Một vài kinh nghiệm dạy học theo chủ đề trong môn ngữ văn bậc THCS

Thông qua các đợt tập huấn, các lớp chuyên đề, bản thân đội ngũ Cán bộquản lý và các nhà giáo chúng tôi đã nắm được một số phần cốt lõi trong mục tiêuthay sách và hướng tiếp cận sách giá

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN ĐỊNH

TRƯỜNG THCS YÊN TRƯỜNG

Đơn vị công tác: Trường THCS Yên Trường

SKKN thuộc lĩnh vực môn: Ngữ Văn

YÊN ĐỊNH, NĂM 2021

6 II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 03-20

9 3 Những bước cần làm khi “Dạy học theo chủ đề” 06

11 5 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo

dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 20

I MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Năm học 2020 – 2021 là năm bản lề thực hiện chương trình thay sách chohọc sinh lớp 6 Với những người làm công tác giáo dục, chúng tôi xem đây là cái

gạch nối giao thời giữa hai chương trình: mới – cũ.

Thông qua các đợt tập huấn, các lớp chuyên đề, bản thân đội ngũ Cán bộquản lý và các nhà giáo chúng tôi đã nắm được một số phần cốt lõi trong mục tiêuthay sách và hướng tiếp cận sách giáo khoa mới, để từ đó có những định hướngphù hợp trong quá trình chuyển giao nhiệm vụ học tập tới học sinh

Ngay từ hè năm 2020, chúng tôi đã được tham gia các lớp tập huấn vềchương trình học, về cách làm phân phối chương trình dựa theo khung quy địnhcủa Bộ Giáo dục Hầu hết ở các môn học đều có sự thay đổi đáng kể, những phầnnội dung không còn phù hợp dường như đã được sàng lọc rất kỹ càng; hoặc sắpxếp lại; hoặc loại bỏ hẳn nhằm mục đích hướng tới yêu cầu hình thành phẩm chất,năng lực; phát triển tư duy tốt nhất cho người học trong từng nhà trường, từng địaphương Không những thế, kiến thức được đưa vào sách giáo khoa phải là nhữngkiến thức không lỗi thời, vừa mang những giá trị truyền thống cốt lõi nhưng cũngmới mẻ và hiện đại

Trong số 14 môn học của bậc THCS, môn Ngữ Văn là môn học công cụ cốtlõi, không chỉ trang bị kiến thức mà còn hình thành những kỹ năng căn bản trongcuộc sống; bồi đắp, nuôi dưỡng tâm hồn, nhân cách, lối sống, văn hóa ứng xử chongười học Việc sắp xếp, điều chỉnh lại chương trình học của môn Ngữ Văn bậcTHCS cùng với hệ thống các môn học khác thực sự là một điều cần thiết

Qua việc đối chứng giữa phân phối chương trình cũ và mới, tôi đã nhận ra

sự thay đổi rõ rệt, mục đích và định hướng của các tác giả làm sách giáo khoa mới.Hầu như những bài học được tinh giản trong chương trình đã gây nặng nề cho cảngười dạy lẫn người học trong gần 20 năm qua, bởi lẽ những đơn vị kiến thức đóvừa có những điểm không phù hợp, vừa lặp lại với những đơn vị kiến thức kháctrong cùng một hệ thống (Ví dụ ở lớp 6 trong chùm văn học dân gian, ở mỗi thểloại đã giảm đi từ 1 đến 2 văn bản; hay ở phần Tiếng Việt, phần từ loại cũng đã gộp

lại thành một chuỗi hoạt động thống nhất: Bài “Chỉ từ, Phó từ” đưa lên trước

“Cụm danh từ” và “Cụm động từ”), và đó là điều hoàn toàn hợp lý.

Bên cạnh việc tinh giản, điều chỉnh, sắp xếp lại chương trình hướng vào mụcđích khơi dậy, phát huy ở mức cao nhất năng lực và phát triển tốt tư duy của ngườihọc; phù hợp với thực tế nhà trường, thực tế địa phương Ở môn Ngữ Văn, chúng

tôi còn đồng tình và tâm huyết với điểm mới đó là “Dạy học theo chủ đề”.

