Một số giải pháp tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn ngữ văn nhằm phát huy phẩm chất, năng lực cho học sinh trường THCS thị trấn cành nàng, huyện bá thước, huyện bá thước

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚCSÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “MỘT SỐ GIẢI PHÁP TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN NHẰM PHÁT HUY PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CHO HỌC S

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“MỘT SỐ GIẢI PHÁP TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN NHẰM PHÁT HUY PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN

Nôi dung Trang

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2-52.2 Thực trạng của vấn đề trước khi nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm 5-62.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải

quyết vấn đề cần viết cụ thể theo nội dung SKKN

du lịch

16

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,

với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

17-18

STT Nội dung Tên viết tắt

1 MỞ ĐẦU.

1.1 Lý do chọn đề tài.

Mục tiêu của chương trình GDPT 2018 là phát huy tính chủ động, tích cực,sáng tạo của người học Học sinh sẽ được đặt vào trung tâm của hoạt động học.Như vậy, phương pháp dạy học truyền thống trước đây liệu có còn đáp ứng đượcyêu cầu của chương trình GDPT mới? Dạy học theo định hướng phát triển nănglực cho học sinh là một mô hình mới của hoạt động học tập thay thế cho lối họctruyền thống trước đây Đó là chú trọng vào những nội dung học tập có tính tổngquát, liên quan đến nhiều lĩnh vực, với trọng tâm tập trung vào học sinh và nộidung tích hợp với những vấn đề, hoạt động thực hành gắn liền với thực tiễn, tăngcường các hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh Mức độ hiểu biết của HSsau bài học không chỉ là biết, hiểu, vận dụng mà còn biết phân tích, tổng hợp, đánhgiá Mục tiêu của bài học không chỉ bảo đảm kiến thức, kĩ năng, thái độ theo chuẩnkiến thức, kỹ năng mà còn định hướng hình thành, phát triển các năng lực và phẩmchất cần thiết cho học sinh Việc học của học sinh sẽ thực sự có giá trị khi nó kếtnối với thực tế và rèn luyện được nhiều kĩ năng hoạt động, kĩ năng sống

Như chúng ta đã biết, hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) coi trọngcác hoạt động thực tiễn mang tính tự chủ của học sinh Đây là những hoạt độnggiáo dục được tổ chức gắn liền với kinh nghiệm, thực tế cuộc sống để học sinh trảinghiệm và sáng tạo Sau khi hoàn thành hoạt động, học sinh sẽ hình thành đượcmột số năng lực cần thiết đáp ứng nhu cầu của nền giáo dục đổi mới nói riêng vàthời đại 4.0 nói chung Có thể kể đến như: năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tựhọc, năng lực làm việc nhóm, năng lực sáng tạo, năng lực thuyết trình, năng lựclàm MC… Bên cạnh đó, hoạt động trải nghiệm sáng tạo sẽ giúp các em học sinhbiết trân trọng giá trị cuộc sống và tự định hướng được cho tương lai của bản thân

Môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông cũng đã và đang từng bướcchuyển đổi cách thức cũng như mục đích dạy học cho phù hợp Dạy học Ngữ vănvừa giúp các em có một thế giới quan, nhân sinh quan tiến bộ, vừa có một vốn trithức phong phú về văn hóa, văn học… để có thể ứng xử, giao tiếp trong cuộc sống

và học tập Hơn thế nữa, còn khơi dậy ở các em những xúc cảm cá nhân trongkhám phá cái hay cái đẹp của tác phẩm văn chương, hình thành và rèn luyện nhữngnăng lực Ngữ văn cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu của cuộc sống của chính bảnthân học sinh Học Ngữ văn hiện nay không còn chủ yếu là đi vào khai thác cáihay cái đẹp của ngôn từ, của hình tượng nghệ thuật, mà còn để cái hay cái đẹp ấygiúp học sinh có kỹ năng sử dụng ngôn ngữ tốt, sống tích cực, nhân văn Chính vìvậy, có lẽ chưa khi nào yêu cầu trải nghiệm trong hoạt động dạy và học Ngữ vănlại cấp thiết đến thế Với vai trò là người dẫn đường cho học trò tham gia các hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo, giáo viên dạy Ngữ văn cũng cần vừa năng động, vừa cóchiều sâu và không ngừng đổi mới sáng tạo

Là một giáo viên giảng dạy bộ môn Ngữ văn trong nhà trường THCS thịtrấn Cành Nàng, với kinh nghiệm giảng dạy trong nhiều năm tôi thấy được vai trò

ý nghĩa lớn trong việc áp dụng các HĐTNST trong dạy và học hiện nay Để gópphần nho nhỏ trong việc gây hứng thú học tập cho học sinh trong môn Ngữ văn, tôi

xin góp một vài giải pháp HĐTNST qua đề tài: “Một số giải pháp tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Ngữ Văn nhằm phát huy phẩm chất, năng lực cho học sinh trường THCS thị trấn Cành Nàng, huyện Bá Thước” Với đề tài này, bản thân tôi mong muốn đưa lại hiệu quả cao trong dạy

và học Ngữ văn THCS Vì vậy rất mong được sự ủng hộ và chia sẻ của các đồng

nghiệp!

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Bồi dưỡng năng lực môn Ngữ văn thông qua tố chức hoạt động trải nghiệmsáng tạo là một trong những biện pháp tạo ra các môi trường khác nhau để học sinhđược quan sát, suy nghĩ và trải nghiệm tham gia vào các hoạt động thực tiễn Đóchính là điều kiện thuận lợi cho học sinh được tìm tòi, mở rộng và nghiên cứu Học

từ trải nghiệm và bằng trải nghiệm mang lại hiệu quả giáo dục rất cao Phươngpháp này hoàn toàn phù hợp với xu thế phát triển của giáo dục và đào tạo trongthời kì hội nhập và quốc tế hóa Hơn thế, tôi cũng mong được chia sẻ những kinhnghiệm cá nhân với các đồng nghiệp để góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng bộmôn Ngữ văn đáp ứng mục tiêu giáo dục mà cả xã hội đang kỳ vọng

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Ngữ văn tại trườngTHCS thị trấn Cành Nàng

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp xây dựng cơ sở lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu, để nắm rõ cáchoạt động trải nghiệm và áp dụng vào bài học ra sao

Phương pháp quan sát, phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thôngtin: Trong công tác giảng dạy giáo viên hiểu rõ tâm lí, năng lực của từng đối tượnghọc sinh, thông qua bài kiểm tra để đánh giá chất lượng học sinh, điều tra khảo sátthực tế giáo viên và học sinh về tình hình tiếp cận, sử dụng các hoạt động trảinghiệm vào bài học…

Phương pháp tổng hợp, thống kê, xử lý số liệu: Phân tích và xử lý số liệu kếtquả bài kiểm tra trước và sau khi áp dụng đề tài

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Cơ sở lý luận.

