5. Vẽ ảnh tạo bởi thấu kính phân kỳ. Trình bày cách vẽ. Dùng phương pháp hình học tính chiều cao ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính. Các dạng bài tập về máy ảnh, mắt, kính lúp. Tính[r]
Trang 1MA TRẬN ĐỀ HỌC KỲ II MÔN: VẬT LÝ 9 Năm học : 2011-2012
1 Trọng số nội dung kiểm tra :
Nội dung Tổng số tiết
Lí thuyết
Tỉ lệ thực
2 Khung ma trận đề kiểm tra :
Tên chủ đề
Cộn g
Cấp độ thấp Cấp độ cao TNKQ TL TNKQ TL
1 Điện
từ học
1/ Nêu được điều
kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng và thế nào là dòng điện xoay chiều
2/ Nêu được cấu tạo
máy phát điện xoay chiều
3/ Nêu được các máy
phát điện đều biến đổi
cơ năng thành điện năng
4/ Nêu được cấu tạo
5/ Giải thích được
nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều có khung dây quay hoặc có nam châm quay
6/ Phát hiện dòng
điện là dòng điện xoay chiều hay dòng điện một chiều dựa trên tác dụng từ của chúng
7/ Nêu được công
9/ Giải thích
được vì sao có
sự hao phí điện năng trên đường dây tải điện
10/ Giải thích
được nguyên tắc hoạt động của máy biến áp và vận dụng được công thức
U1
U2=
n1
n2
Trang 2và nguyên tắc hoạt
động của máy biến áp
Thế nào là máy tăng
áp, máy giảm áp
suất hao phí trên đường dây tải điện tỉ
lệ nghịch với bình phương của điện áp hiệu dụng đặt vào hai đầu dây dẫn
8/ Nêu được điện áp
hiệu dụng giữa hai đầu các cuộn dây của máy biến áp tỉ lệ thuận với số vòng dây của mỗi cuộn và nêu được một số ứng dụng của máy biến áp
11/ Nghiệm lại
công thức
U1
U2=
n1
n2 của máy biến áp
Số câu
2,5
2.Quang
học
12/ Nêu được dòng
điện xoay chiều và
điều kiện để xuất hiện
dòng điện cảm ứng
13/ Nhận biết được
thấu kính hội tụ, thấu
kính phân kì.và nắm
được các tia sáng đặc
biệt qua TK
14/ Nêu được đặc
điểm của mắt cận ,
mắt lão, cách khắc
phục
.15/ Nêu được kính
lúp là thấu kính hội tụ
có tiêu cự ngắn và
được dùng để quan sát
18/ Nêu được các đặc
điểm về ảnh của một vật tạo bởi TKHT
19/ Nêu được các đặc
điểm về ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì
20/ .Nêu được tính chất tạo ảnh của máy ảnh trên phim
21/ .Khi muốn nhìn
rõ các vật ở xa, gần thì mắt phải điều tiết nghĩa là tiêu cự thể thủy tinh thay đổi
22/ Sử dụng các
tia đặc biệt để dựng được ảnh của một vật tạo bởi TKHT, TKPK
23/ Xác
định được thấu kính
là thấu kính hội tụ hay phân
kì qua việc quan sát ảnh của một vật tạo bởi thấu kính đó
24/ Xác định được
vị trí, chiều cao
Trang 3cỏc vật nhỏ.
16/ Kể tờn được một
vài nguồn phỏt ra ỏnh sỏng trắng thụng thường, nguồn phỏt ra ỏnh sỏng màu
17
/ Lăng kớnh cú khả
năng phõn tớch chựm sỏng trắng thành chựm sỏng màu khỏc nhau
của ảnh hoặc vật qua
kớnhlỳp,T KPK, TKTH
Số cõu
7,5
Số điểm
TS cõu
TS điểm
Phòng GD&ĐT Cẩm Giàng
Trờng thcs cẩm hng đề kiểm tra học kì II năm học 2011 - 2012
Môn: Vật lí 9
Thời gian: 45phút (không kể thời gian phát đề)
Đề số 1
Cõu 1 (1,5điểm) : a) Nờu nguyờn tắc hoạt động của mỏy biến thế?
b) Cuộn sơ cấp của một mỏy biến thế cú 4500 vũng, cuộn thứ cấp cú 225 vũng Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều 220V thỡ ở hai đầu cuộn dõy thứ cấp cú hiệu điện thế là bao nhiờu?
