Kinh nghiệm vận dụng phương pháp dạy học tích cực để phát huy năng lực, phẩm chất học sinh trong dạy học bộ môn giáo dục công dân lớp 6, ở trường trung học cơ sở xuân

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆMKINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐỂ PHÁT HUY NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT HỌC SINH TRONG DẠY HỌC BỘ MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 6, Ở TRƯỜNG THCS XUÂN THẮNG, TH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐỂ PHÁT HUY NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT HỌC SINH TRONG DẠY HỌC BỘ MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 6, Ở TRƯỜNG THCS XUÂN THẮNG, THƯỜNG XUÂN

Người thực hiện: Cầm Bá Công Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Xuân Thắng SKKN thuộc môn: Giáo dục công dân

THANH HÓA, NĂM 2021

6 2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2

7 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

8 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN 4

9 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6

10 2.4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động dạy học 20

1 Mở đầu

Hơn nữa, môn Giáo dục công dân là môn học quan trọng giúp học sinhhình thành và phát triển nhân cách, cảm xúc, tình cảm, niềm tin đạo đức Từ đó,các em tự hoàn thiện nhân cách, hướng tới cái chân - thiện - mĩ, trở thành ngườiphát triển toàn diện vừa có đức, vừa có tài “vừa hồng vừa chuyên sâu” Giáo dụccông dân cũng là kho tri thức vô giá, là hành trang để các em mang theo suốthành trình của mình ở hiện tại và trong tương lai Môn học giúp các em nhậnthức đúng đắn cái tốt, cái xấu, biết yêu thương, kính trọng, lễ phép, biết ơn mọingười Hơn thế nữa, các em còn được trang bị hệ thống các kiến thức pháp luật

cơ bản phù hợp với lứa tuổi để tạo nên những lớp trẻ có hiểu biết, có ý thức kỉluật và tôn trọng pháp luật, đào tạo thế hệ trẻ có ích cho gia đình, xã hội, xứngđáng là chủ nhân tương lai của đất nước

Năng lực, phẩm chất là hai thành phần chủ yếu cấu thành nhân cách conngười Sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi cá nhân chịu ảnh hưởngcủa bởi các yếu tố trong đó có yếu tố giáo dục là rất quan trọng

Vì vậy, trong năm học 2019-2020 tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài: Kinh nghiệm vận dụng phương pháp dạy học tích cực để phát huy năng lực, phẩm chất học sinh trong dạy học bộ môn Giáo dục công dân lớp 6, ở Trung học cơ sở Xuân Thắng, Thường Xuân.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Qua nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực trạng vai trò của việc sửdụng các phương pháp dạy học tích cực để từ đó đưa ra những giải pháp hợp línhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy học môn Giáo dục công dân ở trườngTrung học cơ sở Xuân Thắng

Nghiên cứu lý luận về các phương pháp dạy học vận dụng như thế nào trongmôn Giáo dục công dân Từ đó đề ra những giải pháp hiệu quả và cụ thể trong việc

áp dụng các phương pháp dạy học tích cực nhằm pháy huy năng lực, phẩm chấthọc sinh trong dạy học môn Giáo dục công dân ỏ trường Trung học cơ sở XuânThắng, Thường Xuân

Qua nghiên cứu đề tài này, tôi đã rút ra được những bài học kinh nghiệm

từ việc vận dụng linh hoạt, hiệu quả các phương pháp dạy học tích cực tronggiảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 6 ở trường Trung học cơ sở Xuân Thắng,Thường Xuân

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Những phương pháp dạy học tích cực từ đó rút ra những bài học kinhnghiệm trong việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực để phát huy nănglực, phẩm chất học sinh trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 6, ở TrườngTrung học cơ sở Xuân Thắng, Thường Xuân.

