Một số giải pháp nâng cao hoạt động khám phá khoa học cho trẻ tại lớp mẫu giáo a5 (5 – 6 tuổi) trường mầm non điền lư, huyện bá thước, tỉnh thanh hóa

Vì thế nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh còn gặp rất nhiều khó khănnhư khả năng nhận biết về màu sắc, về con vật ....và 1 số hiện tượng tự nhiên khác.Qua quá trình thực nghiệm tôi

MỤC LỤC

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC CHO TRẺ TẠI LỚP MẪU GIÁO A5 (5-6 TUỔI) TRƯỜNG MẦM NON ĐIỀN LƯ, HUYỆN BÁ THƯỚC, TỈNH THANH HÓA

Người thực hiện: Bùi Thị Liên

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường mầm non Điền Lư

SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HOÁ NĂM 2021

1.1 Lý do chọn đề tài 1

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 22.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 42.3.1 Xây dựng môi trường học tập cho trẻ 42.3.2 Rèn nền nếp, thói quen cho trẻ 62.3.3 Tổ chức hoạt động nhẹ nhàng linh hoạt lôi cuốn trẻ, làmgiàu vốn hiểu biết của trẻ về khám phá khoa học

6

2.3.4 Khám phá khoa học ở mọi lúc, mọi nơi 82.3.5 Nâng cao kỹ năng quan sát, so sánh và phân loại ở trẻ 102.3.6 Tổ chức cho trẻ hoạt động khám phá khoa học dưới nhiềuhình thức khác nhau

Danh mục các đề tài SKKN mà tác giả đã được hội đồng SKKNngành GD huyện, tỉnh đánh giá được loại C trở lên

20

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Ngay từ tuổi ấu thơ trẻ mầm non đặc biệt là trẻ 5- 6 tuổi đang ở những bướcphát triển mạnh về nhận thức, tư duy, ngôn ngữ, tình cảm "Khám phá khoa họckhông chỉ là kiến thức mà còn là quá trình hay con đường tìm hiểu khám phá thếgiới vật chất"[1] Khoa học với trẻ nhỏ là quá trình tìm hiểu khám phá thế giới tựnhiên Khám phá khoa học là phương tiện để giao tiếp để giao lưu và bày tỏnguyện vọng của mình hình thành và nhận thức sự vật, hiện tượng xung quanh màgiáo dục thái độ ứng xử đúng đắn với thiên nhiên, với xã hội cho trẻ Thông quahoạt động học này hình thành cho trẻ kĩ năng quan sát, tư duy, phân tích tổng hợpkhái quát dự đoán suy luận Khám phá khoa học với trẻ mầm non là quá trình thamgia các hoạt động thăm dò, tìm hiểu thế giới tự nhiên qua đó giúp trẻ được hoạtđộng và tự phục vụ bản thân Những công việc đó có thể sẽ là bài học trải nghiệm

tốt cho trẻ về khoa học "Trẻ làm quen với thế giới xung quanh trẻ mầm non là lứa

tuổi rất thích tìm hiểu, khám phá môi trường xung quanh vì qua đó phát triển đượccác khả năng của trẻ có khả năng quan sát phân nhóm phân loại phán đoán và diễnđạt sự hiểu biết được"[1] Bởi thế giới xung quanh thật bao la rộng lớn, có biết baođiều mới lạ hấp dẫn và còn có bao lạ lẫm khó hiểu, trẻ tò mò muốn biết, muốnđược khám phá Khám phá khoa học mang lại nguồn biểu tượng vô cùng phongphú, đa dạng, sinh động, đầy hấp dẫn với trẻ thơ, từ môi trường tự nhiên (cỏ cây,hoa lá, chim….) đến môi trường xã hội (công việc của mỗi người trong xã hội,mối quan hệ của con người với nhau…) và trẻ hiểu biết về chính bản thân mình, vìthế trẻ luôn có niềm khao khát khám phá, tìm hiểu về chúng

Với thực trạng trẻ lớp tôi chủ yếu là trẻ người dân tộc thiểu số Bố mẹ chủyếu làm nông nghiệp nên chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em nhưmình Vì thế nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh còn gặp rất nhiều khó khănnhư khả năng nhận biết về màu sắc, về con vật và 1 số hiện tượng tự nhiên khác.Qua quá trình thực nghiệm tôi đã sử dụng biện pháp của mình vào hoạt động

dạy trẻ khám phá khoa học Tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số giải pháp nâng cao hoạt động khám phá khoa học cho trẻ tại lớp mẫu giáo A5 (5 – 6 tuổi) Trường mầm non Điền Lư, huyện Bá Thước, Tỉnh Thanh Hóa"

