Quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non công lập thành phố hạ LONG

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐÀO THỊ PHƯƠNG QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN NGHIỆP VỤ CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH THEO

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐÀO THỊ PHƯƠNG

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN NGHIỆP VỤ CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP THÀNH PHỐ

HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH THEO CHUẨN

NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐÀO THỊ PHƯƠNG

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN NGHIỆP VỤ CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP THÀNH PHỐ

HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH THEO CHUẨN

NGHỀ NGHIỆP

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ MINH HUẾ

THÁI NGUYÊN - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan rằng kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực vàkhông trùng lặp với các đề tài khác Tôi cũng xin cam đoan rằng các thông tintrích dẫn trong luận văn này đã được chỉ rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 6 năm

2019

Người viết luận văn

Đào Thị Phương

Các đồng chí lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục & Đào tạo thànhphố Hạ Long, các đồng chí Hiệu trưởng, giáo viên các trường mầm non thànhphố Hạ Long đã tạo điều kiện cung cấp thông tin, tư liệu giúp đỡ tác giả trongsuốt quá trình thực hiện đề tài.

Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đối với TSTrần Thị Minh Huế người đã nhiệt tình, trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tác giảnghiên cứu hoàn thành luận văn

Mặc dù tác giả có nhiều cố gắng trong học tập và đặc biệt trong quá trìnhthực hiện luận văn, song chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót.Tác giả rất mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của quý Thầy, Cô và các bạnđồng nghiệp quan tâm đến đề tài này

Thái Nguyên, tháng 6 năm

2019

Người viết luận văn

Đào Thị Phương

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN NGHIỆP VỤ GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 5

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Trên thế giới 5

1.1.2 Ở Việt Nam 8

1.2 Khái niệm công cụ của đề tài 12

1.2.1 Giáo viên mầm non 12

1.2.2 Năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 13

1.2.3 Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non 15

1.2.4 Quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp 16

1.3 Một số vấn đề lý luận về năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo

viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 181.3.1 Vai trò của năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên trong thực

hiện có chất lượng Chương trình giáo dục mầm non 181.3.2 Giới thiệu chung về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non 191.3.3 Các thành phần của năng lực chuyên môn nghiệp vụ giáo viên mầm

non theo Chuẩn nghề nghiệp 201.4 Một số vấn đề lý luận về bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ

cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 241.4.1 Mục tiêu của bồi dưỡng năng lực chuyên môn, năng lực nghiệp vụ

cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 241.4.2 Nội dung bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên

mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 251.4.3 Phương pháp, hình thức bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ

cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 261.4.5 Đánh giá kết quả hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp

vụ cho giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp 291.5 Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho

giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 301.5.1 Hiệu trưởng nhà trường trong quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên

môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 301.5.2 Nội dung quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho

giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 311.5.3 Phương pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho

giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 371.5.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn

nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 38Kết luận chương 1 40

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC

CHUYÊN MÔN NGHIỆP VỤ CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG

MẦM NON CÔNG LẬP THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH

QUẢNG NINH THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 42

2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng 42

2.1.1 Một số đặc điểm về giáo dục nói chung và GDMN của thành phố Hạ Long 42

2.1.2 Mục tiêu khảo sát 43

2.1.3 Đối tượng và quy mô khảo sát 44

2.1.4 Nội dung khảo sát 44

2.1.5 Phương pháp khảo sát và xử lý kết quả 44

2.2 Thực trạng nhận thức về quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ giáo viên trường mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 44

2.2.1 Nhận thức về các khái niệm của quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp 44

2.2.2 Nhận thức về vai trò của năng lực chuyên môn nghiệp vụ trong việc thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục mầm non 46

2.2.3 Nhận thức về các năng lực thành phần trong cấu trúc năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 47

2.3 Thực trạng năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên và bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp 48

2.3.1 Thực trạng năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 48

2.3.2 Thực trạng thực hiện nội dung bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp 50

2.3.3 Thực trạng sử dụng phương pháp bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp 52

2.3.4 Thực trạng sử dụng hình thức bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 54

2.4 Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho

giáo viên các trường mầm non công lập thành phố Hạ Long, tỉnh

Quảng Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp 55

2.4.1 Thực trạng nội dung quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp ở các trường mầm non thành phố Hạ Long 55

