4.Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thành cách ghi nhớ kiến [r]
Trang 1Ngày soạn:……….
Ngày giảng : 8C2………
Tiết 3 Tập làm văn
TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN.
THCHD: CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
I Mục tiêu cần đạt:
1 Về kiến thức:
- Mức độ nhận biết: Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản, các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
- Mức độ thông hiểu: Nắm được những thể hiện của chủ đề trong một văn bản; Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ
- Mức độ vận dụng: Vận dụng bài học để viết một bài văn đảm bảo tính thống nhất
về chủ đề
2 Về kĩ năng:
a Kĩ năng bài học: Đọc hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản Biết tạo lập một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề: xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
3 Về thái độ: Giáo dục ý thức tạo lập văn bản, trình bày vấn đề phải có tính thống
nhất
4.Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có
liên quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thành cách ghi nhớ kiến thức, ghi nhớ được bài giảng của GV theo các kiến thức
đã học), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được ngữ liệu ), năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động
trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học
*Tích hợp :
- Tích hợp GD đạo đức
II Chuẩn bị
G Các tài liệu tham khảo chuẩn kiến thức, SGK, giáo án, máy tính
H Nghiên cứu ngữ liệu và trả lời các câu hỏi mục I,II từ đó rút ra kết luận : về chủ đề và tính thống nhất về chủ đề cảu một văn bản
Trang 2III Phương pháp:
Vấn đáp, phân tích tình huống, nêu- giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm Kĩ thuật động não, thực hành có hướng dẫn
IV IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục
1.Ổn định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (2’) Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS.
3 Bài mới: (37’)
Hoạt động 1: Khởi động (1’):
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
- Kĩ thuật, PP:thuyết trình
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là một trong những đặc trưng quan trọng tạo nên văn bản, phân biệt văn bản với những câu hỗn độn, với những chuỗi bất thường về nghĩa Vậy chủ đề là gì? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản…
Hoạt động 2 – 6’
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh tìm hiểu
chủ đề của văn bản
- Phương pháp: phân tích ngữ liệu, phát
vấn, khái quát.
- Kĩ thuật: động não
- Hình thức: cá nhân/lớp
- Cách thức tiến hành:
HS đọc thầm văn bản “Tôi đi học”
? Tưởng nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào
trong thời thơ ấu của mình? Sự hồi tưởng
ấy gợi lên những ấn tượng gì trong lòng tác
giả? (Mục đích của văn bản)
- HS thảo luận nhóm -> trình bày
- Hồi tưởng về ngày đầu tiên đi học của mình
- Phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc về kỉ
niệm đó
? Những nội dung đó chính là chủ đề của
văn bản Hãy phát biểu chủ đề của văn bản
này? – 2 HS
? Vậy chủ đề của văn bản là gì?
I Chủ đề của văn bản
1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu
* Ngữ liệu
* Nhận xét
- Hồi tưởng về một kỉ niệm sâu sắc thuở còn thơ - ngày đầu đi học
- Trình bày ý kiến và cảm xúc
về kỉ niệm đó
=> Chủ đề: ghi lại cảm xúc trong sáng, sâu sắc của tác giả
về ngày đầu tiên đi học
Trang 3- GV chốt ghi nhớ (1)
2 Ghi nhớ 1 (SGK/12)
Hoạt động 2 – 10’
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh tìm hiểu
tính thống nhất về chủ đề văn bản
- Phương pháp:phân tích ngữ liệu, phát vấn,
khái quát.
- Kĩ thuật: động não
- Hình thức: cá nhân/lớp/TLN
- Cách thức tiến hành:
? - Căn cứ vào đâu mà em biết VB " Tôi đi
học" nói lên kỷ niệm của tác giả về buổi tựu
trường đầu tiên?
- Nhan đề: Tôi đi học -> Hiểu nội dung văn
bản nói về chuyện đi học
- Từ ngữ: Những kỉ niệm mơn man trường,
lần đầu tiên đến trường, đi học, 2 quyển vở
mới
- Câu:
+ Hôm nay tôi đi học
+ Hàng năm, cứ vào cuối thu trường
+ Tôi quên thế nào được
+ 2 quyển vở mới
+ Tôi bặm tay ghì chặt
*Thảo luận nhóm (3’)-GV chiếu câu hỏi
Nhóm 1:? Tìm các từ ngữ chi tiết diễn tả
cảm xúc của nhân vật “tôi” trên đường tới
trường?
