Nâng cao hiệu quả sử dụng kĩ thuật sơ đồ tư duy trong dạy học ngữ văn ở trường THCS lương sơn, thường xuân

Điều đó đặt ra yêu cầu tăng cường tính thực hành, giảm líthuyết, gắn học với hành, gắn kiến thức với thực tiễn hết sức phong phú, sinhđộng của cuộc sống.Trong thực tế quá trình giảng dạy

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THƯỜNG XUÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG KĨ THUẬT SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS

LƯƠNG SƠN, THƯỜNG XUÂN

Người thực hiện: Nguyễn Công Huy Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Lương Sơn SKKN thuộc môn: Ngữ Văn

THANH HÓA, NĂM 2021

7 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 4

8 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN 6

9 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 7

10 2.4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động dạy học 18

cung cấp kiến thức khoa học, hình thành thế giới quan khoa học cho học sinh vàđóng góp vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy người học Ngoài làmôn học công cụ, môn Ngữ văn giúp các em hình thành nhân cách con ngườihướng đến giá trị cao đẹp: Chân - Thiện - Mỹ Học tốt môn Ngữ văn sẽ tác độngtích cực tới các môn học khác và ngược lại, các môn học khác cũng góp phầnhọc tốt môn Văn Điều đó đặt ra yêu cầu tăng cường tính thực hành, giảm líthuyết, gắn học với hành, gắn kiến thức với thực tiễn hết sức phong phú, sinhđộng của cuộc sống.

Trong thực tế quá trình giảng dạy nói chung và giảng dạy bộ môn Ngữvăn nói riêng, chúng ta vẫn thường sử dụng các mô hình, sơ đồ, biểu đồ để côđọng, khái quát kiến thức cho học sinh, nhất là ở những bài tổng kết các phần,chủ đề của môn học hay các bài ôn tập Cách làm này có thể nói đã đem lạinhững hiệu quả thiết thực nhất định trong việc ôn tập, củng cố, hệ thống kiếnthức cho học sinh bởi cách trình bày gọn, rõ, logic Thế nhưng, bên cạnh những

ưu điểm ấy, cách làm này vẫn còn những hạn chế nhất định, bởi trước hết là cả

lớp cùng có chung cách trình bày giống như cách của giáo viên hoặc của tài liệu,chứ không phải do học sinh tự xây dựng theo cách hiểu của mình Các bảng biểu

đó chưa chú ý đến hình ảnh, màu sắc và đường nét Cách làm này chưa thật sựphát huy được tư duy sáng tạo, chưa thật sự kích thích, lôi cuốn được các emtrong việc tích cực, chủ động tìm tòi, phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức của bàihọc Hơn nữa, phạm vi sử dụng hẹp vì chúng ta chỉ sử dụng chúng trong một sốtiết dạy có tính chất tổng kết các phần, các mảng kiến thức của môn học hay cácbài ôn tập mà thôi chứ chúng không được sử dụng đại trà cho tất cả các bài học,các giờ lên lớp cũng như các khâu của tiến trình bài dạy

Trong thời gian gần đây, chúng ta đã bước đầu được tiếp cận với nhữngphương pháp, kĩ thuật dạy học mới Trong đó có việc sử dụng kĩ thuật sơ đồ tưduy (SĐTD) Có thể nói, đây là một bước tiến đáng kể trong việc đổi mớiphương pháp dạy học hiện nay khi mà khoa học công nghệ phát triển như huyềnthoại, nhất là sự bùng nổ của ngành công nghệ thông tin Việc sử dụng kĩ thuậtSĐTD thay thế cho những mô hình, sơ đồ, biểu đồ đã lạc hậu, lỗi thời để kháiquát, cô đọng kiến thức cho học sinh là một sự tất yếu, bởi SĐTD có rất nhiềuđiểm ưu việt hơn Do đó, việc ứng dụng kĩ thuật SĐTD vào trong quá trình dạyhọc môn Ngữ văn không chỉ lôi cuốn sự hứng thú, làm “sống lại” niềm đam mê,yêu thích môn học Tuy nhiên hiện nay, việc đưa Sơ đồ tư duy vào ứng dụngtrong quá trình dạy học đối với môn học Ngữ văn còn là vấn đề gặp không ítkhó khăn, trở ngại đối với giáo viên, cụ thể như trong việc tổ chức, thiết kếcác hoạt động dạy học với việc sử dụng SĐTD Qua dự giờ, trao đổi kinh

nghiệm chuyên môn đối với các đồng nghiệp trong tổ, trong trường, tôi nhậnthấy, hầu hết giáo viên mới chỉ dừng lại ở việc sử dụng kĩ thuật SĐTD để hệthống hóa kiến thức sau mỗi bài học, hay mỗi bài ôn tập, tổng kết một phânmôn, một mảng kiến thức nào đó mà thôi Họ chưa mạnh dạn đưa Sơ đồ tưduy vào tất cả các khâu trong quá trình dạy học Họ chưa phát huy được tínhphổ biến và đa năng của Sơ đồ tư duy Do đó, chưa phát huy một cách đầy

