Trong chương trình Ngữ văn lớp 6, ở phân môn Văn học, học sinh được học nhiều văn bản với dung lượng khá lớn, lượng kiến thức tương đối nhiều, do đó đòi hỏi thầy cô phải sử dụng những ph
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUAN HOÁ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
KINH NGHIỆM DẠY VĂN HỌC DÂN GIAN TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 6 THEO HƯỚNG TIẾP CẬN MỤC TIÊU, CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ
THÔNG NĂM 2018
Người thực hiện: Lưu Tuấn Anh
Chức vụ: Hiệu Trưởng Đơn vị công tác: Trường THCS Trung Sơn SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ Văn
THANH HOÁ NĂM 2021
Trang 2MỤC LỤC
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 2
2.3.1 Áp dụng hiệu quả phương pháp hoạt động nhóm trong dạy các
tác phẩm văn học dân gian.
4
2.3.2 Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy văn học dân gian 5 2.3.3 Phương pháp dạy học tích hợp liên môn khi dạy văn học dân gian 6 2.3.4 Vận dụng phương pháp trò chơi để nâng cao hứng thú và hiệu quả
dạy học văn học dân gian 7 2.3.5 Tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh khi dạy
1 Mở đầu
Trang 31.1 Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, nền giáo dục nước nhà có sự chuyển biến mạnh mẽ cả về “chất” lẫn về “lượng” Giáo dục đã gặt hái được nhiều thành tựu
to lớn trong việc giáo dục con người mới vừa “hồng” vừa “chuyên”, đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội Chúng ta đã và đang xây dựng một nền giáo dục
mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng XHCN và đậm
đà bản sắc dân tộc Điều đó được thể hiện rõ nét trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, được triển khai rộng khắp cả nước (với cấp THCS bắt đầu từ năm học 2021 – 2022)
Mục tiêu của chương trình GDPT 2018 là phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của người học Học sinh sẽ được đặt vào trung tâm của hoạt động học Như vậy, phương pháp dạy học truyền thống trước đây liệu có còn đáp ứng được yêu cầu của chương trình GDPT mới? Học sinh học tập tích cực, các em tự khám phá và lĩnh hội tri thức thì buộc phương pháp dạy học cũng phải là phương pháp dạy học tích cực Vậy chúng ta phải làm thế nào để thay đổi cách học thụ động mà bấy lâu nay đã tồn tại trong bao thế hệ thầy và trò của người Việt Nam? Thay đổi thói quen dạy học, thay đổi phương pháp dạy học truyền thống không phải dễ dàng nhưng chúng ta hoàn toàn có thể làm được
Trong chương trình Ngữ văn lớp 6, ở phân môn Văn học, học sinh được học nhiều văn bản với dung lượng khá lớn, lượng kiến thức tương đối nhiều, do
đó đòi hỏi thầy cô phải sử dụng những phương pháp, kỹ thuật tích cực vào dạy học, đặc biệt là khi dạy các tác phẩm truyện dân gian Xuất phát từ những lý do
mang tính thực tiễn đó, tôi đã lựa chọn đề tài “Kinh nghiệm dạy văn học dân gian trong chương trình Ngữ văn 6 theo định hươngd tiếp cận mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông năm 2018” để chia sẻ với đồng nghiệp nhằm
nâng cao hiệu quả đổi mới trong dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát huy