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) là hoạt động giáo dục, trong đódưới sự hướng dẫn của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếpvào các hoạt động khác nhau của đời sống nhà trường cũng như ngoài xã hội với tưcách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhâncách và phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình Hoạt động trải nghiệmsáng tạo nhằm hình thành và phát triển phẩm chất nhân cách, các năng lực tâm lý –

xã hội ; giúp học sinh tích luỹ kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năngsáng tạo của cá nhân mình, làm tiền đề cho mỗi cá nhân tạo dựng được sự nghiệp

và cuộc sống sau này Ở bậc THCS, hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm hìnhthành lối sống tích cực, biết cách hoàn thiện bản thân, biết tổ chức cuộc sống cá

nhân biết làm việc có kế hoạch, tinh thần hợp tác, có trách nhiệm, có ý thức côngdân… và

tích cực tham gia các hoạt động xã hội

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo được tổ chức dưới nhiều hình thức khácnhau như hoạt động câu lạc bộ, tổ chức trò chơi, diễn đàn, sân khấu tương tác,tham quan dã ngoại, các hội thi, hoạt động giao lưu, hoạt động nhân đạo, hoạt độngtình nguyện, hoạt động cộng đồng, sinh hoạt tập thể, lao động công ích, sân khấuhóa, thể dục thể thao, tổ chức các ngày hội,… có nội dung rất đa dạng và mangtính tích hợp, tổng hợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực họctập và giáo dục Nội dung giáo dục của HĐTNST thiết thực và gần gũi với cuộcsống thực tế, đáp ứng được nhu cầu hoạt động của học sinh, giúp các em vận dụngnhững hiểu biết của mình vào trong thực tiễn cuộc sống một cách dễ dàng, thuậnlợi HĐTNST có thể tổ chức theo các quy mô khác nhau như: theo nhóm, theo lớp,theo khối lớp, theo trường hoặc liên trường

Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo định hướng pháttriển phẩm chất và năng lực của học sinh; tạo môi trường học tập và rèn luyện giúphọc sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, trở thành người học tích cực, tựtin, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn thiện các tri thức và kĩnăng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩmchất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm,người lao động có văn hoá, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cánhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầuhoá và cách mạng công nghiệp mới

Mục tiêu của chương trình Ngữ văn mới cũng được xây dựng trên tinh thầnđó: vừa hình thành và phát triển cho học sinh những phấm chất cao đẹp vừa gópphần giúp các em phát triển các năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học thông qua

hệ thống kiến thức phổ thông cơ bản về văn học, Tiếng việt

Như vậy có thể nói, việc dạy học môn Ngữ văn theo định hướng phát triểnnăng lực chính là góp phần đắc lực vào quá trình hoàn thiện đổi mới phương phápdạy học theo chương trình mới Từ đó xây dựng nên những thế hệ học sinh có kiếnthức, kĩ năng, thái độ, năng lực phù hợp với đòi hỏi của thời đại

có kế hoạch, có trách nhiệm Như vậy, có thể khẳng định, việc tổ chức và áp dụngcác hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong thực tiễn dạy và học có giá trị, hiệu quảrất thiết thực và cấp thiết

Trong khi đó, nội dung Sách giáo khoa vẫn mang tính hàn lâm, quá nặng về

lý thuyết mà chưa chú ý nhiều đến khả năng vận dụng lý thuyết ấy vào thực tiễn

Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong quá trình dạy họcchính là biện pháp thiết thực nhất để khắc phục hạn chế này

Tôi đã xây dựng các bước tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo như sau:

Bước 1 Xác định nhu cầu tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo (cần

phù hợp với đối tượng học sinh và điều kiện nhà trường)

Bước 2 Đặt tên cho hoạt động: múa, hát, kể chuyện, đóng kịch, vẽ

tranh, tham quan trải nghiệm…

Bước 3 Xác định mục tiêu của hoạt động

Bước 4 Xác định nội dung và phương pháp, phương tiện, hình thức của

hoạt động

Bước 5 Lập kế hoạch

Bước 6 Thiết kế chi tiết hoạt động trên bản giấy

Bước 7 Kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện chương trình hoạt động

Bước 8 Lưu trữ kết quả hoạt động vào hồ sơ của học sinh

Có thể nói, Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một hoạt động học tập bổ ích,

có hiệu quả đối với học sinh ở nhà trường phổ thông Thông qua hoạt động trảinghiệm sáng tạo, học sinh được phát huy vai trò chủ động, tích cực và sáng tạotrong hoạt động học tập của mình Bồi dưỡng và phát triển năng lực đặc thù củamôn học như năng lực đọc hiểu, năng lực thưởng thức, cảm thụ văn chương, nănglực đánh giá cái hay, cái đẹp của văn chương, năng lực vận dụng Từ đó có thểtham gia vào quá trình giao tiếp văn học, giao tiếp đời sống một cách có hiệu quả

Bên cạnh đó tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo còn phát huy sự trảinghiệm sáng tạo thế giới nghệ thuật trong tác phẩm văn học ở chính mỗi bản thânhọc sinh Qua hoạt động trải nghiệm, mỗi học sinh sẽ có những cảm nhận riêng,mới mẻ và bổ ích, có những cách nhìn nhận về cuộc sống, về con người khác nhau.Mỗi bài học trải nghiệm sẽ là một bài học làm người giúp các em sống tốt hơn,hoàn thiện và phát triển nhân cách, năng lực chủ thể học sinh Hơn ai hết học sinhbiết kết nối và luôn có ý thức trải nghiệm để thẩm thấu sâu sắc những giá trị tácphẩm, làm phong phú hơn vốn sống, vốn hiểu biết xã hội của bản thân, hình thànhnên động cơ, niềm tin và giá trị sống

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo được tổ chức dưới nhiều hình thức khácnhau như hoạt động câu lạc bộ, tổ chức trò chơi, diễn đàn, sân khấu tương tác,tham quan dã ngoại, các hội thi, hoạt động giao lưu, hoạt động nhân đạo, hoạt độngtình nguyện, hoạt động cộng đồng, sinh hoạt tập thể, lao động công ích, sân khấuhóa (kịch, thơ, hát, múa rối, tiểu phẩm, kịch tham gia…), thể dục thể thao, tổ chứccác ngày hội… Mỗi hình thức hoạt động trên đều mang ý nghĩa giáo dục nhất định

Vì vậy tôi chọn đề tài “ Một số giải pháp tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Ngữ Văn nhằm phát huy phẩm chất, năng lực cho học

cách dạy hữu hiệu và có tính khả thi với mong muốn cải tiến phương pháp dạy học

môn Ngữ văn theo hướng tích cực; mang đến những giờ học, buổi học trải nghiệmsáng tạo, đưa lại những hứng thú, hiệu quả cao trong dạy và học Ngữ văn

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm.

