PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC DÂN GIAN CHO TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI TẠI LỚP C1 TRƯỜNG MẦM
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC DÂN GIAN CHO TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI TẠI LỚP C1 TRƯỜNG MẦM NON KỲ TÂN HUYỆN BÁ THƯỚC TỈNH THANH HÓA
Người thực hiện: Vi Thị Linh Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Kỳ Tân SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA, NĂM 2021
Trang 2STT Tên đề mục Trang
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3
2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề 52.3.1 Giải pháp 1: Rèn nề nếp thói quen học tập , sinh hoạt cho trẻ 52.3.2 Giải pháp 2: Sưu tầm phong phú và đa dạng các tác phẩm
2.3.3 Giải pháp 3: Tăng cường luyện tập đọc, kể tác phẩm văn học dân gian cho trẻ. 82.3.4 Giải pháp 4: Tạo môi trường văn học (đặc biệt với văn học dân gian) 102.3.5 Giải pháp 5: Đổi mới phương pháp giảng dạy 122.3.6 Giải pháp 6 Trao đổi phối kết hợp với phụ huynh 13
Danh mục SKKN đã được hội đồng SKKN ngành giáo dục
và đào tạo huyện, tỉnh và cấp cao hơn xếp loại từ C trở lên 19
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
Văn học dân gian là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệngđược tập thể sáng tạo, nhằm mục đích phục vụ trực tiếp cho những sinh hoạtkhác nhau trong đời sống cộng đồng Với người Việt Nam, văn học dân gian lànguồn sữa trong lành nuôi dưỡng bao thế hệ trẻ lớn lên trong chiếc nôi tre ViệtNam, trong tiếng ru ầu ơ dân tộc Văn học dân gian không chỉ góp phần thể hiệnđời sống lao động và tâm hồn người bình dân mà còn là mảnh đất màu mỡ chắpcánh cho vườn hoa tình yêu tỏa hương khoe sắc Qua văn học dân gian, ta cảmnhận rõ hơn sự kỳ diệu của ngôn ngữ tình yêu, thấy thương hơn gốc lúa, vườnrau, thương hơn cuộc sống quanh ta.[1]
Đối với trẻ mầm non các tác phẩm văn học đặc biệt là văn học dân gian
có ý nghĩa vô cùng quan trọng, luôn có sức hấp dẫn mạnh mẽ Đến với các tácphẩm này chính là các em được làm quen với di sản văn hóa truyền thống củadân tộc được trở về với cội nguồn với cách đối nhân sử thế, lời ăn tiếng nối mốiquan hệ tình làng nghĩa xóm Những giá trị văn hóa ấy làm phong phú thêmhành trang cho các em bước vào cuộc sống sau này
Đối với trẻ mầm non văn học dân gian có ý nghĩa vô cùng quan trọng Làphương tiện giúp trẻ phát triển ngôn ngữ nói chung và vốn từ nói riêng Khiđược tiếp xúc với văn học dân gian trẻ hiểu được nội dung từ ngữ của những tácphẩm văn học dân gian trong các vùng miền khác nhau cũng như là của địaphương mình Làm phong phú vốn từ và hiểu biết về môi trường xung quanh,giáo dục trẻ lòng yêu quê hương đất nước Vì vậy trẻ mầm non tiếp xúc với vănhọc dân gian quá muộn hoặc không làm quen với các tác phẩm văn học dân giankhi trưởng thành sẽ thờ ơ với văn học dân gian
Văn học dân gian quan trọng với trẻ như thế nhưng hầu hết phụ huynh
chưa quan tâm tới điều đó.Vì vậy không cho trẻ được tiếp xúc với văn học dângian mà để trẻ tiếp xúc với các thể loại chương trình không phù hợp với lứa tuổicủa trẻ
Giáo viên chưa thực sự quan tâm tới việc mang văn học dân gian đến vớitrẻ, ngại cho trẻ tiếp xúc với các tác phẩm văn học dân gian hay phương pháptruyền thụ của cô chưa khoa học, linh hoạt Chưa sưu tầm phong phú, đa dạngcác loại hình văn học dân gian, chưa chủ động đưa văn học dân gian vào trongchương trình giáo dục
Hiện nay trong chương trình giáo dục mầm non những tác phẩm văn họcdân gian giành cho trẻ còn ít, chưa phong phú Trẻ được tiếp xúc với văn học
dân gian chủ yếu là nghe cô kể hoặc đọc.