đủ công dụng của SĐTD trong quá trình dạy học môn Ngữ văn đổi mới

Bên cạnh đó những năm qua, hầu hết đội ngũ giáo viên THCS tronghuyện đã được tham dự các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ vềđổi mới phương pháp do Sở, Phòng GD&ĐT tổ chức, nội dung triển khai một sốphương pháp, kĩ thuật dạy học mới Trong đó có việc sử dụng sơ đồ tư duy Cóthể khẳng định rằng đây là một trong những phương pháp, kĩ thuật rất quantrọng, vừa rất mới, rất hiện đại, lại rất khả thi, đang được nhiều nước trên thếgiới áp dụng Qua việc tìm hiểu và vận dụng kĩ thuật bằng SĐTD trong quá trìnhdạy học, tôi nhận thấy kĩ thuật này đã thật sự đem lại “luồng sinh khí mới” chohọc sinh trong quá trình dạy học bộ môn Ngữ văn Bước đầu đã giảm bớt đượctâm lý chán học Văn, khơi gợi trong học sinh tình yêu đối với môn học, đồngthời đem đến cho các em cái nhìn mới, cách tư duy mới, sự hưng phấn, lôi cuốnđối với môn học Ngữ văn

Tuy nhiên, việc ứng dụng kĩ thuật SĐTD trong quá trình dạy học là vấn

đề còn khó khăn, lúng túng đối với nhiều giáo viên, trong đó có giáo viên dạymôn Ngữ văn Họ tỏ ra băn khoăn không biết sử dụng SĐTD vào khâu nàotrong quá trình dạy học? Kĩ thuật thiết kế SĐTD, hướng dẫn cách thức sử dụngcho học sinh ra sao ? Nhất là đối với những giáo viên cao tuổi và những giáoviên chưa quen với việc ứng dụng công nghệ thông tin, trình độ Tin học còn hạnchế

Qua thực tiễn dạy học, tôi mạnh dạn đưa ra một số cách vận dụng kĩ thuậtSĐTD vào thực tế bộ môn Ngữ văn nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng dạy họcNgữ văn hiện nay Điểm đáng chú ý ở đề tài này là cụ thể hóa lí thuyết về kĩthuật SĐTD vào các khâu dạy học môn Ngữ văn Vì vậy, tôi viết đề tài sángkiến kinh nghiệm: “Nâng cao hiệu quả sử dụng kĩ thuật Sơ đồ tư duy trong dạy học Ngữ văn ở trường THCS Lương Sơn, Thường Xuân” để cùng traođổi, chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Nhiệm vụ về lý luận: Nghiên cứu tài liệu, chương trình sách giáo khoa,

nghiên cứu về phương pháp, kĩ thuật dạy Ngữ văn nói chung và kĩ thuật SĐTDnói riêng

- Nhiệm vụ thực tiễn: Nghiên cứu thực trạng của việc dạy Ngữ văn và

việc sử dụng kĩ thuật SĐTD hiện nay ở trường THCS Lương Sơn, ThườngXuân

- Đưa ra hướng giải quyết một số khúc mắc, kiến thức và phương pháp,

kĩ thuật dạy học, từ đó có thêm kinh nghiệm để dạy tốt môn Ngữ văn nói chung

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu là vận dụng kĩ thuật SĐTD trong dạy học Ngữ văn

ở trường THCS Lương Sơn, Thường Xuân

Đối tượng thực nghiệm của đề tài là học sinh trường THCS Lương Sơn

trong hai năm học (năm học 2018-2019; năm học 2019-2020), khả năng tiếpnhận môn học tương đương nhau

- Số lượng học sinh: 38 em/ lớp

- Số lớp thực hiện: 02 lớp/năm

- Đối tượng: học sinh lớp 8, 9

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Để nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng phương pháp sau:

- Phương pháp quan sát: Hình thức chủ yếu của phương pháp này là dựgiờ đồng nghiệp từ đó tôi có thể phân loại ra những ưu nhược điểm trong bàidạy của đồng nghiệp; phân loại thái độ học tập, sự hứng thú học tập, khả năngtiếp nhận của học sinh

- Phương pháp so sánh: Với phương pháp này tôi có thể phân loại, đốichiếu kết quả nghiên cứu

- Ngoài ra tôi còn sử dụng một số phương pháp hỗ trợ khác như: Tra cứu

và đọc tài liệu, thống kê, thăm dò ý kiến của học sinh, trao đổi kinh nghiệmcùng đồng nghiệp

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến.

Trong những năm học gần đây Bộ giáo dục và đào tạo tiếp tục đổi mớiphương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong các nhàtrường phổ thông Một trong những phương pháp, kĩ thuật dạy học mới và hiệnđại nhất được đưa vào là phương pháp, kĩ thuật dạy học bằng Sơ đồ tư duy(SĐTD) Đây một phương pháp dạy học mới đang được rất nhiều nước trên thếgiới áp dụng Qua việc tìm hiểu và vận dụng phương pháp, kĩ thuật dạy họcbằng bản đồ tư duy, tôi nhận thấy phương pháp, kĩ thuật dạy học này rất có hiệuquả trong công tác giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh Bước đầu đãgiảm bớt được tâm lý ngại học Ngữ văn, khơi gợi trong học sinh tình yêu đốivới môn Ngữ văn, đồng thời đem đến cho các em cái nhìn mới, tư duy mới về

môn hoc Vậy thế nào là phương pháp dạy, kĩ thuật học bằng bản đồ tư duy?Cần sử dụng bản đồ tư duy như thế nào để nâng cao chất lượng trong các giờhọc Ngữ văn? Đó là những vấn đề tôi muốn cùng được chia sẻ với các đồngnghiệp trong sáng kiến kinh nghiệm này.

Sơ đồ tư duy là hình thức ghi chép sử dụng màu sắc, hình ảnh để mởrộng và đào sâu các ý tưởng SĐTD một công cụ tổ chức tư duy nền tảng, cóthể miêu tả nó là một kĩ thuật hình họa với sự kết hợp giữa từ ngữ, hình ảnh,đường nét, màu sắc phù hợp với cấu trúc, hoạt động và chức năng của bộ não,giúp con người khai thác tiềm năng vô tận của bộ não

SĐTD giúp học sinh có được phương pháp học hiệu quả hơn: Việc rèn

luyện phương pháp học tập cho học sinh không chỉ là một biện pháp nâng caohiệu quả dạy học mà còn là mục tiêu dạy học Thực tế cho thấy một số họcsinh học rất chăm chỉ nhưng vẫn học kém, các em thường học bài nào biết bàiđấy, học phần sau đã quên phần trước và không biết liên kết các kiến thức vớinhau, không biết vận dụng kiến thức đã học trước đó vào những phần sau.Phần lớn số học sinh khi đọc sách hoặc nghe giảng trên lớp không biết cách tựghi chép để lưu thông tin, lưu kiến thức trọng tâm vào trí nhớ của mình Sửdụng thành thạo SĐTD trong dạy học sẽ gúp học sinh có được phương pháphọc, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy

SĐTD giúp học sinh học tập một cách tích cực Một số kết quả nghiêncứu cho thấy bộ não của con người sẽ hiểu sâu, nhớ lâu và in đậm cái mà dochính mình tự suy nghĩ, tự viết, vẽ ra theo ngôn ngữ của mình vì vậy việc sửdụng SĐTD giúp học sinh học tập một cách tích cực, huy động tối đa tiềmnăng của bộ não

Qua việc tìm hiểu và vận dụng kĩ thuật dạy học bằng Sơ đồ tư duy,

tôi nhận thấy kĩ thuật dạy học này rất có hiệu quả trong công tác giảng dạy

và học tập Bước đầu đã giảm bớt được tâm lý ngại học thuộc, khơi gợi cho họcsinh tình yêu đối với môn học, đồng thời đem đến cho các em cái nhìn mới, tưduy mới về môn học Ngữ văn Việc ứng dụng bản đồ tư duy kết hợp với cácphương pháp dạy học tích cực khác như vấn đáp gợi mở, thuyết trình, họat độngnhóm… có tính khả thi cao góp phần đổi mới phương pháp dạy học Mặt khácđổi mới phương pháp dạy và học xưa nay thường gắn nhiều với khoa học côngnghệ, đòi hỏi hạ tầng cơ sở vật chất tốt Những điều kiện này lại thường khóthực hiện ở vùng sâu, vùng xa, nơi kinh tế còn nhiều khó khăn Với kĩ thuật dạyhọc bằng Sơ đồ tư duy, nhiều trường học vùng khó khăn trên địa bàn huyện vẫn

có thể áp dụng (Thiết kế SĐTD thủ công bằng giấy, bìa cứng, bảng, phấn trắng,phấn màu…)

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến.

a Thực trạng chung.

