PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚCSÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI, LỚP A1, TRƯỜNG MẦM NON TÂN LẬP, THỊ TRẤN
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI, LỚP A1, TRƯỜNG MẦM NON TÂN LẬP, THỊ TRẤN CÀNH
Trang 2TT Nội dung Trang
Mục lục
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3 -5 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5-142.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm sau thực nghiệm 14-17
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Phương châm “ Học bằng chơi, chơi mà học” hẳn đã ăn sâu vào nhậnthức của mỗi giáo viên mầm non Khác với người lớn, trẻ em thật sự học trongkhi chơi, trẻ lĩnh hội các tri thức tiền khoa học trong trường mầm non theophương châm ấy
Căn cứ vào nhu cầu và khả năng phát triển của trẻ lứa tuổi mầm non, đây
là lứa tuổi kỳ diệu, trẻ rất hiếu động tò mò, muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới tựnhiên và xã hội Trong các hoạt động của tuổi mẫu giáo: chơi giữ vai trò hoạtđộng chủ đạo, giữa hoạt động vui chơi và hoạt động học tập chưa có ranh giới rõ ràng
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một quan điểm giáo dục tiến bộ về vị trícủa trẻ em và vai trò của giáo viên Nó góp phần định hướng cho quá trình, hoạtđộng và môi trường giáo dục trong trường mầm non Giáo dục lấy trẻ làm trungtâm là: Khả năng, lợi thế và sở thích của mọi đứa trẻ cần được hiểu, trân trọng
và tôn trọng; là tất cả các trẻ đều có cơ hội tốt nhất để thành công; là tất cả cáctrẻ đều có cơ hội học bằng nhiều cách khác nhau, bao gồm cả chơi
Trẻ vừa là đối tượng, vừa là chủ thể của hoạt động Khi trẻ được tham giatrải nghiệm, giao tiếp, chia sẻ là khi hoạt động giáo dục đạt hiệu quả cao nhất.Trẻ em thích khám phá những điều mới lại, vậy nên cần dạy trẻ cái mà trẻ cần,điều mà trẻ thích Vì vậy các hoạt động giáo dục phải hướng vào trẻ, lấy trẻ làmtrung tâm.Giáo viên chỉ là người tạo cơ hội, hướng dẫn, gợi mở giúp trẻ chiếmlĩnh kiến thức
Mỗi trẻ đều có một sự khác biệt về hoàn cảnh, môi trường sống, điều kiện giađình và học tập, … Chính vì thế, mỗi trẻ em là một cá thể riêng biệt khác nhau
về thể chất, mối quan hệ xã hội, trí tuệ, tình cảm, tâm lý, … Điều này đồngnghĩa với việc từng trẻ sẽ có hứng thú, cách học và trình độ học tập khác nhau
Để hoạt động giáo dục theo quan điểm “ Lấy trẻ làm trung tâm” có hiệuquả thì môi trường giáo dục phải được thiết kế, xây dựng đảm bảo và phù hợpvới dội dung giáo dục và đối tượng trẻ Bởi vì môi trường giáo dục là nơi diễn racác hoạt động của trẻ, được giáo viên tổ chức với dụng ý sư phạm Trong trườngmầm non việc thiết kế môi trường giáo dục sẽ ảnh hưởng đến việc học của trẻ,cách học của trẻ, cách dạy của giáo viên Một môi trường xã hội tốt đẹp với môitrường vật chất phong phú sẽ là điều kiện tốt nhất cho mỗi cá nhân trẻ phát triển
và thành công.Cho nên việc tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là rấtcần thiết, quan trọng
Trang 4Bên cạnh đó người lớn cần chú ý những điều xảy ra trong suốt thời thơ ấu củatrẻ Vì nó có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến tương lai của trẻ Nhữngtrải nghiệm đầu đời của trẻ cần phải phù hợp với mức độ phát triển Đồng thờiphải xây dựng dựa trên những cơ sở mà trẻ đã được biết và có thể thực hiệnđược Chính vì vậy, chúng ta phải cẩn trọng, không được dạy những gì quá khóđối với trẻ để giúp trẻ hứng thú với học tập và phát triển thế mạnh của mỗi
trẻ.Nhận thức được điều này tôi đã chọn đề tài “ Một số giải pháp tổ chức các
hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 – 6 tuổi, lớp A1, trường mầm non Tân Lập, thị trấn Cành Nàng, huyện Bá Thước”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp tổ chức các hoạt động giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm cho trẻ 5 – 6 tuổi, lớp A1, trường mầm non Tân Lập, thị trấn CànhNàng, huyện Bá Thước”nhằm tìm ra và lựa chọn những hình thức tổ chức vàphương pháp giáo dục phù hợp, đề xuất giải pháp tốt nhất để phát huy hết tínhtích cực của trẻ, để trẻ thực sự là trung tâm của các hoạt động
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu “ Một số giải pháp tổ chức các hoạt động giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm cho trẻ5- 6 tuổi, lớp A1, trường mầm non Tân Lập, thị trấn CànhNàng, huyện Bá Thước”
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp đàm thoại, quan sát
- Phương pháp đồ dùng trực quan
- Phương phápthực hành- trải nghiệm - thí nghiệm - trò chơi
- Phương pháp đánh giá
- Phương pháp thống kê, sử lý số liệu.