Vì vậy, bản thân tôi đã nghiên cứu và chọn đề tài " Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng làm quen với tác phẩm văn học dân gian cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tại lớp C1 trường Mầm Non Kỳ Tân huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa"
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Tìm ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng làm quen với tác phẩmvăn học dân gian cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi
Trang 41.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu: một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng làmquen với tác phẩm văn học dân gian cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tại trường mầmnon Kỳ Tân
Phạm vi nghiên cứu: Tiến hành áp dụng thực nghiệm với trẻ 3-4 tuổi, gồm
27 cháu lớp Mẫu giáo bé C1 Trường mầm non Kỳ Tân - huyện Bá Thước - tỉnhThanh Hóa năm học 2020 - 2021
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Tham khảo tài liệuqua sách chương trình giáo dục mầm non, chuyên đề, mạng Intenet, báo…
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế thu thập thông tin: Khảo sát cáchoạt động của trẻ trong lớp để nhận biết về khả năng tiếp thu và nhận thức củatrẻ
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Thống kê, sử lý số liệu trong bảngkhảo sát trước và sau khi áp dụng biện pháp
- Phương pháp nghiên cứu dùng lời: Cô giáo dùng lời nói để hướng dẫntrẻ hoạt động học, chơi các trò chơi, đi thăm quan…
- Phương pháp dùng trò chơi: Sử dụng các trò chơi để tổ chức cho trẻ chơicác trò chơi dân gian đọc đồng giao, ca dao, giúp trẻ dễ nhớ, nhớ lâu để giờ họchứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ
- Phương pháp thực hành: Tổ chức các hoạt động học, hoạt động vui chơi,hoạt động tham quan…bằng nhiều hình thức khác nhau, tất cả trẻ được tham giahoạt động trải nghiệm
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học dân gian là làm quen với tác phẩmnghệ thuật Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là thực hiện nhiệm vụ trọngtâm của ngành học Mầm non đó là lĩnh vực phát triển ngôn ngữ – giáo dục nghệthuật Từ những vẻ đẹp nhỏ nhặt thường ngày trong cư xử mang tính người mànảy sinh ra những hành động cao thượng, tính cách nhân ái vì con người Nhữngtác phẩm văn học dân gian cho trẻ mầm non có ảnh hưởng lớn đến việc giáo dụcđến phát triển ngôn ngữ cho trẻ Những hình tượng tươi sáng, những bức tranhgiàu chất thơ của thiên nhiên được vẽ lên trong tác phẩm, nhạc điệu của nhữngvần thơ, tính chuẩn xác, biểu cảm của ngôn ngữ được các cháu yêu thích Cảmnhận được vẻ đẹp của ngôn ngữ từ đó trẻ ghi nhớ và hứng thú đọc và kể lại câuchuyện, bài thơ Vốn từ ngữ tăng lên, ngôn ngữ của trẻ trở nên phong phú, tíchcực Tình yêu ngôn ngữ nghệ thuật của trẻ cần được giáo dục ngay từ thời thơ ấutrẻ sẽ mang tình yêu đó đến trường phổ thông và mai sau các cháu sẽ thêm yêuvăn học nước nhà.[2]
Trong mỗi tác phẩm văn học dân gian, thế giới mới của cuộc sống thực tạibao gồm thiên nhiên, xã hội, con người được diễn tả, biểu đạt, truyền đạt trongnhững hình thức đa dạng độc đáo Văn học dân gian nói về thế giới loài vật, cỏcây, hoa lá, mọi hiện tượng thiên nhiên, vũ trụ mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói
Trang 5về những gì gần gũi trong môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng,dòng sông, phiên chợ, lớp học, khu phố,…Qua tác phẩm văn học, trẻ bắt đầunhận ra trong xã hội những mối quan hệ, những tình cảm gia đình, tình bạn tình