2.4.2 Thực trạng sử dụng phương pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp ở các trường mầm non thành phố Hạ Long 56

2.4.3 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non thành phố Hạ Long theo Chuẩn nghề nghiệp 58

2.4.4 Thực trạng những thuận lợi và khó khăn trong quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non thành phố Hạ Long 59

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non thành phố Hạ Long 60

2.5.1 Những ưu điểm 60

2.5.2 Những hạn chế 60

Kết luận chương 2 62

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN NGHIỆP VỤ CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 63

3.1 Nguyên tắc xây dựng biện pháp 63

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 63

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 63

3.1.3 Đảm bảo tính toàn diện 63

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 64

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 64

3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 64

3.1.7 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 64

3.2 Một số biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp 65

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của CBQL và giáo viên trong nhà trường về hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 65

3.2.2 Xác định nội dung trọng tâm bồi dưỡng cho giáo viên theo nội dung của chuẩn nghề nghiệp GVMN 68

3.2.3 Sử dụng hiệu quả các phương pháp quản lý để quản lý hoạt động bồi dưỡng NLCMNV cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp 72

3.2.4 Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên tham gia bồi dưỡng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ 75

3.2.5 Đầu tư cơ sở chất và các điều kiện cần thiết cho hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên 78

3.2.6 Kiểm tra, giám sát hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên 80

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 82

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 82

3.3.2 Nội dung khảo nghiệm 82

3.3.3 Phương pháp khảo nghiệm 82

3.3.4 Cách thức khảo nghiệm 82

3.3.5 Kết quả khảo nghiệm 83

Kết luận chương 3 86

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 87

1 Kết luận 87

2 Khuyến nghị 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ Bảng:

Bảng 2.1: Nhận thức về các khái niệm của quản lý bồi dưỡng năng lực

chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp 45Bảng 2.2: Nhận thức về vai trò của năng lực chuyên môn nghiệp vụ

trong thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục mầm non 46Bảng 2.3: Nhận thức về các năng lực thành phần trong cấu trúc năng

lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầm non theoChuẩn nghề nghiệp 47Bảng 2.4: Thực trạng năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên

mầm non theo chuẩn nghề nghiệp (Kết quả tự đánh giá) 49Bảng 2.5: Thực trạng thực hiện nội dung bồi dưỡng năng lực chuyên môn

nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp 51Bảng 2.6: Thực trạng sử dụng các phương pháp bồi dưỡng năng lực

chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo chuẩnnghề nghiệp 52Bảng 2.7: Thực trạng sử dụng hình thức bồi dưỡng năng lực chuyên môn

nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp 54Bảng 2.8: Thực trạng nội dung quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn

nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp ở cáctrường mầm non thành phố Hạ Long 55Bảng 2.9: Thực trạng sử dụng phương pháp quản lý bồi dưỡng năng lực

chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp 57Bảng 2.10: Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý bồi

dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên cáctrường mầm non thành phố Hạ Long theo Chuẩn nghề nghiệp 58Bảng 3.1: Kết quả thăm dò tính khả thi và sự cần thiết của các biện

pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ chogiáo viên các trường MN công lập thành phố Hạ Long, tỉnhQuảng Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp 83

Biểu đồ:

Biểu đồ 3.1: Sự tương quan giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện

pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ chogiáo viên các trường MN thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh 85

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân

có nhiệm vụ quan trọng là hình thành ở trẻ từ 3 tháng đến 6 tuổi những cơ sởđầu tiên của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Mục tiêu của giáo dụcmầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hìnhthành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào học lớp một.Muốn đạt được mục tiêu trên, việc đầu tiên cần phải chăm lo phát triển nănglực sư phạm cho đội ngũ giáo viên, bởi vì giáo viên là nhân tố quyết định trựctiếp đến quá trình hình thành phát triển nhân cách trẻ

Đội ngũ GV luôn được xem là lực lượng cốt cán của sự nghiệp phát triểngiáo dục và đào tạo, là nhân tố quan trọng nhất quyết định việc nâng cao chấtlượng giáo dục Điều đó đã được thể hiện trong tư tưởng Hồ Chí Minh, trongquan điểm và định hướng chỉ đạo của Đảng và nhà nước về GD