Từ khi còn đứng lớp, được phân công giảng dạy chính khóa và bồi dưỡnghọc sinh giỏi, đến bây giờ làm cán bộ quản lý, tôi đã từng dạy, đã hướng dẫn, chỉđạo nhóm chuyên môn Ngữ Văn thực hiện theo hướng như vậy Có điều chúng tôichưa có một khung thời gian quy định, cũng chưa biết cách gọi thành tên cụ thể

cho những việc đã làm của mình Nay chúng tôi đã có sự định hướng, có khungthời gian mang tính pháp lý, có tên gọi các chủ đề dạy học Vì thế trong năm học

này, nhóm chuyên môn Ngữ Văn của trường chúng tôi đã thực hiện việc “Dạy học theo chủ đề” và đạt được nhiều kết quả hơn cả sự mong đợi.

Xuất phát từ thực tiễn những việc đã làm của bản thân, của tổ, nhóm chuyênmôn trong nhà trường, từ những kết quả đạt được khi năm học gần kết thúc; tôi xin

được mạnh dạn chia sẻ những kinh nghiệm “Dạy học theo chủ đề”, (điểm mới nhất

của năm học 2020 - 2021) để các bạn đồng nghiệp cùng tham khảo

2 Mục đích nghiên cứu:

Khi nghiên cứu và thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm này, mong muốn

và mục đích của bản thân tôi cũng như của các đồng nghiệp trong nhóm chuyênmôn Ngữ Văn trường tôi là:

- Được sớm tiếp cận với chương trình Sách giáo khoa Ngữ Văn mới, lớp 6năm học 2021 – 2022

- Học sinh có cái nhìn tổng quát, hiểu sâu về một chủ đề trong rất nhiều chủ

đề mà môn Ngữ Văn đề cập đến Từ việc có kiến thức về chủ đề, học sinh viếtđược những bài văn vừa có chiều sâu, vừa thể hiện ở mặt am hiểu trên bề rộng

- Phát huy được năng lực toàn diện của người học Điều quan trọng nhất khidạy học theo chủ đề trong môn Ngữ văn đó là: Bất kỳ người học nào cũng có thểbộc lộ được năng lực của mình một cách tự tin và tự nhiên, thoải mái nhất (Điềunày hiện nay đang rất yếu ở người học)

- Thông qua việc dạy học theo chủ đề, tạo cho học sinh những giờ học thoảimái bằng cách đưa cuộc sống vào tác phẩm văn chương và đưa văn chương rangoài cuộc đời

3 Đối tượng nghiên cứu:

- Chương trình Ngữ Văn Trung học cơ sở (chủ yếu là chương trình lớp 6) về

chủ đề: “Vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam qua các tác phẩm truyện kí”.

- Đối tượng áp dụng: Học sinh trường THCS Yên Trường, huyện Yên Định,tỉnh Thanh Hóa (chủ yếu là học sinh lớp 6)

4 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài, tôi đã áp dụng nhữngphương pháp sau đây:

- Phương pháp tìm kiếm và quan sát, thu thập thông tịn: Cả giáo viên và học

sinh đều có nhiệm vụ tìm kiếm và quan sát các kênh thông tin phục vụ cho chủ đềhọc tập (Tìm đọc tác phẩm, xem phim, khai thác thông tin qua các kênh thông tinchính thống để có cái nhìn toàn diện về vẻ đẹp của đất nước và con người ViệtNam)

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Cả học sinh và giáo viên đều sử

dụng các công cụ hỗ trợ như điện thoại, máy ảnh, bút, giấy khổ lớn để điều tra,khảo sát thực tế về chủ đề được học

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Giáo viên và học sinh cùng hợp tác

để thống kê, xử lý các tư liệu, số liệu đã tìm kiếm ở hai phương pháp trên Ngoài

ra, trong quá trình tổ chức các hoạt động học, giáo viên và học sinh còn sử dụngcác phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực, hướng đến con đường khám phá vàphát huy năng lực của người học một cách toàn diện, hiệu quả nhất

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Thực hiện theo công văn số 3280/BGDĐT về việc hướng dẫn thực hiện tinhgiản, sắp xếp chương trình và dạy học theo chủ đề cấp THCS và THPT, nhằm mụcđích đáp ứng yêu cầu với tình hình thực tiễn và quá trình phát triển của đất nướctrong xu thế hội nhập toàn cầu Dạy học theo chủ đề cũng là một yếu tố góp phầntiếp cận phát triển năng lực của học sinh Đây là một bước ngoặt lớn đánh dấu sựchuyển mình mạnh mẽ về chất của các môn học nói chung và môn Ngữ Văn nóiriêng