Cõu 2 (1điểm) : Thế nào là dũng điện xoay chiều ? Khi nào thỡ xuất hiện dũng điện cảm ứng xoay chiều trong cuộn dõy dẫn
kớn ?
Cõu 3 (2điểm): Nờu đặc điểm cơ bản của mắt cận, mắt lóo và cỏch chữa phự hợp?
Cõu 4 (1,5điểm): Nờu cỏc tỏc dụng của ỏnh sỏng và vớ dụ ứng dụng của cỏc tỏc dụng đú mà em biết.
Cõu 5 (1điểm): Nờu tớnh chất tỏn xạ ỏnh sỏng màu của cỏc vật.
Cõu 6 (3điểm): Một kớnh lỳp cú độ bội giỏc 4x.
a) Hóy nờu cỏch dựng kớnh lỳp để quan sỏt rỏ một vật nhỏ cao 1mm như thế nào ?
Trang 4b) Dựng ành và tớnh tiờu cự của kớnh lỳp
c) Đặt vật cỏch kớnh lỳp 5cm , tớnh khoảng cỏch từ ảnh đến kớnh lỳp ?
Phòng GD&ĐT Cẩm Giàng
Trờng thcs cẩm hng
đáp án Đề
số 1
đáp án kiểm tra học kì II năm học 2011-2012
Môn: Vật lớ
Trang 5Ghi chú : Mọi cách giải khác
chi tiết
Tổng
số điểm
1 a Nguyên tắc hoạt động: Máy biến thế hoạt động dựa trên
hiện tượng cảm ứng điện từ
b
Theo công thức
1 1
2 2
U n suy ra
2
2 1
1
225
4500
n
n
0,5 0,5
2 - Là dòng điện có cường độ và chiều biến thiên theo
thời gian.
- Dòng điện xoay chiều xuất hiện khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của mạch kín cuộn dây máy phát liên tục biến thiên.
0,5 0,5
1,0
3 - Mắt cận chỉ nhìn rõ những vật ở gần, nhưng không
nhìn rõ những vật ở xa
- Cách khắc phục tật cận thị là đeo kính cận là một thấu kính phân kì, có tiêu điểm F trùng với điểm cực viễn Cv của mắt (f = OCv ) để nhìn rõ các vật ở xa.
- Mắt lão nhìn rõ những vật ở xa, nhưng không nhìn
rõ những vật ở gần
- Cách khắc phục tật mắt lão là đeo kính lão là một thấu kính hội tụ thích hợp (f OCc ) để nhìn rõ các vật
ở gần.
0,5 0,5
0,5 0,5
2,0
4 Nêu được các tác dụng của ánh sáng :
1,5
Trang 6Phòng GD&ĐT Cẩm Giàng
Trờng thcs cẩm hng đề kiểm tra học kì II năm học 2011 - 2012
Môn: Vật lí 9
Thời gian: 45phút (không kể thời gian phát đề)
Đề số 2
Cõu1 (1,5 điểm) : a) Nờu nguyờn tắc hoạt động của mỏy biến thế?
b) Cuộn sơ cấp của một mỏy biến thế cú 4500 vũng, cuộn thứ cấp cú 225 vũng Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều 220V thỡ ở hai đầu cuộn dõy thứ cấp cú hiệu điện thế là bao nhiờu?
Cõu 2 (1 điểm) : Thế nào là dũng điện xoay chiều ? Khi nào thỡ xuất hiện dũng điện cảm ứng xoay chiều trong cuộn dõy dẫn
kớn ?