tính tích cực và sáng tạo của học sinh, vừa bám sát mục tiêu Chương trình GDPT hiện hành, lại tiếp cận được với Mục tiêu CT GDPT 2018.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 lấy việc rèn luyện các kĩ năng giao tiếp (đọc, viết, nói và nghe) làm trục chính xuyên suốt cả ba cấp học nhằm đáp ứng yêu cầu của chương trình theo định hướng năng lực và bảo đảm tính chỉnh thể, sự nhất quán liên tục trong tất cả các cấp học, lớp học Vì vậy, đề tài hướng đến việc vận dụng lý luận dạy học theo định hướng phát triển năng lực qua mỗi tiết dạy để góp phần đáp ứng được yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông hiện nay
Để đáp ứng yêu cầu của mục tiêu chương trình GDPT 2018, thì việc vận dụng các phương pháp dạy học, kĩ thuật dạy học hiện đại vào các tiết dạy – học văn văn học dân gian như một yêu cầu, một thao tác cần thiết để giúp học sinh tích cực hóa trong hoạt động khai thác không chỉ cái hay, nét độc đáo của từng thể loại văn học dân gian mà còn để củng cố khắc sâu kiến thức bài học, phát
Trang 4triển kĩ năng, nâng cao năng lực cảm thụ của người học đồng thời cũng giúp giáo viên dễ dàng phân loại được đối tượng học sinh để có định hướng bồi dưỡng, phụ đạo phù hợp Để hình thành, phát triển năng lực, phẩm chất, kỹ năng, học sinh không những phải nắm vững kiến thức bài học hiện tại mà còn phải hiểu, tái hiện và vận dụng kiến thức đã được học có liên quan Vì thế thông qua việc dạy – học văn học dân gian sẽ giúp giáo viên phần nào đánh giá đúng năng lực cảm thụ, tư duy khái quát cao của người học Từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn và chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Lí thuyết và cách thức vận dụng một số phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực áp dụng hiệu quả khi dạy – học văn học dân gian trong chương trình Ngữ văn lớp 6 theo mục tiêu chương trình GDPT 2018
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu về đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp cơ bản như sau:
Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết: Đọc nghiên cứu tổng
hợp lí thuyết rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện, nghiên cứu các tài liệu làm cơ sở lí luận, mục tiêu đề tài, đề xuất biện pháp thực hiện
Phương pháp điều tra, khảo sát thực tiễn: khảo sát thực trạng trước và sau
khi áp dụng dụng đề tài trong dạy học và rút ra nguyên nhân hạn chế, hiệu quả trước và sau khi áp dụng
Phương pháp thực nghiệm: Áp dụng trong các tiết dạy – học văn học dân
gian Qua đó so sánh chất lượng và hiệu quả khi áp dụng sáng kiến
Phương pháp thu thập thông tin: Lắng nghe ý kiến đồng nghiệp, HS về
thực trạng dạy học văn học dân gian, các ưu nhược điểm của từng phương pháp,
kỹ thuật dạy học, từ đó hoàn thiện bài viết
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Chương trình giáo dục phổ thông là văn bản thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, quy định các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và phương pháp đánh giá kết quả giáo dục, làm căn cứ quản lí chất lượng giáo dục phổ thông; đồng thời là cam kết của Nhà nước nhằm bảo đảm chất lượng của cả hệ thống và từng cơ sở giáo dục phổ thông. [1]