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận
Với sự phát triển của nền kinh tế hiện nay cộng đồng ngày càng quan tâm hơnđến trẻ nhỏ những mầm non tương lai của đất nước Những phương pháp giáodục mới ra đời nhằm đào tạo, rèn luyện các bé thành thế hệ tương lai có ích chođất nước Hiện nay những người giáo dục đang quan tâm đến phương pháp giáodục lấy trẻ làm trung tâm Vậy như thế nào là “ lấy trẻ làm trung tâm”? Lấy trẻlàm trung tâm là: Mỗi trẻ đều sẽ có những tính cách riêng, khả năng, sở thíchcũng như sở trường riêng mà không trẻ nào giống trẻ nào Hãy luôn tin tưởng trẻrằng trẻ có thể thành công và tiến bộ từng ngày với những thế mạnh của bé Hãy
Trang 5để cho bé thỏa sức sáng tạo và tư duy để bé có thể phát triển được thế mạnh củamình: Là trẻ em cần phải được tạo mọi điều kiện tốt nhất để bé vui chơi, thamgia những lớp học ngoại khoá hay được đến trường một cách đầy đủ Bé vừa cóthể vui chơi phát triển về thể chất mà lại vừa phát triển về tinh thần Bé vui chơithường xuyên sẽ giúp bé rèn luyện những thế mạnh của mình: Là mỗi bé đều lànhững cá thể riêng biệt và duy nhất vì vậy mà người lớn nên dạy riêng từng bétheo những cách khác nhau, tôn trọng những cái riêng của trẻ, không phân biệt
về giới tính, tuổi tác, dân tộc, văn hoá, tính cách,…[ 4 ]
Như vậy theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, các hoạt độnggiáo dục đều hướng vào trẻ, xuất phát từ khả năng nhận thức, nhu cầu, hứng thúcủa trẻ Mỗi đứa trẻ phải là một chủ thể độc lập, mỗi đứa trẻ đều có cơ hội tốtnhất để phát triển Trẻ phải được hoạt động tích cực, được thoải mái thể hiện cátính, được tự do khám phá theo ý thích, được tạo mọi cơ hội để thành công Bên cạnh việc giáo viên phải xây dựng kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâmthì việc thiết kế môi trường xã hội cũng như môi trường vật chất và tổ chức cáchoath động giáo dục “lấy trẻ làm trung tâm” ở mỗi lớp mẫu giáo có ý nghĩa quantrọng song song.[2]
2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1.Thuận lợi
Trường mầm non Tân Lập, nơi tôi công tác là trường mầm non đạtchuẩn quốc gia mức độ I, có điều kiện môi trường tốt và cơ sở vật chất khangtrang, sạch đẹp, có tương đố đầy đủ các trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phục vụcho việc học tập và vui chơi của trẻ Lớp mẫu giáo do tôi chủ nhiệm luôn nhậnđược sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường Đặc biệt, năm học 2020 –
2021, lớp học được các cấp lãnh đạo, các tổ chức, nhà trường đầu tư cơ sở vậtchất cũng như mua sắm đầy đủ đồ dùng cho các hoạt động theo quan điểm giáodục lấy trẻ làm trung tâm
Bản thân tôi là giáo viên có trình độ chuyên môn, có lòng yêu nghề mếntrẻ, có nhiệt huyết tuổi trẻ nên luôn chủ động, tích cực học hỏi và trao đổicùngđồng nghiệp về chuyên môn; luôn tìm tòi nghiên cứu các lý luận và các phươngpháp mới qua các cổng thông tin hiện đại như trang website của trường, củangành, tích cực sưu tầm các loại sách báo nên tích lũy được một số kinh nghiệm Hàng năm chúng tôi được học lớp bồi dưỡng thường xuyên và dự cácbuổi chuyên đề của phòng, của trường bạn và nhà trường tổ chức, dự án tăngcường khả năng sẵn sàng đi học cho trẻ mầm non theo quan điểm giáo dục lấytrẻ làm trung tâm Đó cũng là điều kiện để tôi được học tập, củng cố thêm kiếnthức phục vụ cho hoạt động giảng dạy của mình
Trang 62.2.2 Khó khăn:
Mặc dù hầu hết các bậc cha mẹ trẻ đều rất quan tâm đến việc học tập và vui chơicủa trẻ nhưng cũng có những bậc cha mẹ do công việc bận rộn, đi làm ăn xa,nên mức độ quan tâm còn hời hợt, chưa thực sự hiểu sâu việc trẻ được học gì,tham gia những hoạt động gì ở trường lớp và ý nghĩa của những hoạt động ấy như thếnào?