Cõu 3:(1 điểm) Để quan sỏt vật nhỏ người ta dựng dụng cụ nào? Cú đặc điểm gỡ? Đặt vật ở đõu để quan sỏt? Mắt nhỡn thấy vật hay ảnh của vật?
Cõu 4 (2 điểm) Cuộn dõy sơ cấp của m ột mỏy biến thế cú 4400 vũng khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều 220V thỡ giữa hai đầu cuộn thứ cấp cú hiệu điện thế xoay chiều 12V.
a) Mỏy này là mỏy tăng thế hay giảm thế? Giải thớch.
b) Tớnh số vũng cuộn dõy thứ cấp tương ứng.
Cõu 5 (2 điểm) Nờu đặc điểm của mắt cận, mắt lóo và cỏc khắc phục.
Cõu 6 (2,5 điểm) Một thấu kớnh hội tụ cú tiờu cự f=12cm; vật AB dạng mũi tờn cao h=6cm, đặt cỏch thấu kớnh một khoảng d=
18cm và vuụng gúc với trục chớnh tại A, cho ảnh A'B' qua thấu kớnh.
a) A'B' là ảnh thật hay ảnh ảo? Vỡ sao? Vẽ ảnh A'B'.
b) Dựng kiến thức hỡnh học để tớnh chiều cao của ảnh và khoảng cỏch từ ảnh đến thấu kớnh.
c) Tỡm vị trớ đặt vật để ảnh và vật cú tỉ lệ là ABA ' B ' = 45
Trang 7Phòng GD&ĐT Cẩm Giàng
Trờng thcs cẩm hng
đáp án Đề số 2
đáp án kiểm tra học kì II năm học 2011-2012
Môn: Vật lớ
Tổng số điểm
1
a Nguyờn tắc hoạt động: Mỏy biến thế hoạt động dựa trờn
hiện tượng cảm ứng điện từ
0,5
1,5
b
Theo cụng thức
1 1
2 2
U n suy ra
2
2 1
1
225
4500
n
n
0,5
0,5
2
- Là dũng điện cú cường độ và chiều biến thiờn theo thời gian.
- Dũng điện xoay chiều xuất hiện khi số đường sức từ xuyờn qua tiết diện S của mạch kớn cuộn dõy mỏy phỏt liờn tục biến thiờn.
0,5
-Tiờu cự ngắn
0,25 0,25
1
Trang 8- Trong khoảng tiêu cự -Ảnh của vật
0,25 0,25
4
a Máy này là máy giảm thế Vì U1>U2 1
2
b Số vòng dây của cuộn thứ cấp:
Ta có: U1
U2
=n1
n2
=> n2= U2U ∗ n1
1 = 12220∗ 4400 =220(Vòng)
0,5 0,5
5
-Mắt cận nhìn rõ các vật ở gần, không nhìn rõ các vật ở xa -Khắc phục: Đeo kính phân kì
-Mắt lão nhìn rõ các vật ở xa, không nhìn rõ các vật ở gần
-Khắc phục: Đeo kính hội tụ
0,5 0,5 0,5 0,5
2
- Vì d>f
Vẽ hình:
B I ∆ F' A’
A O B’
0,25 0,25
0,5
0,25
2,5
b ∆F'A’B’ đồng dạng ∆F'OI
' ' ' '
'
F F
'
F F
(1)
∆OAB đồng dạng ∆OA’B’
' ' '
(2)
0,25
Trang 9Từ (1) và (2), ta được:
'
=
'
F F
thay vào
OA '
18 =
OA ' −12
⇔ 12.OA' = 18.(OA'-12)
⇔ 12.OA' = 18.OA' – 216
⇔ 6.OA' = 216 ⇒ OA' = 2166 =36 (cm)
Ta có:
' ' '
A'B' =
OA ' AB
36 6
18 = 12 (cm)
c ∆F'A’B’ đồng dạng ∆F'OI (g-g)
'
F
F
= 9,6(cm)
⇒ OA' = OF' + A'F' = 9,6 +12 = 21,6(cm)
∆OAB đồng dạng ∆OA’B’
⇒
' ' '
⇒ OA= ABA ' B ' OA '=
5
4∗21 , 6 = 27(cm)
0,25 0,25
0,5
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KỲ II
Trang 10Môn : VẬT LÝ 9-Năm học 2011-2012
I LÝ THUYẾT :
