nhằm làm tăng thêm sự phong phú âm nhạc cho trẻ
Ví dụ: Chủ đề “Tết và mùa xuân” Hoạt động làm quen với chữ cái: b,d,đ,
tôi cho trẻ chơi trò chơi “Đi chợ tết” Tôi chuẩn bị một “Kho dữ liệu” bao gồmcác món ngày tết như: Các loại trái cây, các loại hoa, các món ăn,….Tôi yêu cầucác tổ đi chợ, click chuột vào kho dữ liệu để chọn mua những món hàng ngày
Trang 10theo lệnh như: Tổ 1 đi chợ mua những món hàng có tên chứa chữ cái b( bánhchưng, bánh quy, quả bóng…) tổ hai mua những món hàng có tên chứa chữ cái
d (quả dứa, quả dừa…) tổ 3 mua các món hàng có chứa chữ cái đ (hoa đào, quả
đu đủ…) Khi mua hàng xong, trẻ phải nói được đó là món hàng gì? Có chứachữ cái nào trẻ biết Cô cho các tổ kiểm tra lẫn nhau, trong quá trình chơi, tôi cóthể chèn âm thanh các bài hát, âm thanh tiếng kêu các con vật hoặc lời khen khitrẻ thao tác đúng…
- Chuẩn bị các bài đồng dao, ca dao:
Để trẻ dễ nhớ, dễ thuộc các chữ cái đã học tôi đã tìm, sưu tầm một số bàiđồng dao, ca dao cho trẻ đọc để giúp trẻ được củng cố cách phát âm một số chữcái mới được làm quen
Ví dụ: Ở chủ đề “Trường mầm non” sau khi cho trẻ làm quen với nhóm chữ: o, ô, ơ, tôi cho trẻ đọc bài đồng dao “Chữ o tròn”
Hay ở hoạt động khác tôi dạy tiếp lời khác của bài đồng dao để tránh trẻ
khó thuộc bài đồng dao dài và giúp trẻ luyện phát chữ Tr và ch Cho trẻ đọc bài đồng giao “Trả quả cho voi” Qua đó tôi nhận thấy trẻ phát âm chính xác không
bị lẫn giữa tr và ch
* Kết quả: Trong mỗi hoạt động làm quen chữ cái tôi luôn chuẩn bị đầy đủ
đồ dùng trực quan, các đồ dùng trực quan sáng tạo, đẹp mắt, lôi cuốn sự hứngthú của trẻ Tôi đã sưu tầm, sáng tác được một số trò chơi, các bài đồng dao, cadao giúp trẻ nhanh thuộc chữ cái và củng cố khắc sâu cấu tạo chữ
Giải pháp 3 Nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen chữ cái thông qua hoạt động học.
Theo chương trình giáo dục Mầm non mới hiện nay, hoạt động góc đi đôivới hoạt động học Ở hoạt động học mỗi tuần chỉ có một hoạt động, vì vậy việchướng dẫn trẻ hoạt động làm quen chữ cái thông qua các giờ hoạt động cũng làgiải pháp rất cần thiết Phương pháp này nhằm phát triển ở trẻ nhận biết chữ cái,qua đó giúp trẻ thể hiện việc làm quen chữ viết bằng chính hoạt động của mình.Trẻ có thể cảm nhận và tự vận động theo ý thích của mình
3.1 Tạo hứng thú cho trẻ:
Muốn nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ viết thì phải gây đượchứng thú cho trẻ để trẻ tiếp thu bài nhanh, nhẹ nhàng, thoải mái, không gây mệtmỏi cho trẻ
Ví dụ: Khi dạy trẻ ở chủ đề: “Thế giới thực vật” khi dạy trẻ làm quen nhóm chữ h, k Tôi vào bài bằng cách cho trẻ tham gia triển lãm “Hội hoa mùa xuân”, giới thiệu các đội chơi và cho trẻ quan sát một số loại hoa trên máy chiếu
Papoil sau đó dẫn dắt trẻ vào bài
Hoặc khi dạy trẻ làm quen câu chuyện: “Quả bầu tiên” Sau khi củng cố
kiến thức bằng cách đóng kịch, đến phần ôn luyện tôi cho trẻ chơi trò chơi
“Ghép tranh minh họa nội dung bài thơ và gạch chân chữ cái theo yêu cầu” hay trò chơi “Tạo hình con chữ bằng cơ thể” Qua các trò chơi này trẻ
được ôn luyện rất nhiều và rất hứng thú hoạt động, giờ chữ cái sẽ trở nên sôiđộng và hấp dẫn hơn Đặc biệt trong quá trình giảng dạy trẻ làm quen với chữcái, tôi không xem nhẹ hoạt động nào dù hoạt động chính hay hoạt động ôn tập.Tôi luôn suy nghĩ đưa ra yêu cầu phù hợp với nội dung hoạt động để các cháu
Trang 11tiếp thu một cách thoải mái Với mục đích giúp trẻ củng cố, nhận thức, rèn luyệnthành thạo các kỹ năng thao tác tư duy cần thiết như phát huy trí tưởng tượng,những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thực tế, sáng tạo phù hợp với nội dung củabài mà trẻ không bị áp đặt, gò bó….Quan điểm tích hợp lấy trẻ làm trung tâm.Chính vì vậy cần phải biết vận dụng mọi cơ hội để tạo hứng thú cho trẻ, lôi cuốntrẻ vào hoạt động làm quen với chữ viết.