Qua công tác giảng dạy cũng như chấm trả các bài kiểm tra Ngữ văn, tôinhận thấy có rất nhiều những biểu hiện thể hiện tâm lý chán học văn của họcsinh, cụ thể là:

- Học sinh thờ ơ với Văn: Những năm gần đây, nhiều người quan tâm

đến công tác giáo dục không khỏi lo ngại trước một thực trạng, đó là tâm lý thờ

ơ với việc học Văn ở các trường phổ thông Điều đáng buồn nhất cho các giáoviên dạy Văn là nhiều học sinh có năng khiếu văn cũng không muốn tham giađội tuyển văn Các em còn phải dành thời gian học các môn khác Phần lớn phụhuynh khi đã định hướng cho con mình sẽ thi khối A thì chỉ chủ yếu chú trọng

ba môn: Toán, Lý, Hóa Điều đáng lo ngại hơn nữa, là có không ít phụ huynh đãchọn hướng cho con thi khối A từ khi học tiểu học

- Khả năng trình bày: Khi HS tạo lập một văn bản, giáo viên có thể dễ

dàng nhận ra những lỗi sai cơ bản của học sinh như: dùng từ sai, viết câu sai,viết chính tả sai, bố cục và lời văn hết sức lủng củng, thiếu logic Đặc biệt cónhững bài văn diễn đạt ngô nghê, tối nghĩa, lủng củng Đây là một tình trạng đãtrở nên phổ biến và thậm chí là đáng báo động

b Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến.

Trước khi nghiên cứu và thực nghiệm đề tài này tiến hành khảo sát cáctiết dạy và học môn Ngữ văn ở trường THCS Lương Sơn khi chưa áp dụng kĩthuật SĐTD trong dạy học năm học 2018-2019

Giáo viên tiến hành cho học sinh làm các bài kiểm tra viết để đánh giátổng quát khả năng tái hiện, tổng hợp, xâu chuỗi kiến thức của học sinh khi chưa

áp dụng kĩ thuật SĐTD.

* Kết quả khảo sát:

Năm học Lớp

Tiếp thu, cảm nhận Tốt

Tiếp thu, cảm nhận Khá

Tiếp thu, cảm nhận TB

Tiếp thu, cảm nhận yếu

2018-2019 8A 02/34 5,88 05/34 14,70 15/34 44,11 12/34 35,31 2018-2019 8B 01/34 2,94 03/34 8,84 15/34 44,11 15/34 44.11Như vậy, qua khảo sát trên chúng ta thấy khả năng nắm kiến thức mộtcách khoa học, hệ thống, khả năng tổng hợp kiến thức của học sinh vẫn còn hạnchế Điều này có thể có nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan Không tínhđến nguyên nhân khách quan, ở góc độ chủ quan ở đây một phần là do lổ hổngtrong phương pháp dạy Đó là phương pháp giảng dạy chưa thực sự phù hợp vớimột bộ phận không nhỏ học sinh yếu kém dẫn đến chất lượng chưa cao Đặc biệt

kĩ năng khái quát hóa kiến thức của giáo viên còn thiếu khoa học, học sinh khó

nắm bắt một cách có hệ thống Giáo viên ít sử dụng đồ dùng trực quan, phươngpháp trực quan vào tiết học, dẫn đến chất lượng tiếp thu bài của học sinh chưacao Từ đó, học sinh lúng túng, khó khăn trong việc nắm bắt căn bản hệ thốngkiến thức của từng bài dạy và cả chương trình Học sinh sa vào ghi chép, ghinhớ máy móc nên nhanh quên Kĩ năng vận dụng thực hành rất yếu vì khônghiểu được bản chất vấn đề.