1.4 Phương pháp nghiện cứu.

Để hoàn thiện đề tài nghiên cứu này, tôi đã tiến hành các phương phápnghiên cứu sau:

- Sử dung phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết

- Sử dụng phương pháp thực nghiệm thông qua quá trình giảng dạy trên lớp

- Sử dụng phương pháp quan sát: quan sát học sinh trong quá trình tiếpthu kiến thức môn học

- Sử dụng phương pháp điều tra thực tế, thu thập thông tin

- Sử dụng phương pháp thống kê xử lí số liệu

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Luật giáo dục và các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và đào tạo đã xácđịnh: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện vềđạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhâncách con người Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa…” (Điều 23 Luật giáo dục) Vì thế,môn Giáo dục công dân trong nhà trường có ý nghĩa rất quan trọng trong sự hìnhthành và phát triển nhân cách học sinh

Tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29- NQ/TW khoá XI về đổi mới căn bản

toàn diện giáo dục và đào tạo của Đảng đã khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc” Cũng như các môn học khác, môn

Giáo dục công dân cần có sự đổi mới về phương pháp dạy học nhằm nâng caochất lượng dạy và học là một yêu cầu quan trọng và cần thiết Từ đó, việc vậndụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong dạy học Giáo dục côngdân đòi hỏi không thể thiếu, để nâng cao chất lượng dạy học, để khai thác tínhnăng động, sáng tạo, tính tự lập, tự chủ của học sinh đúng với yêu cầu của giáodục trong thời kì đổi mới “lấy người học làm trung tâm” Luôn tạo ra những giờhọc hay, sinh động, hiệu quả, lôi cuốn học sinh

Giáo dục công dân là môn học quan trọng trong chương trình Trong đó,môn Giáo dục công dân 6 trong trường Trung học cơ sở lại càng có tầm quantrọng hơn Bởi đây là môn học phát triển từ môn đạo đức ở Tiểu học, là nền tảng

để học sinh tiếp tục học bộ môn Giáo dục công dân 7,8,9 Nó cũng trang bị chohọc sinh những kiến thức cơ bản về các chuẩn mực đạo đức tốt đẹp (tiết kiệm, lễ

độ, biết ơn…), những chuẩn mực pháp luật (quyền của trẻ em, quyền bất khảxâm phạm về chỗ ở, thư tín, điện thoại, điện tín…) để học sinh có đủ điều kiệngiao tiếp, ứng xử đáp ứng yêu cầu của xã hội

Để đáp ứng đúng yêu cầu của bộ môn, đòi hỏi mỗi người thầy luôn làngười chiến sĩ tiên phong trên mặt trận giáo dục, luôn tích cực trong việc đổi

mới phương pháp dạy học; người thầy sẽ là người định hướng để giúp học sinh

tự chiếm lĩnh tri thức một cách chủ động, sáng tạo Bởi thế vai trò của thầy, côtrong mỗi giờ lên lớp vô cùng quan trọng

Để tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả giờ dạy theo yêu cầu đổi mớiphương pháp dạy học với định hướng “lấy học sinh làm trung tâm” giáo viêncần đa dạng hoá các phương pháp, kĩ thuật dạy học đảm bảo hiệu quả cao và họcsinh tích cực, chủ động trong học tập Vì vậy việc dạy đạo đức, pháp luật giáoviên không chỉ sử dụng phương pháp thuyết trình, đàm thoại truyền thống màcòn phải sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực để mang lại hiệuquả giáo dục cao

Dạy học hiện nay theo định hướng đến phát triển phẩm chất, năng lựcngười học, hướng tới các phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trách nhiệm vàcác năng lực giao tiếp, hợp tác, ngôn ngữ, sử dụng công nghệ thông tin…vì thế

là người giáo viên dạy môn Giáo dục công dân, tôi luôn trăn trở phải làm thếnào để giờ dạy học đạt hiệu quả cao nhất, làm thế nào để giáo dục đạo đức họcsinh tốt nhất đó là vấn đề đáng quan tâm

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Trong nhà trường nhiều năm qua, môn Giáo dục công dân thường bị coi làmôn phụ nên các giờ học diễn ra một cách đơn điệu, khô khan, giáo viên chủyếu sử dụng phương pháp thuyết trình Trong giờ, học sinh ít được hoạt động,các em học thụ động, giờ học nhạt nhẽo, nhàm chán Hơn nữa giáo viên dạy bộmôn Giáo dục công dân phần đông là dạy kiêm nhiệm nên họ ít quan tâm đếnviệc đầu tư cho bài giảng Do đó hiệu quả giờ dạy Giáo dục công dân chưa cao,dẫn đến việc hình thành những phẩm chất, năng lực cho các em chưa được trútrọng Chất lượng hằng năm của môn giáo dục công dân ở nhà trường còn thấp