Một số bậc cha mẹ chưa hiểu chính xác bản chất của việc học và chơi củatrẻ lứa tuổi mầm non, thường quan tâm nhiều đến kiến thức trẻ tiếp thu chứkhông phải là việc trẻ được thỏa mãn nhu cầu, hứng thú, được trải nghiệm nhưthế nào, trẻ học được những kỹ năng gì? Một số cha mẹ lo lắng rằng con chị ấychơi quá nhiều và có những câu hỏi như: “Tại sao không thấy cô dạy gì chocháu ở trường vậy? Tôi thấy cháu chơi suốt”.Hoặc một số gia đình không dámcho con ra ngoài hoạt động, khám phá trải nghiện vì sợ bẩn, sợ con ốm…điềunày có ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển của trẻ Đối với trẻ mầm non, điềucần thiết không hoàn toàn là kiến thức mà là khơi dậy ở trẻ những tố chất của tưduy và tính tích cực, chủ động, ham học hỏi, ham tìm tòi, khám phá,…
Trước đây, khi chưa thực hiện chuyên đề “Tổ chức các hoạt động giáo dụclấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5-6 tuổi, lớp A1, trường mầm non Tân Lập, thị trấnCành Nàng, huyện Bá Thước ”, số trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động tronglớp còn hạn chế, trẻ chưa thực sự hứng thú vào môi trường hoạt động trong lớp,chơi và học thụ động, chưa mạnh dạn giao tiếp cũng như thể hiện bản thân Cụthể qua khảo sát đầu năm như sau:
* Bảng khảo sát đầu năm ( tháng 10/2020 – Lớp A1)
- Trẻ hoạt động tích cực vào
- Kỹ năng sử dụng môi trường
Trang 7hoạt động.
* Nguyên nhân của thực trạng.
- Khả năng hứng thú và tính tích cực của trẻ chưa được phát huy, tôi thấy do
một số nguyên nhân sau:
+ Do việc xác định nội dung, mục tiêu, hoạt động…để xây dụng kế hoạch
“Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” của giáo viên chưa sát với thực tế
+ Do chưa tạo ra được môi trường mở cho trẻ hoạt động tích cực ở tất cả cáchoạt động trong ngày (Cách sắp xếp, bố trí các góc chơi trong ngoài lớp họcchưa hợp lý,tranh ảnh, đồ dùng, đồ chơi chưa được tận dụng tối đa, chưathuận tiệncho việc sử dụng)
+ Công tác tuyên truyền phối kết hợp với phụ huynh chưa thực sự hiệu quảChính điều này làm tôi trăn trở, suy nghĩ làm thế nào để khắc phục tình trạngtrên Tôi đã tìm ra một số giải pháp triển khai để trẻ được hoạt động cá nhân,nhóm một cách tích cực, kiến thức, kỹ năng của trẻ được bổ sung và củng cốphong phú, giúp trẻ phát hiện ra nhiều điều mới lạ hơn
2.3 Một số giải pháp
2.3.1 Xây dựng kế hoạch “ Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”
Con người chỉ thích nghe những cái mà bản thânchưa biết, khám phá những điềuchưa hiểu, trẻ emcũng thế chỉ tích cực khám phá, tìm tòi, thích học cáichưa có Nên muốn trẻ học tập tích cực giáo viênkhông dạy trẻ cái mà trẻ đã biết mà phải dạy cái trẻcần, điều mà trẻ thích nghe Nói một cách khác xây
dựng kế hoạch phải hướng vào trẻ, lấy trẻ làm trungtâm của quá trình giáo dục Trong quá trình giáo dục trẻ em vừa là đối tượng củahoạt động vừa là chủ thể của hoạt động Dó đó hoạtđộng giáo dục có hiệu quả nhất khi trẻ được tham giatrải nghiệm, giao tiếp, chia sẻ với bạn…Việc xây dựng kế hoạch giáo dục là rất cầnthiết, giúp giáo viên dự kiến kế hoạch, chủđộng tổ chức các hoạt động giáo dục một cáchhiệu quả
Các bước xây dựng kế hoạch:
*Xác định các căn cứ lập kế hoạch giáo dục
- Xác định nội dung Chương trình giáo dục mầm non: Viết cụ thể nhữngnội dung có tính chất khái quát trong chương trình
