Một số giải pháp khai thác nghệ thuật ngôn từ đạt hiệu quả cao trong việc dạy học môn ngữ văn ở trường THCS công liêm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THCS CÔNG LIÊM SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHAI THÁC NGHỆ THUẬT NGÔN TỪ ĐẠT HIỆU QUẢ CAO TRONG VIỆC DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS C

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THCS CÔNG LIÊM

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHAI THÁC NGHỆ THUẬT NGÔN TỪ ĐẠT HIỆU QUẢ CAO TRONG VIỆC DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS CÔNG LIÊM, NÔNG CỐNG, THANH HÓA

Người thực hiện: Nguyễn Thị Trúc

Chức vụ: Hiệu Trưởng Đơn vị công tác: Trường THCS Công Liêm SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ Văn

II PHẦN NỘI DUNG 3

2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4,5,6

3.1 Giải pháp 1: Cách thức lựa chọn yếu tố ngôn ngữ nghệ thuật 7 3.1.1 Biện pháp 1: Lựa chọn yếu tố ngôn từ then chốt 7 3.1.2 Biện pháp 2: Lựa chọn yếu tố được lặp lại nhiều lần 8,9,10 3.1.3 Biện pháp 3: Lựa chọn yếu tố hình thành ra thế đối lập 11

3.2 Giải pháp 2: Một số phương thức khai thác ngôn ngữ nghệ thuật 12 3.2.1 Biện pháp 1: Phương pháp dựa vào văn cảnh 13

3.2.3 Biện pháp 3: Phương pháp định nghĩa khái niệm 14

III PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 17

TƯ LIỆU THAM KHẢO 19

Danh mục SKKN đã được hội đồng SKKN cấp ngành huyện, tỉnh

xếp loại

20

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài:

Từ xưa đến nay việc dạy học Làm văn đã trở thành mục tiêu quan trọnghàng đầu của quá trình dạy học môn Ngữ văn Chất lượng bài văn của học sinhđược xem là cơ sở đầu tiên để đánh giá chất lượng dạy học môn học này Họcsinh có biết làm văn thì việc dạy học môn Ngữ văn mới được xem là đạt hiệuquả Có lẽ đã có nhiều bút lực nghiên cứu về việc dạy học làm văn để chỉ racách dạy sao cho tốt nhất Nhưng việc dạy học là cả một nghệ thuật, nó phảiđược linh hoạt thay đổi sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh, từng hoàncảnh cụ thể Nếu dạy học theo một khuôn mẫu cứng nhắc nào đó thì hiệu quảdạy học sẽ không cao Do đó mà việc bàn luận về một vấn đề dạy học nói chung,vấn đề dạy học làm văn nói riêng luôn luôn mới và luôn luôn cần thiết

Bộ môn Ngữ văn cung cấp cho các em những hiểu biết cơ bản về tác phẩmvăn học, bồi dưỡng cho các em những tư tưởng, tình cảm cao đẹp, rèn luyện chocác em lối tư duy khoa học, sự suy nghĩ, chủ động sáng tạo trong cuộc sốngcũng như trong học tập Việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, và đổimới phương pháp dạy học văn nói riêng nhằm phát huy tính tích cực chủ độngsáng tạo của học sinh, giúp học sinh hướng tới việc học tập, chủ động chống lạithói quen học thụ động Các em chỉ thực sự nắm vững cái mà chính các em đãdành được bằng hoạt động của bản thân mình trong đó các em đã phải có những

cố gắng về trí tuệ bởi:“ Văn học là nhân học” Văn học có vai trò rất quan

trọng trong đời sống và sự phát triển tư duy của con người

Môn ngữ văn trong nhà trường cung cấp cho học sinh vốn tri thức thuộclĩnh vực xã hội Vậy mà hiện nay học sinh có xu hướng xem nhẹ việc học nhữngmôn xã hội nói chung, môn Ngữ Văn nói riêng Các em không say mê yêu thíchhọc văn Những bài thơ hay, những câu chuyện bổ ích không dễ gì đi vào lòngngười Chính vì thế lại càng đòi hỏi người giáo viên - giáo viên ngữ văn phải cóphương pháp dạy học có hiệu quả để các em có ý thức tốt học văn, có kĩ nănglàm một bài văn ở mỗi thể loại