* Thuận lợi.

Trường THCS thị trấn Cành Nàng là một trường miền núi thuộc trung tâmhuyện Bá Thước, đa số học sinh đều là con nhà công chức hoặc gia đình có điềukiện nên phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập và việc tham gia các hoạt động

Đa phần các em học sinh có ý thức học tập tốt, tích cực, tự giác và có hứngthú trong các hoạt động trải nghiệm

Được sự quan tâm sâu sắc của ban giám hiệu nhà trường, đoàn đội, tổchuyên môn, đồng nghiệp và các thầy cô trong nhà trường

* Khó khăn.

Được sự chỉ đạo của BGH nhà trường, của tổ chuyên môn, các môn họcđang từng bước thay đổi PPDH theo hướng đổi mới Tuy nhiên, do đặc thù làtrường của một huyện miền núi, phần lớn phụ huynh chú trọng đầu tư cho việchọc Các em không có nhiều thời gian tham gia các hoạt động tập thể Bên cạnh

đó, có khá nhiều các em học sinh đam mê các trò chơi game, kênh hoạt hình giảitrí trên mạng Vì thế, việc hướng cho các em mạnh dạn trong các hoạt động trảinghiệm sáng tạo trong các tiết học bộ môn Ngữ Văn không phải là việc làm đơngiản Thêm vào đó, kĩ năng sống của các em còn nhiều hạn chế Các em khá rụt rè

và chưa có kinh nghiệm trong các kỹ năng giao tiếp, diễn đạt trước đám đông,không tự tin khi phát biểu ý kiến và xây dựng bài Vì vậy việc thích ứng với xã hội,với cuộc sống xung quanh là một vấn đề khó Học sinh ngày càng thực dụng vàlười hoạt động hơn cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hình thành và pháttriển phẩm chất, năng lực của các em Hơn nữa việc hướng dẫn học sinh ở một sốgiáo viên còn mang tính chủ quan, một chiều Giáo viên chỉ giao nhiệm vụ và họcsinh thực hiện rồi báo cáo Làm như vâỵ chưa phát huy được tiềm năng sáng tạocủa học sinh, chưa tạo cho các em nhận thức về HĐTNST là một nhu cầu của cuộcsống Giáo viên chưa bám sát được học sinh, không nắm bắt hết được những khókhăn vướng mắc của các em để tháo gỡ Một số học học sinh cũng chưa nhận thứcđầy đủ được những yêu cầu cụ thể của hoạt động như: Hoạt động này để làm gì?

Vì vậy mà đa phần các em không thực sự hào hứng tham gia, nhiều khi khônghoàn thành nhiệm vụ của cá nhân

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu thốn: Chưa có hộitrường và sân khấu Mỗi khi tổ chức hoạt động tập thể phải tận dụng không gian,sân khấu ngoài trời Việc dạy học HĐTNST còn chủ yếu dựa vào khâu tổ chức củagiáo viên trên lớp Chủ yếu các em trải nghiệm là thông qua việc tìm hiểu thông tin

và báo cáo nội dung hiểu biết, thực tế HĐTNST còn nặng nề về lí thuyết

Để làm rõ hơn về những tồn tại và hạn chế của vấn đề này, ngay từ đầu năm,tôi đã thực hiện một khảo sát như sau:

Phiếu điều tra, khảo sát nhận thức của học sinh về mức độ hứng thú của học sinh trong các HĐTNST:

2.3 Các giải pháp và tổ chức thực hiện để giải quyết vấn đề.

Trong những năm học vừa qua, được sự quan tâm của BGH, Đoàn đội, Tổchuyên môn, tôi cùng các đồng nghiệp (giáo viên bộ môn Ngữ Văn) đã đưa nhiềuhoạt động trải nghiệm sáng tạo vào chương trình dạy học và đã thu được nhiều kếtquả nhất định Sau đây tôi xin phép được trình bày giải pháp:

2.3.1 Giải pháp 1: Em là họa sĩ

Có một số văn bản sử dụng được hình ảnh để học sinh quan sát nên giáoviên có thể cho học sinh thực hiện hoạt động em là họa sĩ ở hoạt động luyện tậphoặc vận dụng Thực ra giáo viên nói “ Hãy vẽ lại bức tranh …” thì quá đơn điệunhưng nếu giáo viên thực hiện một cuộc thi có tên gọi “Em là họa sĩ” thì chấtlượng sẽ khác Học sinh được làm họa sĩ, được tham gia thi tài, được trình bày sảnphẩm, được khen ngợi, trao phần thưởng

Vẽ tranh là một trong những hoạt động kích thích sự sáng tạo đặc biệt Khicác em vẽ tranh sẽ thể hiện được cảm xúc thông qua hình ảnh, nói lên tâm tư, ýnghĩ của bản thân Hoạt động này sẽ giúp các em rèn kĩ năng tư duy, tưởng tượng,

kỹ năng vận động cho bàn tay và cả khối óc… Khi vẽ tranh các em sẽ được sốngvới nhân vật, bối cảnh của tác phẩm, thúc đẩy khả năng sáng tạo, sưu tầm tài liệu

và xử lý thông tin; khả năng làm việc tập thể, phát triển ngôn ngữ, giúp học sinhvận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn

- Các bước tiến hành:

+ Bước 1: Nêu những nội dung cần minh họa

+ Bước 2: Cử nhóm và phân công nhiệm vụ.