cô cháu,…Trẻ cũng dần nhận ra có một xã hội ràng buộc con người với nhautrong lịch sử đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm Văn học có thểcần đề cặp đến những lực lượng siêu nhân như thần linh, ông bụt, cô tiên, phùthủy, quỷ sứ và cả những phép màu còn tồn đọng trong tâm thức dân tộc Đâycũng là đối tượng miêu tả của văn học làm nên sự phong phú, hấp dẫn của đờisống tinh thần
Nhờ được nghe, tiếp xúc với một số lượng tác phẩm văn học dân gian, cónhững hiểu biết sơ đẳng về văn học dân gian, đó là khả năng mô tả cuộc sốngxung quanh phong phú, hấp dẫn bằng những dạng thức khác nhau Bước đầu trẻ
sẽ nhận biết được sự khác nhau về nội dung và hình thức giữa các thể loại thơ,truyện Không những giúp trẻ cảm nhận được cái đặc sắc của cách diễn đạt hìnhtượng, nhà sư phạm còn cần giúp trẻ phân biệt được hình tượng nghệ thuật vớihiện thực, hình thành một số khái niệm văn học như: Thơ, truyện, nhân vật, hìnhảnh…, giúp trẻ trao đổi những điều đã được nghe và bộc lộ những suy nghĩ củamình về tác phẩm, nhằm phát triển đời sống tinh thần của trẻ
Bắt nguồn từ những vai trò quan trọng đó mà hoạt động "Cho trẻ làm
quen với tác phẩm văn học dân gian" là hoạt động không thể tách rời trong hoạt
động làm quen với các tác phẩm văn học nói chung và trong chương trình chămsóc giáo dục trẻ Vì vậy, việc nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học đặc biệt là cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học dân gian là rấtquan trọng trong việc thực hiện giáo dục mầm non hiện nay Trong mỗi tácphẩm văn học dân gian đều có yếu tố tự nhiên và yếu tố xã hội Hai yếu tố nàyluôn đan xen vào nhau và bổ trợ cho nhau để tạo ra 1 tác phẩm hay và độc đáo.Văn học dân gian trẻ em không phải là cái gì đó quá thực hay quá ảo mà nó lànhững hình ảnh cụ thể trong sáng và rất hồn nhiên Để giúp trẻ hiểu được cáitrong sáng của các tác phẩm cũng như giúp trẻ cảm nhận được những nét đặcsắc của tác phẩm ta phải giúp trẻ nghe, hiểu và cảm nhận được tác phẩm, pháthuy suy nghĩ của mình về tác phẩm Từ đó khuyến khích việc sáng tạo thêm chotác phẩm, kích thích sự tư duy sáng tạo của trẻ.[3]
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Ngay từ đầu năm học tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công trựctiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi C1 với tổng số cháu là 27 cháu Bước vàothực hiện tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
2.2.1 Thuận lợi:
Nhà trường có đội ngũ giáo viên trẻ khỏe, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, làmột trường chuẩn quốc gia và là trường đạt chuẩn cơ quan văn hóa Trường luônđạt nhiều thành tích xuất sắc trong các năm học, nhờ đó mà chất lượng giáo dụckhông ngừng được nâng cao Để đạt được những thành tích đó chính là nhờ cóđược sự quan tâm giúp đỡ của Phòng giáo dục, lãnh đạo địa phương, Ban giámhiệu nhà trường tạo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tácchăm sóc giáo dục trẻ ngày càng tốt hơn
Trang 6Ban giám hiệu nhà trường tham mưu với các cấp lãnh đạo và sự phối kếthợp với hội cha mẹ học sinh để đầu tư về cơ sở vật chất như: Mua sắm tranhtruyện, thơ văn học dân gian, sân khấu dạy cho trẻ, tạo điều kiện cho các lớpđược sử dụng đồ dùng trực quan phục vụ cho hoạt động làm quen với văn họcdân gian, đồ dùng hiện đại như: ti vi, máy vi tính
Nhà trường có một khuôn viên rộng rãi, xanh, sạch, đẹp, thoáng mát cho trẻhoạt động học tập và vui chơi Có đủ phòng học kiên cố, phòng chức năng, cócác giá góc, có các loại đồ chơi ngoài trời theo quy định
Bản thân tôi là người địa phương, là một người dân tộc thái nên thuận lợitrong việc tìm tòi các tác phẩm văn học dân gian của địa phương, và truyền đạtcho trẻ nghe và hiểu được tiếng phổ thông