Để thực hiện mục tiêu mà chương trình GDPT đã đề ra, người GV cần nghiên cứu kỹ nội dung chương trình; xây dựng kế hoạch, cách thức tổ chức tổ chức dạy học phù hợp, trong đó có việc vận dụng linh hoạt, sang tạo các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực
Đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề được đề cập, bàn luận và thực hiện trong nhiều năm qua Đặc biệt trong những năm gần đây, với việc chuẩn bị thực hiện giảng dạy theo chương trình sách giáo khoa mới thì đổi mới phương pháp dạy học càng được các nhà trường chú trọng thúc đẩy và phát huy một cách có hiệu quả Phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập đồng nghĩa với việc
Trang 5chuyển từ dạy học lấy giáo viên làm trung tâm sang dạy học lấy người học làm trung tâm
Nhịp cầu đầu tiên nối liền việc học Văn ở tiểu học sang bậc THCS chính là các tác phẩm văn học dân gian Điều đó cho thấy tầm quan trọng của phương pháp dạy học tích cực khi dạy truyện dân gian, cụ thể là dạy các tác phẩm truyền thuyết, cổ tích, truyện ngụ ngôn, truyện cười trong chương trình Ngữ văn lớp 6 Bài toán đặt ra đối với giáo viên là ngay từ bài học đầu tiên phải giúp các em có hứng thú say mê học tập môn Ngữ văn thông qua sự hấp dẫn, lôi cuốn từ những truyện truyện dân gian Để từ đó tạo đà bước những bước tiếp theo trong việc học môn Ngữ văn cho các em HS
Truyện dân gian trong chương trình Ngữ văn lớp 6 bao gồm các tác phẩm chính khóa và đọc thêm ở các thể loại: Truyền thuyết (Con Rồng cháu Tiên; Bánh chưng, bánh giầy; Thánh Gióng; Sơn Tinh, Thủy Tinh và Sự tích Hồ Gươm); Cổ tích (Thạch Sanh; Em bé thông minh; Cây bút thần; Ông lão đánh
cá và con cá vàng); Ngụ ngôn (Ếch ngồi đáy giếng; Thầy bói xem voi; Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng); Truyện cười (Treo biển; Lợn cưới, áo mới) Như vậy,
có thể thấy với các tác phẩm văn học dân gian mà các em HS lớp 6 được học là
cả một kho tàng kiến thức vô cùng rộng lớn Tuy nhiên việc tiếp thu kiến thức của học sinh còn rất nhiều hạn chế Các em chưa quen với việc soạn ở nhà và việc tích cực chủ động học trên lớp và làm thế nào để nhớ hết được nội dung, ý nghĩa mỗi truyện Điều đó đòi hỏi người giáo viên nỗ lực tìm kiếm và đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và góp phần khắc phục tình trạng học sinh thiếu hứng thú học
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Thực tế hiện nay, khi học Ngữ văn nói chung và văn học dân gian nói riêng, học sinh thường có thái độ thờ ơ, chán nản, không hứng thú, chưa thật sự tích cực với việc học Ngữ văn nên dẫn đến tình trạng học tập trì trệ, thụ động, thiếu hào hứng của học sinh Bên cạnh đó, vẫn còn một bộ phận giáo viên Ngữ văn khi lên lớp cảm xúc khô cứng, thiếu phương pháp kỹ năng, thậm chí thiếu
cả kiến thức thực tế Nhiều giáo viên chưa theo kịp tinh thần đổi mới phương pháp dạy học bộ môn, cách tổ chức dạy học chưa sinh động Từ đó đặt ra vấn đề: giáo viên cần phải có phương pháp tổ chức hoạt động dạy học phù hợp với học sinh, kích thích tư duy học sinh, đề cao hoạt động trên lớp của học sinh chứ không chỉ đơn thuần là đọc chép, thuyết giảng
