Việt Nam đang chịu ảnhhưởng từ nhiều mặt của Biến đổi khí hậu, thiên tai, bão lụt, hạn hán diễn ra dồndập hơn trước… Tình trạng ô nhiễm môi trường dẫn đến biến đổi khí hậu xảy ra do nhiề
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
Đơn vị công tác: Trường THCS Cẩm Long
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Công nghệ
THANH HOÁ NĂM 2021
Trang 22.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
20
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài:
Môi trường sống của chúng ta đang bị ô nhiễm nghiêm trọng Ô nhiễm môitrường, Biến đổi khí hậu đang là thảm họa thiên nhiên hiện nay, đây là vấn đềtoàn cầu Trong năm 2018 và sau cơn bão số 3/2019, từ thực tế và tìm hiểu quacác phương tiện thông tin đại chúng, chúng ta thấy lũ lụt, sóng thần, hạn hán,núi lở, băng tan, hiệu ứng nhà kính… ngày càng xuất hiện nhiều hơn Điển hìnhnhư cơn bão số 3 vào những ngày đầu tháng 8/2019, sau khi đổ bộ đất liền đãgây mưa lớn tại tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn, Hà Nội, Bắc Giang, Hưng Yên , HàNam, Thanh Hóa, đặc biệt cục bộ tại xã Tam Chung (huyện Mường Lát) lượngmưa 328 mm, xã Na Mèo (huyện Quan Sơn) lượng mưa 332 mm gây thiệt hạinặng nề về người và tài sản Năm 2020, chúng ta trải qua đợt lũ lịch sử ở Miền
trung với hiện tượng "Lũ chồng lũ" , từ đêm ngày 06, rạng sáng ngày 07 tháng
10 năm 2020 đến đầu tháng 12 năm 2020, tập trung chủ yếu ở các tỉnh Nghệ
An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế của Bắc Trung Bộ, mộtphần Nam Trung Bộ gồm Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, PhúYên và Bắc Tây Nguyên với các sự biến: Sạt lở Rào Trăng 3, 4, A Lin B2, Trạm67; Sạt lở xã Hướng Phùng, Đoàn 337, Sạt lở Nam Trà My, Phước Sơn, QuảngNam Làm cho 249 người chết và mất tích, giao thông bị chia cắt, cơ sở hạ tầngsụp đổ, thiệt hại về kinh tế ước tính 30.025 tỷ đồng Việt Nam đang chịu ảnhhưởng từ nhiều mặt của Biến đổi khí hậu, thiên tai, bão lụt, hạn hán diễn ra dồndập hơn trước… Tình trạng ô nhiễm môi trường dẫn đến biến đổi khí hậu xảy ra
do nhiều nguyên nhân như nạn chặt phá rừng, do khói, bụi, khí thải từ các nhàmáy, công trình, giao thông, rác thải sinh hoạt… Mà đặc biệt là từ ý thức, thái
độ thờ ơ của mọi người đối với môi trường và khí hậu Trước thực trạng trên xãhội cần phải có thêm nhiều biện pháp hơn nữa để kêu gọi mọi người hãy bảo vệrừng, bảo vệ lá phổi của nhân loại, bảo vệ môi trường sống của chính mình; kể
từ các em học sinh còn ngồi trên ghế nhà trường đến tất cả mọi người dân, cùngchung tay bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường, bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta.Mục tiêu của giáo dục trong giai đoạn hiện nay là giáo dục đào tạo conngười phát triển toàn diện cả về tri thức, nhân cách và nghề nghiệp Học sinhkhông chỉ nắm được kiến thức lý thuyết trong sách vở hoặc những kĩ năng nghềnghiệp nhất định; mà còn phải có nhân cách, phẩm chất tốt, có trách nhiệm vớibản thân, gia đình và môi trường xung quanh Học sinh phải biết vận dụng kiếnthức kĩ năng được học vào phục vụ cho cuộc sống, biết tìm hiểu, nhận biết, pháthiện và ứng phó với những vấn đề nảy sinh trong cuộc sống Vì vậy trong quátrình giảng dạy, giáo viên không chỉ dạy cho học sinh những kiến thức cơ bản