1.2 Mục đích nghiên cứu

Giúp trẻ phát triển vốn hiểu biết về thế giới xung quanh, có thể diễn tả bằnglời nói, phân biệt bằng hành động, trẻ hiểu và làm theo lời nói của cô giáo và nhậnbiết chính xác các đặc điểm của đối tượng, từ đó nâng cao vốn từ và phát triểntoàn diện cho trẻ

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu là: Một số giải pháp trong phương pháp tổ chức hoạtđộng khám phá khoa học cho trẻ tại lớp mẫu giáo A5 (5 – 6 tuổi) Trường mầmnon Điền Lư, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn (phương pháp quan sát, phươngpháp thực nghiệm, phương pháp trò chuyện, phương pháp điều tra…)

Nhóm phương pháp thống kê toán học.

Nhóm phương pháp tổng kết đúc rút kinh nghiệm

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Do đặc điểm tâm sinh lý trẻ mầm non luôn tò mò, hiếu động ham học hỏi vàtìm tòi hám phá những điều mới lạ Mặt khác trẻ ở lứa tuổi này tâm lý thường là

“Học bằng chơi chơi bằng học”[2] không thể gò ép trẻ vào 1 khuân khổ hay hìnhthức mang tính áp đặt nào, mà ở trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên theo sựhưng phấn của trẻ mà “Chơi là con đường chủ yếu để trẻ khám phá và nhận thứcthế giới xung quanh”[1] Việc hướng dẫn trẻ làm quen với khám phá khoa học đòihỏi giáo viên cần có kiến thức phong phú về mọi lĩnh vực khoa học tự nhiên, hiểuđược quy luật phát triển của nó, biết giải thích đúng theo quan điểm duy vật vềmối quan hệ giữa sự vật hiện tượng diễn ra trong tự nhiên

Hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường tự nhiên có vai trò đặc biệt quantrọng đối với trẻ nhỏ Có thể nói tự nhiên là nguồn gốc của các tri giác cụ thể đầutiên của con người Trẻ em ở khắp nơi luôn tiếp xúc với tự nhiên bằng mọi cách.Tất cả các sự vật hiện tượng tự nhiên đều có thể làm trẻ chú ý, làm chúng phấnkhởi và cung cấp tri thức phong phú cho sự phát triển và hình thành tình yêu quêhương đất nước

Nhà giáo dục cần phải hiểu tại sao mỗi cá nhân trở thành người theo các cáchkhác nhau? do đâu mà mỗi cá nhân tích lũy được kinh nghiệm xã hội khác nhau.Điều này đòi hỏi cần phải xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phát triểncủa đứa trẻ trong quan hệ với hiện thực

Sự mở rộng và làm phong phú kinh nghiệm xã hội của trẻ diễn ra trong quátrình giao tiếp giữa trẻ với bạn, với người lớn khi trẻ đến trường mầm non, nhờ đó

mà trẻ không chỉ nhận được thông tin về thế giới xung quanh mà còn nắm đượccách thể hiện hành vi mối quan hệ tình cảm giữa người với người

Qua các kết quả nghiên cứu tâm lý khẳng định rằng trẻ 5-6 tuổi diễn ra mạnh

mẽ nhất về tâm lý Tư duy ngôn ngữ của trẻ phát triển gần như hoàn thiện Trongquá trình sống trẻ tích lũy được nhiều kinh nghiệm và trẻ 5-6 tuổi đã xuất hiện sự

tự nhận thức ở trẻ Chính quá trình khám phá môi trường đã tạo điều

kiện để phát triển thể chất, thẩm mĩ, đạo đức, lao động cho trẻ

Để giúp trẻ làm tốt vai trò chủ thể của quá trình khám phá thế giới xungquanh giáo viên cần quan tâm đến nhu cầu, hứng thú của trẻ tận dụng các biệnpháp, các cơ hội trong cuộc sống cho trẻ được khám phá sự vật hiện tượng xungquanh chúng cho trẻ được trải nghiệm cảm xúc, tích lũy kinh nghiệm để đi đếnhiểu bản chất của sự vật hiện tượng diễn ra trong tự nhiên và có kĩ năng sống phùhợp