Kiếm tìm các cách thức, các con đường để hoạt động Dạy văn - Học văn có

hiệu quả hơn, lí thú hơn đã và đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của giáoviên dạy văn, khoa học dạy văn hiện nay

Làm thế nào để trả lại cho văn học đúng với đặc trưng là một loại hình nghệthuật ngôn từ đã trở thành một thách thức, niềm say mê sáng tạo đối với những

giáo viên đã coi “dạy văn - học văn là một niềm vui sướng ”.

Chính vì những lí do nêu trên tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Một số giải pháp

khai thác nghệ thuật ngôn từ đạt hiệu quả cao trong việc dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS Công Liêm, Nông Cống, Thanh Hóa”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở thực tiễn dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS Công Liêm đềxuất các giải pháp và một số cách thức khai thác nghệ thuật ngôn từ đạt hiệu quảcao trong việc dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS Công Liêm, Nông Liêm,Nông Cống;

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Một số giải pháp khai thác nghệ thuật ngôn từ đạt hiệu quả cao trong việcdạy học môn Ngữ văn ở trường THCS Công Liêm, Nông Cống, Thanh Hóa;

a, Đối tượng học sinh học môn Ngữ văn là các em học sinh ở lớp 6,7,8,9

ở độ tuổi 11 đến 15 đây là đối tượng bắt đầu chuyển từ Tiểu học lên Trung học

cơ sở và lần đầu làm quen với những khái niệm, các thể loại văn học vì thế màcác em không thể tránh khỏi những lúng túng ban đầu Nhất là ở lứa tuổi nàykhả năng tư duy lo gíc chưa cao, các em còn nặng về tư duy hình tượng Nhưngkhó khăn nhất là vốn hiểu biết của các em chưa nhiều, các em chưa được chuẩn

bị về lí luận và kiến thức về văn học nghệ thuật;

b, Phạm vi nghiên cứu: Học sinh Trường THCS Công Liêm, Nông Cống,Thanh Hóa;

4 Phương pháp nghiên cứu

a, Phương pháp quan sát: Quan sát là việc con người sử dụng các giác quan

để thu thập dữ liệu, số liệu

b, Phương pháp phân tích, tổng hợp

c, Phương pháp tích cực: Là phương pháp hướng tới việc học tập chủ động,chống lại thói quen học tập thụ động Thực chất của phương pháp tích cực đòihỏi người dạy phải phát huy tính tích cực chủ động của người học

II PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Trong cuốn “ Dạy học từ ngữ ở trường phổ thông” của nhóm tác giả: Phan

Thiều, Nguyễn Quốc Tuý, Nguyễn Thanh Hùng đã khẳng định: “Dạy học từ ngữcho học sinh trong giờ giảng văn nhằm hai mục đích rõ rệt Một là để học sinhhiểu bài sâu sắc hơn Hai là rèn luyện trau dồi ngôn ngữ cho học sinh Qua việcgiáo viên hướng dẫn học sinh phân tích từ ngữ để các em hiểu bài văn, học sinh

sẽ nắm sâu sắc hơn ý nghĩa sắc thái của từ, cách dùng từ trong những hoàn cảnhnói năng nhất định”;

Nói đến văn chương là nói đến nghệ thuật của ngôn từ Trong đó, nhà văn

là “người nghệ sĩ ngôn từ” Như MacximGoocki đã khẳng định “Từ là yếu tố quan trọng nhất của văn học”.[6]

Là chất liệu để xây dựng nên những hình tượng nghệ thuật, ngôn từ đã thể

hiện tập trung, sinh động nhất cá tính sáng tạo của nhà văn, tài năng của nhà

văn Banzac - Nhà văn hiện thực vĩ đại của nước Pháp đã từng nói: “Thiên tài ở

chỗ dùng từ xác đáng”.