mà còn phải thường xuyên cập nhật, tìm hiểu, vận dụng, liên hệ thực tế, nhữngvấn đề mang tính chất thời sự, cấp thiết trong thực tại cuộc sống vào quá trìnhgiảng dạy
Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy tôi luôn tìm hiểu, nghiên cứu đểđưa các nội dung về Bảo vệ môi trường chống Biến đổi khí hậu vào giảng dạy
và giáo dục, nhằm tạo được sự hứng thú học tập của học sinh, nâng cao chấtlượng giảng dạy, đồng thời giáo dục các em nâng cao ý thức bảo vệ môi trường,góp phần chống biến đổi khí hậu- Đây là vấn đề toàn cầu và cần thực hiện trong
Trang 4thời gian lâu dài Vì vậy tôi đã lựa chọn và thực hiện dự án: Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu thông qua phần " Lâm nghiệp" , môn công nghệ lớp 7
Trường THCS Cẩm Long là 1 trường vùng sâu vùng xa của huyện CẩmThủy, với đặc trưng là 1 huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa, nên diện tích đấtrừng là chủ yếu Trong tổng diện tích 11.129,48 km2 của tỉnh thì địa hình núi,trung du chiếm 73,3%, Diện tích đất lâm nghiệp huyện Cẩm Thuỷ gồm: Đấtrừng sản xuất: 10.684,03 ha, Đất rừng phòng hộ: 10.863,12 ha Xã Cẩm Long cótổng diện tích là 30,80 km², trong đó có khoảng 1219,68 hecta là đất đồi, trồngcác cây chủ yếu là sắn, keo, cao su, luồng, lát Diện tích đất rừng chiếm chủyếu, tuy nhiên việc phát triển rừng chưa được người dân quan tâm chú trọng Vìvậy việc giáo dục cho học sinh nhận thức được vai trò của rừng lại càng cầnthiết, không những để bảo vệ môi trường mà còn để phát triển thế mạnh kinh tế
ở địa phương
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu cho mọingười, Một trong những giải pháp hàng đầu, đó là: Thường xuyên giáo dục,tuyên truyền, xây dựng thói quen, nếp sống và các phong trào quần chúng, bảo
vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu Việc giáo dục Bảo vệ môi trường, chốngBĐKH ở nhà trường là một quá trình nhận thức giúp các em hiểu biết về thiênnhiên và môi trường, từ đó giáo dục cho các em ý thức quan tâm thường xuyênđến môi trường, dần dần hình thành ở các em lòng yêu thích tôn trọng thiênnhiên, bảo vệ môi trường sống, phong cảnh đẹp, các di tích văn hoá lịch sử củađất nước Hình thành niềm đam mê môn học, hăng say tìm tòi khám phá địnhhướng tìm ra lời giải cho bài toán Biến đổi khí hậu trong tương lai
Dự án này với mục tiêu giúp học sinh:
- Hiểu biết bản chất của các vấn đề môi trường: Tính phức tạp, quan hệnhiều mặt, nhiều chiều, tính hữu hạn của tài nguyên thiên nhiên và khả năngchịu ảnh hưởng của môi trường đối với các yếu tố liên quan; quan hệ chặt chẽgiữa môi trường và phát triển, giữa môi trường Địa phương, vùng, quốc gia vớimôi trường khu vực và toàn cầu
- Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề môi trường nhưmột nguồn lực để sinh sống, lao động và phát triển của mỗi cá nhân, cộng đồng,quốc gia và quốc tế Từ đó có thái độ, cách ứng xử đúng đắn trước các vấn đề vềmôi trường, xây dựng quan niệm đúng về ý thức trách nhiệm, về giá trị nhâncách để dần hình thành các kĩ năng thu thập số liệu và phát triển sự đánh giáthẩm mỹ
