SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GD&ĐT BÁ THƯỚC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIẢI PHÁP ĐỂ TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH NHẰM NGĂN CHẶN BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ÁI
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT BÁ THƯỚC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIẢI PHÁP ĐỂ TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH NHẰM NGĂN CHẶN BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
ÁI THƯỢNG, HUYỆN BÁ THƯỚC
Người thực hiện: Lương Thị Liên
Trang 2Mục lục
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm Trang 2 - 4
2.2.2 Các biểu hiện của bạo lực học đường Trang 3 2.2.3 Mối liên hệ giữa bạo lực học đường và sự xuống cấp về đạo đức học
sinh
Trang 3-4
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm Trang 4 -7
2.2.1 Đặc điểm tình hình nhà trường năm học 2019-2020 Trang 4 2.2.2 Tình hình công tác quản lý giáo dục đạo đức nói chung và giáo dục
học sinh cá biệt có thói quen sử dụng bạo lực trong giao tiếp ứng xử Trang 4-5
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề Trang 7-13
2.4.2 Đối với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường Trang 14
TÀI LIỆU THAM KHẢO
DANH MỤC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIÊM
PHỤ LỤC: Một số hình ảnh hoạt động giáo dục của nhà trường
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 31 Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo
2 Tin nhanh Tiền Phong kênh 14.vn ngày 16/7/2020 ( PV: Hoàng Dương – Đức Long đưa tin từ Quảng Ninh)
3 Tin nhanh Zing ngày 8/3/2021 ( Báo Thanh niên.vn)
4 Vấn đề bạo lực học đường và giải pháp khắc phục (Bài viết của Loan Phương- Sinh viên cao đẳng y dược Thành phố Hồ Chí Minh- trường Cao đẳng y khoa Phạm Ngọc Thạch)
DANH MỤC
Trang 4SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Lương Thị Liên
Chức vụ và đơn vị công tác: THCS Ái Thượng
TT Tên đề tài SKKN
Cấp đánh giáxếp loại
(Ngành GD cấp huyện/tỉnh; Tỉnh )
Kết quảđánh giáxếp loại
(A, B, hoặc C)
Năm họcđánh giáxếp loại
1 Phương pháp tạo tình huống
giao tiếp nhằm nâng cao hiệu
quả giờ Tiếng Việt cho học
3 Một số biện pháp chỉ đạo của
Hiệu trưởng nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục đạo đức
học sinh gắn với phong trào
“XD trường học thân thiện, học
sinh tích cực” ở trường THCS
thị trấn CN
4 Một số biện pháp chỉ đạo đổi
mới sinh hoạt tổ chuyên môn
theo hướng nghiên cứu bài học
nhằm nâng cao hiệu quả dạy
học ở trường THCS thị trấn
Cành Nàng, huyện Bá Thước
Trang 5Học sinh tham gia thi khoa học kỹ thuật cấp huyện năm học 2020 - 2021 Phụ lục: Một số hình ảnh hoat động giáo dục của nhà trường
Trang 6Chương trình sinh hoạt truyền thống – tháng 3 năm 2021
Tổ chức hoạt động thể thao cho học sinh năm học 2020 - 2021
Trang 7Giao lưu với nhóm nghệ thuật tình thương, tháng 12 năm 2020
Trang 8Giáo dục chăm sóc sức khỏe cho học sinh (dự án BOM)
Buổi tư vấn về tình yêu – giới tính cho học sinh lớp 9
Trang 9Hoạt động của Tổ tư vấn tâm lý cho học sinh
Hoạt động trải nghiệm cho học sinh lớp 9, tháng 3 năm 2021
Trang 10Hưởng ứng phong trào tết vì người nghèo năm 2021
Buổi lao động cộng đồng của học sinh, tháng 3 năm 2021
Trang 119 ở Quảng Ninh trên đường đi dự kỳ thi tuyển sinh Trung học phổ thông đã bịnhóm bạn chặn đường đánh dẫn đến tử vong chỉ vì trước đó có va chạm giao thông( Tin ngày 15/7/2020) ; hay mới nhất – trong tháng 3/2021- là vụ nữ sinh trườngTHCS Sen Phương ( Phú Thọ- Hà Nội) bị bạn đánh hội đồng và đăng tải lênmạng xã hội; và đáng báo động là vụ việc 15 học sinh trường THPT Phan ĐăngLưu, quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh đã bị kỷ luật vì tham gia đánh hộiđồng bạn cùng trường chỉ vì mâu thẫn, xích mích nhỏ Hàng ngày, mỗi khi nghethời sự, xem thông tin báo chí về những vấn đề bạo lực học đường xảy ra, dù tronghay ngoài trường học thì với vai trò là một nhà giáo, tôi luôn cảm thấy xót xa, lolắng trước vấn đề chất lượng giáo dục đạo đức hiện nay.