Lao động của người nghệ sĩ ngôn từ có khác nào “Người phu chữ” khai thác

“chất hiếm radium” trong “hàng tân quặng ngôn từ” (chữ dùng của Maiacopxki).

[6]

Nguyễn Tuân - người được xem là bậc thầy của nghệ thuật ngôn từ đã nói

rất thật, rất hay, rất thấm thìa cái khổ công của người luyện chữ : “Đêm thanh vắng còn gì dễ sợ bằng trang giấy cứ trắng nguyên cho tới gần hết đêm Thấy nguyền rủa bè lũ hình tượng chữ nghĩa nó hè nhau từ giã mình, mình bổng chốc

là kẻ cùng đường bên sông chữ quạnh vắng thê lương”.[1]

Đến với ngôn ngữ thơ ca “Một sáng tạo kỳ lạ nhất của nhân loại”

(M.goocki) [3], không thể không trở lại với ngọn nguồn nảy sinh sáng tạo ngôn

từ của nhà văn để khai thác, thẩm bình cái hay cái đẹp của văn Thoát ly yếu tố

ngôn ngữ sẽ dẫn đến việc suy diễn vu vơ, “tán” văn huyên thuyên, lảm nhảm

hoặc sa vào nội dung xã hội hóa dung tục, guợng gạo, đơn điệu, mờ nhạt, khôkhan;

Như vậy, chữ nghĩa trong tác phẩm văn chương nói với ta sự thật về cái

“tâm” cái “tài” của nhà văn trước hiện thực cuộc sống? Lẽ nào dạy văn học văn

lại xem nhẹ, bỏ qua điều đó?

2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN

- Tình hình địa phương:

Xã Công Liêm, Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá là một xã thuộc vùng 3 của

huyện, đời sống kinh tế còn thấp, tỷ lệ nông nghiệp chiếm trên 90%, chủ yếuphụ thuộc nhiều vào làm ruộng, chăn nuôi Số nhân khẩu hơn 10.000; Trongtrên 75% lao động sống bằng nghề nông nghiệp, còn lại có thêm nghề đan lát,tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ;

Nhìn chung, cuộc sống của người dân còn quá vất vả, tỉ lệ hộ nghèo theotiêu chí mới hiện nay là 3% Trình độ dân trí vì thế cũng còn nhiều hạn chế, tuynhiên các phong trào văn hoá văn nghệ, sinh hoạt quần chúng cũng được ngườidân quan tâm Công tác an ninh quốc phòng tương đối ổn định

- Thực trạng của việc dạy học văn ở trường THCS Công Liêm

Qua theo dõi và kiểm tra việc học môn Ngữ văn của học sinh trên lớp; cánhân tôi nhận thấy không ít các bài làm của học sinh những thiếu hụt cơ bản,những suy diễn dung tục méo mó về tính nghệ thuật của văn chương hay trongcác bài giảng của giáo viên chỉ là những cố gắng để ý đưa đến nhận định, đánh

giá chung chung về giá trị tác phẩm mà ta có thể “lắp ráp” trong nhiều tác

phẩm văn chương khác nhau;

Với cách dạy văn học văn như thế, cái đẹp, cái lý thú của chữ nghĩa văn

chương đã trở nên “khô xám”, “chết cứng” trên trang giấy Nó dẫn đến thực tế

không thể phủ nhận là học sinh ngại học văn, Trong khi đó, thực ra môn vănphải là môn học gần gũi nhất, có ưu thế đặc biệt trong việc huy động và thức dậynhững tri thức về con người, cuộc sống, để lại những rung động tinh tế, lâu bềnnhất trong tâm hồn mỗi học sinh;