Nhóm 2: ? Tìm các từ ngữ chi tiết diễn tả
cảm xúc của nhân vật “tôi” ở sân trường?
Nhóm 3:? Tìm các từ ngữ chi tiết diễn tả
cảm xúc của nhân vật “tôi” trong lớp học?
a Trên đường đi học
* Trước đây:
- Con đường quen đi lại
- Hoạt động: Lội sông, thả diều
* Bây giờ :
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu
* Ngữ liệu: SGK (12)
* Nhận xét
-Thống nhất về nội dung:
+ Đề tài: Kỉ niệm buổi khai trường đầu tiên
+ Mục đích: Bày tỏ cảm xúc náo nức, rôn ràng khi hồi tưởng lại
kỉ niệm -Thống nhất về hình thức:
+ Nhan đề +Sắp xếp các phần theo trình tự diễn tả cảm xúc: Hiện tại -> quá khứ
+ Sử dụng hệ thống từ ngữ chủ đề
Trang 4- Bỗng đổi khác mới mẻ
- Đi học: thiêng liêng, tự hào
b Trên sân trường
* trước:
- Trường xa lạ, cao ráo, sạch sẽ
* Nay
- Trường xinh xắn, oai nghiêm
c Trong lớp học
* Trước
- Không thấy xa nhà, xa mẹ
* Nay:
- Thấy xa mẹ, nhớ nhà
? Vậy em hiểu thế nào là tính thống nhất về
chủ đề của văn bản
- Là sự nhất quán về ý kiến, cảm xúc của tác
giả trong văn bản
? Tính thống nhất này thể hiện ở những
phương diện nào?
- Hình thức: Nhan đề của văn bản
- Nội dung: Mạch lạc, tự nhiên, chi tiết tập
trung làm rõ ý kiến, cảm xúc của tác giả
- Đối tượng: Xoay quanh nhân vật “tôi”
? Để có tính thống nhất về chủ đề thì văn
bản cần đạt yêu cầu gì? (Cách hiểu văn bản)
- Tìm hiểu nhan đề, bố cục, những câu, từ
then chốt trong văn bản làm rõ chủ đề Muốn
hiểu một văn bản phải nắm được chủ đề văn
bản
- HS đọc ghi nhớ 2, 3(12) 2 Ghi nhớ 2, 3: SGK(12)
H§3 – 14’
- Mục tiêu: học sinh thực
hành kiến thức đã học.
- Phương pháp:vấn đáp,
thực hành có hướng dẫn
- Kĩ thuật: động não.
nhân/lớp/TLN
- Cách thức tiến hành:
III Luyện tập
Bài tập 1 (13) Văn bản “Rừng cọ quê tôi”
a Nhan đề “Rừng cọ quê tôi”
Trang 5*Tích hợp GD đạo đức (3’)
*Bài tập 1: Phân tích tính thống
nhất về chủ đề của văn bản
“Rừng cọ quê tôi
-G/viên hd hs theo trình tự
- HS trả lời miệng
- Đối tượng: cây cọ
- Chủ đề: tình cảm với cây cọ
-> Tình yêu quê hương, đất
nước
- Không thay đổi trật tự được
vì qua miêu tả cây cọ -> Tình
cảm với cây cọ
- Thảo luận nhóm
-> trình bày – nhận xét
* Bài tập 2.( GV yêu cầu hs
đọc bài tập và nêu rõ yêu cầu
của bài)
Bài tập luyện cho hs khả
năng phát hiện và gạt bỏ ý lạc
* Chủ đề: - Đ/tượng: Rừng cọ sông Thao
- Vấn đề chính : + Vẻ đẹp + Tình cảm
- Xác định chủ đề: Rừng cọ là vẻ đẹp của vùng
sông Thao Qua đó bày tỏ tình cảm yêu mến quê nhà của người dân sông Thao
- Tính thống về chủ đề:
+ Nhan đề: Giới thiệu về rừng cọ và tình cảm yêu mến tự hào
+ Các từ ngữ: Cây cọ, nón cọ, lá cọ, rừng cọ
Từ tôi được nhắc đi nhắc lại
- Các phần của văn bản.
