Tríc hÕt trong bµi th¬ næi bËt lªn mét h×nh tîng nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh.§©y lµ mét h×nh ¶nh rÊt ch©n thùc thêng gÆp trong kh¸ng chiÕn chèng Mü.Thêi ®ã nhiÒu chiÕc xe vËn t¶i trªn ®ên[r]
Trang 1Bài giảng văn bản : Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật
“Từ nơi em gửi đến nơi anh
Những đoàn quân trùng trùng ra trận
Nh tình yêu nối lời vô tận
Đông Trờng Sơn nối Tây Trờng Sơn”
Những đoàn quân trùng trùng ra trận đợc nhà thơ Phạm Tiến Duật nói đến trong bài thơ
“Trờng Sơn đông Trờng Sơn tây” là hàng ngàn, hàng vạn thanh niên nam nữ Việt Nam ào
ào ra trận với khí thế xẻ dọc Trờng Sơn đi cứu nớc thời chống Mỹ, trong đó có những tiểu
đội xe không kính trên con đờng mòn Hồ Chí Minh huyền thoại
“Bài thơ về tiểu đội xe không kính “đợc sáng tác năm 1969 in trong tập thơ “Vầng trăng và quầng lửa” của tác giả Đây là một sáng tác đặc sắc viết về bộ đội trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, khắc hoạ sinh động hình tợng ngời chiến sỹ lái xe trên con đờng Trờng Sơn vừa trẻ trung, sôi nổi vừa hiên ngang, kiên cờng ,lạc quan cùng với những chiếc
xe không kính độc đáo.Bài thơ hơn 40 năm sau ngời đọc vẫn cảm thấy hừng hực không khí chiến trờng và khí thế ra trận của những chiến sỹ trong các binh đoàn vận tải quân sự Trớc hết trong bài thơ nổi bật lên một hình tợng những chiếc xe không kính.Đây là một hình ảnh rất chân thực thờng gặp trong kháng chiến chống Mỹ.Thời đó nhiều chiếc xe vận tải trên đờng Trờng Sơn có hình thù rất lạ nhng nhất loạt đều băng băng ra chiến trờng Hai câu thơ mở đầu nh một lời hỏi đáp rất hồn nhiên tự nhiên của ngời lính.Chiếc xe vận tải vốn có kính nhng trong bom đạn kính vỡ đi rồi, Không chỉ không kính xe còn không có
đèn, không có mui xe, thùng xe có xớc Các điệp ngữ “không có không phải không có, bom giật bom rung” đã làm cho âm hởng bài thơ hùng tráng, gợi tả không khí ác liệt chiến trờng Tất cả các chi tiết trên đều hết sức chân thực và đợc diễn tả bằng những câu thơ gần với văn xuôi hấp dẫn ngời đọc.Vần thơ đã làm hiện lên những chiếc xe vận tải quân sự mang trên mình đầy thơng tích chiến tranh, và hình ảnh ngời chiến sỹ lái xe can trờng, dày dạn trong khói lửa
Cùng với hình ảnh những chiếc xe không kính là hình ảnh rất đẹp của ngời chiến sỹ lái xe- hình ảnh trung tâm của bài thơ Đấy là những ngời ung dung, tự tin, một t thế chiến
đấu rất đẹp:
“Ung dung buồng lái ta nhìn thẳng”
Cái ngồi ung dung ,đàng hoàng làm chủ tình thế.Một cái nhìn bao la khoáng đạt giữa chiến trờng Nhịp thơ 2/2/2 với điệp từ “nhìn” đã thể hiện tuyệt đẹp một t thế chiến đấu rất
đĩnh đạc hào hùng của ngời lính trẻ trong ma bom bão đạn của giặc Mỹ
Khổ thơ thứ hai mở ra một không gian rộng lớn , những cung đờng chiến lợc phía trớc:
“Nhìn thấy gió, nhìn thấy con đờng, nhìn thấy sao trời”…các điệp ngữ ấy có giá trị gợi tả tiểu đội xe không kính, nối đuôi nhau hành quân ra chiến trờng Xe không khính nên gió vào xoa mắt đắng Chữ “đắng” chuyển đổi cảm giác, một cách viết tài hoa.”Sao trời và cánh chim” mà ngời chiến sỹ thấy tởng nh sa vào buồng lái Chữ “đột ngột” cùng với hai