Và cũng do sự quan tâm chưa đúng mức đến việc giảng bình, thưởng thức,

cắt nghĩa cái thực, cái đúng, cái hay, cái sáng tạo độc đáo của ngôn từ mà nhiều bài làm của học sinh đã làm ta cười “bể bụng”, vì sự kém cỏi suy diễn, ngô nghê thậm chí rất kém khi làm văn trong các bài văn “trường ốc” như cảm thụ

bình giá thơ ca, viết bài văn, đoạn văn phân tích tác phẩm trong những kì thigiữa kỳ, cuối kỳ, thi vào lớp 10 PTTH ;

Nhận thức của học sinh về học môn Ngữ văn học đầu Năm học 2020 -2021

là cơ sở để thúc đẩy các em học tập tốt;

Mặt khác xét về đặc thù bộ môn nên bắt đầu từ đâu để khắc phục thực

trạng trên? Có lẽ không nằm ngoài việc kiếm tìm, “Tạo lập con đường đến với văn và thực hành văn” mà nhà giáo - nhà khoa học Đỗ Kim Hồi đã nêu rõ trong tài liệu chỉ đạo “Đổi mới dạy học bộ môn văn trong trường trung học” Đó là

khai thác nghệ thuật ngôn từ ;

Quán triệt và từng bước thực hiện đổi mới dạy học môn văn, đưa “Sức mạnh kỳ diệu của môn văn vào tới tâm hồn học sinh” thông qua cách thức làm

việc bằng hệ thống bài tập, hệ thống câu hỏi nêu vấn đề trong các giờ giảng văn,thực hành Tiếng Việt là những nội dung cách thức chủ yếu của chúng tôi để

“giảng cho trúng, để được học cho trúng” [2]

Với phương trâm “Bám lấy ngôn từ” để “Nhận thấy được cái nhịp đập của

trái tim cái hơi thở của tâm hồn, cái chất sống thực của nhà văn”[4] mà Đái

Xuân Ninh đã đề cập đến trong cuốn Phương pháp giảng văn dưới ánh sáng của

ngôn ngữ học hiện đại, chúng tôi đi sâu vào vấn đề: Khai thác nghệ thuật ngôn

từ trong mối quan hệ gắn bó cảm hứng sáng tạo, sự lựa chọn ngôn ngữ của tác

giả và vốn sống của học sinh;

Trên cơ sở đó, trả cho học sinh tư cách bạn đọc trong sự nhận thức, tự bộc

lộ mình đánh giá thưởng thức vẻ đẹp của ngôn ngữ văn chương trong thể loạithơ trữ tình;

Vì lẽ như trên, trong phạm vi đề tài này, chúng tôi đi vào 2 vấn đề

Một là: Cách lựa chọn vốn từ ngôn ngữ nghệ thuật

Hai là: Một số giải pháp khai thác ngôn ngữ nghệ thuật

Trong đó, những vấn đề và ví dụ thực tiễn chủ yếu được rút ra từ chươngtrình văn học hiện đại lớp 8, lớp 9 trong trường THCS

Đối tượng nghiên cứu và áp dụng: Là học sinh ở hai diện: Lớp có học lựctrung bình khá và lớp yếu trong năm học 2020- 2021

Ngay đầu Năm học 2020 -2021 tôi đã họp và trao đổi với một số đồng

chí trong tổ nhóm dạy môn Ngữ văn tại trường, để thống nhất áp dụng một số

giải pháp khai thác nghệ thuật ngôn từ đạt hiệu quả cao trong việc dạy học môn

Ngữ văn ở các khối lớp diện trung bình và yếu có so sánh đối chiếu với lớp có

mức độ học lực khá và giỏi tiến hành theo cách học lâu nay vẫn áp dụng;

Mặt khác trong các năm học gần đây theo yêu cầu phát triển của xã hội,tôi luôn quan tâm đến việc chỉ đạo tổ chuyên môn nắm bắt kịp thời việc triểnkhai theo tinh thần chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục và Đàotạo về môn Ngữ văn, tôi đã tổ chức các chuyên đề cho tổ nhóm sinh hoạt định

kỳ để tìm rác các giải pháp, cách thức khai thác tốt nhất trong việc sử dụng nghệthuật ngôn từ trong việc giảng dạy môn Ngữ văn tại trường THCS Công Liêm;