+ Bước 3: Tổ chức hoạt động trải nghiệm trên lớp hoặc giao về nhà

+ Bước 4: Nhận xét – đánh giá về sản phẩm của học sinh

- Hoạt động này có thể áp dụng cho dạy nhiều văn bản văn học

Ví dụ: Vẽ tranh về đề tài người lính (trong thời kì kháng chiến chống

Pháp, chống Mỹ và người lính sau chiến tranh) áp dụng cho bài “Đồng chí” Chính Hữu (Hình 1), “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” - Phạm Tiến Duật (Hình2), “Ánh trăng” - Nguyễn Duy (Hình 3), “Chiếc lược ngà” – Nguyễn Quang Sáng(Hình 4) … Sản phẩm thu được: giáo viên sẽ có rất nhiều bức tranh về người lính

-và học sinh còn thấy được vẻ đẹp của người lính trong thời đại nào cũng đáng tựhào và học tập noi theo Khi giới thiệu các em còn được rèn luyện kĩ năng giaotiếp, thuyết trình, sử dụng ngôn ngữ phù hợp Như 2 bức tranh dưới đây, một bức

là người lính giúp nhân dân gặt lúa và một bức là người lính tuần tra bảo vệ biêngiới dù đất nước đã hòa bình nhưng không có nghĩa là người lính không phải cầmsúng (Hình 5)

Vẽ tranh phong cảnh: “Viếng lăng Bác”- Viễn Phương (Hình 6), “Đoàn

thuyền đánh cá” - Huy Cận (Hình 7)… ở lớp 9

Vẽ tranh tuyên truyền, cổ động bảo vệ môi trường, nói không với thuốc

lá, dân số kế hoạch hóa gia đình: qua dạy các bài văn bản nhật dụng ở lớp 8

(Hình 8, 9, 10)

Vẽ tranh về hình tượng Bác Hồ: qua dạy các bài thơ “Đêm nay Bác không

ngủ” hay qua dạy các tác phẩm thơ Hồ Chí Minh ở lớp 6,7 (Hình 11,12)

2.3.2 Giải pháp 2: Đóng vai

2.3.2.1 Các bước tiến hành trong dạy học bằng phương pháp đóng vai.

Đóng vai là một phương pháp dạy học – một hoạt động trải nghiệm sáng tạotrong đó người học thực hiện những tình huống hành động được mô phỏng (theocác vai) về một chủ đề gắn với thực tiễn Học sinh sẽ hóa thân vào một vai "giảđịnh" trong một tình huống hành động cụ thể để hành động, trình bày suy nghĩ,cảm nhận từ chỗ đứng, góc nhìn của vai mà học sinh đảm nhận

Để thực hiện phương pháp đóng vai trong dạy học cần bảo đảm một số điềukiện sau:

- Học sinh đã học hoặc tự học về nội dung chủ đề của buổi đóng vai, trên cơ

sở đó các vai trong mới thực hiện được nhiệm vụ; các bạn khác mới có thể nhậnxét, trao đổi, rút kinh nghiệm, học tập được qua buổi đóng vai

- Giáo viên chia nhóm không quá đông (nên dưới 10 người) để có thể quansát, theo dõi được các vai đóng đầy đủ; tham gia thảo luận, rút kinh nghiệm quabuổi đóng vai

- Giáo viên cần chuẩn bị trước cho buổi đóng vai, viết đầy đủ quy trình thựchiện dạy học bằng phương pháp đóng vai

- Xây dựng mục tiêu học tập buổi đóng vai phù hợp với mục tiêu học tập củabài giảng nhưng không phải là sao chép lại mục tiêu học tập bài giảng mà là minhhọa, bổ sung cho mục tiêu học tập bài giảng

a1 Bước 1: Xác định chủ đề

Đây là bước quan trọng nhất Chủ đề phải nằm trong nội dung mà người học

đã được học tập Không thể thực hiện đóng vai với chủ đề mà người học chưađược học hoặc chưa có tài liệu, thời gian để tự học; chủ đề phải thực hiện đượcbằng phương pháp đóng vai; chủ đề phát huy được ưu thế của phương pháp đóngvai là những chủ đề thể hiện được kỹ năng giao tiếp, thái độ, cách ứng xử giảiquyết vấn đề

a2 Bước 2: Xác định mục tiêu học tập, lập kế hoạch về tình huống và vai

- Dựa theo chủ đề để xây dựng mục tiêu học tập; mục tiêu phải phù hợp vớimục tiêu bài giảng nhưng phải cụ thể, bổ sung thêm cho mục tiêu bài giảng

- Xây dựng tình huống và vai đóng: tình huống phải rất cụ thể; vai đóngcàng cụ thể bao nhiêu càng tốt Các dữ liệu không phải tùy tiện đặt ra mà cần suynghĩ, cân nhắc để thể hiện tố mục tiêu học tập; nêu lên được nhiều vấn đề, khíacạnh để học tập

- Nêu trọng tâm về kiến thức, năng lực giải quyết vấn đề; nêu trọng tâm về

kỹ năng giao tiếp, thái độ

a3 Bước 3: Giao nhiệm vụ cho các vai.

Vai đóng phải cụ thể theo đúng mục tiêu học tập: có học sinh được giaonhiệm vụ chính, có người làm nhiệm vụ quan sát Mỗi nhóm được giao các nhiệm

vụ cụ thể như: nhóm theo dõi nhận xét vai "chính"; nhóm theo dõi nhận xét vai

"phụ"; các nhóm theo dõi về kỹ năng giao tiếp, thái độ, kiến thức, năng lực giảiquyết vấn đề

a4 Bước 4: Xác định thời gian đóng vai

Tùy vào dung lượng kiến thức của nội dung bài học mà giáo viên quy đinhthời gian cụ thể là bao nhiêu Không nên quá ngắn dưới 5 phút cũng không nên quádài vì sẽ loãng, thiếu tập trung Cần dự kiến thời gian thảo luận ngay sau buổi đóngvai Thời gian thảo luận phải đủ để mọi người phát biểu, có thể nêu lên được đầy

đủ các nhận xét, rút kinh nghiệm, đánh giá

Để xác định thời gian đóng vai, có thể tham khảo ý kiến những người sẽthực hiện vai đóng (họ sẽ đề xuất sau khi đã trao đổi, hội ý với nhau về dự kiến nộidung dựa theo nhiệm vụ được giao)

a 5 Bước 5: Thực hiện đóng vai:

Kê xếp lại bàn ghế cho thích hợp:

- Bàn ghế ngồi của vai đóng được kê ở giữa để mọi người quan sát thuậntiện

- Giáo viên cũng có một chỗ ngồi thích hợp để theo dõi được diễn biếnchung, không làm ảnh hưởng đến các vai đóng

a6 Bước 6: Thảo luận sau đóng vai.