Những vụ bạo hành trường học là hệ quả của việc sa sút về đạo đức lốisống Trong trường học, những biểu hiện lệch chuẩn về đạo đức, quy tắc ứng xử,mối quan hệ giữa trò với trò; và đến sự lễ phép của trò với thầy vốn đã trở thànhnét đẹp văn hóa truyền thống “Tôn sư trọng đạo”, “nhất tự vi sư, bán tự vi sư” cũng đang bị hoen ố bởi một bộ phận học sinh cố tình vi phạm Tình trạng đạođức xuống cấp trong môi trường học đường dẫn đến vấn nạn bạo lực học đường làbài toán đặt ra cho các nhà quản lý giáo dục, đặc biệt là những người quản lý trựctiếp tại các cơ sở trường học Dù nói về những biểu hiện xuống cấp về đạo đức,nguy cơ bạo lực học đường còn phải kể đến cả phía giáo viên, có một vài thầy côcũng biểu hiện suy thoái nhưng số này là cá biệt nên trong nội dung này tôi chưa
đề cập mà chỉ tập trung vào đối tượng giáo dục là học sinh
Chính bởi những băn khoăn, trăn trở đó mà bản thân tôi đã lựa chọn đề tài
“ Giải pháp để tăng cường nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh, nhằm ngăn chặn bạo lực học đường ở trường Trung học cơ sở Ái Thượng, huyện
Bá Thước” nhằm góp một phần trong việc nâng cao chất lượng các hoạt động
giáo dục trong nhà trường, xây dựng văn hóa nhà trường với hệ giá trị cốt lõi, lấygiáo dục đạo đức làm nền tảng để đào tạo ra những công dân tương lai có đủ phẩmchất và năng lực, có bản lĩnh và trí tuệ đáp ứng được sự nghiệp công nghiệp hóa –hiện đại hóa đất nước Vấn đề này, bản thân đã thực hiện từ năm học 2019-2020,đến nay thấy có nhiều biến chuyển tích cực nên đưa ra bàn bạc để các đồng nghiệpcùng trao đổi rút kinh nghiệm; giúp bản thân hoàn thiện hơn
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu đề tài này trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng vấn đề, thông qua
đó tìm ra các giải pháp giáo dục hiệu quả, giúp học sinh từng bước hoàn thiệnnhân cách, biết kiềm chế bản thân, thực hiện quy tắc ứng xử văn hóa trong việcgiải quyết các mối quan hệ của cuộc sống Từ đó nâng cao chất lượng giáo dụctoàn diện, và đặc biệt là ngăn chặn tình trạng bạo lực xảy ra trong nhà trường
Trang 122 1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Các giải pháp để tăng cường giáo dục đạo đức học sinh nhằm ngăn chặn bạolực học đường trong nhà trường trung học cơ sở
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp trò chuyện
- Phương pháp thống kê
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1.Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Thông tư 32/2018/TT-BGD ĐT ngày 26/12/2018 của Bộ Giáo dục và Đào
tạo đã đề ra mục tiêu cơ bản cho chương trình giáo dục với cấp THCS: ”Chương trình giáo dục trung học cơ sở giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực
đã được hình thành và phát triển ở cấp tiểu học, tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội” Như vậy, trong mục tiêu cũng đã nhấn mạnh yêu
cầu việc rèn luyện phẩm chất của người học, đồng thời nhấn mạnh việc thực hiệncác hành vi theo chuẩn mực xã hội, nghĩa là nhấn mạnh yếu tố rèn luyện đạo đức,tác phong cho học sinh