Hiện nay môn Giáo dục công dân đã được quan tâm do tầm quan trọngcủa bộ môn nhưng qua quá trình giảng dạy và tìm hiểu thực tế, tôi nhận thấy:

2.2.1.Thuận lợi

- Về phía giáo viên:

+ Trong các nhà trường đã có giáo viên được đào tạo chuyên về bộ mônGiáo dục công đân và trong sinh hoạt chuyên môn ở tổ có sự góp ý của đồngnghiệp Bởi thế việc giảng dạy phân môn này cũng thuận lợi

+ Hằng năm, giáo viên đều đươc sự quan tâm của Bộ giáo dục, Phònggiáo dục và Đào tạo huyện đã tổ chức thường xuyên các đợt tập huấn về chuyênmôn như tập huấn về phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực, về cách ra đề kiểmtra và đánh giá học sinh… nên cũng giúp giáo viên không còn bỡ ngỡ, lúng túngtrong giảng dạy

+ Nhà trường cũng được trang bị phương tiện, đồ dùng dạy học, tranhảnh, ti vi, sách giáo khoa, sách giáo viên đầy đủ để phục vụ cho việc giảng dạyngày càng tốt hơn

- Về phía học sinh:

+ Học sinh ngoan, một số em yêu thích môn học, tích cực tham gia cáchoạt động học tập

+ Trong quá trình học các em đã có sự hứng thú, chăm chỉ học tập.

+ Các em cũng hoàn thành bài tập và nhiệm vụ giáo viên giao cho

2.2.2 Hạn chế.

- Về phía giáo viên:

+ Một số giáo viên còn xem nhẹ môn học, không đầu tư nhiều nên giờ dạyGiáo dục công dân chưa đạt hiệu quả cao, chưa đáp ứng được yêu cầu, mục tiêu

mà bộ môn đề ra

+ Mỗi giờ lên lớp giáo viên chủ yếu truyền thụ kiến thức là chính chứ chưachú trọng đến rèn kĩ năng trình bày, kĩ năng xử lí tình huống cho các em Thầy(cô) dạy hết kiến thức sách giáo khoa, yêu cầu học sinh làm bài tập là xong Đôikhi chưa hết tiết học đã cho các em ngồi nói chuyện hoặc làm việc khác, chưa có

sự liên hệ, mở rộng sâu với những kiến thức thực tiễn Trong các giờ học, thầyhoạt động là chính Giáo viên lên lớp giảng từ đầu giờ đến cuối giờ, học sinh chỉngồi nghe, ghi chép, ít được trình bày quan điểm, ý kiến cá nhân

+ Giáo viên chưa quan tâm đến việc sử dụng phương tiện, đồ dùng dạyhọc Thầy (cô) lên lớp còn dạy chay, giờ học có tranh ảnh không cần khai thác,máy chiếu ít sử dụng, chỉ sử dụng đơn thuần sách giáo khoa mà thôi

+ Giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp dạy học cũ, truyền thống nhưthuyết trình, vấn đáp nên việc truyền thụ kiến thức còn thụ động: thầy đọc - tròchép, thầy nói - trò ngồi nghe, dạy qua loa đại khái, ít đổi mới phương pháp Vìthế giờ dạy học đơn điệu, tẻ nhạt

+ Vì xem nhẹ môn Giáo dục công dân nên nhà trường thường phân côngdạy kiêm nhiệm Với quan niệm đây là môn phụ, môn học dễ nên ai dạy cũngđược có năm giáo viên môn Văn, Sử, Địa cũng được phân công dạy Do dạy tráichuyên môn nên giáo viên dạy chưa đúng đặc trưng bộ môn

- Trong các giờ học, các em thụ động tiếp thu kiến thức Nhiều em cònnhút nhát, rụt rè, chưa có kĩ năng trình bày trước tập thể, khả năng xử lí, giảiquyết tình huống còn chậm, chưa hiệu quả Học sinh thiếu năng động, ít sáng tạotrong học tập Các em thiếu kĩ năng trong giao tiếp, cư xử với thầy cô, bạn bè vàvới mọi người chưa đúng chuẩn mực đạo đức, pháp luật đã học

Vì vậy, trước khi áp dụng Sáng kiến kinh nghiệm tôi đã tiến hành mộtcuộc điều tra, khảo sát về mức độ hứng thú học tập và chất lượng của các emhọc sinh trong nhà trường và thu được kết quả như sau:

Bảng số liệu về thực trạng trước khi áp dụng kinh nghiêm

Bảng 1

2.3 Những kinh nghiệm đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

Dựa vào những kinh nghiệm giảng dạy của bản thân, tôi xin mạnh dạnđưa ra một số kinh nghiệm trong việc vận dụng phương pháp dạy học tích cựcnhằm nâng cao hiệu quả môn Giáo dục công dân lớp 6, ở Trường Trung học cơ

sở Xuân Thắng, Thường Xuân như sau:

2.3.1 Kinh nghiệm vận dụng phương pháp “Gợi mở vấn đáp”

Phương pháp dạy học gợi mở - vấn đáp là quá trình tương tác giữa giáoviên và học sinh, được thực hiện thông qua hệ thống câu hỏi và câu trả lời tươngứng về một chủ đề nhất định được giáo viên đặt ra Qua việc trả lời hệ thống câuhỏi dẫn dắt của giáo viên, học sinh thể hiện được suy nghĩ, ý tưởng của mình, từ

đó khám phá và lĩnh hội được đối tượng học tập

Vấn đáp là cách thức tốt để kích thích tư duy độc lập của học sinh Gợi

mở vấn đáp giúp lôi cuốn học sinh tham gia vào bài học, làm cho không khí lớphọc sôi nổi, sinh động, kích thích hứng thú học tập và lòng tự tin của học sinh,rèn luyện cho học sinh năng lực diễn đạt sự hiểu biết của mình và hiểu ý diễnđạt của người khác Giúp giáo viên thu nhận tức thời nhiều thông tin phản hồi từphía người học, duy trì sự chú ý của học sinh, giúp kiểm soát hành vi của họcsinh và quản lí lớp học

Cách thức thực hiện:

Bước 1: Xác định mục tiêu bài học và đối tượng dạy học, xác định cácđơn vị kiến thức kĩ năng cơ bản trong bài học và tìm cách diễn đạt các nội dungnày dưới dạng câu hỏi gợi ý, dẫn dắt học sinh

Bước 2: Dự kiến nội dung các câu hỏi, hình thức hỏi, thời điểm đặt câuhỏi (đặt câu hỏi ở chỗ nào?), trình tự của các câu hỏi (câu hỏi trước phải làm nềncho các câu hỏi tiếp sau hoặc định hướng suy nghĩ để học sinh giải quyết vấnđề) Dự kiến nội dung các câu trả lời của học sinh, trong đó dự kiến những "lỗhổng" về mặt kiến thức cũng như những khó khăn, sai lầm phổ biến mà học sinhthường mắc phải Dự kiến các câu nhận xét hoặc trả lời của giáo viên đối vớihọc sinh

Bước 3: Dự kiến những câu hỏi phụ để tùy tình hình từng đối tượng cụ thể

mà tiếp tục gợi ý, dẫn dắt học sinh

Bước 4: Giáo viên sử dụng hệ thống câu hỏi dự kiến (phù hợp với trình độnhận thức của từng loại đối tượng học sinh) trong tiến trình bài dạy và chú ý thuthập thông tin phản hồi từ phía học sinh

Lưu ý khi sử dụng phương pháp vấn đáp - gợi mở.

Câu hỏi phải có hệ thống, nội dung chính xác, rõ ràng, sát với mục đích, yêucầu của bài học, không làm cho người học có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau.Câu hỏi phải sát với từng loại đối tượng học sinh, nghĩa là phải có nhiều câu hỏi

ở các mức độ khác nhau, không quá dễ và cũng không quá khó

Bênh cạnh những câu hỏi chính, cần chuẩn bị những câu hỏi phụ (trên cơ

sở dự kiến các câu trả lời của học sinh, trong đó có thể có những câu trả lời sai)

để tùy tình hình thực tế mà gợi ý, dẫn dắt tiếp

Nên chú ý đặt các câu hỏi mở để học sinh đưa ra nhiều phương án trả lời

và phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh

Ví dụ: Dạy bài “Siêng năng, kiên trì” (Giáo dục công dân 6), ở phần I.Đặt vấn đề, giáo viên chuẩn bị hệ thống câu hỏi sau:

1 Bác Hồ đã học những ngoại ngữ nào?

2 Khi học ngoại ngữ, Bác đã gặp những khó khăn gì?

3 Bác đã khắc phục những khó khăn đó như thế nào để học thành công?

4 Qua đó, em học tập được đức tính nào của Bác?

2.3.2 Kinh nghiệm vận dụng phương pháp “Dạy học trực quan”

Thông qua sự trình bày của giáo viên mà học sinh không chỉ lĩnh hội dễdàng tri thức mà còn giúp họ học tập được những thao tác mẫu của giáo viên từ

- Có phương pháp thích hợp đối với việc sử dụng mỗi loại đồ dùng trực quan

- Phải đảm bảo được sự quan sát đầy đủ đồ dùng trực quan của học simh

- Tùy theo yêu cầu của bài học và loại hình đồ dùng trực quan mà có cáccách sử dụng khác nhau Trong khi giảng cần xác định đúng thời điểm sử dụng

đồ dùng trực quan

- Cần chuẩn bị câu hỏi hoặc hệ thống câu hỏi dẫn dắt hs quan sát và tựkhai thác kiến thức

Ví dụ: Dạy bài “Sống chan hòa vớ mọi người”, Giáo viên chiếu 1 đoạn

video về Bác Hồ và đặt câu hỏi: Sau khi xem video, em thấy Bác Hồ có lối sốngnhư thế nào?

Hình ảnh Bác Hồ sống chan hòa với mọi người.

2.3.3 Kinh nghiệm vận dụng phương pháp “Trò chơi”.

Phương pháp trò chơi là phương pháp tổ chức cho học sinh tìm hiểu mộtvấn đề hay thể nghiệm những hành động, những việc làm thông qua một trò chơinào đó để học hinh thực hành Học sinh tham gia trò chơi mang lại khả năng độclập, tự chủ, rèn năng lực tự học, năng lực giao tiếp, hợp tác cho các em

Phương pháp này sẽ tạo hứng thú, sự sôi nổi, không khí vui vẻ cho giờ học.Cách thức thực hiện:

- Giáo viên phổ biến tên trò chơi, nội dung và luật chơi cho học sinh nắm được

- Giáo viên cho học sinh chơi thử (nếu cần thiết)

- Học sinh tiến hành chơi

- Giáo viên đánh giá sau trò chơi

- Giáo viên cho học sinh trao đổi và nêu ý nghĩa giáo dục của trò chơi.Lưu ý khi sử dụng phương pháp trò chơi

- Giáo viên sử dụng phương pháp này linh hoạt trong các bước tổ chức lênlớp nhưng được thực hiện chủ yếu ở các hoạt động khởi động, hoạt động hìnhthành kiến thức mới, hoạt động luyện tập và vận dụng

- Với phương pháp trò chơi, giáo viên vận dụng linh hoạt nhiều trò chơitrong giờ dạy như trò chơi: ô chữ, đuổi hình bắt chữ, tiếp sức, rung chuông vàng,hái hoa dân chủ, ai nhanh hơn Các trò chơi đều có thể sử dụng trong tất cả cácgiờ dạy học Giáo dục công dân sẽ tạo sự lôi cuốn, hấp dẫn và tạo sự vui vẻ, tạotâm thế tốt để các em tự lĩnh hội kiến thức dễ dàng “Học mà chơi, chơi mà học

- Giáo viên cần quan sát kĩ các em khi tham gia chơi để kịp thời chỉnhsửa, động viên khích lệ chính xác mới phát huy được hiệu quả của trò chơi.Khuyến khích tất cả học sinh cùng tham gia

Ví dụ: Khi dạy bài Lễ độ (Giáo dục công dân 6), giáo viên tổ chức cho

học sinh chơi trò chơi “Ai nhanh hơn”

- Câu hỏi: Em hãy tìm những hành vi thể hiện lễ độ?