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

2.3.1 Bản chất của kĩ thuật dạy học bằng Sơ đồ tư duy

Để sử dụng một cách có hiệu quả SĐTD trong quá trình dạy học, trướchết, ta cần nắm vững những tri thức về nó:

2.3.2 SĐTD tận dụng được các nguyên tắc của trí nhớ.

Là kĩ thuật dạy học tổ chức và phát triển

tư duy giúp người học chuyển tải thôngtin vào bộ não rồi được thông tin rangoài bộ não một cách dễ dàng

SĐTD tận dụng nguyên tắc trí

Bức tranh tổng thể đầyhình ảnh, màu sắc.(không phải màu sắc

2.3.3.Các bước thiết kế một SĐTD.

Để thiết kế một SĐTD dù vẽ thủ công trên bảng, trên giấy, trên word,hay trên phần mềm Mind Map, chúng ta đều thực hiện theo thứ tự các bước sauđây:

Bước 1: Bắt đầu từ trung tâm với từ, cụm từ thể hiện chủ đề (có thể vẽ

hình ảnh minh họa cho chủ đề - nếu hình dung được)

Sơ đồ minh họa

Bước 2: Từ hình ảnh trung tâm (chủ đề) chúng ta cần xác định: để làm rõ

chủ đề, thì ta đưa ra những ý chính nào ? Sau đó, ta phân chia ra những ý chính,đặt tiêu đề các nhánh chính, nối chúng với trung tâm

Làm nổi bật sự việc

Cảm xúc trướclăng

Sơ đồ minh họa Bước 3: Ở mỗi ý chính, ta lại xác định cần đưa ra những ý nhỏ nào để làm rõ mỗi ý chính ấy Sau đó, nối chúng vào mỗi nhánh chính Cứ thế ta triển khai thành mạng lưới liên kết chặt chẽ

Sơ đồ minh họa

Bước 4: Cuối cùng, ta dùng hình ảnh (vẽ hoặc chèn) để minh họa cho

các ý, tạo tác động trực quan, dễ nhớ

*Lưu ý:

- Nên chọn hướng giấy ngang để khổ giấy rộng, thuận lợi cho việc vẽ các

nhánh con (vẽ thủ công)

Cảm xúc trong

Nghệ thuật

Cảm xúc trước lăng

Cảm xúc khi rời lăng

Cảm xúc trong

lăng

Nghệ thuật

- Nên dùng các nét vẽ cong, mềm mại thay vì vẽ các đường thẳng để thu

hút sự chú ý của mắt, như vậy SĐTD sẽ lôi cuốn, hấp dẫn hơn.(vẽ thủ công)

- Các nhánh càng ở gần trung tâm thì càng được tô đậm hơn, dày hơn

- Chú ý dùng màu sắc, đường nét hợp lý để vừa làm rõ các ý trong sơ đồđồng thời tạo sự cân đối, hài hòa cho sơ đồ

- Không ghi quá dài dòng, hoặc ghi những ý rời rạc, không cần thiết, nêndùng các từ, cụm từ một cách ngắn gọn

- Không dùng quá nhiều hình ảnh, nên chọn lọc những hình ảnh thật cầnthiết góp phần làm rõ các ý, chủ đề

- Có thể đánh số thứ tự ở các ý chính cùng cấp

- Không đầu tư quá nhiều thời gian vào việc “làm đẹp” sơ đồ bằng vẽ,viết, tô màu

- Không vẽ quá chi tiết, cũng không vẽ quá sơ sài

- Người lập sơ đồ được phép vẽ và trang trí theo cách riêng của mình 2.3.4 Quy trình tổ chức hoạt động vẽ SĐTD trên lớp.

Hoạt động 1: Cho học sinh lập SĐTD theo nhóm hay cá nhân thông qua

gợi ý của giáo viên

Hoạt động 2: Học sinh hoặc đại diện của các nhóm học sinh lên báo cáo,

thuyết minh về SĐTD mà nhóm mình đã thiết lập

Hoạt động 3: Học sinh thảo luận, bổ sung, chỉnh sửa để hoàn thiện SĐTD

về kiến thức của bài học đó Giáo viên sẽ là người cố vấn, là trọng tài giúp họcsinh hoàn chỉnh SĐTD, từ đó dẫn dắt đến kiến thức của bài học

Hoạt động 4: Củng cố kiến thức bằng một SĐTD mà giáo viên đã chuẩn

bị sẵn hoặc một SĐTD mà cả lớp đã tham gia chỉnh sửa hoàn chỉnh, cho họcsinh lên trình bày, thuyết minh về kiến thức đó