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

* Thuận lợi:

Trường mầm non Điền Lư ở khu vực chủ yếu là nông thôn, nên có điều kiện

để trẻ được tìm hiểu và khám phá về thiên nhiên như: Cỏ, cây, hoa, lá… Địaphương nơi trường đóng có nhiều phong tục tập quán khác nhau giúp cho trẻ làmquen với môi trường xã hội thuận lợi

Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của UBND huyện,Phòng Giáo Dục và Đào tạo Đươc sự quan tâm của Đảng ủy, ủy ban nhân dân cácban nghành đoàn thể trong xã, sự phối kết hợp với phụ huynh học sinh đã tạo mọiđiều kiện tốt nhất về cơ sở vật chất và tinh thần giúp nhà trường hoàn thành suấtsắc kế hoạch trong từng năm học

Bản thân được phân công dạy lớp Mẫu giáo 5-6 tuổi A5 khu Điền Giang là 1giáo viên có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy nhiệt tình với công việc luôn cótinh thần học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ

Tôi luôn tham khảo thêm sách báo tạp chí có nội dung liên quan đến việc dạytrẻ tìm hiểu về thế giới xung quanh Vân dụng câu đố, thơ ca hò vè vào dạy trẻ tìmhiểu về thế giới xung quanh đa số trẻ mạnh dạn trong giao tiếp trẻ làm quen vànhận biết về thế giới xung quanh trong cuộc sống hàng ngày của trẻ

* Khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi còn có không ít những khó khăn đó là:

Giáo viên khi thức hiện các phương pháp còn cứng nhắc chưa khoa học do đócòn lúng túng trong cách lựa chọn hình thức Chưa phát huy được các đồ dùng sẵn

có công nghệ thông tin còn hạn chế

Với thực trạng trẻ lớp tôi chủ yếu là trẻ người dân tộc thiểu số Bố mẹ chủyếu làm nông nghiệp nên chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em nhưmình Vì thế nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh còn gặp rất nhiều khó khănnhư khả năng nhận biết về màu sắc, về con vật và 1 số hiện tượng tự nhiên khác.Một số trẻ đến lớp giao tiếp hằng ngày bằng tiếng mẹ, hiểu biết mọi thứ xungquanh trẻ còn chậm, một số trẻ nhút nhát trong giao tiếp, khả năng quan sát và kỹnăng sống của trẻ chưa linh hoạt, một số trẻ ở các lớp dưới đi học không chuyêncần nên dẫn đến chưa có nền nếp thói quen trong học tập đang còn tự do chơi đâu

để đó Vì vậy gặp rất nhiều khó khăn trong việc dạy của giáo viên

Đồ dùng, đồ chơi của trẻ chưa được đa dạng và phong phú về chủng loại và

màu sắc, tính khoa học chưa cao Vốn hiểu biết về môi trường xã hội còn hạn chế.

Từ những thuận lợi, khó khăn trên Qua nghiên cứu tìm tòi tôi đã tìm ranhững kinh nghiệm tối ưu để có hướng phát triển cho trẻ trong hoạt động khámphá khoa học Trước khi áp dụng các giải pháp tôi đã tiến hành khảo sát chấtlượng đầu năm đối với trẻ

* Kết quả khảo sát đầu năm như sau:

STT Nội dung

Số trẻđượckhảosát

Kết quả đạt đượcTrẻ đạt Trẻ chưa đạt

Số trẻ Tỷ lệ

%

Sốtrẻ

Tỷ lệ

%1

Phát hiện cái mới lạ và có

thái độ hành động phù hợp 28 18 64,2 10 35,7

Trẻ có kĩ năng sống và khả

Qua kết quả khảo sát thực trạng trên bản thân tôi nhận thấy tổ chức các hoạtđộng chưa sáng tạo Môi trường cho trẻ hoạt động còn nghèo nàn chưa phong phú

vì vậy tôi rất trăn trở làm thế nào để nâng cao về chất lượng tổ chức hoạt độngkhám phá khoa cho trẻ 5-6 tuổi trong nhà trường, từ đó tôi đưa ra một số giải phápkhắc phục nhằm giải quyết những vấn đề trên

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Xây dựng môi trường học tập cho trẻ.