Thảo luận sau đóng vai là rất quan trọng, đó là nội dung cơ bản của giảngdạy bằng phương pháp đóng vai

Giáo viên điều khiển thảo luận sau đóng vai Qua các vai đóng, người họcnhận xét, thảo luận:

- Về kỹ năng giao tiếp: Có trình bày, giải thích rõ ràng, dễ hiểu không? Cácngôn từ sử dụng có phù hợp không?

- Về thái độ, phong cách: Việc chào hỏi, cách xưng hô trong giao tiếp ?

Có thực sự tôn trọng, chú ý lắng nghe, giải đáp đúng yêu cầu của các vai đóng?

- Về kiến thức: Cách giải thích, hướng dẫn có đúng không? Các biện phápgiải quyết nêu ra có phù hợp với lý thuyết, với nguyên tắc chung không?

Cuối cùng, giáo viên có nhận xét về buổi đóng vai: cần dựa trên kết quả thảoluận để có nhận xét chung; tránh tình trạng áp đặt không phân biệt đúng, sai, cáinên, không nên làm; nêu lên được những điều học tập và những điều cần rút kinhnghiệm để tiếp tục hoàn thiện thêm

2.3.2.2 Một số hình thức đóng vai trong dạy học môn Ngữ văn.

a) Hình thức thứ nhất: Vào vai nhân vật để kể, tóm tắt truyện

Trong môn Ngữ văn, phương pháp đóng vai được thực hiện theo một sốhình thức hoạt động sau: vào vai một nhân vật kể lại câu chuyện đã học; chuyểnthể một văn bản văn học thành kịch bản sân khấu; vào vai để xử lí một tình huốnggiao tiếp giả định; trình bày một vấn đề, một ý kiến (ở cả dạng viết và nói) từ cácgóc nhìn khác nhau…

Trong sách giáo khoa Ngữ văn mỗi lớp đều có khá nhiều truyện ngắn vàđoạn trích Trong tiến trình dạy học luôn có phần đọc và tóm tắt Thay vì cho họcsinh trình bày “suông” như lâu nay vẫn thực hiện thì giáo viên có thể cho học sinhhóa thân vào các nhân vật để các em kể lại Nếu văn bản có hơn hai nhân vật thìcho hai học sinh vào vai để đọc Hình thức đóng vai này phù hợp với hầu hết cácđối tượng học sinh

Hóa thân vào nhân vật ở đây sẽ có 2 mức độ đó là:

Mức độ 1: Đọc nguyên văn lại lời của nhân vật theo văn bản trong sách giáo

khoa Ví dụ văn bản “Sơn Tinh, Thủy Tinh” có nhân vật: Sơn Tinh,Thủy Tinh,

vua Hùng Giáo viên cho 3 học sinh đọc văn bản theo từng vai nhân vật và có thêmnhân vật người dẫn truyện

Mức độ thứ 2: hóa thân vào nhân vật, xưng là “tôi” để kể chuyện thì ngôn

ngữ có thể thể thay đổi nhưng trọng tâm vẫn đảm bảo cốt truyện Ví dụ vào vaiSơn Tinh để kể lại câu chuyện “Sơn Tinh, Thủy Tinh” Ở đây học sinh sẽ xưng bản

thân là “tôi” hoặc “ta”, tự dẫn truyện và kể hết Mức độ này yêu cầu cao hơn là họcsinh phải đọc kĩ truyện, thuộc cơ bản lời thoại thì mới trình bày được Và cộngthêm yếu tố tự tin, khả năng nói lưu loát…

Như vậy, phương pháp đóng vai nhân vật đã giúp học sinh nắm chắc đượcnội dung của văn bản, rèn luyện được kĩ năng giao tiếp, tự tin, ứng xử linh hoạt vàhợp tác nhuyền nhuyễn

b) Hình thức thứ hai: Vào vai nhà văn.

Phương pháp vào vai nhà văn được sử dụng khi tìm hiểu cuộc đời tác giả vàtác phẩm.Thay vì hỏi theo lối truyền thống “Hãy cho cô biết vài nét về tác giả , tácphẩm” thì nay chúng ta có thể cho học sinh được vào vai Nói cho chính xác thì đóchính là bình mới rượu cũ nhưng học sinh lại rất thích thú Để cuộc phỏng vấn diễn

ra suôn sẻ thì học sinh phải chuẩn bị bài ở nhà, ít nhất cũng nắm chắc chắn tác giả,tác phẩm

Cách thực hiện: giáo viên cho một học sinh đóng vai là nhà văn và cho mộthọc sinh khác để hỏi trực tiếp nhà văn những thông tin có ở trong mục chú thích *sách giáo khoa mỗi khi học bài học là văn bản

Thời gian diễn ra cuộc hỏi đáp (phỏng vấn) này diễn ra tầm 2-3 phút giữanhà văn và học sinh theo kịch bản đơn giản

Ví dụ: Dạy văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” sách giáo khoa Ngữ văn

6, tập 2 của nhà văn Tô Hoài, giáo viên phân 2 học sinh vào vai như sau:

Vai Học sinh: cháu xin chào nhà văn Tô Hoài, rất vui khi được gặp ông ở

đây ạ!

Vai Nhà văn: chào cháu, cháu là học sinh trường nào thế?

Vai Học sinh: dạ, thưa, cháu là …ông có thể cho cháu được hỏi vài điều về

ông được không ạ?

Vai Nhà văn: được chứ, cháu cứ hỏi, ta sẵn sàng trả lời tất cả

Vai Học sinh: cháu biết là quê của ông ở Hà Nội rồi nhưng cháu thắc mắc vì

sao tên ông chỉ có 2 chữ “Tô Hoài”, ông họ Tô ạ?

Vai Nhà văn: tên khai sinh của ta là Nguyễn Sen, Tô Hoài chỉ là bút danh

thôi

Vai Học sinh: dạ, cháu thấy các nhà văn, nhà thơ thường có bút danh a? Vai Nhà văn: đúng rồi cháu.

Vai Học sinh: cháu biết ông viết văn từ trước Cách mạng tháng 8 năm 1945

với nhiều tác phẩm phong phú và đa dạng và đã được tặng giải thưởng Hồ ChíMinh về văn học và nghệ thuật Nhưng ông cho cháu hỏi, ông viết nhiều tác phẩmnhư thế nhưng ông ấn tượng nhất là tác phẩm nào ạ?