Nghị quyết số 29 của BCH Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI

ra đời đã tạo ra một hành lang pháp lý để toàn Đảng, toàn dân mà trước hết làngành GD&ĐT tập trung toàn tâm, toàn ý thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện

Có thể nói đây là một trong những cuộc cách mạng lớn về Giáo dục và Đào tạo ởnước ta, kể từ khi hệ thống Giáo dục quốc dân ra đời Việc dạy học theo chủ đề sẽgiúp người học có tư duy sâu về một mảng kiến thức trong toàn bộ hệ thống kiếnthức của môn học Và có thể khi chuyên sâu và có cái nhìn toàn diện về mảng kiếnthức theo chủ đề đó, sẽ góp phần định hướng năng lực làm việc, năng lực nghềnghiệp cho người học trong tương lai

Dạy học theo chủ đề là hình thức tìm tòi khái niệm, tư tưởng đơn vị kiếnthức, nội dung bài học, chủ đề có sự giao thoa, tương đồng lẫn nhau, dựa trên cơ

sở các mối liên hệ về lý luận và thực tiễn được đề cập đến trong các môn học hoặctrong các phần của môn học, nhờ đó học sinh có thể hoạt động nhiều hơn để tự tìm

ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn

Việc dạy học theo chủ đề chính là sự kết hợp giữa mô hình dạy học truyềnthống và hiện đại Với cách này, giáo viên không đơn giản chỉ truyền thụ kiến thức,

mà chủ yếu là hướng dẫn học sinh tự tìm kiếm thông tin, sử dụng kiến thức vàothực tiễn, góp phần bộc lộ rõ năng lực cá nhân của mình trong mối quan hệ với tậpthể

Dựa trên các cơ sở lý luận trên, tôi đánh giá việc dạy học theo chủ đề ở mônNgữ Văn là thực sự cần thiết, tạo nên tính đột phá, thay đổi cách nhìn, cách nghĩcủa một bộ phận không nhỏ phụ huynh học sinh về môn học mà lâu nay vẫn quan

niệm là học thuộc, học theo lối mòn, học mà không ứng dụng gì cho cuộc sống,tương lai của người học.

2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng “Dạy học theo chủ đề”:

a Về phía giáo viên:

Dạy học theo chủ đề mới chính thức được thực hiện bắt đầu từ năm học

2020 - 2021 Ở mỗi khối lớp đều có 2 chủ đề, mỗi chủ đề được thực hiện ở mộthọc kỳ Trên thực tế đa phần giáo viên đều lúng túng trong việc thiết kế giáo án và

bố trí, sắp xếp thời gian học cho một chủ đề Có những giáo viên khi làm giáo án

đều viết nhan đề là “Dạy học theo chủ đề”, nhưng thực chất khi thực hiện vẫn tách

riêng thành các đơn vị kiến thức độc lập cho mỗi bài học

Vì sao giáo viên lại gặp khó khăn vướng mắc và có những người chưa thểhình dung ra thế nào là dạy học theo chủ đề? Một thực trạng dễ nhìn thấy và cũng

vô cùng đáng buồn ở một bộ phận không nhỏ giáo viên tất cả các bộ môn nóichung và giáo viên Ngữ Văn nói riêng đó là tâm lý ngại thay đổi, ngại cái mới, lười

tư duy Hầu hết giáo viên chỉ thích đi theo một lối mòn, lên lớp dựa hoàn toàn vàosách giáo khoa, sách giáo viên và những tài liệu có sẵn không dám tự mình vượtthoát ra khỏi vùng an toàn; chỉ khi nào thi giáo viên giỏi hay thao giảng thì mới lo

đầu tư, “hỏi thầy, hỏi thợ” Thành ra tất cả những điều có được trong công cuộc

“đem chuông đi đấm nước người” đều không phải của mình mà lại do người khác

“đạo diễn” Và như vậy, trong các cuộc thi giáo viên giỏi thì giáo viên là “diễn viên” và đôi khi cả học sinh cũng phải “nhập vai” trong các cuộc thi này Thực tế