Ví dụ 1: “Nhận biết một số món ăn, thực phẩm thông thường và ích lợi củachúng đối với sức khỏe”:Chúng ta phải xác định cụ thể món ăn, thực phẩm nàothuộc 4 nhóm thực phẩm là quen thuộc đối với trẻ; Lựa chọn món ăn, thức uốngnào có dạng chế biến đơn giản để trẻ được làm quen thao tác, thực hành chế biến
từ những thực phẩm quen thuộc nơi trẻ sinh sống VD đối với trường tôi, tôi sẽlựa chọn nhóm thực phẩm là: Ngô, khoai, sắn, mía hoặc các loại quả quen thuộc
Trang 8như đu đủ, hồng xiêm, dưa hấu, dưa chuột Hoặc đối với loại nước uống tôi sẽlựa chọn loại nước uống quen thuộc như: nước chanh đường, nước cam, nước épdưa hấu
Ví dụ 2: “Bảo vệ an toàn cho bản thân” thì ta phải lựa chọn hành vi nào là nguy hiểm cho trẻ trong điều kiện cụ thể của nhóm lớp, khu vực nào là nguy hiểm chotrẻ trong sinh hoạt hàng ngày ở trong lớp, ngoài sân , vật dụng nào là không an toàn, trẻ sẽ thường thấy ở đâu? đối với trường tôi, tôi xé lựa chọn nội dung là “Bảo vệ an toàn khi qua sông, suối” hoặc “ Bảo vệ an toàn khi leo núi” bởi vì
nó phù hợp với môi trường sống hiện tại của trẻ
- Điều kiện vùng miền, địa phương: Đối với huyện Bá thước thì địa hình làđồi núi và sông suối, cư dân sinh sống chủ yếu là người dân tộc nên tôi lựa chọncác nội dung có ý nghĩa trong đời sống thực của trẻ như: Cách đi an toàn trênđường đồi núi, nghe phân biệt tiếng động cơ, tiếng còi của các loại PTGT đểtránh đường
* Xác định mục tiêu: Mục tiêu từng độ tuổi căn cứ vào mục tiêu cuối tuổinhà trẻ, cuối tuổi mẫu giáo và kết quả mong đợi từng độ tuổi
Ngoài ra, cần căn cứ vào khả năng, hứng thú của trẻ; điều kiện nhóm lớp;nhu cầu, mong muốn của cha mẹ trẻ muốn trẻ có những kiến thức, kỹ năng nào
để phù hợp với điều kiện sống của trẻ trong cộng đồng
VD: Mục tiêu ( kết quả mong đợi) đối với trẻ 5 - 6tuổi của lớp tôi ở một số nộidung giáo dục là:
- Biết cười đùa khi ăn uống, hoặc khi ăn các loạiquả có hạt dễ bị hóc, sặc
- Biết bàn là, bếp điện, phích nước nóng là những vật nguy hiểm và nói được mối nguy hiểm khi đến gần.[3]
Trang 9Mỗi nội dung có thể được thực hiện nhiều lần thông quanhiều hoạt động khác nhau VD: Nội dung “ Giáo dục trẻ tránh
xa những nơi nguy hiểm” ta có thể thục hiện nhiều lần thôngqua các hoạt động khác nhau như: Hoạt động góc
( Cho trẻ chọn và tô mầu những bức tranh là nơi an toàn), hoặchoạt động học
( Nhận biết một số nơi an toàn và nơi không an toàn), hoặc hoạtđộng chơi ngoài trời cô cho trẻ chơi trò chơi “ Bé về nơi antoàn”
Mỗi hoạt động chứa đựng các nội dung tích hợp các lĩnhvực phát triển
VD: Trong hoạt động tạo hình chứa đựng các nội dung tích hợpcác lĩnh vực phát triển thẩm mĩ, thể chất ( rèn sự khéo léo củađôi bàn tay), nhận thức ( trẻ tư duy để lựa chọn mầu, phân chia
bố cục ) vv
Từ việc xây dựng kế hoạch và thực hiện chủ đề trước, tôi dựa vào đó để điều chỉnh cho phù hợp vào những chủ đề sau
2.3.2 Tạo môi trường “ Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”
* Hiểu sâu sắc vai trò của giáo viên trong giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
Vai trò của giáo viên là rất quan trọng Ở trường mầm non lấy trẻ làmtrung tâm, giáo viên tôn trọng trẻ, mở rộng kiến thức của mỗi trẻ và tạo nhiều cơhội cho trẻ tích cực hoạt động Giáo viên cần xác định và đáp ứng sự hiểu biết,