Tạo môi trường cho trẻ hoạt động là môi trường trong lớp học và ngoài lớphọc rất cần thiết đối với trẻ mầm non Nếu tạo được môi trường cho trẻ hoạt độngtốt thì sẽ kích thích cho trẻ phát triển ngôn ngữ, tư duy, tưởng tượng Ở các chủ đềkhác nhau thì tôi sẽ thay đổi các biểu bảng và đồ chơi khác nhau để gây hứng thúcho trẻ

Quá trình khám phá khoa học có đạt hiệu quả hay không phụ thuộc vào nhiềuyếu tố, trong đó môi trường xung quanh trẻ giữ một vị trí quan trọng Nó chứađựng các phương tiện cần thiết để tổ chức cho trẻ khám phá Trẻ mầm non phầnlớn sống trong gia đình và trường lớp mẫu giáo vì vậy việc taọ môi trường chotrẻ thực hiện các hoạt động khám phá là vô cùng quan trọng và cần thiết

+ Tạo môi trường bên trong lớp học:

Ví dụ: Với chủ đề "Trường mầm non" Ngay tuần đầu của chủ đề tôi đã sưutầm được một số đĩa hát về chủ đề trong giờ đón trẻ tôi cho trẻ nghe về một số bàthát này để tạo húng thú phấn khởi bắt đầu ngày học mới Còn ở các biểu bảngtrong lớp cũng thay đổi như: Bảng chủ đề chính tôi đã phân các nhánh nhỏ và sưutầm các tranh minh họa cho chủ đề nhánh đó treo lên để trẻ quan sát làm quen Sau

đó phối hợp với phụ huynh biết về chủ đề đó và vận động phụ huynh học sinh sưutầm tranh ảnh về chủ đề đó và mang lên lớp dán

Các góc chơi cũng thay đổi tên bằng cách dán giấy màu với chữ to và bổ sungthêm đồ dùng đồ chơi sao cho phù hợp với buổi chơi, sắp sếp gọn gàng ngăn nắpvừa tầm với trẻ Phân các góc chơi hợp lý góc ồn ào xa góc yên tĩnh

Trẻ đang chơi hoạt động góc

Đặc biệt tôi bố trí giá sách chủ yếu là sách vẽ con vật, cây cối, hoa lá, quảhạt… Tranh ảnh vừa tầm với của trẻ để trẻ có thể xem và đọc sách (có que chỉ choviệc đọc sách) Đọc sách theo từng chữ, từng dòng, tôi sắp xếp các hộp đựng vỏcây khô hoa lá ép khô, các loại hột hạt… Có gắn nhãn mác và hình ảnh rõ ràng đểtrẻ dễ nhận thấy, trẻ được chơi và làm được những sản phẩm từ những đồ chơi ấy.Tranh đều có chữ cái tương ứng ở dưới cũng được phân loại xếp gọn gàng và dễtìm và dễ lấy với trẻ.

( Trẻ đang cùng cô quát sát góc học tập)

+ Môi trường ngoài lớp: tôi dán những bức tranh thật ngộ nghĩnh, nhữngchậu cây, vườn rau nhất là một số chậu ươm quá trình phát triển của cây để cho trẻquan sát và hoạt động ngoài trời dễ dàng hơn

Tôi luôn chú trọng ở góc thiên nhiên, tôi luôn dành riêng một vị trí thích hợp,thoáng mát để trẻ được trải nghiệm khám phá thế giới xung quanh Vì góc thiênnhiên là phương tiện trực quan và thực tế mà trẻ được khám phá khoa học mộtcách liên tục và thường xuyên

Ví dụ: Chủ đề “Quê hương đất nước Bác Hồ”, tôi có thể chọn những nộidung đơn giản gần gũi với trẻ như: “Cánh đồng lúa quê em”, ở ngay cổng trườngtôi là có cánh đồng lúa chín vàng thuận lợi cho trẻ thăm quan và quan sát (pháttriển nhận thức cho trẻ thông qua hoạt động khám phá nhằm giáo dục trẻ biết cánhđồng lúa cho ra sản phẩm gì? Và nó gắn bó với người nông dân như thế nào? Từ

đó trẻ biết yêu lao động sản xuất, yêu sản phẩm của quê hương),

Ví dụ: Cho trẻ chăm sóc cây xanh: Trẻ biết được tên cây, trẻ trực tiếp sờ vào

lá cây, thân cây, đất, nước, biết cách chăm sóc cây như thế nào?