đó khiến những người thầy như vậy khó lòng “tìm đường, nhập cuộc” nhanh chóng

trước yêu cầu đổi mới về kiến thức, về phương pháp, đặc biệt là day học theo chủ

đề đối với họ lại càng khó khăn hơn

Song, bên cạnh một bộ phận không nhỏ những người thầy ngại và sợ cái mới

thì vẫn luôn có những “thợ dạy” thực sự có năng lực, luôn đam mê tìm tòi, khám

phá, tự trọng về chuyên môn nghiệp vụ, nhanh chóng thích ứng, thích nghi và sẵnsàng thay đổi trước mọi yêu cầu Họ đặc biệt nhận thức được vai trò và tráchnhiệm của mình trước công cuộc đổi mới Giáo dục Việc dạy học theo chủ đề đốivới những giáo viên này thự sự dễ dàng, thậm chí còn là hứng thú đối với họ, bởi

họ là những người có kiến thức rộng và sâu, biết tổng hợp, biết liên tưởng so sánhtrong quá trình dạy những đơn vị kiến thức riêng lẻ Tôi may mắn khi đã nhiềunăm nay tham gia làm giám khảo giáo viên giỏi cấp huyện Và trong những lần trải

nghiệm đó, có biết bao nỗi buồn và sự hụt hẫng khi phải “xem diễn” như đã nói ở

phần trên Nhưng cũng không ít lần cảm xúc thăng hoa và niềm hạnh phúc vỡ òakhi được dự những giờ mà ở đó tôi bắt gặp hình ảnh giáo viên dạy Ngữ Văn thậttoàn mỹ đúng như suy nghĩ và mong ước: họ đẹp từ phong cách, đẹp đến ngôn ngữ

và kiến thức để rồi học sinh cũng đẹp lên, tự tin khám phá, chủ động tìm tòi kiếnthức và thực sự trưởng thành từ những giờ học ấy Tôi không thể nào quên được

tiết dạy bài thơ “Quê hương” (Tế Hanh) của cô giáo Phương Thảo, giáo viên Ngữ

Văn trường THCS Lê Đình Kiên, một cô giáo còn rất trẻ, năm 2013: Giờ học tíchcực, đúng theo hướng phát huy năng lực học sinh, dù ngày đó những giáo viên như

chúng tôi còn chưa biết gọi tên “dạy học phát triển năng lực” là gì Và điều cơ bản

mà tôi muốn hướng tới phù hợp với việc dạy học theo chủ đề như Sáng kiến kinhnghiệm tôi đang trình bày đó là, cô giáo đã mở rộng liên hệ, xâu chuỗi kiến thức vô

cùng tinh tế Từ “Quê hương” (1939) đến “Nhớ con sông quê hương”(1954) và

“Trở lại với sông quê” (1976) để rồi khẳng định: Tế Hanh là một nhà thơ của quê

hương, của dòng sông tuổi thơ, của miền Nam ruột thịt Học trò của cô còn được

thể hiện và phát huy năng khiếu ca hát, hội họa qua ca khúc “Sông quê”, những

bức vẽ đậm tình về dòng sông yêu thương Và tôi tin chắc rằng, những giáo viên

như vậy sẽ dễ dàng tiếp cận và tổ chức hiệu quả “Dạy học theo chủ đề”.

em chưa phải làm công việc này, có chăng chỉ là việc soạn bài bằng cách trả lời cáccâu hỏi ở phần đọc – hiểu nhờ vào sự hỗ trợ của vô vàn tài liệu bày bán ở các hiệusách hay trên mạng xã hội Chính điều đó đã làm cho các em hình thành thói quenchép lại ý kiến, suy nghĩ, quan điểm của người khác mà mất đi khả năng tự nghĩ, tựviết, tự làm Đây là điều hết sức nguy hiểm bởi qua bao nhiêu tiết học, nhiều bàihọc nhưng các em vẫn chẳng có cái gì là của mình Những lời văn hoa mỹ, gọt rũa

là đi mượn hoặc chép lại từ tài liệu mẫu hoặc lời của cô giáo Chính vì không đượctiếp cận với việc học theo chủ đề nên khi viết văn, kiến thức của các em vô cùng ít

ỏi, khô khan và nghèo nàn Kể cả các em học sinh lớp 9, từ học sinh giỏi trở đi, các

em cũng chỉ biết và cảm nhận được những điều nói tới trong tác phẩm ở đề bài.Việc mở rộng liên tưởng tới những tác phẩm cùng chủ đề là rất hiếm hoi