- Có tri thức, kĩ năng, phương pháp hành động để nâng cao năng lực lựachọn phong cách sống, thích hợp với việc sử dụng hợp lí và khôn ngoan cácnguồn tài nguyên thiên nhiên; có thể tham gia có hiệu quả vào việc phòng ngừa
và giải quyết các vấn đề môi trường cụ thể nơi sinh sống và làm việc
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của dự án này là môi trường, các yếu tố ảnh hưởngđến môi trường, nguyên nhân và hậu quả của ô nghiễm môi trường và đề ra giải
Trang 5pháp bảo vệ làm giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong phạm vi môn công nghệlớp 7 phần: Lâm nghiệp.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- PP nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: tìm hiểu các yếu tố lí thuyết vềmôi trường
- PP điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: tìm hiểu các yếu tố tácđộng, nguyên nhân và hậu quả của ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu Khảosát thực tế về tình hình rừng của quốc gia nói chung và địa phương nói riêng
- PP thống kê, xử lý số liệu: khảo sát thống kê, so sánh các số liệu về môitrường hiện nay, về tình hình, thực trạng của rừng và trồng rừng
1.5 Những điểm mới của SKKN
Kế thừa tính hiệu quả của đề tài: ''Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu thông qua bài: Vai trò của rừng và nhiệm vụ của trồng rừng ', môn công nghệ lớp 7 năm học 2018-2019; năm học 2020-2021 tôi đã
mở rộng phạm vi của đề tài là: "Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu thông qua phần Lâm nghiệp ', môn công nghệ lớp 7 Đề tài này gồm
các giải pháp áp dụng cho toàn bộ phần Lâm nghiệp trong chương trình mônhọc, chứ không chỉ thực hiện trong một bài như đề tài cũ của bản thân tôi
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
“Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanhcon người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của conngười và sinh vật”(Điều 3, luật bảo vệ môi trường năm 2005) Môi trường làkhông gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi chứa đựng các nguồn tàinguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất, là nơi chứa đựng và phân hủy cácchất thải do con người tạo ra trong đời sống và trong hoạt động sản xuất (Tàiliệu "Giáo dục bảo vệ môi trường trong môn công nghệ") 1
Môi trường có vai trò cực kì quan trọng đối với đời sống con người Đókhông chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển mà còn là nơi lao động và nghỉngơi, hưởng thụ và trau dồi những nét đẹp văn hóa thẩm mỹ Tuy nhiên sự pháttriển nhanh về kinh tế - Xã hội, sự bùng nổ dân số và chiến tranh đã làm chotình hình môi trường thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng hiện nay đang bị
ô nhiễm nghiêm trọng Đây là một vấn đề nóng bỏng, gây bức xúc trong dư luận