Tuy nhiên, để thực hiện tốt những nhiệm vụ, mục tiêu này chúng ta cần thiếtphải giải quyết những tồn tại trước mắt; vấn nạn đạo đức học đường và tình trạngbạo hành trường học đang ngày một gia tăng và trở nên nhức nhối Có rất nhiềunguyên nhân khách quan tác động đến vấn đề; nhưng với trách nhiệm là người làmcông tác giáo dục, ta phải xác định đây là nhiệm vụ trực tiếp của ngành mình, mỗinhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục phải quyết liệt, chung tay ngăn chặn tình trạngbạo lực học đường, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh; góp phầnnâng cao chất lượng, hiệu quả của giáo dục bền vững, đáp ứng yêu cầu và sự kỳvọng của Đảng và nhân dân
Để làm được điều đó, chúng ta phải tìm hiểu và làm rõ một số vấn đề sau:
2.1.1 Bạo lực học đường là gì:
Vấn đề bạo hành học đường là một vấn đề đang rất nhức nhối đối với xã hộihiện nay Đáng buồn nhất là hành vi này đang tồn tại trong mọi ngóc ngách của từng phòng học Có thể hiểu, bạo hành học đường là các hành vi gây ảnh hưởng một cách tiêu cực đến thể xác cũng như tinh thần của một học sinh Đó có thể là đánh đập, chửi bới, lăng mạ, quấy rối Đây là một hành động đáng được lên án vàcần được bài trừ khỏi xã hội Hơn hết, bạo lực học đường xuất hiện ở nhóm đối tượng học sinh, sinh viên ngay trong khuôn viên nhà trường lớp học Một hành vi
vô cùng bồng bột của tuổi trẻ mà có thể sẽ gây ra hậu quả không thể lường trước được
Với giai đoạn hiện nay, tình trạng bạo hành học đường vẫn còn đang có dấuhiệu gia tăng và diễn biến phức tạp trong môi trường học tập trên khắp thế giới.Theo CDC (Trung tâm kiểm soát chấn thương Hoa Kỳ), bạo hành học đường làmột phần trong vấn đề bạo lực giới trẻ, xoay quanh các nhóm đối tượng từ 6 đến
Trang 1324 tuổi Với vấn đề này thì bạo hành học đường được hiểu như là một hành độngđối xử thô bạo của giới học sinh Các hành vi bạo lực có thể là bạo lực về thể chất(đánh đập, xô đẩy…), bạo lực về lời nói (đe dọa, vu khống) và bạo lực về tinh thần(tẩy chay, xa lánh, nói xấu…)
Vì vậy, có thể hiểu một cách chung nhất về bạo hành học đường: đó là mộthành vi gây thương tích một cách có chủ đích đối với người khác, gây tổn hại vềmặt sức khỏe cũng như tinh thần của người bị hại, từ đó, gây ảnh hưởng nghiêmtrọng đến tâm lý, tính cách và tương lai của người đó
2.1.2 Bạo lực học đường được biểu hiện cụ thể thế nào?
Bạo hành học đường cũng tồn tại ở rất nhiều hình thức khác nhau tùy vào nhiềunhóm đối tượng học sinh khác nhau Bao gồm:
- Bạo lực về thể chất: Đánh đập, bứt tóc, xô đẩy, trấn lột, đổ đồ ăn lên người…
- Bạo lực bằng lời nói: Xúc phạm, bôi nhọ, sỉ nhục, bắt người khác làm theo ýmình
- Bạo lực xã hội: Phân biệt đối xử, cô lập, tẩy chay, nói xấu, bêu riếu xung quanhhay thậm chí là trên mạng xã hội
- Bạo lực điện tử: Uy hiếp bằng các phương tiện điện tử như gọi điện, nhắn tin,
đe dọa và bêu riếu người nào đó trên mạng xã hội
2.1.3 Mối liên hệ giữa bạo lực học đường và sự xuống cấp về đạo đức học sinh
Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng, của xã hội Nhờ có đạo đức, cách hành xử theo chuẩn mực, phép tắc mà
xã hội có tôn ti trật tự, mối quan hệ giữa người với người trở nên tốt đẹp hơn Sống tôn trọng đạo đức, con người sẽ có tâm hồn trong sáng, lối sống lành mạnh, được mọi người tôn vinh, tín nhiệm, tin tưởng và làm theo mà điển hình là tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đạo được cả dân tộc ta
và nhân dân trên thế giới muôn đời kính yêu, phấn đấu học tập và làm theo.
