Nắm được ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái và giới hạn sinh thái trong sản xuất nông nghiệp nên cần gieo trồng đúng thời vụ, khi khoanh vùng nông, lâm, ngư nghiệp cần xác điều kiện đất[r]
Trang 1Ngày soạn: / / Ngày giảng:
Lớp 9A……… Lớp 9B………
Tiết 43
PHẦN II- SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG CHƯƠNG I- SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nêu được KN môi trường, hệ sinh thái, giới hạn sinh thái
- Nêu được ảnh hướng của một số nhân tố sinh thái vô sinh đến đời sống đtv
- Nêu được một số nhóm sv dựa vào giới hạn sinh thái của chúng
- Kể được một số mối quan hệ cùng loài và khác loài
2 Kỹ năng
- Nhận biết một số nhân tố sinh thái trong môi trường
3 Thái độ
- Yêu khoa học, thích bộ môn
Bài 41: MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI
I MỤC TIÊU.
1 Kiến thức
- Học sinh nắm được khái niệm chung về môi trường sống, các loại môi trường sống của sinh vật
- Phân biệt được các nhân tố sinh thái vô sinh và nhân tố sinh thái hữu sinh
- Trình bày được khái niệm về giới hạn sinh thái
2 Kỹ năng:
- Quan sát và khai thác kiến thức từ sgk, tranh ảnh và thực tế
Kĩ năng sống: Kĩ năng GQVĐ, tự tin, ra quyết định, hợp tác, ứng phó với tình huống ,lắng nghe, quản lí thời gian
Kĩ năng giải thích những vấn đề thực tế, Kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng hợp tác ứng
xử, giao tiếp, kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin
3 Thái độ:
- Tích cực trong học tập
Tích hợp GD đạo đức + Có ý thức bảo vệ môi trường; đoàn kết, hợp tác bảo vệ môi trường, các loài động vật hoang dã,
4 Định hướng phát triển năng lực học sinh
- Năng lực tự học, giải quyết vẫn đề, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, hợp tác
II CHUẦN BỊ
- Tranh phóng to hình 41.2; 41.2 SGK
III Ph ¬ng ph¸p
- Dạy học nhóm
- Vấn đáp tìm tòi
- Trực quan
IV TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC.
1 Ổn định (1’)
Trang 2- Kiểm tra sĩ số.
2.Kiểm tra bài cũ (5’)
3 Bài học (33’)
VB: Giữa sinh vật và môi trường có mối quan hệ khăng khít Hiểu rõ mối quan hệ này giúp con người đề ra các biện pháp bảo vệ môi trường hữu hiệu và phát triển bền vững
Hoạt động 1:MT: Hiểu được môi trường sống của sinh vật (10 phút)
- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm
- Kỹ thuật động não:Vấn đáp, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày 1 phút
- Hình thức tổ chức: cá nhân , nhóm
GV viết sơ đồ lên bảng:
Thỏ rừng
Hỏi:
- Thỏ sống trong rừng chịu ảnh
hưởng của những yếu tố nào?
- GV tổng kết: tất cả các yếu tố đó tạo nên
môi trường sống của thỏ
- Môi trường sống là gì?
- Có mấy loại môi trường chủ yếu?
- GV nói rõ về môi trường sinh thái
- Yêu cầu HS quan sát H 41.1, nhớ lại trong
thiên nhiên và hoàn thành bảng 41.1
Tích hợp GD đạo đức + Có ý thức bảo vệ
môi trường; đoàn kết, hợp tác bảo vệ môi
trường, các loài động vật hoang
dã,
- HS trao đổi nhóm, điền được từ: nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, mưa, thức ăn, thú dữ vào mũi tên
- Từ sơ đồ HS khái quát thành khái niệm môi trường sống
- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức
- HS quan sát H 41.1, hoạt động nhóm và hoàn thành bảng 41.2
Kết luận:
- Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển và sinh sản của sinh vật
- Có 4 loại môi trường chủ yếu:
+ Môi trường nước
+ Môi trường trên mặt đất – không khí
+ Môi trường trong đất
+ Môi trường sinh vật
Hoạt động 2: MT: Biết được các nhân tố sinh thái của môi trường (13 phút)
- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm
Trang 3- Kỹ thuật động não:Vấn đáp, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày 1 phút
- Hình thức tổ chức: cá nhân , nhóm
- Nhân tố sinh thái là gì?
- Thế nào là nhân tố vô sinh và nhân tố hữu
sinh ?
- GV cho HS nhận biết nhân tố vô sinh, hữu
sinh trong môi trường sống của thỏ
- Yêu cầu HS hoàn thành bảng 41.2 trang
119
- Yêu cầu HS rút ra kết luận về nhân tố sinh
thái
- Phân tích những hoạt động của con người
- GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi phần
SGK trang 120
- Trong 1 ngày ánh sáng mặt trời chiếu trên
mặt đất thay đổi như thế nào?