xã hội hiện nay, ô nhiễm môi trường không chỉ liên quan đến sự thay đổi của tựnhiên mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ xã hội cũng như chất lượng cuộc sống củaloài người, đe doạ trực tiếp sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững, sự tồn tại,phát triển của các thế hệ hiện tại và tương lai
Ô nhiễm môi trường dẫn đến biến đổi khí hậu làm ảnh hưởng đến các hệsinh thái trên trái đất và tác động trực tiếp đời sống hàng ngày của con người
như: mất cân bằng hệ sinh thái, mất đa dạng sinh học, thiên tai lũ lụt, sóng thần,
hạn hán, núi lở, băng tan, mực nước biển đang dâng lên, hiệu ứng nhà kính, tầngozon bị phá hủy, nhiệt độ trái đất tăng lên…ảnh hưởng đến đời sống con người,
sự phát triển của nền kinh tế và xã hội
Những biến đổi khí hậu tại Việt Nam:
+ Nhiệt độ trung bình năm tăng khoảng 0,30C
Trang 6+ Xu thế biến đổi của lượng mưa trên phần lãnh thổ Việt Nam, lượng mưagiảm đi trong tháng 7, 8 và tăng lên trong các tháng 9, 10, 11, hiện tượng mưaphùn giảm đi rõ rệt ở Bắc và Bắc Trung Bộ
+ Mực nước biển dâng lên trung bình 0,435 cm đến 0,635 cm năm 2
Trước những thực trạng trên, bảo vệ môi hiện nay là một trong nhiều mốiquan tâm mang tính chất toàn cầu Ở nước ta bảo vệ môi trường cũng đang làmột vấn đề được quan tâm sâu sắc, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều nghịđịnh, nghị quyết về bảo vệ môi trường như: nghị quyết số 41/NQ-TƯ ngày15/11/2004 của bộ chính trị về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trongthời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Quyết định số1363/QĐ-TTg ngày 17/10/2001 của Thủ Tướng Chính phủ về việc phê duyệt đềán: "Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân"; vàquyết định số 256/2003/QĐ- TTg ngày 02/12/2003 của Thủ Tướng Chính phủ
về phê duyệt chiến lược Bảo Vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và địnhdướng đến 2020, Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI,
kỳ họp thứ 8, đã ban hành Luật bảo vệ môi trường ngày 29/11/2005 và Luật cóhiệu lực ngày 1/7/2006
Ngày 06/8/2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định2262/QĐ-BGDĐT về việc phê duyệt Danh mục nhiệm vụ giáo dục bảo vệ môitrường của Bộ Giáo dục và Đào tạo để đưa ra tuyển chọn thực hiện từ năm 2021.Trong đó, nhóm nhiệm vụ lớn (tài liệu, tập huấn, mô hình, tuyên truyền về cùng
1 chủ đề) gồm: Xây dựng và phát triển giáo dục du lịch xanh các cơ sở giáo dụcđại học có đào tạo về du lịch; Xây dựng và phát triển “Trường đại học xanh” ởViệt Nam; Giáo dục bảo vệ động vật hoang dã trong trường phổ thông khu vựcmiền Trung – Tây Nguyên; Xây dựng và phổ biến giáo dục pháp luật bảo vệ môitrường trong các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam Bên cạnh đó, nhóm nhiệm
vụ xây dựng và phát triển phương thức tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá cácbiện pháp thúc đẩy hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong các cơ sở giáodục gồm: Xây dựng cổng tài liệu số về bảo vệ môi trường của Bộ Giáo dục vàĐào tạo; Xây dựng quy trình hướng dẫn đánh giá hiệu quả hoạt động giáo dụcmôi trường trong nhà trường phổ thông…