Mặc dù với cương vị là một Hiệu trưởng, nhưng một phần do điều kiện thực

tế của nhà trường, một phần vì đam mê chuyên môn mà hầu như năm học nào tôicũng dạy một lớp Văn Năm học 2020 – 2021 này tôi trực tiếp dạy Văn lớp 6 Vìvậy, tôi nắm bắt rất rõ những thực trạng đã và đang diễn ra trong quá trình dạy vàhọc môn Ngữ Văn nói riêng, các môn học nói chung trong nhà trường phổ thônghiện nay

Từ những thực trạng trên, tôi đã chú trọng và đầu tư thời gian cho các chủ đề

dạy học Và tôi đặc biệt tâm huyết nhất với chủ đề: Vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam qua các tác phẩm truyện kí ( Sông nước Cà Mau - Đoàn Giỏi; Vượt

thác - Võ Quảng; So sánh)

Chủ đề được lựa chọn: Học kỳ I (Ngữ Văn lớp 6) - Thuộc các tiết: 77, 78,

79, 80, 81, 82, 83

Thời lượng dành cho chủ đề: 7 tiết (hoạt động trên lớp của cô và trò)

3 Những bước cần làm khi “Dạy học theo chủ đề”:

Bước 1: Chuẩn bị của cô và trò

Đây là công việc hết sức quan trọng quyết định đến thành công hay khôngthành công của chủ đề mà học sinh được tiếp cận Không giống như việc dạy họccác tiết đơn lẻ; học sinh chỉ cần trả lời các câu hỏi sách giáo khoa; giáo viên chỉcần soạn giáo án đầy đủ; lên lớp hết giờ, hết bài; học sinh ghi được các ý chính là

đã thành công Việc dạy học theo chủ đề là “dạy và học theo hướng mở” để phát

huy năng lực của người học; vì thế cô và trò đều cùng phải chuẩn bị kỹ càng

Để chuẩn bị cho chủ đề này, tôi đã giao nhiệm vụ như sau:

* Chuẩn bị chung (tập thể):

- Cô và trò cùng xem phim “Đất rừng phương Nam”, bộ phim chuyển thể từ

sáng tác của Đoàn Giỏi

- Cô và trò cùng trải nghiệm: chụp ảnh, quay phim về sông Mã, cầu Kiểu,núi Kiểu, chợ Kiểu

(Có 26 học sinh tham gia cùng cô, 6 học sinh tham gia cùng phụ huynh)

- Trò viết cảm nhận về cảnh và người trong bộ phim “Đất rừng phương Nam”.

- Trò viết cảm nhận về cảnh vật, con người quê hương mình

* Chuẩn bị cá nhân:

- Trò tìm đọc những tác phẩm văn học (Tất cả các thể loại viết về con người

và đát nước Việt Nam)

- Cô giới thiệu giúp trò: Thư viện nhà trường có rất nhiều sách hay về chủ đềnày (Thư viện mở cửa vào các buổi chiều thứ 3, thứ 4, thứ 6 hàng tuần)

- Trò viết được những đoạn văn về bộ phim; về cảnh, về người quê hương

- Trò đã đọc: Cô Tô, Người lái đò sông Đà (Nguyễn Tuân); Động Phong Nha; Cầu Long Biên, chứng nhân lịch sử và rất nhiều tác phẩm khác.

Sản phẩm 2: Trò thích thú với cách chuẩn bị bài như vậy và đề nghị những bài sau

tiếp tục được làm như thế

Sản phẩm 3: Một số phụ huynh cùng tham gia quay phim, chụp ảnh; và có lúc còn

làm hướng dẫn viên cho các con

Bước 2: Cô chuẩn bị giáo án và chuyển giao nhiệm vụ tới trò (thể hiện

trong giáo án)

4 Giáo án minh họa - Tiết 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83

Chủ đề: Vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam qua các tác phẩm truyện kí

(Sông nước Cà Mau, Vượt thác, So ánh)

Bước 1: Phân bố thời gian và lựa chọn ngữ liệu

- Thời gian để tiếp cận, khám phá van bản: 5,5 tiết

- Thời gian tiếp cận, tìm hiểu và luyện tập về biện pháp tu từ so sánh: 1,5 tiết

- Văn bản chọn dạy chính: Sông nước Cà Mau (4 tiết)

- Văn bản hỗ trợ để làm nổi bật chủ đề: Vượt thác (1,5 tiết)

Bước 2: Thiết kế giáo án

- Nhận biết và hiểu được giá trị của biện pháp tu từ so sánh

- Biết sử dụng so ánh phù hợp, hiệu quả trong giao tiếp và tạo lập văn bản

II Trọng tâm kiến thức, kỹ năng:

- Đọc – hiểu văn bản đúng diễn cảm

- Nhận xét, đánh giá, bày tỏ ý kiến trước thiên nhiên và con người

- Nói được điều mình nghĩ trước tập thể

3 Thái độ:

- Yêu quý, tự hào về con người và đất nước Việt Nam

- Có ý thức bảo vệ, giữ gìn vẻ đẹp của quê hương, đất nước

- Thấy được trách nhiệm cần phải đóng góp của bản thân cho quê hương, đất nước

1 Chuẩn bị của thầy

2 Chuẩn bị của trò (Phần này đã nói ở bước 1)

IV Tổ chức các hoạt động dạy học theo giáo án:

Bước 1: Ổn định tổ chức lớp

Bước 2: Kiểm tra bài cũ

Với chủ đề này, giáo viên không KTBC mà khích lệ học sinh trình bày sản

phẩm có được trong buổi trải nghiệm (HS sẽ thể hiện ở hoạt động Khởi động)

Hoạt động 1: Khởi động

* Mục tiêu:

-Tạo hứng thú, kích thích sự tập trung, tạo điều kiện để học sinh thể hiện đượcnăng lực của cá nhân, của nhóm

- Kết nối học sinh với chủ đề học một cách tự nhiên, hiệu quả

- Lôi cuốn 100% học sinh trong lớp cùng tham gia

Với chủ đề dạy học này tôi đã tạo khởi động bằng hoạt động của cả cô vàtrò

* Cách thực hiện: Trò khởi động trước, cô khởi động và đưa trò vào bài học

ngay sau khởi động của trò

Giáo viên: Chiều ngày hôm trước, cô trò ta đã có một buổi trải nghiệm rất tuyệt

vời, thăm thú mảnh đất quê hương yêu dấu, nơi mình đã sinh ra và lớn lên, nơi cónhững kỷ niệm tuổi thơ êm đềm Vậy các nhóm hãy báo cáo kết quả và trình bàysản phẩm của nhóm mình sau chuyến đi

Học sinh trình bày kết quả:

- Nhóm 1: Ảnh chụp cầu Kiểu, sông Mã

- Nhóm 2: Ảnh chụp núi Kiểu, làng dưới chân núi, cảnh người dân lao động đanglàm việc

- Nhóm 3: Đọc những đoạn văn viết về người quê, cảnh quê

- Một số cá nhân: Báo cáo về kết quả đọc sách theo gợi ý của cô

Giáo viên: Cảm ơn các con đã có một buổi làm việc tích cực, hiệu quả dưới sự trợ

giúp của cô và bố mẹ Cảm ơn các con về những sản phẩm tuyệt vời được đưa ratrưng bày trước lớp hôm nay Mong rằng các con sẽ phát huy tốt năng lực của mìnhtrong hành trình khám phá thiên nhiên, đất nước, con người quanh ta

Các con yêu quý! Vẻ đẹp của con người và đất nước Việt Nam được cảm nhận đadiện, đa chiều và ghi dấu ấn riêng trong trái tim các con, trong trang viết của nhữngngười sáng tác; và trong cả những ca khúc xao xuyến lòng người Cả lớp mình

cùng cô lắng nghe bài hát “Việt Nam quê hương tôi”, một sáng tác của nhạc sĩ Đỗ

Nhuận

GV cho HS nghe bài hát

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức, kỹ năng

* Mục tiêu:

- Học sinh biết được những địa danh, hiểu và cảm nhận được hình ảnh con người,

thiên nhiên, nơi được nhắc đến trong văn bản “Sông nước Cà Mau” và “Vượt thác”.

- Nhận biết được so sánh và giá trị của so sánh

- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm, trình bày cảm xúc, ý kiến của cá nhân, nhóm

- Năng lực: Hợp tác, hỗ trợ, đưa ra quyết định trong làm việc nhóm

* Phương pháp và kỹ thuật:

I Vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam qua văn bản “Sông nước Cà Mau”:

Hoạt động của thầy Hoạt động của

trò

Kết quả đạt được

* Yêu cầu HS trình bày

hiểu biết về tác giả và tác

phẩm?

- Thảo luận theonhóm

- Đưa ra quyếtđịnh cử đại diệntrình bày ý kiến

tái hiện? Giới thiệu về

địa danh được viết trong

văn bản?