- Nước ta độ dài ngày vào mùa hè và mùa
đông có gì khác nhau?
- Sự thay đổi nhiệt độ trong 1 năm diễn
ra như thế nào?
- Yêu cầu:
- Nhận xét về sự thay đổi của các nhân tố
sinh thái?
- HS dựa vào kiến thức SGK để trả lời
- Quan sát môi trường sống của thỏ ở mục I để nhận biết
- Trao đổi nhóm hoàn thành bảng 41.2 + Nhân tố vô sinh: ánh sáng, nhiệt độ, độ
ẩm, đất, xác chết sinh vật, nước
+ Nhân tố con người
- HS dựa vào vốn hiểu biết của mình, phântích tác động tích cực và tiêu cực của con người
- HS thảo luận nhóm, nêu được:
+ Trong 1 ngày ánh sáng tăng dần về buổi trưa, giảm về chiều tối
+ Mùa hè dài ngày hơn mùa đông
+ Mùa hè nhiệt độ cao, mùa thu mát mẻ, mùa đông nhiệt dộ thấp, mùa xuân ấm áp
Kết luận:
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật
- Các nhân tố sinh thái được chia thành 2 nhóm:
+ Nhân tố vô sinh: ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, gió, đất, nước, địa hình
+ Nhân tố hữu sinh:
Nhân tố sinh vật: VSV, nấm, động vật, thực vật,
Nhân tố con người: tác động tích cực: cải tạo, nuôi dưỡng, lai ghép tác động tiêu cực: săn bắn, đốt phá làm cháy rừng
- Các nhân tố sinh thái tác động lên sinh vật thay theo từng môi trường và thời gian
Hoạt động 3:MT: Hiểu giới hạn sinh thái (10 phút)
- Phương pháp: - PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm
- Kỹ thuật động não, HS làm việc cá nhân,
- Hình thức tổ chức: cá nhân , nhóm
- GV sử dụng H 41.2 và đặt câu hỏi:
- Cá rô phi ở Việt Nam sống và phát triển ở
- HS quan sát H 41.2 để trả lời
+ Từ 5oC tới 42oC
Trang 4nhiệt độ nào?
- Nhiệt độ nào cá rô phi sinh trưởng và phát
triển thuận lợi nhất?
- Tại sao trên 5 o C và dưới 42 o C thì cá rô phi
sẽ chết?
- GV rút ra kết luận: từ 5oC - 42oC là giới hạn
sinh thái của cá rô phi 5oC là giới hạn dưới,
42oC là giới hạn trên 30oC là điểm cực thuận
- GV giới thiệu thêm: Cá chép Việt Nam chết
ở nhiệt độ dưới 2o C và trên 44oC, phát triển
thuận lợi nhất ở 28oC.-? Giới hạn sinh thái là
gì?
- Nhận xét về giới hạn sinh thái của mỗi loài
sinh vật?
- Cá rô phi và cá chép loài nào có giới hạn
sinh thái rộng hơn? Loài nào có vùng phân
bố rộng?
- GV cho HS liên hệ:
Nắm được ảnh hưởng của các nhân tố sinh
thái và giới hạn sinh thái trong sản xuất nông
nghiệp nên cần gieo trồng đúng thời vụ, khi
khoanh vùng nông, lâm, ngư nghiệp cần xác
điều kiện đất đai, khí hậu tại vùng đó có phù
hợp với giới hạn sinh thái của giống cây trồng
vật nuôi đó không?
VD: cây cao su chỉ thích hợp với đất đỏ bazan
ở miền trung, Nam trung bộ, miền Bắc cây
không phát triển được
Tích hợp GD đạo đức + Có ý thức bảo vệ môi
trường; đoàn kết, hợp tác bảo vệ môi trường,
các loài động vật hoang dã,
+ 30oC + Vì quá giới hạn chịu đựng của cá
- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức
- HS nghiên cứu thông tin và trả lời
- Một HS trả lời, các HS khác nhận xét,
bổ sung
- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức
Kết luận:
- Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với 1 nhân
tố sinh thái nhất định.
- Mỗi loài, cá thể đều có giới hạn sinh thái riêng đối với từng nhân tố sinh thái Sinh vật
có giới hạn sinh thái rộng phân bố rộng, dễ thích nghi
4 Củng cố (5')
- Môi trường là gì? Phân biệt nhân tố sinh thái
?-Thế nào là giới hạn sinh thái? Cho VD?
5 Hướng dẫn học bài ở nhà (1')
Trang 5- Học bài và trả lời câu hỏi SGK
- Làm bài tập 1, 2, 3, 4 vào vở
- Kẻ bảng 42.1 vào vở, ôn lại kiến thức sinh lí thực vật
V RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………