Như vậy, việc Giáo dục bảo vệ môi trường cần phải được tiến hành giáodục sâu rộng ngay từ trong các trường phổ thông tới hệ thống các trường Đạihọc, từ những người làm việc sinh hoạt thường ngày trong cộng đồng tới nhữngngười làm công tác chỉ đạo, quản lý, nhà chiến lược kinh tế xã hội
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Vấn đề môi trường sống của con người trên trái đất đã và đang bị ô nhiễm
là một vấn đề cấp bách đối với bất kì quốc gia nào Vì nó gây ra những hiệntượng biến đổi khí hậu dẫn đến những thảm hoạ thiên tai khủng khiếp Ô nhiễmmôi trường bao gồm: Ô nhiễm nguồn không khí, Ô nhiễm nguồn nước, Ô nhiễmnguồn đất Ô nhiễm môi trường có nhiều tác hại, ảnh hưởng trực tiếp tới sứckhỏe và đời sống của con người như gây ra các bệnh cho con người; gây ra thiêntai, bão, lũ; làm xa mạc hóa đất đai vùng ven biển, hiện tượng nước biển dâng cóthể nhấn chìm một số vùng ven biển, hiện tượng sâm nhập mặn ảnh hưởng lớnđến sản xuất và đời sống
Trang 7Có nhiều nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường Nguyên nhân chính là
do ý thức của con người không tôn trọng luật pháp bảo vệ môi trường Tìnhtrạng chặt phá rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, diện tích bao phủ bị giảmnghiêm trọng
Rừng bị tàn phá
Phá rừng, mất môi trường sống rừng hoang dã do hoạt động của con người,
đã trở thành một vấn đề toàn cầu khi nhu cầu về gỗ tăng lên Hậu quả của việcphá rừng đang gây ra nhiều vấn đề như xói mòn đất, gián đoạn chu trình nước,khí thải nhà kính và tổn thất đa dạng sinh học Những tác hại của việc phá rừngkhông chỉ ảnh hưởng đến động vật hoang dã, thực vật mà ảnh hưởng đến chínhsức khỏe và cuộc sống của con người
Môn Công nghệ lớp 7 phần Lâm nghiệp chỉ giới thiệu với các em nhữngkiến thức cơ bản về vai trò của rừng, kĩ thuật trồng và chăm sóc cây rừng; HS cóhiểu biết ban đầu về vai trò của rừng Nhưng chưa hiểu bản chất và chưa khắcsâu được vai trò của rừng đối với môi trường, chưa có những dẫn chứng cụ thể,chưa nêu bật được hậu quả của việc khai thác, tàn phá rừng, chưa nêu được ảnhhưởng của rừng đối với môi trường và khí hậu trong tình trạng hiện nay Chưa
có các giải pháp thúc đẩy học sinh hành động để bảo vệ môi trường và khí hậuthông qua vai trò của rừng, trồng và bảo vệ rừng Thực tế là sau khi học sinh họcxong nội dung môn học mới chỉ có được những kiến thức cơ bản về môn học vànội dung được đề cập, với thời gian có hạn mà khối lượng kiến thức lại nhiềunên việc hình thành kĩ năng trong thực tế cho các em gặp nhiều khó khăn; hầunhư các em chỉ tiếp nhận mà không hiểu hoặc ít hiểu và vận dụng được vào cuộcsống
Thông qua khảo sát sơ bộ các học sinh trong nhà trường đặc biệt là các họcsinh khối lớp 7 về vấn đề môi trường hiện nay, về ảnh hưởng của môi trườngđến con người và việc trồng, chăm sóc rừng có vai trò gì với môi trường; thì đaphần các em mới chỉ trả lời được rằng môi trường của chúng ta đang bị ô nhiễm,
mà chưa nêu được nguyên nhân, hậu quả cũng như ảnh hưởng qua lại giữa conngười với môi trường, chưa hiểu sâu sắc được vai trò, ý nghĩa của rừng đối vớimôi trường, đa số các em chưa có hiểu biết về ý nghĩa của rừng hay hậu quả củaviệc tàn phá rừng, chủ yếu các em khẳng định được vai trò của rừng qua thực tế