Khi những chuẩn mực đạo đức bị hiểu, nhận thức lệch lạc (lệch chuẩn) thì chắc chắn sẽ dẫn đến những hệ lụy khó lường; nhất là trong môi trường giáo dục vốn cần tuân thủ nghiêm ngặt những quy tắc “mô phạm”; sẽ dẫn đến bạo hành trường học dưới các hình thức khác nhau Bởi, bạo lực học đường là những hành vi không đúng mực hay lệch lạc có nguồn gốc từ những quan niệm, hành vi ứng xử thiếu hiểu biết về các chuẩn mực đạo đức xã hội trong mối quan hệ giữa các đối tượng trong các trường học Hay nói cách khác là thiếu chuẩn mực trong đạo đức học đường Các hành vi bạo lực học đường cũng chính là các hành vi đạo đức mà các thành viên trong trường học đối xử với nhau
Vậy nên, nếu ngăn chặn được sự xuống cấp về đạo đức; giữ vững những quy chuẩn tôn nghiêm trong trường học thì sẽ không còn bạo lực học đường Nói cách khác, để ngăn chặn bạo lực học đường thì tất yếu phải tăng cường giáo dục đạo đức trong nhà trường, xây dựng văn hóa nhà trường với
hệ giá trị cốt lõi là bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ,
Trang 144 xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, lành mạnh để mỗi cá nhân được phát triển các năng lực bản thân.
2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1 Đặc điểm tình hình nhà trường năm học 2019-2020:
Năm học 2019-2020, trường có 8 lớp với 236 học sinh; Tổng số CBGV,NV
là 18 đồng chí
+ Thuận lợi:
Trường THCS Ái Thượng giáp với thị trấn Cành Nàng, trung tâm huyện lỵ
Bá Thước, có trục quốc lộ 217 đi qua Trường đạt chuẩn Quốc gia 2016, nên cơ sởvật chất trường lớp đáp ứng đủ cho việc học tập và giảng dạy
Nhà trường có đội ngũ giáo viên nhiệt tình, tâm huyết, nhiều thầy cô luônhết mình vì học sinh, quan tâm đến đời sống vật chất và tinh thần của học sinh,như cô: Tạ Thị Thu Huyền, cô Trần Tố Uyên…
Học sinh của trường chủ yếu là con em đồng bào dân tộc Mường, Thái làm nông bền vững; với bản tính thật thà, chất phác, yêu lao động, ít va chạm với cácvấn đề mới ngoài xã hội
+ Khó khăn:
Xã Ái Thượng là đơn vị còn nhiều khó khăn, mặt bằng dân trí thấp, kinh tế
-xã hội chậm phát triển, thu nhập của người dân chủ yếu từ trồng trọt, chăn nuôitrong khi thiên tai, dịch bệnh luôn hoành hành Lực lượng lao động chính trong độtuổi chủ yếu phải kiếm việc làm ở xa, tại các khu công nghiệp và vùng kinh tế phíaNam , đây cũng chính là bố, mẹ của các em học sinh của trường Chính vì vậy, đa
số học sinh của trường không được bố mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc mà phải
ở cùng ông, bà, chú bác, thậm chí tự ở nhà một mình, hoặc anh chị em ở với nhau
là điểm khó mấu chốt trong việc quản lý việc học hành cũng như phối hợp giáodục hiệu quả
Địa bàn Ái Thượng tiếp giáp với thị trấn, và cũng có một số quán kinhdoanh dịch vụ internet nên nguy cơ học sinh nghiện game bỏ học là rất cao Hơnnữa, việc kiểm soát học sinh trong các giờ học, giờ tự học có nhiều khó khăn; đặcbiệt là không có sự phối kết hợp kịp thời của bố mẹ, vì ông bà các em là nhữngngười cao tuổi rất hạn chế trong việc nắm bắt các vấn đề mới, nhạy cảm trong xãhội dễ là nguy cơ trong giới trẻ
Mặt bằng kinh tế thấp, dân trí hạn chế nên việc đầu tư cho con cái học hànhchưa thực sự được các bậc phụ huynh quan tâm đúng mức Khi được cử tham giacác đội tuyển học sinh giỏi, hay tổ chức dạy phụ đạo học sinh thường ít mặn màtham gia, và phụ huynh cũng phó mặc cho con cái Trong khi, các em lại được bố