Ngoài việc trang trí sắp xếp lại lớp học những lúc rảnh dỗi tôi cùng các đồngnghiệp còn làm đồ dùng đồ chơi từ các nguyên vật liệu sẵn có của địa phương như

từ các sợi rơm bện thành các con tôm, hay từ các vải vụn tạo ra các con vật, các

loại cây… Sau một thời gian làm đồ dùng đồ chơi đến nay lớp tôi đã có thêmnhiều các đồ dùng đồ chơi phong phú về chủng loại

( Cô đang làm đồ dùng đồ chơi)

Qua việc tạo môi trường học tập cho trẻ tôi đã thu được kết quả lớp họckhang trang sắp xếp bố cục ở các góc gọn gàng trẻ hứng thú tham gia hoạt động có

đồ dùng đồ chơi đưa vào sử dụng trong các hoạt động học đã giúp trẻ được quansát tri giác các đồ vật một cách trực tiếp từ đó trẻ hiểu biết nhiều, quan sát tốt, tìmrất nhanh các vật mẫu mà cô đưa ra, so sánh và phân loại rõ ràng, ngôn ngữ pháttriển tốt, tư duy của trẻ nhanh nhậy và chính xác hơn

2.3.2 Rèn nền nếp, thói quen cho trẻ

Lớp tôi phụ trách trẻ 5 - 6 tuổi các cháu đã lớn và quen với trường học nhưngtrẻ rất hiếu động và tự do trong lớp Cho nên trẻ chưa có nền nếp thói quen sinhhoạt của tập thể cũng như nền nếp trong các họat động học khác Cho nên tôi luôntrăn trở để có những giải pháp giáo dục trẻ tốt phù hợp với tâm sinh lý trẻ của lớptôi và tôi đã sử dụng biện pháp rèn nền nếp cho trẻ như sau:

Tôi luôn đón trẻ nhẹ nhàng, vui vẻ, gần gũi, trìu mến và luôn quan tâm tới trẻ

để trẻ đến lớp vui vẻ, chào cô khi vào lớp, trẻ biết cất đồ dùng đồ chơi đúng nơiquy định

Trong lớp tôi có nhiều trẻ hiếu động và một số trẻ nhút nhát vì vậy tôi luônquan tâm chú ý trẻ và cho trẻ hiếu động ngồi gần trẻ nhút nhát, ngồi gần cô để cô

dễ quan sát trẻ nhiều hơn

Trong hoạt động học cũng như hoạt động khám phá khoa học tôi luôn thayđổi phương pháp hướng dẫn truyền thụ kiến thức, đặc biệt là ngữ điệu, ánh mắt, cửchỉ trìu mến để thu hút trẻ từ đó trẻ sẽ ngoan hơn, chú ý lên cô hơn và không làmviệc riêng Luôn khuyến khích, động viên khen trẻ nếu trẻ làm việc tốt Từ đó trẻhứng thú vào hoạt động nhiều hơn

2.3.3 Tổ chức hoạt động nhẹ nhàng linh hoạt lôi cuốn trẻ, làm giàu vốn hiểu biết của trẻ về khám phá khoa học

+ Lựa chọn hình thức tổ chức sáng tạo và linh hoạt hấp dẫn trẻ.

Để thu hút trẻ vào giờ học tôi lựa chọn các hình thức tổ chức phù hợp hấp dẫnnhư: Khi vào bài tôi dùng các thủ thuật khác nhau để dẫn dắc trẻ vào bài một cáchlinh hoạt

Ví dụ: Hoạt động cho trẻ tìm hiểu về các loại cây lương thực, tôi tổ chức gâyhứng thú vào bài cho trẻ bằng cách chơi trò chơi “Gieo hạt, nảy mầm” Nhằm mụcđích hướng trẻ vào chủ đề cần khám phá, cũng như giúp trẻ xác định được mụcđích của tiết học

( Cô cùng trẻ choi Trò chơi gieo hạt nảy mầm)

Hướng trẻ vào hoạt động hấp dẫn: Để thu hút trẻ vào giờ học không bị nhàmchán và trở nên tẻ nhạt, tôi lựa chọn hình thức phù hợp hấp dẫn qua nhiều hìnhthức: Như lựa chọn hình thức tổ chức hội thi: Nhà nông đua tài, người chăn nuôigiỏi (Chủ đề thế giới động vật – thực vật) hay “ Bé với an toàn giao thông” (Chủ