Riêng những phần nêu dưới đây tôi đã dạy thử nghiệm ở một lớp và dự giờ số đồng chí giáo viên trên lớp để chỉ đạo trong sinh hoạt tổ, nhóm một cách chi tiết, trao đổi cụ thể từng bước soạn bài và lên lớp áp dụng cho một số lớp năm học 2020 - 2021 Chính kết quả thu được đại trà ở các khối lớp đã khích lệ

tôi đặt ra nhiều giả thuyết khi nghiên cứu đề tài này

Hình ảnh tiết dạy minh họa

3 Các giải pháp giải quyết vấn đề

3 l Giải pháp 1: Cách lựa chọn yếu tô ngôn ngữ nghệ thuật.

Khả năng nghệ thuật của ngôn từ là vô cùng to lớn Nó vừa có tính cụ thểvừa có tính khái quát để xây dựng nên những hình ảnh chủ quan của thế giớikhách quan trong quá trình nhận thức và tái hiện cuộc sống của người nghệ sĩ.Tính hình tượng được biểu hiện rất đa dạng trong nhiều cấp độ khác nhau(cấp độ từ vựng - cấp độ ngữ âm - cấp độ cú pháp);

Ta dễ dàng nhận thấy trong một tác phẩm văn chương không phải câu nàocũng hay, từ nào cũng đắt, cũng đủ thời gian để đáng nói, đáng phân tích Vì thế,việc làm đầu tiên là phải biết lựa chọn yếu tố để phân tích

3.1.1 Biện pháp 1: Lựa chọn yếu tô then chốt:

Yếu tố then chốt là yếu tố có giá trị chủ đề thể hiện tư tưởng, tình cảm củabài văn, chi phối các yếu tố ngôn ngữ khác mà người ta thường nói đó là câu

“thần” chữ “mắt”;

Người giáo viên khi tiến hành các thao tác giảng văn phải tìm ra chìa khoá,

để giải mã tín hiệu nghệ thuật trung tâm ấy và chỉ ra linh hồn sức sống trong tácphẩm văn chươngcủa người nghệ sĩ;

Ở bài thơ “Không ngủ được” (cũng như nhiều bài thơ tứ tuyệt Đường luật

của tập thơ Nhật ký trong tù của Hồ Chí Minh) yếu tố then chốt làm nên linh

hồn sức sống là câu thơ cuối: “Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh”.

Câu thơ chất chứa trong nó sức nặng, sức toả sáng vút lên bất ngờ, của nỗi

niềm đất nước sâu sắc trong cõi lòng người tù vĩ đại Cái “Thức” trong “Mộng”

ấy để lại những dư ảnh đẹp đẽ ngời sáng trong lòng người đọc;

Hình tượng thơ: “Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh” bừng nở, toả sáng,

sự thăng hoa của cảm xúc Từ đó, mạch vận động của bài thơ chuyển tự nhiên từhiện thực đến lãng mạn bay bổng rất tự nhiên bất ngờ lý thú Cũng ở đó chất cổđiển và tinh thần hiện đại, tinh thần hướng ra ánh sáng hướng đến sự sống đãbộc lộ một cách tập trung sâu sắc;

Còn trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”, yếu tố then chốt không phải chỉ

là một hai từ, mà là tập hợp trong đó mỗi yếu tố chất chứa xúc cảm của nhà thơtrước hình tượng mùa xuân thiên nhiên, hình tượng mùa xuân đất nước và hình

tượng mùa xuân của tấm lòng: Đó là “Bông hoa tím” mọc giữa dòng sông xanh;

“tiếng hót rơi long lanh” đọng từng “giọt” “đưa tay tôi hứng”; đó là mùa xuân người câm súng, người ra trận mang “Lộc” về cho đất nước; đó là ước nguyện được làm “con chim” “cành hoa”, “nốt nhạc trầm” để làm nên “một mùa xuân nho nhỏ” dâng tặng cho cuộc đời, cho đất nước, cho quê hương;