Hạn chế về phía giáo viên:
Giáo viên chưa nhận thức được những hiệu quả của phương pháp, kỹ thuật, phương tiện dạy học trong quá trình dạy – học văn học dân gian theo định hướng phát triển năng lực; và vẫn nặng tâm lý truyền thụ tri thức 1 chiều cho học sinh (tâm lý sợ học sinh không nắm được kiến thức)
Giáo viên còn mơ hồ trong việc sử dụng phương pháp, kỹ thuật, phương tiện dạy học trong quá trình dạy – học văn học dân gian theo định hướng phát triển năng lực
Trang 6Có vận dụng phương pháp, kỹ thuật, phương tiện dạy học trong quá trình dạy - học văn học dân gian theo định hướng phát triển năng lực vào bài dạy nhưng chưa thực sự phù hợp, chưa đem lại hiệu quả tích cực
Việc vận dụng phương pháp, kỹ thuật, phương tiện dạy học trong quá trình dạy - học văn học dân gian theo định hướng phát triển năng lực chưa tạo được niềm đam mê, hứng thú và chưa kích thích được sự sáng tạo của học sinh
Phương pháp, kỹ thuật, phương tiện dạy học trong quá trình dạy – học văn học dân gian theo định hướng phát triển năng lực đòi hỏi sự gia công của giáo viên rất nhiều Vì vậy, nhiều giáo viên chỉ thực hiện khi có người đi thanh, kiểm tra hoặc dự giờ, hoặc tổ chức giờ dạy mẫu
Hạn chế về phía học sinh:
Học sinh còn thiếu tự tin, chưa mạnh dạn trình bày trước đám đông, chưa
có sự hợp tác trong các hoạt động học tập
Học sinh có thói quen học tập mang tính thụ động, cá nhân, chưa có tính tập thể dẫn đến kết quả của việc vận dụng một số phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực còn hạn chế
Do tâm lý ngại trao đổi, giao tiếp, giấu dốt của học sinh, học sinh thiếu tự giác, tích cực, chủ động trong quá trình tìm tòi, chủ động tiếp nhận tri thức
Cơ sở vật chất còn thiếu thốn như: hệ thống máy chiếu, bảng phụ ở các lớp còn chưa đầy đủ, kinh phí để đầu tư cho chuyên môn còn hạn chế
Thiết bị, đồ dùng còn hạn chế không đủ để các em làm việc nhóm hay tổ chức hoạt động trải nghiệm
Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm môn Ngữ văn lớp 6 của nhà trường
Năm học 2020 – 2021
19.
58.8
15.6 8
Từ thực trạng trên tôi thấy cần phải có biện pháp phù hợp để vận dụng trong giảng dạy Ngữ văn 6 nói chung và giảng dạy Văn học dân gian nói riêng,
vì văn học dân gian được giảng dạy ngay từ đầu chương trình Ngữ văn 6, cần tạo sự hứng thú cho HS ngay từ đầu để các em say mê với các giờ học văn Đó chính là góp phần nâng cao chất lượng bộ môn!
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Áp dụng hiệu quả phương pháp hoạt động nhóm trong dạy các tác phẩm văn học dân gian
Bản chất dạy học nhóm còn được gọi bằng những tên khác nhau như: dạy học hợp tác, dạy học theo nhóm nhỏ Trong đó học sinh của một lớp học được chia thành các nhóm nhỏ, trong khoảng thời gian giới hạn, mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc Kết quả làm việc của nhóm sau đó được trình bày và đánh giá trước toàn lớp Dạy học nhóm nếu được tổ chức tốt sẽ phát huy được tính tích cực, tính trách nhiệm, phát triển năng lực cộng tác làm việc và năng lực giao tiếp, thuyết trình của học sinh
Trang 7Để dạy học văn học dân gian theo Phương pháp hoạt động nhóm, có thể vận dụng như sau:
Ví dụ 1: Bài “Thánh Gióng”
Hoạt động hình thành kiến thức: Để giúp HS nhớ được diễn biến các sự việc, giáo viên có thể tổ chức hoạt động nhóm: Đọc và đánh số thứ tự vào từng ô trước các chi tiết dưới đây theo đúng trình tự xuất hiện trong truyện “Thánh Gióng”
Vào đời hùng Vương thứ sáu, ở làng Gióng có hai vợ chồng ông lão sống phúc đức nhưng lại muộn con
Đứa bé cất tiếng nói đầu tiên, đòi đi đánh giặc
Đứa trẻ lên ba vẫn chưa biết nói, biết cười, cũng không biết đi, đặt đâu nằm đấy
Giặc Ân xâm lược nước ta Thế giặc rất mạnh
Đứa bé lớn nhanh như thổi Bà con làng xóm góp gạo nuôi chú bé, mong chú giết giặc cứu nước
Một hôm, bà lão ra đồng thấy một vết chân to, ướm thử, về nhà bà thụ thai
và 12 tháng sau sinh một đứa bé rất khôi ngôi
Đứa bé đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt để đánh giặc
Đánh giặc xong, tráng sĩ cởi áo giáp sắt để lại và bay thẳng về trời
Đứa bé vươn vai một cái bỗng biến thành tráng sĩ, phi ngựa đến nơi có giặc, giết hết lớp giặc này đến lớp giặc khác
Để giúp HS chỉ ra và thấy được ý nghĩa của các chi tiết kỳ ảo trong truyện, giáo viên có thể yêu cầu HS thảo luận nhóm bàn với nội dung câu hỏi: Đọc kỹ các đoạn văn cuối truyện và cùng nhau nêu suy nghĩ về ý nghĩa của các chi tiết:
Gióng lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ; Gậy sắt gãy, Gióng nhổ tre bên đướng đánh giặc; Gióng đánh giặc xong, cởi áo giáp sắt để lại bay thẳng về trời
Hoạt động luyện tập: để giúp học sinh kể lại được truyền thuyết “Thánh Gióng”, giáo viên yêu cầu thảo luận nhóm lớn (nhóm tổ) để thực hiện bài tập: Đóng vai một người ở làng Gióng vào đời Hùng Vương thứ sáu, kể lại truyện Thánh Gióng
Hoạt động vận dụng : để giúp HS mở rộng bài học, từ việc nắm ý nghĩa
truyền thuyết “Thánh Gióng” đến liên hệ thực tế cuộc sống, giáo viên có thể
yêu cầu HS thảo luận nhóm lớn, trả lời các câu hỏi sau: Hội Gióng được tổ chức
ở đâu? Vào thời gian nào? Mục đích của Hội Gióng là gì? Giá trị nổi bật của Hội Gióng
2.3.2 Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy văn học dân gian
Khi dạy văn học dân gian Ngữ văn 6, giáo viên có thể ứng dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả vào từng bài dạy, vào từng hoạt động học của học sinh để phát huy tính chủ động, tích cực và sáng tạo của học sinh
Trong hoạt động khởi động : giáo viên có thể khởi động bài học bằng cách cho HS quan sát tranh ảnh/ xem video trên máy chiếu
Cách thức tiến hành: HS quan sát tranh rồi đoán tên truyện và kể lại truyện đó theo trí nhớ của mình (Vì hầu hết các truyền thuyết này rất gần gũi
Trang 8với đối tượng HS lớp 6, các em đã được học hoặc nghe kể từ Tiểu học) Hoặc
HS xem video và trả lời các câu hỏi liên quan đến nội dung truyện.
Ví dụ 1: Khởi động
bài “Sơn Tinh, Thủy Tinh”,
học sinh quan sát tranh, đoán
tên truyện và kể lại/ nêu nội
dung chính của truyện
Ví dụ 2: Khởi động bài
“Thánh Gióng”, học sinh
quan sát tranh, đoán tên
truyện Sau đó, giáo viên yêu
cầu HS: Hãy miêu tả lại hành
động của Thánh Gióng trong
bức tranh trên Trao đổi với
bạn về chi tiết gây ấn tượng
nhất với bản thân khi đọc
hoặc nghe kể truyền thuyết
“Thánh Gióng”.