đề giao thông) hoặc “bé với bảo vệ môi trường” (Chủ đề nước và các hiện tượng

tự nhiên) Rồi qua câu đố, qua các hình thức khác, đặc biệt là chọn những hình ảnhđẹp để đưa vào bài Giúp trẻ hiểu và nắm bắt được lượng kiến thưc một cách chủđộng

Sử dụng tranh ảnh, các con rối, vật thật, hay mô hình một cách sinh động.Dựa vào từng chủ đề triển khai kế hoạch làm và mua sắm đồ dùng dồ chơi mộtcách cụ thể cho từng chủ đề riêng

Để làm phong phú cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ cô lấy trẻ làm trung tâmqua sự gợi ý và trẻ tự nêu lên ý tưởng, thắc mắc những sự việc vấn đề được khámphá

Các quá trình khám phá khoa học thích hợp với trẻ nhỏ cần được trau dồi khitrẻ thăm dò, khám phá thế giới là: Quan sát, so sánh, phân loại, đo lường, thửnghiệm, dự đoán, suy luận Giáo viên cần chủ động linh hoạt tạo cơ hội cho trẻthực hành các kĩ năng quan sát, so sánh, phân loại, dự đoán, thử nghiệm, thảo luận,thích hợp cho tình huống hoạt động cụ thể

Cho trẻ xem xét những nét giống nhau và khác nhau của vật sống, đồ vật vànhững sự vật hiện tượng quan sát được bằng cách sử dụng tất cả các giác quan mộtcách thích hợp.

Cho phép trẻ được họat động và làm những việc tự phục vụ bản thân vìnhững công việc đó có thể sẽ là những bài học và trải nghiệm tốt cho trẻ về khoahọc

Ví dụ: Ở góc chơi với nước có các đồ đựng nước, phễu, rây, các vật nổi, chìmtrong nước, một vài chất tan, không tan trong nước, bột màu sẽ khuyến khích trẻkhám phá đặc điểm và tính chất của nước

+ Làm giàu vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh

Biểu tượng về thế giới xung quanh đến với trẻ qua nhiều hình thức:

Câu đố, bài hát, ca dao, tục ngữ, đồng dao, tranh ảnh, đồ thật, vật thật Giúptrẻ dễ tiếp thu, không bị nhàm chán và ghi nhớ và chính xác

Ví dụ: Cho trẻ làm quen với con cua

“ Con gì tám cẳng hai càng

Đầu thì không có, bò ngang cả đời”

Trẻ đoán ngay được đó là con cua Nhưng trong đầu trẻ biểu tượng về concua đươc chính xác là con cua có hai càng to, có 8 chân lại bò ngang nữa

Cho trẻ làm quen với con cá, tôi dùng câu đố:

“ Con gì có vẩy, có vây

Không đi trên cạn mà đi dưới hồ”

Trẻ trả lời đó là con cá Nhưng trẻ lại biết thêm con cá có đặc điểm cụ thể, cóvây, có đuôi, vẩy, môi trường sống của chúng

Từ đó trẻ có thể so sánh xem con các và con cua có đặc điểm gì giống nhau,khác nhau? Sau đó trẻ có thể phân loại, phân nhóm

Ngoài ra tôi còn dùng cách khác để vào bài cung cấp biểu tượng thế giớixung quanh cho trẻ, qua hình ảnh, mô hình, con vật thật

Khi cho trẻ khám phá khoa học trong mỗi hoạt động với mỗi mẫu vật haytranh ảnh, tôi đều cho trẻ quan sát kỹ, cho trẻ đưa ra nhiều ý kiến nhận xét khácnhau để tìm ra đầy đủ và chính xác đặc điểm mẫu vật

2.3.4 Khám phá khoa học ở mọi lúc, mọi nơi.

Một trong những biện pháp tốt nhất để nâng cao chất lượng mà trẻ không

thấy nhàm chán đó là dạy trẻ khám phá khoa học mọi lúc, mọi nơi; thông qua bất

kỳ các thời điểm, các hoạt động trong ngày tôi đều tận dụng để dạy trẻ một cáchhợp lý Đặc điểm của trẻ là nhanh nhớ chóng quên nên phải thường xuyên luyệntập, liên hệ với thực tế cuộc sống Việc làm này giúp trẻ cũng cố khắc sâu kiếnthức, kỹ năng đã có giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của nó với cuộc sống