2.2.2 Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi thì không tránh khỏi những khó khăn như sau: Khả năng nhận thức của trẻ chưa cao, một số trẻ còn nói ngọng, nhận thứckhông đồng đều Vì vậy sự hứng thú học tập của trẻ còn chưa cao Đầu năm họclớp tiếp nhận đa số trẻ đều mới đi học nên còn bỡ ngỡ với môi trường học nêncòn rụt rè nhút nhát do vậy trẻ chưa có những nề nếp và thói quen trong các hoạtđộng ở trường Đặc biệt trẻ bị thiếu hụt kiến thức rất nhiều, khả năng phát âm vànói được tiếng phổ thông còn hạn chế Đây cũng là một trong những khó khănkhi giáo viên truyền thụ kiến thức cho trẻ
Các tác phẩm văn học dân gian dành cho trẻ trong chương trình còn ít,chưa phong phú
Môi trường văn học trong lớp chưa phong phú đa dạng đang còn nghèo nàndẫn đến môi trường cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học dân gian còn hạnchế
Do đặc thù của địa phương, 100% phụ huynh đều là nông dân, điều kiệnkinh tế khó khăn bố mẹ đi làm ăn xa nên ít có thời gian và điều kiện quan tâmđến con em mình, đặc biệt là việc kèm cặp các cháu việc giúp trẻ tiếp cận vớicác tác phẩm văn học còn ít và hạn chế
Một số phụ huynh còn chưa hiểu hết được tầm quan trọng của ngành họcmầm non nên chưa thực sự quan tâm đến trẻ
Mặc dù có những khó khăn trên nhưng tôi đã cố gắng học hỏi, trau dồikiến thức và tiến hành làm thực nghiệm với trẻ lớp mẫu giáo C1 (3 - 4 tuổi) nơitôi đang trực tiếp đứng lớp
*Khảo sát thực trạng.
Qua thực tiển tôi đã khảo sát và thu được kết quả như sau
Bảng khảo sát thực trạng đầu năm
Nội dung hoạt động
Tổng
số trẻ tham gia
Trong đó
Số trẻ (%) Số trẻ (%)
- Số trẻ có khả năng hứng thú khi nghe 27 10 37% 17 63%
Trang 7các tác phẩm văn học dân gian.
- Số trẻ nghe, hiểu nội dung và nhớ
được tên các tác phẩm văn học dân
- Số trẻ có khả năng kể lại câu chuyện
đơn giản với sự giúp đỡ của cô 27 10 37% 17 63%
- Số trẻ có khả năng phát âm chính xác
và phát triển ngôn ngữ mạch lạc: 27 8 30% 19 70%
Từ kết quả của bảng khảo sát thì ta thấy các tiêu chí đưa ra để khảo thì tỉ
lệ trẻ đạt đang còn rất thấp chỉ chiếm từ 26% đến 37%, trong khi đó tỉ lệ trẻchưa đạt đang còn chiếm tỉ lệ rất cao từ 63% đến 74% Trước tình hình thực tếtrên vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng làm quen với tác phẩm văn học dângian cho trẻ 3-4 tuổi Vì vậy mà tôi đã mạnh dạn tìm cách trang bị các kiến thức
sự đổi mới về phương pháp, môi trường lớp học cho trẻ lớp tôi thông qua đề
tài “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng làm quen với tác phẩm văn học dân gian cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tại lớp C1 trường Mầm Non Kỳ Tân huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa"
2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Giải pháp 1: Rèn nề nếp thói quen học tập , sinh hoạt cho trẻ
Giai đoạn từ 3-4 tuổi là giai đoạn hình thành và phát triển nhân cách ở trẻ.Trẻ hoàn toàn non nớt, nhạy cảm với tác động bên ngoài và dễ bị tổn thương vềmặt tâm lí Chính vì vậy, việc rèn luyện nề nếp cho trẻ ở độ tuổi này là mộttrong những nhiệm vụ quan trọng và cần thiết, đòi hỏi giáo viên mầm non phảiluôn linh hoạt, thay đổi phù hợp với sự phát triển của trẻ.Vì thế mọi hoạt độngtrong ngày trẻ tôi đều phải nghiên cứu, lập ra chương trình kế hoạch bồi dưỡngđối tượng phân nhóm và sắp xếp chỗ ngồi cho từng cháu một cách hợp lý:
Giáo dục các thói quen, nề nếp qua các câu chuyện ngụ ngôn hoặc câu chuyện thực tế: Giáo viên có thể kể một số câu chuyện đơn giản, sau đó hỏi trẻ xem nhân vật đó ngoan/ chưa ngoan ở chỗ nào, để từ đó giáo dục, răn đe trẻ
Ví dụ: Truyện Thỏ con không vâng lời, Lợn con đi thăm bạn, Vịt con cẩu thả, Thỏ và Rùa, Dê đen và Dê trắng,
Tổ chức các hoạt động tập thể, giao nhiệm vụ cho trẻ, quan sát để từ đó nhận định về tính cách của từng trẻ để có cách giáo dục, điều chỉnh phù hợp