3.2 Sử dụng đồ dùng trực quan:
Để gây hứng thú cho trẻ vào giờ hoạt động làm quen chữ cái thì đồ dùngtrực quan là không thể thiếu được Ngoài sử dụng vật thật thì với công nghệthông tin hiện nay, việc sử dụng đồ dùng trực quan trên máy móc mang đếnhứng thú và kích thích trẻ tham gia hoạt động hơn nữa bởi trên máy vi tính cáchình ảnh có thể xuất hiện và mất đi theo ý muốn của mình mà hình ảnh lại cómàu sắc đẹp, phù hợp, hấp dẫn trẻ Tôi sử dụng các bài dạy giáo án điện tử cónội dung tương ứng với chủ đề
Ví dụ: Với hoạt động làm quen chữ h - k ở chủ đề “Gia đình”, tôi chọn hình ảnh bức tranh kèm từ “Ngôi nhà”, khi cô dạy trẻ làm quen đến chữ cái nào
thì chữ cái đó xuất hiện Khi hình ảnh xuất hiện cô hỏi trẻ: Đây là hình ảnh gì?
đồng thời từ “ngôi nhà” cũng xuất hiện, khi cô giới thiệu chữ h cho trẻ làm quen thì chữ h sẽ đổi màu hoặc nhấp nháy, hoặc khi phân tích chữ h - k và so
sánh 2 chữ cái này thì các nét của 2 chữ sẽ hiện lên và đổi màu theo đặc điểmgiống và khác nhau
Hay ở chủ đề: “Phương tiện giao thông” cũng vậy khi dạy trẻ làm quen chữ: g - y tôi sưu tầm các hình ảnh ga tàu, máy bay để trẻ làm quen chữ y Điều
này đã mang lại cho trẻ sức hấp dẫn, mới lạ làm trẻ hứng thú nhiều và tiếp thubài nhanh Đó là những yếu tố mà trẻ rất thích
Khi dạy trẻ chữ cái u, ư Sau phần cho trẻ làm quen với chữ cái đến phần
ôn tập thay vì cho trẻ lên rút các chữ cái vừa học hay chữ nào biến mất chữ nàoxuất hiện như cách làm cũ tôi tạo cho trẻ sự tò mò, hứng thú qua trò chơi vớichữ cái có tên gọi: “Anh xúc xắc” để chơi trò chơi này tôi tận dụng các khối gỗgắn thẻ chữ cái lên các mặt của ô trong đó có cả các chữ cái đã học, mới đượchọc, yêu cầu trẻ lấy chữ cái theo yêu cầu của Anh xúc xắc Khi trẻ thực hiện tôikết hợp âm nhạc tạo cảm giác sôi động cho trẻ thực hiện Qua việc sử dụng đồdùng trực quan dạy trẻ làm quen chữ cái tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú học chữcái và tiếp thu rất nhanh, nhớ lâu
Trang 12Hình ảnh: Trẻ làm quen với chữ cái h, k
qua ứng dụng công nghệ thông tin
Hình ảnh: Trẻ ôn tập chữ u, ư qua trò chơi anh xúc xắc - dùng tự tạo 3.3 Tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái:
Khi tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái tôi luôn chú ý đến khảnăng của từng trẻ, cho trẻ làm quen với 2-3 chữ cái mới (theo nhóm chữ) trongmỗi hoạt động học sau đó tổ chức các hoạt động ôn luyện các nhóm chữ đó dướihình thức trò chơi
Ví dụ: Đối với chủ đề “Nghề nghiệp” Tôi cho trẻ làm quen với chữ ư, u trong từ “Phong thư”; “Gặt lúa”
Tôi đưa hình ảnh người dân đang gặt lúa cho trẻ xem và trò chuyện về nộidung hình ảnh và giới thiệu từ dưới hình ảnh Sau đó giới thiệu chữ u trong từ côphát âm mẫu chữ u và cho trẻ phát âm (cả lớp, cá nhân) Để phát huy tính tíchcực của trẻ Tôi hỏi trẻ: Chúng mình có nhận xét gì về chữ cái u? (chữ u đượccấu tạo bằng 2 nét, một nét móc ngược, một nét sổ thẳng ở bên phải)
Tương tự như vậy với chữ cái ư Sau khi cho trẻ làm quen với chữ u và chữ ư cho trẻ so sánh để phân biệt được sự khác nhau và giống nhau giữa 2
chữ cái
Để thay đổi các trò chơi tạo hứng thú cho trẻ tôi đã tự làm những quân xúcxắc để trẻ chơi trò chơi đọc tên chữ cái
Ví dụ: Trò chơi: “Xúc xắc chữ cái” Tôi làm quân súc sắc có 4 mặt bằng
các hộp thuốc có dạng bằng các khối vuông được trang trí các đường diềm, mỗimặt súc sắc tôi dán một chữ cái, làm 5 quân xúc xắc với các chữ cái Bỏ 5 quânxúc xắc vào một cái hộp và cho trẻ chơi Khi trẻ đổ quân ở trong hộp ra, 5 quân
sẽ lật ngửa ra 5 chữ cái, trẻ phải đọc tên chữ cái và tìm ra các quân xúc xắc cóchữ cái giống nhau Cho trẻ so sánh về cấu tạo chữ Qua trò chơi trẻ rất thích