Là giáo viên dạy môn Mĩ thuật , trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy việc tổ chức trò chơi trong dạy học có sức hấp dẫn kì lạ, không đơn thuần là phương tiện giải trí bổ ích mà qua đ
Trang 11 MỞ ĐẦU.
1.1 Lí do ch
MỤC LỤC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHI SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG PHÂN MÔN VẼ TRANH NHẰM PHÁT HUY TRÍ TƯỞNG TƯỢNG SÁNG TẠO VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ MÔN HỌC MĨ THUẬT 6
Ở TRƯỜNG THCS HẢI NINH
Người thực hiện: Lê Thị Tuyết
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Hải Ninh
SKKN thuộc lĩnh vực (môn) : Mỹ thuật
THANH HÓA NĂM 2021
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỊ XÃ NGHI SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG PHÂN MÔN VẼ TRANH NHẰM PHÁT HUY TRÍ TƯỞNG TƯỢNG SÁNG TẠO VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ MÔN HỌC MĨ THUẬT 6
Ở TRƯỜNG THCS HẢI NINH THỊ XÃ NGHI SƠN
TỈNH THANH HÓA
Người thực hiện: Lê Thị Tuyết
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Hải Ninh
SKKN thuộc lĩnh vực (môn) : Mỹ thuật
THANH HÓA NĂM 2021
Trang 2STT NỘI DUNG TRANG
1 1 MỞ ĐẦU 2
8 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
9 2 2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN 3
10 2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề 5
11 2.4 Hiệu quả của việc thực hiện SKKN 15
16 Huyện.Danh mục SKKN được hội đồng SKKN đánh giá cấp 19
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Đổi mới dạy học Mĩ Thuật là hết sức cần thiết đối với cấp THCS
Phương châm đổi mới là “Lấy học sinh làm trung tâm”, “Phát huy tính tích cực, sáng tạo, chủ động của học sinh trong việc tìm hiểu, tiếp cận và lĩnh hội tri thức” Trong quá trình dạy- học, để đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới giáo dục, tôi đặc biệt quan tâm tới phân môn vẽ tranh của học sinh lớp 6 vì qua tranh
vẽ học sinh thể hiện được khả năng tư duy sáng tạo và trí tưởng tượng của mình
Là giáo viên dạy môn Mĩ thuật , trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy việc tổ chức trò chơi trong dạy học có sức hấp dẫn kì lạ, không đơn thuần là phương tiện giải trí bổ ích mà qua đó giúp học sinh dễ hiểu, dễ khắc sâu kiến thức, nắm được một số kĩ năng quan trọng như kĩ năng giao tiếp, kĩ năng vận động nhanh nhẹn, khéo léo, kĩ năng hợp tác,kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng ra quyết định, điều đặc biệt hơn cả là qua tổ chức trò chơi sẽ kích thích học sinh học tập, các
em sẽ lĩnh hội tri thức Mĩ thuật một cách dễ dàng, củng cố kiến thức một cách vững vàng, tạo niềm say mê, hứng thú hơn trong giờ học Để góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy học Mĩ thuật nói riêng, bản thân tôi qua thực tế thực hiện đổi mới dạy - học theo chương trình sách giáo khoa, qua dự giờ và tham khảo ý kiến nhiều đồng nghiệp xin mạnh dạn trình bày một
số vấn đề về “Sử dụng phương pháp trò chơi trong phân môn vẽ tranh nhằm phát huy trí tưởng tượng sáng tạo và nâng cao hiệu quả trong dạy học Mĩ Thuật 6 ở trường THCS Hải Ninh ”
Đề tài này được cá nhân tôi thực nghiệm và cũng được đồng nghiệp áp dụng trong một số tiết dạy đem lại hiệu quả cao
Với đề tài này, tôi mong muốn sẽ góp phần giúp giáo viên tiến hành một giờ học Mĩ thuật có hiệu quả tốt hơn, học sinh tích cực chủ động trong việc tiếp thu, lĩnh hội nội dung kiến thức của bài học.”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trong đề tài này hoàn toàn vì một mục đích chung của mục tiêu dạy học mĩ thuật trường THCS là: Tùy từng địa phương, từng đối tượng học sinh ta có thể