Tiến hành:

- Giáo viên chia lớp thành 2 đội (mỗi đội 5 em), thời gian chơi 3 phút

- Yêu cầu lần lượt từng học sinh của mỗi đội lên tìm hành vi biểu hiệnđức tính lễ độ, bạn lên sau không được viết lại hành vi của bạn lên trước (viết sailỗi chính tả không tính) Đội nào tìm được nhiều hành vi đội đó sẽ chiến thắng

- Giáo viên tổng kết trò chơi và tìm ra đội chiến thắng

- Giáo viên khuyến khích, động viên và khen thưởng học sinh sau trò chơi

- Qua trò chơi, học sinh hiểu rõ hơn về đức tính lễ độ, tăng thêm kiến thứccho bài học; giáo dục tinh thần đồng đội, ý thức tổ chức kỉ luật và ý nghĩa giáodục qua các hành vi mà các em vừa tìm được

2.3.4 Kinh nghiệm vận dụng phương pháp “Dạy học nhóm”

Dạy học nhóm nếu được tổ chức tốt sẽ phát huy được tính tích cực, tínhtrách nhiệm; phát triển năng lực cộng tác làm việc và năng lực giao tiếp, ngônngữ, trình bày của học sinh

Cách thức thực hiện:

- Giáo viên xác định chủ đề, giao nhiệm vụ và chia nhóm

- Quy định thời gian làm việc nhóm, các nhóm cử nhóm trưởng điềukhiển, thư kí ghi câu trả lời của nhóm

- Học sinh các nhóm làm việc

- Đại diện học sinh từng nhóm báo cáo kết quả

- Học sinh các nhóm khác đánh giá kết quả của nhóm bạn

- Giáo viên đánh giá, nhận xét kết quả làm việc của từng nhóm

Lưu ý khi sử dụng phương pháp dạy học nhóm

- Giáo viên cần chia nhóm phù hợp (có nhiều cách chia nhóm: theo số thứ

tự, tháng sinh, ngẫu nhiên ), số lượng đồng đều, xen kẽ các học sinh có lực giỏivới học sinh trung bình, yếu, kém

- Câu hỏi thảo luận rõ ràng, có vấn đề cần huy động nhiều học sinh giải quyết

- Kê xếp bàn ghế hợp lí cho nhóm hoạt động

- Giáo viên nên vận dụng phương pháp dạy học nhóm trong các giờ học phùhợp với kiến thức bài học, đặc biệt là những đơn vị kiến thức khó, những vấn đềcần giải quyết cần huy động ý kiến đóng góp của một nhóm nhỏ học sinh

- Phương pháp thảo luận nhóm được sử dụng trong các hoạt động lên lớpnhư: khởi động, hình thành kiến thức mới, luyện tâp, vận dụng

Ví dụ: Khi dạy bài 1 “Tự chăm sóc, rèn luyện thân thể” - Giáo dục côngdân 6, tôi sử dụng phương pháp thảo luận nhóm ngay ở phần 1: Tìm hiểu truyệnđọc “Mùa hè kì diệu” Sau khi học sinh tìm được điều kì diệu đến với Minhtrong mùa hè, từ một cậu bé thấp nhất trong lớp thì chỉ sau một mùa hè Minhcao hẳn lên, chân tay rắn chắc, dáng đi nhanh nhẹn, khỏe khoắn hơn trước Sau

đó, tôi tổ chức cho học sinh tiến hành thảo luận nhóm để tìm hiểu vì sao Minhlại có sự thay đổi kì diệu đó

Tiến hành:

- Giáo viên chia lớp thành 6 nhóm (Mỗi nhóm 5 em): (Thời gian 5 phút)

- Giáo viên giao nhiệm vụ, yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi: Vì sao Minh

có được điều kì diệu đó?

- Học sinh thảo luận và nêu được: Minh có sức khỏe, cao lớn là nhờ sựchăm chỉ luyện tập thể dục thể thao (Không quản ngại khó khăn, nhà xa nhưngchiều nào Minh cũng đi bơi, rồi gặp những khó khăn khi bơi như nước vào mũi,vào tai nhưng em cũng không từ bỏ)

- Đại diện học sinh một nhóm lên trình bày kết quả trên giấy Ao

- Học sinh nhóm khác nhận xét, bổ sung

- Giáo viên nhận xét, chốt kiến thức, đánh giá kết quả thảo luận của từngnhóm

Hình ảnh học sinh đang hoạt động nhóm

2.3.5 Kinh nghiệm vận dung phương pháp “Đóng vai”

Bản chất, vai trò của phương pháp đóng vai

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành, “làm thử” một

số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định Đây là phương pháp nhằmgiúp học sinh suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sựviệc cụ thể mà các em vừa thực hiện hoặc quan sát được Việc “diễn” khôngphải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sauphần diễn ấy