so sánh “nh sa nh ùa vào buồng lái” đã diễn tả thật hay tốc độ phi thờng của tiểu đội xe không kính ra trận trong mọi thời gian đêm ngày, trên mọi địa hình gian khổ :
“ Nhìn …buồng lái”
Sau gió vào xoa mắt đắng là bụi Bốn chữ “ừ thì có bụi” nh một tiếng mặc kệ cất
lên,biểu thị một thái độ sẵn sàng chấp nhận Bụi làm cho mái tóc xanh trở thành tóc trắng
nh ngời già Mặt lấm cũng chẳng vội rửa, cách hút thuốc phì phèo, tiếng cời ha hả là những chi tiết nghệ thuật hóm hỉnh thể hiện tinh thần lạc quan, hồn nhiên yêu đời của tiểu
đội xe không kính.:
“ Không có kính….ha ha”
Tiểu đội xe không kính đã xông pha trong cảnh bom giật bom rung, đã nếm trải nhiều gió bụi, vô cùng gian khổ, các anh còn hành quân trong ma.Hai câu thơ nối tiếp xuất hiện
nh tiếng nói cời của nguời lính coi thờng mọi thử thách:
Trang 2“Không có kính…ớt áo”
Ma rừng dữ dội, vả lại xe không kính, gian khổ không thể nào kể xiết:”Ma tuôn ma xối
nh ngoài trời”.Trong gian khổ các anh vẫn hiên ngang xông tới chi viện cho chiến trờng Miền Nam phía trớc
Làm nên vẻ đẹp tinh thần của ngững con ngời này chính là lòng yêu nớc, Niềm khát khao giải phóng Miền Nam thống nhất đất nớc.Điều này đợc thể hiện tập trung ở khổ cuối cùng: Bom đạn kẻ thù có thể làm biến dạng những chiếc xe, nhng không đè bẹp đợc tinh thần dũng cảm, ý chí chiến đấu của ngời chiến sỹ Xe vẫn băng băng ra chiến trờng “chỉ cần trong xe có một trái tim”
Hình ảnh cao đẹp của những anh bộ đội lái xe ở bài thơ này chính là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ trẻ Việt Nam trong những năm kháng chiến chống Mỹ gian khổ và hào hùng “Bài thơ về tiểu đội xe không kính “có giọng điệu rất đặc sắc :tự tin, phóng khoáng pha chút ngang tàng rất đúng giọng điệu và tính cách của những anh lính trẻ tinh nghịch lái xe vợt Trờng Sơn thời đó Lời thơ mang đậm chất văn xuôi, nhiều chi tiết hiện thực,sinh động , khoẻ khoắn Cách cấu trúc câu thơ, cách hiệp vần cũng độc đáo linh hoạt, hấp dẫn ngời
đọc Đúng nh lời nhà văn Lê Minh Khuê – Cựu nữ TNXP trên tuyến đờng Trờng Sơn năm nào đã viết:” Thực tình trong suy nghĩ của tôi, những ngời đẹp nhất ,thông minh ,can
đảm và cao thợng nhất là những ngời mặc quân phục, có ngôi sao trên mũ” Là những thế hệ học sinh, sinh ra và lớn lên sau chiến tranh, không đợc sống trong những năm tháng khó khăn gian khổ nhng hào hùng đó song thông qua những tác phẩm đợc học trong nhà trờng em càng khâm phục ý chí, quyết tâm,lòng dũng cảm gan dạ của những anh bộ đội
cụ Hồ, những chàng Thánh Gióng của thời đại Hồ Chí Minh- những con ngời đã làm nên lịch sử, em nguyện sẽ cố gắng phấn đấu vơn lên trong học tập và rèn luyện, xứng đáng với bao mồ hôi, xơng máu, tuổi thanh xuân mà bao thế hệ cha ông đã đổ xuống để chúng em
có đợc cuộc sống nh ngày hôm nay