Khi giảng, cần tập trung cắt nghĩa, khám phá giá trị của những yếu tố nghệthuật ấy đồng thời chỉ ra mối liên hệ, sự phát triển tự nhiên, bất ngờ mà sâu sắc,hợp lý giàu ý nghĩa của chúng Từ đó, sẽ giúp học sinh rõ hơn về nguồn cảm xúcnảy sinh sáng tạo và cách thức tổ chức kết cấu phát triển hình tượng mùa xuânqua mỗi đoạn thơ

3.1.2 Biện pháp 2: Lựa chọn những yếu tố được lặp lại nhiều lần:

Yếu tố được lặp lại có giá trị tổ chức, hình thành nên cấu trúc, tạo tính nhạc

“lời hát con tim” của văn bản nghệ thuật Yếu tố được lặp lại thường là “Yếu tố

then chốt còn ấm máu nóng của trí óc và đậm hơi thở của trái tim” Đó chính là

“đầu mối của cảm xúc nghệ thuật, nơi gắn bó giữa hình thức và nội dung” [4]

Trong một tác phẩm yếu tố lặp lại thường diễn tả một hình tượng tâm tư và

chuyển đổi theo quy luật của cảm xúc “Hãy đập vào trái tim anh, thiên tài là ở

đó” (AMUYXÊ) [1]

Phát hiện ra những yếu tố lặp lại, chỉ ra mối liên hệ và ý nghĩa của chúng sẽgiúp học sinh cắt nghĩa được ý nghĩa cuả hình tượng thơ, sự chọn lựa và tổ chứcngôn phẩm của nhà văn Học sinh nắm bắt được thân thái của tác phẩm;

Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận là một bài thơ hay, là một kết

quả rung động mãnh liệt của nhà thơ không khí khẩn trương, đầy hứng khởi của

người lao động làm chủ Huy Cận đã lựa chọn ngôn từ, tổ chức kết cấu vừa chặtchẽ (theo trình tự thời gian) vừa sáng tạo tinh tế trong việc tái hiện hình ảnhthiên nhiên đẹp lộng lẫy như những bức tranh sơn mài và hình tượng con ngườisay sưa, nhiệt tình lao động Bài thơ dài (7 khổ) chỉ được giảng trong 45 phút.Làm thế nào học sinh có thể hiểu, vẫn cảm được cái hay cái đẹp của bài thơ?

Tôi đã xác lập một trong những con đường “ngắn nhất”, mang tính hiệu

quả cao để phân tích bài thơ như sau:

Chúng ta nhận thấy “Đoàn thuyền đánh cá” có rất nhiều hình ảnh, từ ngữ

được lặp lại Giữa chúng lại có mối liên hệ và chi phối, đem đến hiệu quả nhất

định trong sự thể hiện chủ đề bài thơ Để phát hiện vấn đề đem ra giảng là “Vấn

đề lúc đó học sinh chưa biết”[2] chúng ta cần lựa chọn mấy đơn vị nghệ thuật

được lặp đi lặp lại sau đây:

Thứ nhất: từ “hát” được lặp đi lặp lại mấv lần và diễn tả điều gì? (lặp 4 lần

và diễn tả tâm hồn phơi phới, say sưa nhiệt tình của người lao động ngân vangmênh mang giữa sóng nước, giữa trăng cao biển rộng);

Thứ hai: Hình ảnh “Mặt trời” trong câu mở đầu và kết thúc:

+ Mặt trời xuống biển như hòn lửa + Mặt trời đội biển nhô màu mới

Có gì giống và khác nhau? Qua đó giúp ta cảm nhận điều gì về vẻ đẹp củathiên nhiên và vẻ đẹp người lao động?