2.3.3 Phương pháp dạy học tích hợp liên môn khi dạy văn học dân gian
Việc tích hợp liên môn giúp cho bài học trở nên sinh động, thu hút các
em, không gây nhà chán mà tạo động lực để các em sáng tạo, tự tư duy theo cách suy nghĩ của bản thân Những kiến thức được các em vận dụng ngay vào giải quyết những vấn đề thực tiễn, ít học vẹt.Những nội dung tích hợp còn tiết kiệm thời gian học cho các em tìm hiểu những kiến thức khác mà các em không phải học đi học lại một nội dung ở những môn khác nữa Từ đó làm tăng khả năng tự giác, chủ động trong học tập, giúp các em tìm lại niềm hứng thú
Ví dụ: khi dạy truyện truyền thuyết “Sự Tích Hồ Gươm”, giáo viên có
thể tích hợp môn lịch sử bằng cách gợi nhắc cho các em nhớ về nhân vật lịch sử
là Lê Lợi - là thủ lĩnh, là người anh hùng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (Thanh Hoá) Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đánh giặc Minh xâm lược kéo dài mười năm
“nếm mật nằm gai”, “căm giặc nước thề không cùng sống” ở nửa đầu thế kỉ XV
(tích hợp môn Lịch sử)
Ví dụ: Khi dạy bài “Con Rồng cháu Tiên”, để tạo hứng thú ngay từ lúc
bắt đầu tiết học thì giáo viên sẽ cho học sinh xem video ca nhạc với các chủ đề viết về cội nguồn dân tộc để giới thiệu bài Những bài hát được có thể sử dụng
là: Lời ru Âu Lạc, Huyền sử Âu Lạc, Dòng máu Lạc Hồng…(tích hợp môn Âm nhạc) Trong quá trình giảng dạy, để giúp học sinh hiểu được thời đại lịch sử
buổi đầu dựng nước thì giáo viên đặt câu hỏi tích hợp với kiến thức môn Lịch sử
Trang 9lớp 6 bài “Nước Văn Lang” (tích hợp môn lịch sử) Hay giáo viên có thể tích
hợp môn Địa lý bằng cách đặt các câu hỏi như:
Thời đại Hùng Vương kinh đô được đặt ở đâu? Ngày nay, địa danh đó ngày nay là phường/ thành phố nào? (Đóng đô ở Phong Châu và ngày nay là phường Bạch Hạc, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ)
Tích hợp môn Giáo dục công dân bằng câu hỏi
Câu 1: Hằng năm nhân dân ta vẫn nhớ đến ngày giỗ Tổ Hùng Vương và
rất nhiều người đã hành hương về với đất Tổ, về thăm Đền Hùng Ngày giỗ Tổ Hùng Vương là ngày nào? Câu ca nào nói đến điều này ?
(Dù ai đi ngược về xuôi Nhớ ngày giỗ Tổ mùng 10 tháng 3) [2]
Hoặc câu ca dao
Ai về Phú Thọ cùng ta Nhớ ngày giỗ Tổ tháng ba mồng mười) [2]
2.3.4 Vận dụng phương pháp trò chơi để nâng cao hứng thú và hiệu quả dạy học văn học dân gian
Việc tổ chức các trò chơi trong tiết học hiện nay rất đa dạng và khá phong phú Hình thức là trò chơi theo nhóm hay cá nhân… Một số trò chơi có thể sử dụng trong các tiết học văn học dân gian Ngữ văn 6 mà tôi đã sử dụng hiệu quả là:
Trò chơi sắm vai
Ví dụ: Sau khi dạy xong chủ đề “Một số truyện ngụ ngôn Việt Nam”, GV
yêu cầu HS soạn bài, chuẩn bị bài thì có thể giao nhiệm vụ cho các nhóm chọn
HS sắm vai - sân khấu hoá các truyện ngụ ngôn đã học GV phải hướng dẫn các
em chọn người đóng vai cho phù hợp, chú ý cách thể hiện lời thoại cho tự nhiên, biểu cảm và bám sát nội dung tác phẩm GV hướng dẫn và hỗ trợ HS chuẩn bị một số đồ dùng đơn giản để sắm vai như: Gậy cho thầy bói, hình con voi to cắt bằng giấy bìa, kính đen, …