2.3.2 Giải pháp 2: Sưu tầm phong phú và đa dạng các tác phẩm văn học dân gian.
* Đối với các tác phẩm văn học dân gian có trong chương trình.
Trang 8Tôi chọn những bài bài thơ, đồng dao, ca dao, tục ngữ ngắn, có nhịp điệu
vui nhộn sảng khoái, trẻ có thể kết hợp vừa đọc vừa vận động theo vần điệu,nhịp điệu của các câu thơ, những bài đồng dao nhẹ nhàng, vui vẻ [ 4] như bàiđồng dao Chi chi chành chành, dung dăng dung dẻ, nu na nu nống….[5] Cácvần điệu vui nhộn của những bài đồng dao, các bài thơ dân gian sẽ giúp cho trẻcải thiện trí tưởng tượng và sự sáng tạo của trẻ về các sự vật hiện tượng xungquanh chúng ta Qua đó sẽ tạo cho bé niềm yêu thích với nền văn học dân giancũng như giúp bé thêm nhiều hiểu biết về cuộc sống xung quanh được thể hiệnmột cách sinh động, Vừa có thể cho trẻ vừa đọc kết hợp với trò chơi dân giantương ứng với bài đồng dao đó
Hình ảnh: Trẻ và cô vừa chơi trò chơi dân gian kết hợp đọc ca dao đồng dao
Những câu truyện có âm điệu dễ đọc dễ thuộc mà trẻ lại hiểu hết được nộidung cũng như cảm nhận được các tính cách của các nhân vật trong truyện,truyện kể cho trẻ cần có nội dung vui nhộn hoặc có những hành động hồi hộp,
có các câu hoặc các từ được lặp đi lặp lại, có ngữ điệu biểu cảm [ 6]
Ví dụ: Truyện: Rùa và thỏ, trí khôn của ta đây, hay như truyện tấm cám[7]
Hoặc cho trẻ làm quen, đọc và ghi nhớ một số câu tục ngữ có nội dungrăn dạy những điều gần gũi với trẻ như yêu thương mọi người “Chị ngã emnâng, ở hiền gặp lành”, tính thật thà “Đói cho sạch, rách cho thơm”, giữ gìn vệsinh sạch sẽ “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”, thì lại đọc với giọng điệunhịp nhàng có ngắt nghỉ theo âm điệu của câu ca Để các bé ở lớp tôi đọc, kểdiễn cảm sáng tạo một tác phẩm văn học dân gian đều đòi hỏi phải có sự chuẩn
bị kỹ lưỡng Việc chuẩn bị của người đọc (kể) đối với tác phẩm là một công việcsáng tạo Trong quá trình chuẩn bị, tôi đã nghiên cứu kỹ tác phẩm, cân nhắc vàchú ý nhiều đến việc nắm vững nội dung, dù là biểu diễn theo kiểu nào đi nữa(đọc theo sách, đọc thuộc lòng, kể thuộc lòng cho trẻ, cho trẻ đọc lại, kể lại ),
dù tác phẩm đó thuộc thể loại nào (ca dao, tục ngữ, truyện cổ tích ) thì ngườiđọc hay người kể cũng phải nắm vững nội dung Nếu lúc kể và đọc mà vẫn cònphải nhớ bài thì sức thuyết phục sẽ bị mất, chất lượng truyền đạt sẽ bị giảm.Những tác phẩm văn học dân gian cho trẻ em mầm non thường không dài và dễ
Trang 9nhớ Việc truyền đạt đúng từng chữ khi kể sẽ giữ được phong cách và tính trọnvẹn của toàn bài Việc thông hiểu nội dung giúp cho tôi và trẻ ở lớp tôi trình bày
ra được thái độ của mình đối với tác phẩm nói chung, đối với các nhân vật vàhành động của chúng, nhìn thấy rõ hơn các hình tượng và bối cảnh hoạt động
* Các tác phẩm văn học dân gian địa phương.