1 Nêu khái niệm và cách tạo ra dòng điện xoay chiều?
2 Nêu cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều Cấu tạo của máy phát điện xoay chiều trong kỹ thuật?
3 Điều kiện để xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều trong cuộn dây dẫn kín là gì?
4 Những tác dụng của dòng điện xoay chiều là gì?
5 Nêu nguyên nhân làm hao phí điện năng trên đường dây tải điện khi truyền tải điện năng đi xa? Công thức xác định công suất hao phí do
tỏa nhiệt trên đường dây tải điện là? Cách làm giảm hao phí điện năng trên đường dây tải điện
6 Máy biến thế dùng để làm gì? Trình bày cấu tạo, nguyên tắc hoạt động và hệ thức của máy biến thế Khi nào thì máy biến thế là máy
tăng thế, giảm thế?
7 Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì? Trình bày mối quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ khi ánh sáng truyền từ môi trường trong suốt này
sang môi trường trong suốt khác?
8 Cách nhận biết TKHT, Cách dựng ảnh của một vật qua TKHT?
9 Cách nhận biết TKPK, Cách dựng ảnh của một vật qua TKPK?
10 Đường truyền của 3 tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ là gì?
Nêu các trường hợp vật sáng đặt trước thấu kính hội tụ cho ảnh có đặc điểm gì?
11 Đường truyền của hai tia sáng qua thấu kính phân kỳ là gì?
- Vật sáng đặt trước thấu kính phân kỳ cho ảnh có đặc điểm gì?
12 Những bộ phận chính của máy ảnh là gì ? Ảnh trên phim có đặc điểm gì?
13 Hai bộ phận quan trọng nhất của mắt là gì? Quá trình điều tiết là gì? Thế nào là điểm cực viễn (CV), điểm cực cận (CC) của mắt? Giới hạn nhìn rõ của mắt
14 Nêu đặc điểm của mắt cận, mắt lão và cách khắc phục
15 Để quan sát vật nhỏ người ta dùng dụng cụ nào? Có đặc điểm gì? Đặt vật ở đâu để quan sát? Mắt nhìn thấy vật hay ảnh của vật? Vẽ
hình minh họa
16 Cho một số ví dụ về nguồn phát ra ánh sáng trắng và ánh sáng màu? Cách tạo ra ánh sáng màu?
17 Trình bày 1 thí nghiệm phân tích chùm ánh sáng trắng thành chùm ánh sáng màu?
- Trộn ánh sáng đỏ với ánh sáng lục và lam cho ra ánh sáng màu gì?
Trang 11- Trộn ánh sáng đỏ với lục, đỏ với lam và lam với lục cho ra ánh sáng màu gì?
18 Ánh sáng có những tác dụng nào? Nêu ứng dụng mỗi trường hợp.
II BÀI TẬP :
1 Dạng bài tập áp dụng hệ thức của máy biến thế
2 Dạng bài tập áp dụng công thức công suất hao phí do tỏa nhiệt
3 Vẽ tia tới, tia khúc xạ, xác định góc tới góc khúc xạ
4 Vẽ ảnh tạo bởi thấu kính hội tụ Có trình bày cách vẽ Dùng phương pháp hình học tính toán khoảng cách từ ảnh đến quang tâm O, và chiều cao của ảnh?