+ Giờ đón trẻ:

- Tôi gợi ý để trẻ cất đồ dùng đúng nơi quy định Sau đó hướng trẻ đến sựthay đổi của lớp bằng những câu hỏi gợi mở khiến trẻ tò mò khi kết thúc chủ đề cũ

và bước sang chủ đề mới

VD: Các con hãy quan sát xem hôm nay các góc hoạt động của chúng ta có gìmới? Những hình ảnh đó các con liên tưởng đến điều gì? Từ đây cô bắt đầu

hướng trẻ vào việc tìm hiểu chủ đề mới với sự thay đổi xung quanh lớp học, xungquanh trẻ

+ Thông qua hoạt động ngoài trời

Cho trẻ khám phá khoa học dưới hình thức này rất quan trọng đối với trẻ vìtrẻ trực tiếp được quan sát, khám phá các đồ vật, hiện tượng tự nhiên, cũng nhưmôi trường xã hội xung quanh trẻ một cách gần gũi nhất

Ví dụ: Cho trẻ quan sát thời tiết Thì trẻ sẽ được quan sát ngoài trời bằng cáchquan sát xem hôm nay trời nắng hay mưa Trẻ cảm nhận được trời có gió haykhông? Trời nóng hay lạnh…Và tôi sẽ dùng hệ thống câu hỏi phù hợp với trẻ đểkhuyến khích tư duy của trẻ

Dạo chơi thăm quan không những để trẻ khám phá thế giới xung quanh mình

mà tôi còn giáo dục tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ môi trường, tôi cũng luôndạy trẻ kiến thức xã hội về công việc của mỗi người, về mối quan hệ giữa conngười với nhau, đặc biệt là giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mặc dù kiến thứcrất đơn giản như tạo cho trẻ thói quen vứt rác đúng nơi quy định và ý thức bảo vệmôi trường xanh sạch đẹp…

+ Trong giờ ăn:

Giờ ăn là thời điểm trẻ không chỉ được củng cố kiến thức của hoạt độngkhám phá khoa học mà còn học nhiều hoạt động khác như: Làm quen với văn học,Toán…

Ví dụ: Trước giờ ăn trẻ rửa tay, trong quá trình rửa tay trẻ được biết rửa taydưới vòi nước, nước đựng trong xô, trẻ biết đặc điểm cái xô, cái chậu, miếng xàphòng…

Trong khi rửa tay trẻ phát triển ngôn ngữ qua bài thơ “Bánh xà phòng nhonhỏ” Khi ăn cơm trẻ được củng cố kiến thức về cái bát, cái thìa, cái môi Ngoài

ra trẻ còn được học tay phải cầm thìa, tay trái giữ bát và thông qua giới thiệu cácmón ăn hướng trẻ ghi nhớ hơn về các nhóm chất

+ Thông qua hoạt động chiều.

Hoạt động chiều là thời gian chủ yếu giành cho việc ôn kiến thức đã học, làmquen bài mới, trò chơi mới, dạy ca dao, đồng dao…Chính vì vậy thông qua hoạtđộng này tôi tạo điều kiện cho trẻ sử dụng những kỹ năng của bản thân để thể hiệnnhững điều đã được trải nghiệm

VD: Tổ chức cho trẻ cùng trải nghiệm với cô những hoạt động sau:

+ Đổ nước vào cát, vào đất và so sánh sự ngấm của nước trong cát và trongđất

+ Tổ chức hoạt động trải nghiệm về sự thẩm thấu (khăn thấm, bông gòn )Hoặc trong tuần tôi thường xây dựng kế hoạch và tổ chức cho trẻ 1 buổi laođộng nhỏ vừa sức với trẻ Trước khi trẻ bắt tay vào lao động tôi gợi ý để trẻ quansát và nhận xét về môi trường lớp học khi chưa vệ sinh như thế nào Và sau khi trẻ

vệ sinh các góc lớp, đồ dùng, đồ chơi cùng cô xong tôi lại gợi hỏi trẻ môi trườnglớp học bây giờ như thế nào rồi? Giúp trẻ tư duy, nhận xét so sánh về môi trườngsạch và môi trường bẩn là như thế nào? Phải làm sao để giữ môi trường luôn sạch,phát huy tính tư duy phán đoán của trẻ