Ngoài những tác phẩm văn học dân gian có trong chương trình học bảnthân tôi còn tìm hiểu và sưu tầm các tác phẩm văn học dân gian của địa phươngnhư: Sử thi đẻ đất đẻ nước của người dân tộc mường, hay truyện Sự tích củ mài,truyện Chàng nho sĩ và Cóc thần, Truyện chàng chôm [8] của dân tộc mường
Sự tích Chàng Tòng Đón và nàng Ăm Ca, truyện Núi quấy sông cày, haynhư truyện Chàng Ngàn mụn hạt cơm [9], Truyện Tại sao loài ve sầu rỗng ruột[10] của người thái
Hình ảnh: Câu truyện dân gian dân tộc thái
Trong mỗi tác phẩm văn học dân gian địa phương giúp trẻ hiểu được các giá trị văn hóa dân tộc ở địa phương mình
Trang 10Nhờ có cách trình bày tác phẩm văn học dân gian một cách diễn cảm sángtạo, từ đó giúp các bé ở lớp dễ dàng hiểu được nội dung, dễ đi vào tưởng tượngnghệ thuật, giúp trẻ nhìn thấy được các hình tượng, các khung cảnh, các tình tiết
và biết đánh giá chúng đúng đắn Bằng cách đó, các bé lớp tôi cảm nhận đượcnhạc tính trong ngôn ngữ thơ ca truyện kể mạnh hơn, thụ cảm được tính diễncảm của ngôn ngữ tinh tường hơn Và tôi đã rút ra đựơc một kết luận cho riêngmình Nắm vững nghệ thuật đọc và kể diễn cảm sáng tạo chuyện, thơ, ca dao trong văn học dân gian là vấn đề quan trọng với giáo viên mầm non đứng lớpnhư tôi, từ đó sẽ hướng trẻ có một phong cách đọc diễn cảm sáng tạo tốt nhất
2.3.3 Giải pháp 3: Tăng cường luyện tập đọc, kể tác phẩm văn học dân gian cho trẻ.
Đối với trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi, việc tăng cường luyện tập đọc, kể tác phẩmvăn học dân gian cho trẻ là một việc làm hết sức quan trọng Ở lớp tôi công việcnày được tôi thực hiện rất nhiều lần, trong các hoạt động đặc biệt là khi tổ chứcgiờ hoạt động văn học, trong hoạt động góc, các hoạt động khác và trong mọilúc, mọi nơi Tôi đã sử dụng một số biện pháp sau:
* Khi tổ chức giờ hoạt động văn học dân gian:
Do đặc điểm của lứa tuổi nên giáo dục học sinh mẫu giáo cần tiến hànhtheo phương châm "Học mà chơi, chơi mà học" vận dụng chương trình Giáo dụcmầm non
Vào đầu giờ học cô trò chuyện với trẻ theo nội dung đề tài hoặc cho trẻ đitham quan mô hình, tranh ảnh đồng thời trò chuyện theo nội dung bức tranh đểdẫn dắt trẻ đến nội dung tác phẩm văn học Có thể tích hợp qua một số môn họckhác: Toán, khám phá khoa học, giáo dục âm nhạc một cách nhẹ nhàng thoángqua để giờ học sinh động phong phú, sau đó cô giới thiệu bài đồng dao hoặc câutruyện cổ tích sắp học
Cô đọc hoặc kể diễn cảm bài đồng dao hoặc câu chuyện cổ tích một hailần, giúp trẻ cảm nhận âm điệu, cảnh đẹp nội dung bài thơ, câu truyện
Sau đó giảng nội dung bài đồng dao hoặc câu truyện cổ tích , cho trẻ hiểurồi cô kể trích dẫn làm rõ những ý chính trong bài thơ, câu truyện, giảng một vài
từ khó trong bài thơ câu truyện, giúp trẻ hiểu nghĩa của từ và cung cấp vốn từcho trẻ
Tiếp đến đàm thoại theo nội dung bài thơ, câu truyện giúp trẻ hiểu nộidung và nhớ trình tự nội dung, phân biệt các nhân vật trong truyện nhớ lại trình