5 Vẽ ảnh tạo bởi thấu kính phân kỳ Trình bày cách vẽ Dùng phương pháp hình học tính chiều cao ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
6 Các dạng bài tập về máy ảnh, mắt, kính lúp
Ví dụ 1 Người ta muốn tải một công suất điện 500000 W từ nhà máy điện đến một khu dân cư cách nhà máy 20Km Hiệu điện thế giữa hai đầu dây tải điện là 10000V, cứ 1km dây dẫn có điện trở là 0,5Ω Tính công suất hao phí vì toả nhiệt trên đường dây
Ví dụ 2 Một máy biến thế có số vòng ở cuộn thứ cấp là 2200 vòng, khi đặt hiệu điện thế xoay chiều U1= 24V vào 2 đầu cuộn sơ cấp thì giữa 2 đầu cuộn thứ cấp có hiệu điện thế xoay chiều U2=120V a) Máy này là máy tăng thế hay giảm thế? Giải thích b) Tính số vòng cuộn thứ cấp tương ứng.
Ví dụ 3 Một nguồn điện có HĐT U = 2500 V, điện năng được truyền tải bằng dây dẫn đến nơi tiêu thụ Biết điện trở của dây dẫn là 10 Ω
và công suất của nguồn là P = 100 KW Hãy tính:
a) Công suất hao phí trên đường dây
b) Hiệu điện thế ở nơi tiêu thụ
c) Hiệu suất của sự tải điện
d) Để giảm công suất hao phí đi 4 lần thì cần tăng HĐT trước khi tải điện bao nhiêu lần ?
Ví dụ 4 Một vật sáng AB có chiều cao h = 2cm đặt trước thấu kính hội tụ có tiêu cự 12 cm Vuông góc vơi trục chính, A nằm trên trục chính và cách thấu kính 16 cm
a)Hãy dựng ảnh A/B/ của AB
b)Trình bày cách vẽ ảnh
c)Dùng phương pháp hình học tính: Chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
d)Khi di chuyển vật 8 cm (2 chiều ngược nhau) thì ảnh di chuyển một khoảng bao nhiêu?
Ví dụ 5 Một vật sáng AB có chiều cao h = 2cm đặt trước thấu kính phân kỳ có tiêu cự 12cm Vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính và cách thấu kính 36 cm
Trang 12a)Hãy dựng ảnh A/B/ của AB.
b)Trình bày cách vẽ ảnh
c)Dùng phương pháp hình học tính : Chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
d)Khi di chuyển vật 10cm (2 chiều ngược nhau) thì ảnh di chuyển một khoảng bao nhiêu?
Ví dụ 6 Một vật sáng AB có chiều cao h =1,5cm đặt trước thấu kính hội tụ có tiêu cự 15 cm Vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính và cách thấu kính 12 cm
a)Hãy dựng ảnh A/B/ của AB
b)Trình bày cách vẽ ảnh
c)Dùng phương pháp hình học tính : Chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
d)Khi di chuyển vật 5cm (2 chiều ngược nhau) thì ảnh di chuyển một khoảng bao nhiêu?
Ví dụ 7: Một thấu kính hội tụ có tiêu cự f=15cm; vật AB dạng mũi tên cao h=4cm, đặt cách thấu kính một khoảng d= 25cm và vuông góc
với trục chính tại A, cho ảnh A'B' qua thấu kính
d) A'B' là ảnh thật hay ảnh ảo? Vì sao? Vẽ ảnh A'B'
e) Dùng kiến thức hình học để tính chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
f) Tìm vị trí đặt vật để ảnh và vật có tỉ lệ là ABA ' B ' = 45
Ví dụ 8: Một thấu kính hội tụ có tiêu cự f=15cm; vật AB dạng mũi tên cao h=5cm, đặt cách thấu kính một khoảng d= 12cm và vuông góc
với trục chính tại A, cho ảnh A1B1 qua thấu kính
a) A1B1 là ảnh thật hay ảnh ảo? Vì sao? Vẽ ảnh A1B1
b) Bằng kiến thức hình học tính chiều cao h' của ảnh và khoảng cách d' từ ảnh đến vật.
c) Tìm vị trí dặt vật để có ảnh thật A2B2 qua thấu kính với tỉ lệ giữa ảnh thật và vật là A2B2
2
3 (Chúc các em thi đạt kết quả tốt )