áp dụng các bước lên lớp, nội dung kiến thức, cách dạy cho phù hợp
Những yêu cầu của tiết dạy phân môn vẽ tranh cần đạt được là một tiết phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, học sinh không những cảm thụ về hình ảnh, đường nét, màu sắc mà còn biết vận dụng vào thực tiễn cuộc sống giúp cho cuộc sống ngày thêm hồn nhiên trong mắt trẻ thơ
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 6 trường THCS Hải Ninh
Nghiên cứu cách thiết kế, tổ chức các hoạt động trong dạy phân môn vẽ tranh
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Trang 4Nghiên cứu lý thuyết để tìm ra cơ sở lí luận
Khảo sát thực tế dạy học mĩ thuật ở trường THCS Hải Ninh
Phân tích, lí giải, đối chiếu và chứng minh
1.5 Những điểm mới của SKKN
Hình thức áp dụng phương pháp mới trong dạy và học kết hợp thêm một vài trò chơi cho từng tiết học, từng nội dung mà tiết dạy môn mĩ thuật của tôi đã đạt hiệu quả rõ rệt
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Việc học vẽ tranh ở học sinh trường THCS nói chung đa số các em lứa tuổi này đều biết nhận thức về cái đẹp, thông qua việc học môn học sinh sẽ hiểu
rõ hơn về cái đẹp và vai trò của cái đẹp trong cộng đồng mình học tập và sinh sống Ở lứa tuổi này đều thấy và hiểu về sự cần thiết phải tự mình vận động, tự mình sáng tạo, tự mình tư duy, tự mình làm mới mình cho phù hợp với điều kiện học tập và sinh sống
Riêng với việc học phân môn vẽ tranh, là một môn học yêu cầu nhiều đến
sự suy nghĩ và sáng tạo của học sinh thì gợi mở để mỗi em có cách nghĩ, cách giải quyết bài vẽ theo ý mình bằng khả năng của mình là rất cần thiết Môn Mĩ thuật ở trường THCS nhằm nâng cao ý thức thẩm mỹ cho học sinh, giúp học sinh có cái nhìn mĩ quan hơn cuộc sống Thông qua mĩ thuật, các em có tư duy trừu tượng, phong phú hơn, tạo điều kiện giúp các em học tốt các môn học khác Riêng việc học vẽ tranh còn giúp các em phát triển khả năng tư duy, trí tưởng tượng của các em, giúp các em yêu thích môn học hơn Vì vậy, đề tài nhằm phản ánh thực trạng và đề ra một số giải pháp sử dụng trò chơi cũng như “sơ đồ tư duy” giúp học sinh cũng cố được các nội dung kiến thức đã học nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả môn học, từ đó học sinh yêu thích phân môn vẽ tranh
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
- Về phía giáo viên: Trong quá trình nghiên cứu đề tài này, bản thân tôi là
người trực tiếp giảng dạy học sinh khối 6 trường THCS Hải Ninh nên có điều kiện khảo sát và thấy rõ những ưu nhược điểm trong việc "tổ chức trò chơi " Do
đó mà có phương hướng khắc phục những nhược điểm và phát huy những ưu điểm
Ban giám hiệu luôn tạo điều kiện cho giáo viên tập huấn, tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ Thường xuyên tổ chức cho giáo viên thi giáo viên giỏi cấp trường để nâng cao trình độ chuyên môn, tổ chức các buổi chuyên
đề, thường xuyên dự giờ, góp ý cho giáo viên rút kinh nghiệm Tạo điều kiện cho học sinh tham gia thi vẽ tranh các cấp
- Về phía học sinh: Học sinh trường THCS Hải Ninh phần lớn các em đều
ngoan, có ý thức về tinh thần học tập tốt, có lòng ham muốn học tập để tiếp cận tri thức mới.Một số học sinh có năng khiếu và yêu thích môn học nhưng bên
Trang 5cạnh đó còn có một số em không có năng khiếu nên các em không hứng thú trong việc học, việc tìm hiểu những cái mới Đặc biệt là đối với môn qua các tranh ảnh và giáo cụ trực quan sinh động
Nhiều gia đình chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em mình nên không chuẩn bị đồ dùng, chưa tạo mọi điều kiện thuận lợi để các em được học