sở thích, và kỹ năng của trẻ em đồng thời mở rộng việc học của mỗi đứa trẻbằng cách cung cấp nhiều cách khác nhau cho trẻ học trong đó bao gồm cả chơi
và tương tác với các trẻ em khác Trong lớp có bao nhiêu trẻ em thì có bấy nhiêu
sự khác biệt Điều này tạo nên một môi trường lớp học đa dạng, sinh động, giàutiềm năng Giáo viên cần cung cấp nhiều cơ hội giúp trẻ em tương tác với nhau.Đồng thời tạo ra nhiều phương thức để mỗi trẻ em đều thành công
- Mở rộng việc học của mỗi trẻ bằng cách: Cung cấp môi trường giáo dụcthuận lợi, nhiều cách học khác nhau, tăng cường học bằng chơi – chơi mà học,tương tác trẻ em với trẻ em, trẻ em và người lớn
- Tôn trọng trẻ: xác định và đáp ứng lợi ích, nhu cầu, khả năng của từng trẻ
- Hỗ trợ mỗi trẻ thành công so với chính nó
- Chú trọng phương pháp trải nghiệm, khám phá, bắt chước, thử nghiệm,thực hành, sáng tạo
- Tạo cơ hội cho trẻ tích cực hoạt động theo cá nhân, nhóm và cả lớp
Trang 10- Đổi mới tổ chức môi trường giáo dục nhằm kích thích và tạo cơ hội chotrẻ tích cực khám phá, thử nghiệm và sáng tạo ở các khu vực hoạt động mộtcách vui vẻ Kết hợp hài hòa giữa giáo dục trẻ trong nhóm bạn với giáo dục cánhân, chú ý đặc điểm riêng của từng trẻ để có phương pháp giáo dục phù hợp.
Tổ chức hợp lý các hình thức hoạt động cá nhân, theo nhóm nhỏ và cả lớp, phùhợp với độ tuổi, với khả năng của từng trẻ, với nhu cầu, hứng thú của trẻ và vớiđiều kiện thực tế
* Xây dựng môi trường xã hội tốt đẹp
Môi trường xã hội tốt đẹp là môi trường xã hội có những mối quan hệ vàtương tác tích cực giữa giáo viên với trẻ, người lớn và trẻ, trẻ với trẻ như:
- Yêu thương
- Tôn trọng: Giáo viên tôn trọng trẻ trước, trẻ học theo giáo viên sau
- An toàn, cởi mở, tin tưởng, khoan dung
- Đáp ứng yêu cầu chính đáng
Nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịpnhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn Cô giáo cần tạo ra không khígiao tiếp tích cực, khuyến khích trẻ hứng thú hoạt động, tạo an toàn tâm lý chotrẻ và chất lượng môi trường xã hội tạo nên sự khác biệt giữa mọi trẻ Trong khitương tác với trẻ, cô làm gương cho trẻ, chú ý lắng nghe trẻ, không ngắt quãngkhi trẻ nói Cô hỗ trợ, giải quyết các tình huống nảy sinh trong khi trẻ chơi.Trong các hoạt động, trẻ luôn được tôn trọng khuyến khích và hỗ trợ phát triển
* Xây dựng các góc hoạt động
Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻhoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt độngphong phú, đa dạng hơn Giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, hoạt động với
đồ vật và rèn luyện kỹ năng
- Xác định số lượng và các khu vực hoạt động góc phù hợp với không gian lớphọc và số lượng trẻ trong lớp học Khởi đầu là 6khu vực chơi: Xây dựng, phânvai, tạo hình, âm nhạc, truyện tranh, thư viện/ sách Song có thể mở ra góc hoạt động theonhu cầu của trẻ
- Quyết định về vị trí thích hợp của các khu vực hoạt động Đặt các khu vựchoạt động ồn ào gần nhau, các khu vực hoạt động yên tĩnh gần nhau hoặc tậndụng các góc hiên, cầu thang mà vẫn đảm bảo điều kiện của khu vực chơi
- Các tài liệu cung cấp cho các khu vực hoạt động nên có cấu trúc mở và trẻ em
có thể sử dụng theo nhiều cách khác nhau Ví dụ: Sử dụng dây để nhảy, buộc,tết, bện, làm mạng nhện