2.3.5 Những tiện ích của việc sử dụng Sơ đồ tư duy trong dạy học Ngữ Văn:

- Dạy học bằng kĩ thuật SĐTD giúp học sinh có được phương pháp họchiệu quả Chúng ta biết rằng việc rèn luyện phương pháp học tập cho HSkhông chỉ đơn thuần là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn làmục tiêu dạy học Trong thực tế hiện nay, còn nhiều học sinh học tập một cáchthụ động, chỉ đơn thuần là nhớ kiến thức một cách máy móc theo thói quen họcvẹt, các em chưa có ý thức hoặc chưa biết rèn luyện kỹ năng tư duy Học sinhchỉ học bài nào biết bài ấy, nắm kiến thức một cách đơn lẻ, rời rạc, chưa biếttích hợp, liên hệ kiến thức với nhau giữa các bài học, giữa các phân môn, vì vậy

mà chưa phát triển được tư duy lô-gic và tư duy hệ thống Do đó, dù các em họcrất chăm chỉ nhưng vẫn học kém Vì học phần sau đã quên phần trước, không

biết vận dụng kiến thức đã học trước đó vào những phần sau Lại có nhiều họcsinh khi đọc sách hoặc nghe giảng trên lớp không biết cách tự ghi chép để lưuthông tin, hay kiến thức trọng tâm vào trí nhớ của mình Bởi vậy, rèn luyện chocác em có thói quen và kĩ năng sử dụng thành thạo SĐTD trong quá trình dạyhọc sẽ gúp học sinh có được phương pháp học tốt, phát huy tính độc lập, chủđộng, sáng tạo và phát triển tư duy.

- Sơ đồ tư duy giúp học sinh học tập một cách tích cực Một số kết quảnghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy bộ não của con người sẽ hiểu sâu,nhớ lâu và in đậm cái mà do chính mình tự suy nghĩ, tự viết, vẽ ra theo ngônngữ của mình Vì vậy sử dụng SĐTD giúp học sinh học tập một cách tích cực,huy động tối đa tiềm năng của bộ não Việc học sinh trực tiếp vẽ SĐTD vừa lôicuốn, hấp dẫn các em, đồng thời còn phát triển khiếu thẩm mĩ, óc hội họa, bởi

đó là “sản phẩm kiến thức hội họa”do chính các em tự làm ra, lại vừa phát huyđược tối đa khả năng sáng tạo của các em trong học tập, không rập khuôn mộtcách máy móc như khi lập các bảng biểu, sơ đồ, vì các em dễ dàng vẽ thêm cácnhánh để phát triển ý tưởng riêng của mình Vì thế, tạo một không khí sôi nổi,hào hứng, say mê cho học sinh trong học tập Đây cũng là một trong những nộidung quan trọng của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, họcsinh tích cực” mà Bộ GD&ĐT đang triển khai thực hiện

- Sơ đồ tư duy chú trọng tới hình ảnh, màu sắc, với các mạng lưới liêntưởng (các nhánh) Do đó, chúng ta có thể vận dụng Sơ đồ tư duy vào tất cảcác khâu trong quá trình dạy học Từ khâu kiểm tra bài cũ, đến khâu dạy họckiến thức mới, hay khâu củng cố kiến thức sau mỗi tiết học, rồi ôn tập hệ thốnghóa kiến thức sau mỗi chương, mỗi học kì, kể cả việc kiểm tra bài cũ, kiểm tra

15 phút

- Sơ đồ tư duy, một công cụ có tính khả thi cao Ta có thể vận dụng đượcvới bất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường hiện nay nói chung.Bởi vì ta có thể thiết kế Sơ đồ tư duy trên giấy, bìa, tờ lịch cũ, bảng phụ,… bằngcách sử dụng bút chì màu, phấn màu, tẩy…hoặc cũng có thể thiết kế word, trênphần mềm Sơ đồ tư duy (Mind Map) Với những trường đủ điều kiện về cơ sởvật chất như Máy chiếu Projecto, phòng máy vi tính đảm bảo, chúng ta có thể sửdụng phần mềm (Mind Map) để phục vụ cho việc dạy học có ứng dụng CNTT

Tóm lại, việc sử dụng Sơ đồ tư duy trong quá trình dạy học sẽ giúp HS:

1 Tăng sự hứng thú trong học tập

2 Phát huy khả năng sáng tạo, năng lực tư duy của các em

3 Tiết kiệm thời gian rất nhiều

4 Nhìn thấy được bức tranh tổng thể