Thứ ba: Tìm các từ ngữ chỉ màu sắc trong bài thơ và nói rõ ý nghĩa củachúng

+ Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng + Cá song lấp lánh đuốc đen hồng + Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé + Vẩy bạc đuôi vàng loé rạng đông + Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng

(Các từ ngữ chỉ màu sắc chủ yếu để tả sắc màu của cá Điều đó đã diễn tảsắc màu rực rỡ lung linh như bức tranh sơn mài của biển cả trong đêm trăng thơmộng Những hình ảnh được xây dựng bằng liên tưởng kỳ thú độc đáo Bút pháplãng mạn đã chắp cánh cho sự bay bổng của lời thơ và thể hiện tài năng sáng tạocủa Huy Cận trong việc miêu tả thiên nhiên và con người);

Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải, từ “Mùa xuân” được dùng theo

nghĩa bóng và được lặp đến 3 lần? Đó là những câu nào? Nhưng có gì khác nhauqua mỗi dòng thơ và điều đó có ý nghĩa gì?

+ Mùa xuân người cầm súng + Mùa xuân người ra đồng

+ Một mùa xuân nho nhỏ

Và trong khổ thơ khổ thơ thứ hai, từ “Lộc” được dùng theo nghĩa bóng và lặp đến 2 lần? Vì sao có thể viết “Lộc xuân giắt đầy quanh lưng người cầm súng và Lộc xuân trải dài nương mạ.” ? Viết như vậy đã gợi lên những liên

tưởng gì trong lòng người đọc?

Từ “Mùa xuân” trong bài thơ chỉ vẻ đẹp, sức sống, sức trẻ, sức thanh xuân.

Lặp lại đến 3 lần làm cho hình tượng thơ trở nên gắn bó, phát triển, thể hiệnngày một sâu sắc, lắng đọng qua mỗi dòng thơ;

Từ “Lộc” có nghĩa gốc chỉ búp non và chỗi non và trong bài thơ mang

nghĩa bóng chỉ sức sống, sự nảy nở của mùa xuân Nhà thơ có thể viết lộc xuângiắt đầy quanh lưng người cầm súng là vì: Từ thực tế, người lính ra trận giắt đầyquanh lưng cành lá ngụy trang Nhờ phép chuyển nghĩa độc đáo, nhà thơ đã gợilên những liên tưởng đẹp đẽ, sâu xa trong lòng người đọc: Người lính ra trậnmang mùa xuân, mang sức sống và mang họ cũng mang về cả mùa xuân cho đấtnước cho dân tộc Còn người ra đồng gieo mạ cũng như họ đang gieo mùa xuântrên những cánh đồng Và đất nước đã tràn ngập mùa xuân dưới bàn tay gieo sựsống của mỗi con người.'Và con người như trở thành người làm nên mùa xuân,bảo vệ mùa xuân )

Bài thơ “Khi con tu hú” của Tố Hữu lại được mở đầu bằng âm thanh tiếng chim “Khi con tu hú gọi bầy” và kết thúc bằng “Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu” Điều đó có ý nghĩa gì trong việc thể hiện tâm trạng của nhà thơ?

Bài thơ “Ông đồ” (Vũ Đình Liên) có sự lặp lại của hình ảnh hoa đào

Nhưng hình ảnh ồng đồ có gì khác trong mỗi dòng thơ?

Mỗi năm hoa đào nở Lại thấy ông đồ già (khổ 1)

Và Năm nay đào lại nở Không thấy ông đồ xưa (khổ cuối)

Bài thơ mở ra và kết thúc trong sắc màu mênh mông hoài cảm của hình ảnhhoa đào Nhưng hình ảnh ông đồ lại nhạt nhoà rồi mất hẳn trong dòng thơ kếtthúc;

Sự lặp lại của yếu tố ngôn ngữ ấy như tô đậm nỗi buồn thương tiếc nuối,như gợi lên ánh mắt khắc khoải của nhà thơ dõi tìm người tri kỷ đã từng mộtthời là hình ảnh trung tâm của bức tranh văn hoá ngày xuân đã làm nên nét đẹp

văn hoá ngày xuân của dân tộc Nó gợi lên cái tứ thơ “cảnh đấy mà người xưa nay đâu” mà ta bắt gặp trong nhiều vần thơ cổ kim đông tây Để rồi câu hỏi tu