Kết quả của thực trạng trên
Trong khi thực hành vẽ thì học sinh chưa phát huy được tính tích cực, suy nghĩ tìm tòi, hứng thú sáng tạo Học sinh học trước quên sau, vẫn còn tình trạng nhiều em học sinh chưa muốn thay đổi mình, còn phụ thuộc vào mẫu sẵn có trong sách giáo khoa, trong tranh ảnh có sẵn, nên các em luôn bị động, ít sáng tạo, thiếu hiểu biết về cuộc sống Một số giáo viên còn coi nhẹ việc sử dụng đồ dùng dạy học, ít cho học sinh chơi các trò chơi nhằm nâng cao tinh thần đoàn kết và củng cố nội dung bài học, giờ học buồn tẻ, học sinh nhàm chán Dẫn đến bài vẽ của các em khô khan, dập khuôn, không có sự sáng tạo
Khảo sát thực trạng về học sinh lớp 6 trong việc lĩnh hội kiến thức phân môn vẽ tranh đầu năm học 2019 – 2020 ở trường THCS Hải Ninh, kết quả như sau:
Lớp Sĩ số HS
6B 43 26 60,5 17 39,5 6C 43 20 46,6 23 53,4 6D 43 23 53,5 20 46,5 6E 43 24 56 19 44
Như vậy, qua kết quả khảo sát ban đầu thì tỉ lệ học sinh yếu quá cao so với yêu cầu đưa ra Vì vậy, việc áp dụng phương pháp dạy học sao cho đạt hiệu quả cao nhất là một vấn đề vô cùng quan trọng trong dạy và học ở các trường học
Từ thực tế trên, để việc dạy – học đạt kết quả cao hơn, bản thân tôi nhận thấy cần phải có một số giải pháp nhằm phát triển khả năng sáng tạo ở học sinh, từ đó giúp các em có cái nhìn tốt đẹp hơn về môn học, về sự tồn tại của cái đẹp trong cuộc sống Đặc biệt là đối với phân môn Vẽ tranh, phân môn đòi hỏi sự sáng tạo thường xuyên và ý thức tự trau dồi bản thân ở cả giáo viên lẫn học sinh
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Để khắc phục vấn đề trên tôi đã “Sử dụng biện pháp tổ chức trò chơi trong giờ vẽ tranh cho học sinh lớp 6” nhằm hình thành một số kĩ năng cơ bản như:
Trang 6Kỹ năng quan sát, kỹ năng cảm thụ thẩm mỹ, kỹ năng tư duy hình tượng, kỹ năng thực hành, kỹ năng đánh giá, kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn
Để giúp các em bớt căng thẳng, nặng nề, tạo cảm giác thoải mái, để tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng Tạo cho HS sự tìm tòi, phán đoán, rèn luyện cho học sinh vận dụng kiến thức một cách năng động, Từ đó phát triển tư duy độc lập và trí tưởng tượng sáng tạo của HS Trong phân môn vẽ tranh có rất nhiều trò chơi để tổ chức trong các hoạt động học của HS và tôi chọn một số trò chơi
đó là:
1.Trò chơi “ Ghép hình”
2 Trò chơi “ Chọn và sắp xếp hình ảnh”
3 Trò chơi “ Tìm nội dung”
4 Trò chơi “ Tìm cách sắp xếp đúng”
5 Trò chơi “ xé dán tiếp sức”
6 Trò chơi “ Tìm bố cục”
*Một số nguyên tắc để sử dụng phương pháp trò chơi đối với bài dạy vẽ tranh có hiệu quả.
- Tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho học sinh trước khi bước vào giờ học Rèn luyện khả năng tư duy, phán đoán, phản xạ nhanh, kĩ năng khéo léo
- Kích thích sự tò mò, mong muốn khám phá bài học mới
- Chọn trò chơi phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường;
- Xác định phạm vi, mục đích của trò chơi;
- Chọn trò chơi phù hợp với kĩ năng cần rèn luyện cho HS;
- Tổ chức, biên soạn câu hỏi cho trò chơi phải bám vào “Chuẩn kiến thức
- kĩ năng” của bộ môn;
- Tổ chức trò chơi phải xác định được thời gian:
- Trò chơi phải có sức hấp dẫn, thu hút được sự tham gia của HS, tạo không
khí thoải mái, hấp dẫn trong học tập;
- Luôn thay đổi trò chơi để thu hút HS, tuy nhiên phải dựa vào dạng bài,
kiểu bài để thực hiện
- Khi tổ chức trò chơi GV là trọng tài công bằng ,chính xác và là cổ động
viên tích cực của HS tham gia trò chơi, cho điểm hoặc ngợi khen các em trước lớp
* Vai trò của trò chơi.