mẹ (nhất là các bố mẹ làm ăn xa) đầu tư cho điện thoại thông minh để liên lạc với
bố mẹ; nhưng vì không có kỹ năng kiểm soát bản thân nên các em thường sa đàvào các vấn đề nguy cơ ảnh hưởng đến suy nghĩ, lệch lạc trong ứng xử thườngnhan nhản trên mạng xã hội Chính những nguy cơ đó đã dẫn đến những suy nghĩlệch lạc, hành vi lệch chuẩn gây nguy cơ bạo lực học đường
2.2.2 Tình hình công tác quản lý giáo dục đạo đức nói chung và giáo dục học sinh
cá biệt có thói quen sử dụng bạo lực trong giao tiếp,ứng xử :
Trường THCS Ái Thượng đạt chuẩn quốc gia tháng 12/2016, đến tháng11/2018 được công nhận đạt chuẩn kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục mức độ 3
Trang 15cờ đỏ; tổ chức các phong trào thi đua, hoạt động văn hóa thể thao lành mạnh lôicuốn các em tham gia Đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra- đánh giá,nâng cao chất lượng các hoạt động dạy – học và các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Tuy nhiên, các biện pháp giáo dục được chỉ đạo cũng chỉ mới tác động đếncác đối tượng học sinh bình thường, những em có nhận thức tích cực, tuân thủchuẩn mực giao tiếp ứng xử, có ý thức phấn đấu và luôn được gia đình quan tâm.Còn lại một bộ phận học sinh, có nguy cơ mất kiểm soát hành vi, luôn thích dùnghành vi bạo lực để giải quyết các vấn đề vẫn còn Đó có thể là những thói quentrong sinh hoạt gia đình, hay với một số em khí chất mạnh thích dương oai với bạnbè; cũng có thể là tâm lý nổi loạn tuổi dậy thì, vì muốn khẳng định vị thế bản thân,mong muốn được bạn bè - nhất là bạn khác giới chú ý nên cố tình thể hiện sự khácbiệt Cũng có khi vì học lực yếu, chán nản trong học hành, bị kẻ xấu dụ dỗ lôi kéonên sinh hư, luôn có tâm trạng muốn phá phách, gây sự với bạn bè, chống đối thầycô…
Trong mỗi buổi sinh hoạt lớp, giao ban cuối tuần vẫn còn nhiều đề nghị vềviệc cần xử lý các cá nhân học sinh vi phạm nội quy, nề nếp, học sinh gây gổ đánhnhau, học sinh bỏ giờ, trốn tiết…; điển hình như trường hợp em: Bùi Quang Gianglớp 6A, Trương Đình Đình 6A, Nguyễn Thúc Định 6A, Trương Văn Hùng 9B,Trương Văn Hiếu 7A…Hiện tượng học sinh lớp dưới bị bắt nạt, nhờ anh chị lớptrên can thiệp dẫn đến mâu thuẫn trong cả nhóm học sinh theo thôn, bản gây nguy
cơ mất an toàn trường học…là những hệ lụy tất yếu của bạo lực học đường
2.2.3 Thống kê số liệu thực trạng:
Trong quá trình thống kê tổng hợp, và khảo sát qua phiếu thăm dò thông tin
không ký tên của học sinh toàn trường; nhằm nắm bắt tình hình diễn biến tâm lý
học sinh, tìm ra các học sinh trong nhóm nguy cơ bị bạo hành (Học sinh hiền lành, chậm chạp dễ bị bắt nạt; học sinh có hoàn cảnh éo le dễ bị bạn bè và người xung quanh đàm tiếu như: con ngoài giá thú, mẹ đơn thân, con riêng…); nhóm nguy cơ bạo hành bạn (là những em có cá tính mạnh, ương bướng, ngang ngược, gia đình thiếu quan tâm hoặc cũng có khi là gia đình đặc biệt như bố nghiện ngập, từng đi tù…, bản thân thường xuyên bị đánh chửi dẫn đến việc đánh chửi người khác như
là thói quen trút giận); nhóm học sinh thường xuyên tham gia mạng xã hội cũng
có nguy cơ cao, bởi nhiều trường hợp mâu thuẫn với nhau chỉ vì các bình luận trênmạng xã hội chứ thực ra các em chưa hề quen biết, gặp nhau
Số liệu thống kê như sau:
Khối Nguy cơ bị
BL
Nguy cơ gâyBL
Tham giamạng XH
Các vụ xung đột đã xảy racủa năm học trước