ở địa phương là cung cấp gỗ làm đồ dùng
Trang 8Với thực tế hiện nay là tình hình môi trường đang bị ô nhiễm nghiêm trọng,khí hậu diễn biến khó lường và rất khắc nghiệt; thiên tai lũ lụt, hạn hán, liên tụcxảy ra, trái đất ngày càng nóng lên mà một trong các nguyên nhân lớn nhất là
do việc khai thác rừng không hợp lý của người dân, do thái độ thờ ơ, vô tráchnhiệm, vô cảm với thiên nhiên Trong khi đó chương trình Công nghệ lớp 7phần "Lâm nghiệp" lại không hề đề cập tới vấn đề này Vì vậy việc giáo dục ýthức, trách nhiệm cho học sinh nói riêng và mọi người nói chung biết bảo vệmôi trường là điều hết sức cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của xãhội Để đáp ứng mục tiêu dạy học hiện nay là phải đảm bảo yêu cầu về: Kiếnthức, kĩ năng và thái độ phẩm chất và năng lực trong mỗi tiết dạy, trách nhiệmcủa giáo viên là phải từng bước hình thành cho các em một lối sống lành mạnh,biết yêu quý thiên nhiên và sống thân thiện với thiên nhiên Từ đó các em mới
có trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên và môi trường, giữ gìn vệ sinh nơi các emđang sinh sống và học tập, qua đó cũng là nâng cao ý thức cho mọi người trongcộng đồng
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Góp phần vào việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh tôi đã
áp dụng nhiều giải pháp khác nhau cho từng đối tượng học sinh ở các khối lớpkhác nhau, cả trong quá trình giáo dục đạo đức nhân cách và tri thức Từ côngtác chủ nhiệm lớp, các hoạt động ngoại khóa, hoạt động giáo dục ngoài giớ lênlớp; đặc biệt nhất tôi luôn tìm các giải pháp để lồng ghép vào các đơn vị kiếnthức trong bộ môn giảng dạy, luôn tìm tòi những thông tin, số liệu, tình hìnhmới nhất về vấn đề môi trường để đưa vào bài học
Trong phạm vi đề tài này, tôi xin trình bày 1 số giải pháp Giáo dục: Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu thông qua phần: " Lâm nghiệp" , môn công nghệ lớp 7.
2.3.1 Giáo dục Bảo vệ môi trường thông qua vai trò của rừng và trồng rừng:
a Giới thiệu bài - GV cung cấp thông tin: Đặc điểm địa hình, vị trí lãnh thổ, khí hậu Việt Nam:
GV chiếu bản đồ Việt Nam và giới thiệu: Việt Nam là một quốc gia nằmtrên bán đảo Đông Dương, khu vực Đông Nam Á, ven biển Thái Bình Dương.Việt Nam có đường biên giới trên đất liền dài 4.550 km tiếp giáp với TrungQuốc ở phía Bắc, với Lào và Căm-pu-chia ở phía Tây; phía Đông giáp biểnĐông Trên bản đồ, dải đất liền Việt Nam mang hình chữ S, kéo dài từ vĩ độ
23o23’ Bắc đến 8o27’ Bắc, dài 1.650 km theo hướng bắc nam, phần rộng nhấttrên đất liền khoảng 500 km; nơi hẹp nhất gần 50 km Với địa hình rất đa dạng,
có 3/4 diện tích lãnh thổ là đồi núi, lại có khí hậu thay đổi từ nhiệt đới ẩm phíaNam, đến á nhiệt đới ở vùng cao phía Bắc, đã tạo nên sự đa dạng về hệ sinh thái
tự nhiên và sự phong phú về các loài sinh vật Rừng là một phần quan trọng củađịa hình việt nam
Trang 9b GD bảo vệ môi trường thông qua "Vai trò của rừng" (Bài 22:Phần I: Vai trò của rừng và trồng rừng).