Cô cảm ơn các con về

những thông tin quý giá

các con đã cung cấp về

mảnh đất cực Nam của Tổ

Quốc Để hiểu thêm về vẻ

đẹp của con người và đất

nước Việt Nam nói chung

của nhóm mình

- Hoạt động cánhân kết hợpnhóm

- Nhóm 2 cử bạnđọc

- Các nhóm kháclắng nghe và nhậnxét cách đọc củabạn

- HS hoạt độngnhóm

- Sáng tác của ông thường viết vềthiên nhiên và con người Nam Bộ(đặc biệt là vùng sông nước miềnTây quê ông)

- Văn bản: Trích trong truyện dài nổi

tiếng “Đất rừng phương Nam” đã

được chuyển thể thành phim

- 26 học sinh đã xem phim

- Nhóm 2: Kể vắn tắt về bộ phim(đầy đủ nội dung chính)

- Cảm nhận: Cuốn hút tuyệt vời vìnhân vật chú bé An rất gần gũi, đờithường và có nhiều đức tính tốt đẹp:vui tính, thông minh, tốt bụng, yêuquê hương mình

- Nhân vật thằng Cò cũng rất đángyêu (mong muốn được gặp các nhânvật ấy ở ngoài đời)

- Học sinh đọc tốt

- Đại diện nhóm 3: nhận xét toàndiện từ phong cách, chất giọng, cácquãng ngừng nghỉ khi có dấu câu

- Nhóm 1:

+ PTBĐ: Miêu tả+ Đối tượng: Sông nước Cà Mau+ Trình tự tái hiện: Không gian

- Nhóm 3: Giới thiệu về vị trí địa lý

và đặc điểm của mảnh đất Cà Mau:+ Là mảnh đất tận cùng của Tổ Quốcvới 3 mặt giáp biển

+Có 8 huyện và 1 thành phố+ Do vị trí địa lý nằm ở tâm điểmvùng biển các nước Đông Nam Ánên Cà Mau có nhiều thuận lợi trongviệc giao lưu, hợp tác khinh tế vớicác nước trong khu vực

và vùng đất Cà Mau nói

riêng, cô trò ta sẽ tiếp cận

với văn bản “Sông nước

Cà Mau” một cách chi tiết

hơn nữa Và cô sẽ giúp

các con có thêm vốn kiến

thức, hình ảnh cụ thể về

đất mũi thân yêu

* Các con đã đọc văn

bản và chuẩn bị bài ở

nhà, hãy giúp cô và các

bạn biết văn bản này có

được một lượng công việc

tương đối của chủ đề

Hôm nay các con đã thấy

và hiểu được cảnh sông

nước vùng đất Cà Mau

qua ngòi bút của Đoàn

HS làm việc cánhân để tìm ra cácphương án trả lời

HS làm việcnhóm:

- Đưa ra quyếtđịnh trả lời

- Đại diện bày tỏ

- HS làm việc cánhân để thể hiện

và phát triển nănglực của bản thân

- Nhiều HS xungphong làm hướngdẫn viên du lịch

+ Cà Mau có đặc điểm nổi bật về địahình sông nước

+Con người Cà Mau phóng khoáng,mang đậm chất miền Tây Nam Bộ

- GV trình chiếu bản đồ Cà Maucùng một số hình ảnh về đất vàngười Cà Mau

2 Tìm hiểu chi tiết:

- 2 ý lớn:

+ Cảnh sông nước Cà Mau+ Cảnh chợ Năm Căn

a Cảnh sông nước Cà Mau:

Nhóm 3 xung phong trả lời:

- Vị trí quan sát của người miêu tả:Trên thuyền xuôi theo dòng sông,đưa tầm mắt vào từng con kênh,rạch

- Hình ảnh dòng sông năm Cănmênh mông, nước ầm ầm đổ ra biểnngày đêm như thác

- Rừng đước cao ngất như dãytrường thành vô tận, ôm lấy dòngsông với các sắc xanh

- Nghệ thuật miêu tả:

+ Từ bao quát đến cụ thể, vận dụngnhiều giác quan một cách tinh tế,điêu luyện (thính giác, thị giác, vịgiác, khứu giác )

+ Sử dụng các tính từ chỉ màu sắc vànhiều biện pháp nghệ thuật tu từ:nhân hóa, so sánh, ẩn dụ chuyển đổicảm giác (HS chỉ ra dẫn chứngminh họa)

- HS Phùng Thủy Tiên (nhóm 1) đã