Từ xa xưa, hình thức tổ chức dạy học ở trên lớp thông thường là giáo viên giảng trò nghe Hình thức này chưa phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh, dẫn đến các giờ học trở nên nhàm chán, buồn tẻ, học sinh chưa thật sự yêu thích môn học Chính vì vậy mà việc áp dụng hình thức tổ chức trò chơi vào
Trang 7mỗi bài giảng là rất cần thiết Việc hình thành và hướng dẫn cho các em học sinh được học tập phương pháp dạy học tích cực này sẽ giúp các em chủ động tìm kiến thức, chia sẻ những ý tưởng, mở rộng hiểu biết, rèn luyện năng lực giao tiếp trình bày cho các em
Qua trò chơi, học sinh không những được phát triển về mặt trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ mà còn được hình thành nhiều phẩm chất và hành vi tích cực Chính vì vậy, trò chơi được sử dụng như là một phương pháp dạy học quan trọng với những vai trò quan trọng như: Giúp trẻ nhận thức nhanh và khắc sâu hơn, tạo tâm lý học tập thoải mái Điều này sẽ kích thích cho các em bộc lộ năng lực, sở trường, ý thích một cách tự nhiên và vận dụng những kỹ năng đó vào học tập, giúp học sinh phát triển tâm lý, xây dựng thái độ đạo đức, có ý thức trách nhiệm hơn và biết tôn trọng kỷ luật
Qua trò chơi học sinh sẽ rèn luyện được khả năng quyết định lựa chọn cho mình cách ứng xử đúng đắn, phù hợp trong tình huống và học sinh có cơ hội để thể nghiệm những thái độ, hành vi Chính sự thử nghiệm này sẽ hình thành được
ở các em niềm tin vào những thái độ, hành vi tích cực, tạo ra động cơ bên trong cho những hành vi ứng xử trong cuộc sống
Qua trò chơi học sinh được hình thành năng lực quan sát, được rèn luyện kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi và bằng trò chơi, việc học tập của các em được tiến hành một cách nhẹ nhàng, sinh động, không khô khan, nhàm chán Học sinh được lôi cuốn vào quá trình luyện tập một cách tự nhiên, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm, đồng thời giải trừ được những mệt mỏi, căng thẳng trong học tập Trò chơi còn giúp tăng cường khả năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh, giữa giáo viên với học sinh
Vậy nên việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp dạy học cần sự kết hợp khéo léo, có chọn lọc để có thể thực hiện tốt hơn các mục tiêu trong giáo dục
* Cách thức tổ chức trò chơi trong dạy họcmôn vẽ tranh.
Trước khi tổ chức thực hiện một trò chơi nào đó thì giáo viên cần xác định nội dung học tập mà qua trò chơi học sinh cần nắm bắt là gì ? Dựa vào điều đó, người giáo viên còn có cơ sở để lựa chọn trò chơi phù hợp với nội dung và mục đích học tập
Sau đó cần lựa chọn trò chơi phù hợp và chia nhóm chơi tuỳ theo đặc điểm của từng lớp, từng địa điểm và làm sao cho phù hợp với từng đối tượng chơi, giáo viên có thể phân công vai chơi hoặc để đội tự phân công nhiệm vụ chơi Giáo viên hướng dẫn cách chơi, luật chơi và quy định thời gian mỗi đội thực hiện trò chơi đó và nếu cần thiết có thể cho các đội chơi thử trước Trong quá trình các đội chơi thì ở ngoài các thành viên khác trong đội có thể cổ vũ bằng hình thức là hát một bài vui chẳng hạn, như vậy sẽ tạo được không khí vui
vẻ, thoải mái, kích thích tinh thần chơi, khuyến khích trẻ đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau và hoàn thành nhiệm vụ học tập cho học sinh
Trang 8Sau khi các nhóm thực hiện nhiệm vụ học tập thì người giáo viên có trách nhiệm tổng kết và đánh giá kết quả từng đội chơi bám vào nội dung học tập đã được xác định từ trước
Tuy nhiên, để thực hiện phương pháp tổ chức trò chơi thành công và đạt được hiệu quả giáo dục như mong đợi thì người giáo viên cần hạn chế và tránh gian lận trong khi chơi và đặc biệt không nên để tình trạng các em ganh đua nhau trong phần thắng thua trong khi chơi
*Phương pháp tổ chức trò chơi trong dạy học ở phân môn vẽ tranh.