- Rừng làm sạch môi trường:
+ GV cho HS ôn lại kiến thức đã học: Rừng là lá phổi xanh của trái đất,học môn sinh học lớp 6, chúng ta đều biết cây xanh, trong quá trình quang hợp,hấp thụ khí cacbonic và nhả ra khí ôxy cần thiết cho sự sống Rừng có tác dụnglàm trong sạch không khí, tán lá cản và giữ bụi, lá cây tiết ra nhiều loại chấtkháng khuẩn có tác dụng tiêu diệt vi trùng gây bệnh trong không khí
+ Hằng ngày chúng ta hít vào khí O2 và thải ra khí CO2 Và nơi cung cấpkhí O2 chính là cây xanh Cây xanh giúp lọc khí bẩn, điều hòa môi trường,mang lại sự trong lành cho con người
+ GV cung cấp thông tin: Với mỗi ha rừng có khả năng hấp thụ từ 280kg khí cacbonic và cùng lúc thải ra 180-200kg khí ôxi trong một ngày đêm;1ha rừng/năm hấp thu 1.800.000 m3 khí CO2 trong không khí, 1ha rừng có thểlọc từ không khí 50-70 tấn bụi trong một năm, làm giảm lượng bụi khí quyểnxuống còn 20-40% và độ vẩn đục của bầu trời xuống còn 10-30% Bởi vậyngười ta thường nói “Rừng là lá phổi xanh của nhân loại” 2
Trang 10220 Rừng phòng chống thiên tai, lũ lụt:
GV cung cấp thông tin: Ví dụ lượng nước, dòng chảy ở rừng hỗn loài lárộng có tán che 0,7-0,8 là khoảng 44m3/ ha/năm, còn ở đất rừng sau khai tháctrắng là gần 1900 m3/ ha/năm Rừng càng nằm gần đầu nguồn sông tác dụngđiều hoà dòng chảy càng lớn hơn Ngoài ra rừng còn làm giảm được tốc độ gió,
ở các vùng ven biển rừng còn có tác dụng chắn cát, chắn sóng biển Phía saurừng trong phạm vi 200m, tốc độ gió chỉ còn khoảng 30% so với ban đầu
- Rừng cung cấp gỗ làm đồ dùng và xuất khâu:
Trang 11GV cung cấp thông tin: Ngày 3-11-2020, phát biểu giải trình trước Quốchội, Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NNPTNT) Nguyễn XuânCường cho biết " năm 1990 Việt nam chỉ có 9 triệu ha rừng, đến nay Việt Nam
có 14,6 triệu ha rừng, trong đó rừng tự nhiên là 10,3 triệu ha, rừng trồng là 4,3triệu ha, hệ số che phủ đạt 42%, cao hơn mức bình quân thế giới (29%) Vềnguyên liệu trong 4,3 triệu ha rừng, chúng ta đã sản xuất nguyên liệu 30 triệu m
3 để xây dựng một ngành kinh tế công nghiệp về lâm nghiệp, 4.600 doanhnghiệp chế biến, năm nay chúng ta có thể xuất khẩu tới 13 tỷ USD tiền lâm sản.Đây là một cố gắng ở vùng nguyên liệu” 2
Rừng cung cấp gỗ
c GD bảo vệ môi trường thông qua tìm hiểu thực trạng của rừng nước
ta hiện nay: (Bài 22: Phần II.1 Tình hình rừng ở nước ta hiện nay)
- Diễn biến diện tích rừng:
Bảng diễn biến diện tích rừng ở Việt Nam( 1000.000 ha) 2
Tổng
diện tích 14,3 11,6 9,8 9,17 11,78 12,3 13,9 14,1 14,6Rừng
Trang 12Tình hình rừng nước ta hiện nay (Ảnh Internet)
GV yêu cầu HS nghiên cứu nguyên nhân dẫn đến diện tích rừng suy giảm,
và giải thích thêm tuy diện tích rừng và độ che phủ của rừng tăng lên đáng kểtrong những năm gần đây nhưng điều đó không bền; bởi vì diện tích rừng trồngchủ yếu là rừng sản xuất với những loại cây như keo, cao su, luồng với thờigian ngắn, lá cây vừa kép tán thì đã đến kỳ khai thác, chưa tạo được thảm thựcvật trên mặt đất và rễ cây cũng chưa bám sâu vào lòng đất nên chưa có tác dụngnhiều để phòng chống xói mòn, sạt lở Đồng thời với những rừng keo thì chỉ saukhi trồng khoảng năm năm là cho khai thác, lúc đó diện tích rừng lại trở thànhđồi trọc