Học sinh được vận dụng lí thuyết vào thực hành, các em thích thú, yêumôn học Tạo không khí sôi nổi cho giờ học Hình thành cho học sinh những kĩnăng tư duy, sáng tạo, giao tiếp

Cách thức thực hiện:

- Giáo viên nêu chủ đề, tình huống cần đóng vai

- Giáo viên chia nhóm và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm

- Giáo viên quy định rõ thời gian chuẩn bị, đóng vai, lên diễn

- Các nhóm thảo luận phân vai, đóng vai “diễn thử trước nhóm”

- Học sinh các nhóm lên diễn tình huống đã đóng vai

- Học sinh nhóm khác nhận xét về cách ứng xử và khả năng diễn xuất của các bạn

- Cho học sinh rút ra bài học từ cách ứng xử từ các vai diễn

- Giáo viên nhận xét, kết luận, định hướng cho học sinh về cách ứng xử tíchcực trong cuộc sống, tuyên dương , khen thưởng (nếu có) với học sinh diễn tốt.

Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp đóng vai:

- Giáo viên có thể sử dụng phương pháp đóng vai trong các hoạt độngkhởi động, hoạt động hình thành kiến thức mới, luyện tập, vận dụng tùy vào bàihọc cụ thể Đặc biệt phương pháp đóng vai được sử dụng nhiều trong các tìnhhuống thực tiễn được đưa ra trong phần bài tập hoặc những tình huống do giáoviên đưa ra phù hợp với nội dung bài học

- Tình huống đóng vai phải phù hợp với chủ đề bài học, phù hợp với lứatuổi, trình độ học sinh và điều kiện, hoàn cảnh lớp học

- Tình huống không nên quá dài và phức tạp, vượt quá thời gian cho phép.Tình huống phải có nhiều cách giải quyết để học sinh tự tìm cách ứng xử phùhợp, không cho trước “ kịch bản”, lời thoại

- Mỗi tình huống có thể phân công một hoặc nhiều nhóm cùng đóng vai

- Cần quy định rõ thời gian thảo luận và đóng vai của các nhóm

- Trong khi học sinh thảo luận và chuẩn bị đóng vai, giáo viên nên đi đếntừng nhóm lắng nghe và gợi ý, giúp đỡ học sinh khi cần thiết

- Các vai diễn nên để học sinh xung phong hoặc tự phân công nhau đảm nhận

- Nên khích lệ cả những học sinh nhút nhát cùng tham gia

- Nên có hoá trang và đạo cụ đơn giản để tăng tính hấp dẫn của tiểu phẩmđóng vai

Ví dụ: Dạy bài 18 “Quyền được đảm bảo an toàn, bí mật thư tín, điệnthoại điện tín” (Giáo dục công dân 6) Sau khi tìm hiểu xong nội dung bài học,giáo viên cho học sinh đóng vai theo tình huống sau: Mai nhờ Hà gửi trả quyểnsách cho Lan Trong khi đang đưa sách cho Lan, hai bạn phát hiện có một bứcthư của bố Mai viết cho bạn ấy kẹp trong quyển sách Hà đã rủ Lan giở ra xem

vì bức thư đã bóc và chắc nội dung bức thư cũng không có gì quan trọng

Hỏi: Nếu em là Lan trong tình huống này, em sẽ làm gì?

Tiến hành:

- Giáo viên chia nhóm, giao nhiệm vụ: đóng vai thể hiện tình huống trên

và nêu rõ cách xử lí tình huống đó

- Học sinh các nhóm thảo luận, phân vai diễn

- Hết thời gian, các nhóm lên diễn

- Học sinh nhóm khác nhận xét, bổ sung

- Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả của từng nhóm, khen ngợi học sinh

- Giáo viên định hướng học sinh rút ra bài học giáo dục từ tình huống: cầnđảm bảo bảo bí mật thư tín, điện thoại, điện tín Không được xem thư, điện khichưa có sự đồng ý của người chủ bức thư, bức điện đó

2.3.6 Kinh nghiệm vận dụng phương pháp “Nghiên cứu trường hợp điển hình”

Bản chất, vai trò của phương pháp “Nghiên cứu trường hợp điển hình”

- Là phương pháp sử dụng một câu chuyện có thật hoặc được viết dựa trênnhững trường hợp thường xảy ra trong cuộc sống thực tiễn để minh chứng cho