Trong phân môn vẽ tranh, phương pháp tổ chức trò chơi có thể được tổ chức trong các hoạt động như quan sát, xem xét, sắp xếp bố cục, hình ảnh, màu sắc trong bài vẽ tranh Ở tiết học nào cũng có thể cho học sinh chơi trò chơi, vừa
là cũng cố kiến thức, vừa tạo không khí trong giờ học Vì vậy mà trong các giờ học tôi thường tổ chức trò chơi cho học sinh, chính là để các em học mà chơi, chơi mà học Trong các bài vẽ tranh, tùy vào nội dung của từng bài để lựa chọn trò chơi cho phù hợp với nội dung kiến thức mà học sinh cần nắm được
Trong các giờ học tôi thương tổ chức một số các trò chơi như sau
Ví dụ cụ thể:
Tổ chức “Trò chơi ghép hình”.
Tôi vận dụng vào dạy ở Tiết 23 Bài vẽ tranh “Đề tài ngày tết và mùa xuân”
ở hoạt động khởi động với thời gian 2 phút
Trước khi vào bài mới tôi tổ chức cho HS chơi ghép các mảnh ghép tạo thành bức tranh
Giáo viên: Chuẩn bị các mảnh ghép cho 3 đội với 3 nội dung;
(VD: Gói bánh chưng, Trò chơi đấu vật, Đi chợ tết)
Chia HS lớp thành 3 đội, mỗi đội 1 em đại diện lên thi ghép hình thành bức tranh, GV phổ biến luật chơi, thời gian chơi trong thời gian 2 phút đội nào ghép hoàn chỉnh trước đội đó sẽ thắng
Hình ảnh các đội tham gia trò chơi ghép hình.
Trang 9Hết thời gian GV cho học sinh nhận xét phần thi của 3 đội Giáo viên nhận xét và thưởng cho đội thắng
Sản phẩm các đội chơi.
Trang 10Từ sản phẩm của 3 đội chơi GV đưa ra một số câu hỏi gợi mở như: Các hình ảnh trong các bức tranh là gì? Hình ảnh đó liên quan đến hoạt động nào mà
em biết để dẫn dắt HS và giới thiệu vào bài mới
- Qua trò chơi này HS được nhận biết 1 số hình ảnh liên quan đến nội dung bài học GV vận dụng để hướng dẫn học sinh tìm chọn nội dung đề tài
Trò chơi : “ Chọn và sắp xếp hình ảnh”
Áp dụng vào Tiết 25 Lớp 6B Bài vẽ tranh đề tài “Mẹ của em” ở hoạt động luyện tập với thời gian chơi là 5 phút
Sau khi hướng dẫn cách vẽ tranh, tôi áp dụng trò chơi này vào phần thực hành nhằm giúp các em rèn luyện kỹ năng sắp xếp bố cục, hình vẽ, màu sắc cho hài hòa, phù hợp với nội dung
Với trò chơi này tôi chuẩn bị một số hình ảnh về con người và cảnh vật…và những hình ảnh GV đã dặn HS chuẩn bị từ tiết học trước bằng đề can hoặc giấy màu cắt rời, hình trên sách báo phù hợp với nội dung bài học, hồ dán, keo Tôi chia lớp thành 4 nhóm học tập và phát cho mỗi nhóm 1 bộ phiếu bao gồm hình ảnh và khung hình Thời gian sắp xếp hình ảnh vào khung hình cho mỗi nhóm là
5 phút, yêu cầu sắp xếp cho phù hợp, nhóm nào ghép nhanh, ghép phù hợp nhóm đó thắng cuộc
Hính ảnh các nhóm tham gia trò chơi.