Trang 13Những rừng keo, rừng lát tại địa phương mới bắt đầu khép tán đã bị khai thác
- Động thực vật có nguy cơ tuyệt chủng
+ Hiện tại Trái đất đang có khoảng gần 400.000 loài thực vật bậc cao 21%
số này đang có nguy cơ tuyệt chủng
+ Theo Phiên bản mới nhất hiện nay làSách đỏ Việt Nam 2007, được
công bố vào ngày 26 tháng 6 năm 2008, theo số liệu này hiện nay tại Việt Nam
có 882 loài (418 loài động vật và 464 loại thực vật) đang bị đe dọa ngoài thiênnhiên, tăng 167 loài so với thời điểm năm 1992 Trong đó có 116 loài động vậtđược coi là "rất nguy cấp" và 45 loài thực vật "rất nguy cấp" (trong số 196 loàithực vật đang "nguy cấp") Có 9 loài động vật trước kia chỉ nằm trong tình trạng
đe dọa nhưng nay xem như đã tuyệt chủng là: tê giác 2 sừng, bò xám , heovòi, cầy rái cá, cá chép gốc, cá chình Nhật, cá lợ thân thấp , cá sấu hoa cà, hươusao và hoa lan hài (Khai thác thông tin trên Internet)
GV cho HS quan sát hình ảnh về một số động vật trong sách đỏ Việt Nam:
Bò tót ở Việt Nam được sách đỏ thế giới xếp vào nhóm động vật quý hiếm
loại 1B, bảo tồn ở mức sắp nguy cấp
Trang 14Hổ hoang dã Việt Nam có thể đã biến mất.
Sao la được xếp hạng ở mức nguy cấp trong Sách Đỏ của Liên minh Bảo tồn
Thế giới (IUCN) và trong Sách Đỏ của Việt Nam
Hươu vàng được liệt kê trong Sách đỏ Việt Nam
Trang 15Voọc mũi hếch là một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất trên thế giới
hiện nay và là loài đặc hữu của Việt Nam
- Những biến đổi khí hậu tại Việt Nam:
Rừng bị tàn phá đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đến môi trường vàkhí hậu Phá rừng là một trong những nguyên nhân gây ra nạn ô nhiễm môitrường sinh thái, hiện tượng trái đất ấm dần lên, nạn đói kém, lụt lội, nạn voi bỏrừng về buôn làng giết hại con người, phá hoại tài sản cũng như hủy hoạinhững lâm sản dưới tán rừng đã gây nên sự mất cân bằng sinh thái nghiêmtrọng, dẫn đến sự biến đổi khí hậu thất thường, bão lụt, lũ quét, lở đất, sóngthần… và phát sinh nhiều loại dịch bệnh
Một số hình ảnh về hậu quả của nạn chặt phá rừng
Theo báo cáo mới nhất của Chương trình Lương thực Thế giới (FAO), ViệtNam là một trong 5 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ thiên tai, đặc biệt
là mưa bão và lũ lụt Mưa bão xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam ngày càng tăng cả
về tần suất và sự nguy hại, đang trở thành mối đe dọa thực sự đối với cuộc sốngcủa con người và sự phát triển của nền kinh tế Ở Việt Nam, mỗi năm thiên taicướp đi mạng sống của 466 người, thiệt hại trên 1,5 tỷ USD tương đương 1,5%GDP 2 Diễn biến thiên tai ngày càng phức tạp, không theo quy luật như trước
Trang 16đây, tần suất tăng lên, cường độ mạnh hơn rõ rệt đặc biệt là trong bối cảnh ViệtNam là nước chịu ảnh hưởng nặng nề của Biến đổi khí hậu:
+ Nhiệt độ trung bình năm tăng khoảng 0,30C
+ Xu thế biến đổi của lượng mưa trên phần lãnh thổ Việt Nam, lượng mưagiảm đi trong tháng 7, 8 và tăng lên trong các tháng 9, 10, 11, hiện tượng mưaphùn giảm đi rõ rệt ở Bắc và Bắc Trung Bộ
+ Mực nước biển dâng lên trung bình 0,435 cm đến 0,635 cm năm 2
Hiện tượng thời tiết cực đoan tại Việt Nam
Bão số 3/2019 gây lũ quét ở Quan Sơn, Mường Lát - Thanh Hóa