tự truyện đặc biệt là để trẻ tự do giao lưu với cô hoặc thảo luận với nhau về cácnhân vật trong truyện
Bây giờ cô mới cho trẻ đọc bài đồng dao hoặc câu truyện cổ tích cùng cô,khi trẻ kể truyện, đọc thơ cô cần chú ý sửa sai cách phát âm, ngắt nhịp thơ, chotrẻ thi đua với nhau nhằm khuyến khích trẻ học tốt
Sau đó cho trẻ đọc hoặc kể truyện theo tranh, có thể cô viết nội dung bàithơ câu chuyện dưới bức tranh để trẻ có thể kể theo ngôn ngữ của trẻ nhằm giúptrẻ khắc sâu qua tranh vẽ
Kết thúc giờ học cho trẻ chơi một trò chơi nhẹ có nội dung phù hợp với nộidung bài thơ, câu truyện đang học Trẻ làm tranh truyện, cắt dán tranh để trẻnhớ lại trình tự nội dung câu truyện, qua đó phát triển trí tưởng tượng của trẻ
Trang 11Ví dụ: Trong giờ dạy truyện “Sọ Dừa”, sau khi cho trẻ tìm hiểu nội dungchuyện tôi mời cả lớp kể lại truyện, nếu vẫn còn thời gian tôi cho trẻ chọn nhóm
và tổ chức từng nhóm kể lại từng đoạn truyện hoặc thi nhau kể lại truyện vớimục đích khôi phục lại trong trí nhớ trẻ tình tiết câu truyện, bên cạch đó tôi luônluôn đóng vai trò gợi mở, đôi khi cùng trẻ kể, những đoạn truyện khó tôi sẽ cùngtrẻ kể lại nhiều lần và sau nhiều lần được tham gia kể truyện trẻ sẽ dần dầnthuộc được truyện Cách làm này tôi thấy có hiệu quả và từ đó tôi đó áp dụngcho tất cả các giờ tổ chức hoạt động văn học dân gian
* Khi tổ chức các giờ hoạt động khác:
Trong mọi giờ học khác đều có thể tích hợp môn làm quen văn học (đặcbiệt là văn học dân gian) có thể là những bài thơ, đồng dao, câu truyện đã họchoặc chưa được học Trong lúc gây hứng thú, khi chuyển hình thức, hoặc cảmthấy có thể vận dụng một đoạn nào đó trong các tác phẩm văn học dân gian mộtcách hợp lý và linh hoạt tôi sẽ lồng ghép vào để các giờ đó thêm hay hơn
Ví dụ: Giờ học: Tìm hiểu về môi trường xung quanh Chủ đề: Động vật: Côtrò chuyện cùng trẻ về các con vật sống trong rừng: Khi cô chỉ đến con vật nàothì cô có thể đọc câu đó hay bài đồng dao về con vật đó và đàm thoại cùng trẻ
Hình ảnh: Giờ học
Qua các giờ học khác tôi tích hợp cho trẻ làm quen văn học vào những lúctrò chuyện với trẻ theo đề tài, đưa thơ, truyện, đồng dao vào giờ học Bên cạnhviệc cung cấp vốn từ cho trẻ tôi còn giúp trẻ tìm hiểu về xung quanh Hình thànhcho trẻ tình cảm đối với con người, cuộc sống, giúp cho các giờ học sinh động,
hấp dẫn tránh sự nhàm chán vào giờ học giúp trẻ lĩnh hội kiến thức dễ dàng
* Mọi lúc, mọi nơi:
Trong giờ hoạt động chung trẻ không thể thuộc được câu truyện hoặc thuộcbài thơ, vì ở lứa tuổi này trẻ rất dễ nhớ mà mau quên, tư duy của trẻ còn hạn chế,
sự hiểu biết về cuộc sống chưa có kinh nghiệm Vì vậy tôi cho trẻ làm quen vănhọc dân gian ở mọi lúc mọi nơi nhằm giúp trẻ hình thành và phát triển ngôn ngữ,lĩnh hội kiến thức được dễ dàng Vào buổi sáng đón trẻ, giờ hoạt động ngoài