Sau thời gian chuẩn bị, GV chọn thời điểm thích hợp cho HS lên diễn xuất Các HS không tham gia sắm vai sẽ là khán giả để nhận xét, góp ý cho bạn
GV nhận xét đánh giá chung và có thể trao những phần thưởng nhỏ để động viên
HS Qua đó, PTNL: Hợp tác, sáng tạo, tạo lập văn bản, sử dụng ngôn ngữ
Trò chơi đối mặt
Ví dụ: Khi dạy Ngữ văn 6 bài “Ôn tập truyện dân gian”, ở phần khởi
động, tôi mời 3 HS lên tham gia chơi trò chơi đối mặt vào đầu giờ học để kiểm tra việc nắm bài cũ, chuẩn bị bài ở nhà của HS qua câu hỏi: Hãy kể tên những truyện dân gian mà em đã học trong chương trình Ngữ văn 6 – kì 1
Trò chơi giải ô chữ
Trò chơi ô chữ bí ẩn với phương châm: "Học mà chơi, chơi mà học" sẽ tạo được tâm lý thoải mái cho học sinh, tạo được không khí hòa đồng giữa giáo viên và học sinh và sẽ thu hút được nhiều em tham gia Còn gì thú vị hơn khi kết thúc giờ học, các em thật sự thỏa mãn, hài lòng với tiết học khi mình đã thực sự chinh phục được tri thức bằng ô chữ bí ẩn Qua đó các em được PTNL: giải quyết vấn đề đặt ra trong các câu hỏi tìm ô chữ, sử dụng ngôn ngữ
Ví dụ: Khi dạy Ngữ văn 6 bài “Ôn tập truyện dân gian” trong phần củng
cố, tôi sử dụng trò chơi giải ô chữ: [3]
Trang 10Ô hàng ngang số 1: Đây là ô chữ gồm 12 chữ cái Đây là thể loại truyện dân gian thường kể về các sự kiện hoặc nhân vật có liên quan đến lịch sử thời quá khứ?
Ô hàng ngang số 2: Đây là ô chữ gồm 10 chữ cái Truyện dân gian nào có hình ảnh ngựa sắt phun lửa?
Ô hàng ngang số 3: Đây là ô chữ gồm 14 chữ cái Yếu tố nghệ thuật nào thường xuất hiện trong các truyền thuyết?
Ô hàng ngang số 4: Đây là ô chữ gồm 12 chữ cái Loại truyện dân gian nào thường kể về cuộc đời và số phận của một số kiểu nhân vật quen thuộc?
Ô hàng ngang số 5: Đây là ô chữ gồm 5 chữ cái Truyện cổ tích đọc thêm nào kể về một nhân vật tuấn tú và tài năng có nhan đề là tên một đồ vật?
Ô hàng ngang số 6: Đây là ô chữ gồm 13 chữ cái Loại truyện dân gian nào thường mượn truyện loài vât, đồ vật để nói bóng gió, kín đáo chuyện của con người?
Ô hàng ngang số 7: Đây là ô chữ gồm 13 chữ cái Truyện dân gian nào khuyên nhủ chúng ta khi xem xét sự vật hiện tượng cần xem xét một cách toàn diện?
Ô hàng ngang số 8: Đây là ô chữ gồm 18 chữ cái Truyện ngụ ngôn nào khuyên nhủ con người chúng ta cần phải có tinh thần đoàn kết?
Ô hàng ngang số 9: Đây là ô chữ gồm 8 chữ cái Đây là một trong những đặc điểm tiêu biểu của truyện ngụ ngôn?
Ô hàng ngang số 10: Đây là ô chữ gồm 15 chữ cái Một trong những đặc điểm tiêu biểu của truyện ngụ ngôn?
Ô hàng ngang số 11: Đây là ô chữ gồm 10 chữ cái Loại truyện dân gian nào có yếu tố gây cười?
Ô hàng ngang số 12: Đây là ô chữ gồm 8 chữ cái Truyện dân gian nào khuyên nhủ chúng ta phải có chủ kiến khi làm việc?
Ô hàng ngang số 13: Đây là ô chữ gồm 7 chữ cái Đây là một đặc điểm tiêu biểu của truyện cười?
Từ nội dung các ôn chữ, GV có thể yêu cầu tìm từ chìa khóa: VĂN HỌC DÂN GIAN
Đáp án :