Vai Nhà văn: tác phẩm ấn tượng nhất à, đó là “Dế Mèn phiêu lưu kí”, một

truyện ngắn dành cho lứa tuổi của các cháu đấy

Vai Học sinh: ô, vậy ạ Cháu cũng rất tò mò đây Ông bật mí một chút được

không ?

Vai Nhà văn: đó là câu chuyện kể về cuộc đời phiêu lưu của một con Dế

Mèn qua thế giới của những loài vật bé nhỏ Dế Mèn đi khắp nơi, gặp không ítnguy hiểm nhưng nó không nản chí mà vẫn tiếp tục lí tưởng của tuổi trẻ thíchkhám phá, học hỏi và sống cuộc đời cao đẹp

Vai Học sinh: thưa ông, nghe câu chuyện hấp dẫn quá ạ Làm thế nào để

cháu có thể đọc tác phẩm đó được

Vai Nhà văn: trên thư viện nhà trường có cháu nhé Mà trong sách giáo

khoa Ngữ văn 6 của các cháu cũng trích chương đầu tiên đấy

Vai Học sinh: ồ vậy hả ông, vậy cháu xin tạm biệt ông nhé, cháu phải mở

ngay sách ra để đọc mới được À, cháu thấy đây rồi “Bài học đường đời đầu tiên”phải không ạ?

Vai Nhà văn: đúng rồi, cháu đọc đi nhé, ta đi đây!

Sau khi 2 học sinh hỏi đáp xong, học sinh khác nhận xét, giáo viên chốt vấn

Ví dụ 1: Hoạt động vận dụng bài “Viết đoạn văn thuyết minh” NV8, tập 2.

- Yêu cầu: Học sinh vào vai phóng viên để giới thiệu về tết cổ truyền củadân tộc

Chuẩn bị: giáo viên chia lớp thành 2 nhóm, giao về nhà sưu tầm để giớithiệu vài nét về tết cổ truyền của dân tộc Thời gian trình bày là 4 - 5 phút

- Mục đích: giúp học sinh hiểu thêm ý nghĩa ngày tết cổ truyền, có lòng tựhào và tình yêu quê hương đất nước Rèn luyện kĩ năng thuyết trình, giao tiếp, tựtin

- Bài thuyết trình cụ thể:

Thế Hùng và Đức Trí xin kính chào các thầy cô giáo và các bạn! Hôm naychúng em rất vinh dự khi được thay mặt cho nhóm của mình trình bày đoạn vănthuyết minh về ngày tết cổ truyền (Hình 13)

Thế Hùng: Tết Nguyên Đán của Việt Nam là một trong những dịp lễ quan

trọng nhất của người Việt Nam

Đức Trí: Nguyên nghĩa của Tết chính là "tiết" Văn hóa Việt – thuộc văn

minh nông nghiệp lúa nước – do nhu cầu canh tác nông nghiệp đã "phân chia" thờigian trong một năm thành 24 tiết khác nhau (và ứng với mỗi tiết này có một thờikhắc "giao thời") trong đó tiết quan trọng nhất là tiết khởi đầu của một chu kỳ canhtác, gieo trồng, tức là Tết Nguyên Đán, sau này được biết đến là Tết Nguyên Đán

Thế Hùng: Tết là ngày các gia đình sum họp bên nhau, cùng thăm hỏi người

thân, mừng tuổi và thờ cúng tổ tiên, rước ông bà về nhà ăn tết, để thể hiện tinhthần “uống nước nhớ nguồn”

Đức Trí: Tết có 3 ngày quan trọng:

“Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy” Phong tục chúc tết ấy làmôt phong tục tốt đẹp của cha ông ta từ ngàn đời xưa, bắt nguồn sâu xa từ tinhthần trọng đạo nghĩa: “Uống nước nhớ nguồn, tôn sư trọng đạo”

Thế Hùng: Sáng ngày mồng một vợ chồng con cái anh em ruột thịt về nhà

cha chúc thọ cha mẹ và ông bà bên nội Ngày mùng Một thiêng liêng nhất nên aicũng về từ đường bên họ nội cúng gia tiên, viếng thăm, mừng tuổi và chúc tụng họhàng

Đức Trí: Đến mồng hai Tết, vợ chồng con cái lại sang chúc tết bên nhà

ngoại Nghi lễ chúc tết cũng tương tự như bên nhà nội Sau những nghi thức trangtrọng, đầm ấm và thân tình như thế

Thế Hùng: Sang ngày mồng ba, người Việt thường dành riêng đi lễ Tết thầy

giáo Không chỉ có các học trò học chữ đến với thầy dạy chữ mà thầy được ngườiViệt mở rộng nghĩa là những bậc có công dạy chữ lẫn dạy nghề, dạy cả những bộmôn nghệ thuật như dạy đàn, dạy hát…

Đức Trí: Đây là nét văn hóa đã được bảo tồn và giữ gìn qua bao thế hệ Tết

cha, tết mẹ phải ở cái tâm bởi không tâm thì dù quà cao cỗ đầy cũng không bằngmột chén rượu nhạt hay miếng trầu thơm!

Thế Hùng: Trong ngày tết chúng ta còn có những phong tục rất ý nghĩa

như: Mâm ngũ quả để thờ cũng tổ tiên; Xuất hành đầu năm du xuân, hái lộc; Xincâu đối Và Mừng tuổi đầu năm để chúc cho mọi người một năm bình an, phát tài

Đức Trí: Xuân về gọi lộc nảy mầm

Xuân về gọi gió mưa dầm sương bayXuân về gọi mắt nai say

Xuân về nắng gọi bàn tay dịu mềmXuân về hạnh phúc êm đềm

Xuân về xum họp bên thềm đoàn viênXuân về ta cúng tất niên

Xuân về nở nụ cười hiền thắm duyên

Thế Hùng: Nói về mùa xuân có lẽ còn muốn nói mãi nhưng thời gian không

cho phép, chúng em xin tạm dừng phần trình bày tại đây Kính chúc gia đình thầy

cô, các bạn đón một mùa xuân an khang hạnh phúc

Ví dụ 2: Hoạt động hình thành kiến thức bài “Sông nước Cà Mau” Yêu cầu: Vào vai hướng dẫn viên du lịch để giới thiệu về “Chợ Năm Căn” Chuẩn bị: giáo viên chia lớp thành 2 nhóm, giao về nhà dựa vào đoạn văn

cuối cùng ở văn bản “Sông nước Cà Mau” và một số thông tin trên mạng viết về

Cà Mau, chợ Năm Căn để giới thiệu vài nét về chợ Năm Căn Thời gian trình bày

là 4 - 5 phút

Trang phục: học sinh nào làm phóng viên nên mặc đẹp hơn, nếu có thể thì

mặc áo bà ba, đặc trưng của mịền Tây Nam Bộ

Mục đích: giúp học sinh nắm được kiến thức bài học, có lòng tự hào và tình

yêu quê hương đất nước Rèn luyện kĩ năng thuyết trình, giao tiếp, tự tin

Phía giáo viên, trình chiếu đoạn video dài 3 phút giới thiệu về chợ nổi

Nội dung hướng dẫn viên du lịch dùng để giới thiệu như sau:

Năm Căn (Cà Mau) là một miền đất trẻ, bồi lở theo con nước thủy triều biểnĐông, giống như xóm mũi Cà Mau vậy Rừng đước, rừng tràm mênh mông cùngnhững đàn cò trắng vỗ cánh bay lượn tạo nên bức tranh sinh động, tươi mới dướiánh dương mỗi ngày Sông Cửa Lớn ôm ấp Năm Căn không bao giờ yên ả, cồncào cuộn sóng như một bài ca bất tận của miền đất khao khát vươn tới chân trời…

và hôm nay, xin mời thầy cô cùng bạn ghé chân đến Cà Mau , thăm chợ trôi NămCăn vô cùng độc đáo

Thứ nhất về vị trí: Chợ nằm sát bên bờ sông, không khí: Ồn ào, đông vui, tấpnập Ở đó có những túp lều lá thô sơ, cổ xưa năm bên những đống gỗ cao như núichất dựa bờ

Mỗi vùng đất có người sinh sống luôn có chợ, nhưng chợ ở đây lạ cái là họpngay dưới mặt nước Người ta đi chợ ngay sông, mà cũng không phải đi đâu xa,người bán ghe vào tận khoang thuyền

Giống các chợ kề bên vùng Nam Bộ, lều lá nằm cạnh nhà tầng; gỗ chấtthành đống, rất nhiều thuyền trên bến- nên đông vui, ấm áp

Còn lạ lùng ở chỗ: Nhiều bến, nhiều lò than hầm, gỗ đước; nhà bè nhưnhững khu phố nổi, như chợ nổi trên sông; bán đủ thứ, nhiều dân tộc

Bật mí cho các bạn một bí mật là chợ Năm Căn sầm uất hơn các vùng chợkhác ở mặt hàng than đước Bởi ban đầu chợ chủ yếu bán tôm cá và than củi Cây

gỗ đước hay tràm tươi được người dân nơi đây đốt làm than bán khắp vùng lục tỉnhNam Bộ Than đước nức tiếng với chất lượng tốt nhất, nhiệt cao cháy lâu, khôngnơi nào sánh được Chả vậy mà người ta còn đặt tên cho Năm Căn là mỏ “vàngđen” Nghề hầm than đã ra đời từ cách đây hơn 200 năm trước

Những người tham gia buổi chợ trôi cũng rất đa dạng: đó là những cô gáiHoa kiều xởi lởi, duyên dáng; những người bán vải Chà Châu Giang hay những bà

cụ bán rượu người Miên Tất cả đủ các giọng nói líu lô, đủ kiểu ăn vận sặc sỡ,điểm tô cho Năm cảnh chợ tấp nập, đông vui, độc đáo mang bản sắc riêng củavùng đất Năm Căn.

Thông qua việc cho học sinh vào vai phóng viên giới thiệu về chợ Năm căn,các em nắm được nội dung bài học và rèn luyện được kĩ năng giao tiếp lưu loát,truyền cảm Một phương pháp giúp học sinh học tốt đó chính là cho học sinh đứngdậy tương tác và được tương tác dưới một vai trò khác nó rất mới mẻ và cuốn hút

2.3.3 Giải pháp 3: Sân khấu hóa tác phẩm văn học.

Sân khấu hóa các tác phẩm văn học là một hình thức trải nghiệm bổ ích, hấpdẫn, phát huy khả năng sáng tạo của học sinh thông qua việc các em được tự chọnlựa tác phẩm, được tham gia vào quá trình sáng tác kịch bản, được cùng đưa ra ýkiến thiết kế sân khấu Sân khấu hóa tác phẩm chính là một hình thức đưa các tácphẩm văn học vào đời sống, giúp tác phẩm văn học gần gũi hơn các các em họcsinh, giúp các em một lần nữa khắc sâu được kiến thức bài học Sân khấu hóa vănhọc cũng giúp học sinh và giáo viên được đặt mình vào “ Trường sáng tạo” và

“ Trường thưởng thức” các tác phẩm, từ đó có cách cảm nhận, đánh giá tốt hơn vềnhững giá trị của văn học

Với đối tượng học sinh trường THCS thị trấn Cành Nàng, tôi đã tổ chức cáchoạt động sân khấu hóa tác phẩm văn học dưới các hình thức như:

a Hình thức thứ nhất: Thi tiếng hát dân ca

Học sinh hát các làn điệu dân ca theo chủ đề tự chọn (dân ca quan họ BắcNinh, dân ca Nam Bộ, dân ca Bắc Bộ )

b Hình thức thứ hai: Thi sáng tác ca dao, dân ca

Học sinh tự sáng tác bài ca dao hoặc sáng tác các làn diệu dân ca

Nhân vật phụ: mấy chị Cào Cào, anh Gọng Vó

Cảnh 1: Dế Mèn tự giới thiệu về bản thân mình, ra oai với anh Gọng Vó

và mấy chị Cào Cào

Dế Mèn: (Vừa đi nghênh ngang vừa hát)

Trên trời có đám mây xanh

Ở giữa mây trắng xung quanh mây vàng

Ước gì anh lấy được nàng

Để anh mua gạch Bát Tràng về xây

Xây dọc rồi lại xây ngang,Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân.

Dế mèn: À há thời tiết hôm nay dễ chịu quá!

Gọng Vó: (đang đào bùn dưới ao thấy Dế Mèn liền hồ hởi): Ôi anh Mèn!

Anh Mèn ơi, bữa nay anh đi đâu mà trông anh bảnh bao vậy?