+ Giới thiệu cảnh đẹp của quê tôi: Rừng cọ
+ Tả Cây cọ: Màu, Thân, Búp, Lá
+ Rừng cọ
+ ích lợi của cây cọ
+ Tình cảm của tác giả đối với cây cọ và t/yêu quê hương đất nước
Tất cả đều hướng về chủ đề
b Chủ đề: Từ việc giới thiệu rừng cọ, đặc điểm của cây cọ, diễn tả tình cảm của tác giả đối với cây cọ và tình yêu quê hương đất nước của tác giả
Bài tập 2 (14)
- ý lạc đề: b, đ->bỏ
Trang 6hoặc quá xa chủ đề làm cho
văn bản không đảm bảo tính
thống nhất
Yên cầu BT3
- HS trao đổi nhóm –
trình bày, bổ sung
Bài tập 3 (14)
- ý không sát chủ đề: c, g
- Có nhiều ý hợp với chủ đề nhưng do cách diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề (b)và (e)
* Điều chỉnh:
b Con đường quen thuộc mọi ngày bỗng trở lên mới lạ (con đường đền trường trở nên mới lạ, nhiều cảnh vật xung quanh thay đổi)
e Sân trường rộng, ngôi trường cao hơn, trang nghiêm mà gần gũi, thân thiết
Tự học có hướng dẫn: 6’
CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu rừ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và
mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ Thông qua bài học rèn luyện tư duy trong việc nhận thức giữa cái chung và cái riêng
2 Kĩ năng
a Kỹ năng bài
học:
b Kĩ năng sống
- Rèn tư duy trong nhận thức giữa mối quan hệ trong cái chung và riêng
-Thực hành so sánh phân tích các cấp độ khái quát của nghĩa
từ ngữ
- Ra quyết định: Nhận ra và biết sử dụng từ đúng nghĩa, trường nghĩa theo mục đích cụ thể
3 Thái độ : Giáo dục ý thức dựng từ ngữ đúng nghĩa khi viết
4 Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có chất
lượng), năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ
động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học
II Tiến hành hướng dẫn HS
1 Tìm hiểu từ ngữ nghĩa rộng, nghĩa hẹp qua nghiên cứu ngữ liệu SGK
Trang 7Nghĩa từ “động vật” bao hàm nghĩa của 3 từ: thú, chim, cá -> nghĩa rộng
- Nghĩa của 3 từ thú, chim, cá hẹp hơn nghĩa của từ động vật, rộng hơn nghĩa của
từ voi, sáo,cá rô
* Lưu ý: Một từ có thể vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp - Chỉ xét quan hệ rộng – hẹp khi từ ngữ đồng nhất về ý nghĩa 2 Thực hiên làm các bài tập SGK 3 Viết báo cáo kết quả tự nghiên cứu bài học 4 Củng cố: 2’ - Mục tiêu: củng cố kiến thức đã học, học sinh tự đánh giá về mức độ đạt được những mục tiêu của bài học - Phương pháp: phát vấn - Kĩ thuật: động não ? Em hãy trình bày những nội dung cơ bản cần nhớ trong tiết học HS xung phong trình bày, nhận xét, bổ sung GV nhận xét, khái quát về từ và cấu tạo từ tiếng Việt 5 Hướng dẫn về nhà (3’)
* Bài cũ: - Học bài: học ghi nhớ , hoàn thiện các BT * Bài mới: - Chuẩn bị bài: “Trong lòng mẹ” + Tìm đọc “Những ngày thơ ấu” + Tìm hiểu tác giả, một số tác phẩm tiêu biểu + Tìm hiểu bố cục văn bản, nội dung từng phần +Tìm điểm giống và khác nhau trong mạch truyện kể của đoạn trích " Trong lòng mẹ" với văn bản "Tôi đi học"? + Vai trò của người cô trong cuộc đối thoại với bé Hồng + Tìm hiểu về bản chất của người cô bé Hồng V Rút kinh nghiệm ………
………
………
………
………