Dế Mèn: (quát to): A, tưởng ai, thì ra là cái thằng Gọng Vó lúc nào cũng

lấm lem bùn đất, trông chú kìa, người ngợm gì đã gầy giơ lại còn để bẩn, hix hixchú tránh xa ta ra

Gọng Vó: Vâng, em biết cái thân em, em không được bóng bẩy, sạch sẽ như

anh cũng tại bởi cái số em nó khổ, hết ngụp sâu xuống bùn lại ngoi lên bờ kiếm ăn

Mấy chị Cào Cào: (đang gặm cỏ nghe Gọng Vó giải thích, vừa cười vừa đỡ

lời): Vâng đúng đấy anh Dế Mèn, anh Gọng Vó kiếm ăn vất vả lắm vì còn phảinuôi một đàn em nhỏ ở nhà Nên lúc nào anh ấy cũng gầy gò

Dế Mèn (quát to): mấy mụ Cào Cào chuyên gặm lúa phá hoại hoa màu kia,

biết gì mà nói chen vào Mấy chị tưởng ta tự nhiên mà có thân hình cường trángnhư thế này hả?

Mấy chị Cào Cào: ối ối các chị nào đâu có dám chen ngang chen dọc gì!!!

Thôi, chị xin! Chị xin!

Dế Mèn: (bắt đầu nhún nhảy, múa tay múa chân khoe khoang về cơ thể

mình) Hix hix, mấy chị và em nghe ta nói này:

- Bởi ta ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên ta chóng lớn lắm.(Vươn vai, lên tấn 2 tay)

- Đôi càng ta xem này: mẫm bóng (đạp cao 2 chân lên)

- Đôi cánh ta này: vũ lên 1 cái là nghe thấy tiếng phành phành giòn giã

- Còn đầu ta ư, nhìn này: rất to và nổi từng tảng

- Hai cái răng của ta: nhìn đi! Chúng đen nhánh, lúc nhai cỏ thì ngoàmngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc

- À quên, còn nữa, hãy nhìn sợi râu của ta đi: dài và uốn con hùng dũng(Vừa vuốt râu vừa đi qua đi lại)

Gọng Vó: Dạ dạ, dáng của anh chẳng khác nào dáng con nhà võ.

Mấy chị Cào cào: Đúng đấy, trông anh Mèn giống kiểu cách con nhà võ

lắm ạ

Dế Mèn: (thích chí, cười): ha ha, phải thế chứ Thôi, ta còn đang bận sang

nhà thằng Dế Choắt, để xem dạo này nó đã đào xong cái hang mà ở chưa Ta đi đãnhé!

Gọng Vó và Cào Cào (đồng thanh chào): Vâng, chúng em chào anh Dế Mèn

ạ

Trích đoạn kịch bản này học sinh sẽ được tập ở nhà và đến tiết học văn bản

“Bài học đường đời đầu tiên” các em sẽ thực hiện diễn kịch Giáo viên cho họcsinh vẽ hình ảnh Dế Mèn, Dế Choắt, chị Cốc… lên giấy A4 hoặc giấy cứng làmthan mũ cho học sinh đội trên đầu để đại diện cho nhân vật Giờ học sân khấu hóatại lớp khiến học sinh rất háo hức, sôi nổi Sau khi diễn, giáo viên cho học sinhthảo luận, nhận xét vai diễn của các bạn đã đạt chưa, có hay không, có hiểu nộidung đoạn kịch không, em có nhận xét gì về nhân vật Dế Mèn…? Những câu hỏinhư vậy chính là giáo viên đang tiến tới chốt một đơn vị kiến thức bài học “ Hìnhảnh Dế Mèn”.

Như vậy, thông qua hình thức sân khấu hóa đã đưa những tác phẩm văn họctrong chương trình ngữ văn đến gần hơn với các em học sinh; giúp các em có thểđồng sáng tạo với nhà văn và tạo ra sân chơi bổ ích cho các em học sinh; làm chonhững tiết học văn thú vị, hấp dẫn hơn rất nhiều

2.3.4 Giải pháp 4 : Sưu tầm tài liệu, làm thành giáo án Power point.

Hoạt động này giúp các em rèn kĩ năng tự học, kĩ năng thuyết trình, kĩ năngtổng hợp, phân tích, xử lí thông tin, kĩ năng sử dụng máy tính, áp dụng công nghệthông tin trong học tập và cuộc sống… Khi các em tự sưu tầm tài liệu, các em sẽ

có kiến thức sâu rộng, làm chủ và nhớ kiến thức lâu hơn Đặc biệt khi giáo viêngiao nhiệm vụ cho học sinh làm việc theo nhóm sẽ rèn thêm cho học sinh kỹ nănglàm việc nhóm, kỹ năng lắng nghe và phản hồi ý kiến – đây là những kỹ năng sống

vô cùng quan trong trong thực tiễn cuộc sống của các em

+ Bước 1: Thảo luận để tìm ra những nội dung cần tìm hiểu, sưu tầm.

+ Bước 2: Cử nhóm, phân công nhiệm vụ cho các thành viên.

+ Bước 3: Trình chiếu, thuyết trình trên lớp.

+ Bước 4: Thống nhất và chốt lại các ý sau khi thảo luận

Ví dụ: Giao nhiệm vụ cho học sinh sưu tầm tài liệu và thuyết trình về các

tác giả văn học, về chương trình văn học địa phương, về phương pháp cách làm vềmột món ăn ngày Tết quê em

- Giáo viên hướng dẫn học sinh về phương pháp cách làm bánh chưng ngàyTết quê em (Hình 15)

2.3.5 Giải pháp 5: Tổ chức học sinh tham gia các trò chơi, tham quan

du lịch

Trò chơi là một hoạt động vừa có tính chất giải trí, thư giãn nhưng cũngđồng thời là một hoạt động giáo dục “ Học mà chơi, chơi mà học” Đây chính làmón ăn tinh thần mang lại nhiều bổ ích và không thể thiếu được trong cuộc sốngcủa mỗi con người nói chung, học sinh nói riêng Trò chơi giúp học sinh phát huytính sáng tạo, tính tích cực, chủ động và gây hứng thú cho học sinh; giúp học sinhtiếp nhận kiến thức, rèn luyện kĩ năng, phát triển năng lực một cách nhanh nhất Vàhơn thế còn trang bị cho các em có những tác phong nhanh nhẹn, tạo được bầukhông khí thân thiện, môi trường giao lưu cởi mở, tích cực giữa các học sinh vớinhau, giữa học sinh với các thầy cô giáo Một số hình thức trò chơi giáo viên cóthể tổ chức cho học sinh như: Hái hoa dân chủ, không gian văn học, rung chuông