Trong sự nghiệp phát triển GD, GD Mầm non có vai trò rất quan trọng

Để nâng cao chất lượng GD Mầm non qua việc nâng cao chất lượng đội ngũ

GV, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 26/2018/QĐ-BGDĐTngày 08 tháng 10 năm 2018 qui định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Mầm non.Chuẩn nghề nghiệp GV mầm non vừa là căn cứ để các cấp quản lí xây dựng độingũ GV mầm non trong giai đoạn mới, vừa giúp GV MN tự đánh giá năng lựcchuyên môn nghiệp vụ của mình theo Chuẩn nghề nghiệp

Đội ngũ giáo viên mầm non hiện nay, mặc dù số lượng nhà giáo đạt chuẩn

và trên chuẩn về trình độ đào tạo cao nhưng năng lực và trình độ chuyên mônnghiệp vụ của nhiều giáo viên còn hạn chế, vẫn còn những giáo viên chưa đạt yêucầu về chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực sư phạm nên gặp nhiều khó khăn trongtiếp cận với những yêu cầu đổi mới giáo dục, chưa đáp ứng được yêu cầu của pháttriển Trong những năm qua các cấp QLGD thành phố Hạ Long đã chú ý đến việcbồi dưỡng cho đội ngũ GV nhằm đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề

nghiệp Trước những yêu cầu của đổi mới giáo dục mầm non, nhằm đạt đượcmục tiêu của giáo dục Mầm non nói riêng và mục tiêu giáo dục nói chung, nângcao mức độ đáp ứng chuẩn nghề nghiệp của giáo viên Mầm non đang đượcnhìn nhận như một yêu cầu không thể thiếu nhằm giúp GV nâng cao năng lực

và khắc phục những điểm yếu của mình Vì vậy, tôi chọn nghiên cứu đề tài

“Quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp” với mong muốn góp phần đưa ra những biện pháp tốt nhất để có được đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu của đất nước hiện nay.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn năng lực chuyên môn nghiệp vụcủa giáo viên các trường mầm non công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninhtheo Chuẩn nghề nghiệp, luận văn đề xuất một số biện pháp quản lý bồi dưỡngnăng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non công lập thànhphố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáoviên các trường mầm non công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh theoChuẩn nghề nghiệp

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên mônnghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non công lập theo Chuẩn nghề nghiệpđảm bảo được tính khoa học, tính thực tiễn, khả thi sẽ góp phần nâng cao chấtlượng chuyên môn, nghiệp vụ cho ngũ giáo viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục mầm non của các trường công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Xác lập cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên mônnghiệp vụ cho giáo viên trường mầm non công lập theo Chuẩn nghề nghiệp.5.2 Đánh giá thực trạng năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên vàthực trạng bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trường mầmnon công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên mônnghiệp vụ cho giáo viên các trường mầm non công lập thành phố Hạ Long, tỉnhQuảng Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Nội dung nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp

vụ cho giáo viên các trường mầm non công lập thành phố Hạ Long, tỉnh QuảngNinh theo Chuẩn nghề nghiệp

6.2 Khách thể điều tra

Cán bộ quản lý, tổ trưởng: 20 người

Giáo viên: 60 người

7 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các văn bản chỉ đạo,Nghị quyết của Đảng và Nhà nước, của ngành, của địa phương, các tài liệu,sách báo, tạp chí có liên quan đến vấn đề phát triển năng lực đội ngũ giáo viêntrường mầm non để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Thu thập, tổng hợp số liệu qua quan sát, điều tra, phỏng vấn; so sánh đốichiếu, để có thông tin đánh giá thực trạng năng lực chuyên môn nghiệp vụcủa giáo viên mầm non so với yên cầu Chuẩn nghề nghiệp

7.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý

Tổng kết kinh nghiệm về phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên đápứng yêu cầu Chuẩn nghề nghiệp làm cơ sở đề xuất các biện pháp quản lý pháttriển đội ngũ giáo viên

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụlục, luận văn được trình bày theo 3 chương nội dung:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn

nghiệp vụ giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ

cho giáo viên ở trường mầm non công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninhtheo Chuẩn nghề nghiệp

Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ

cho giáo viên ở trường mầm non công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninhtheo Chuẩn nghề nghiệp

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC

CHUYÊN MÔN NGHIỆP VỤ GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN

NGHỀ NGHIỆP 1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Vấn đề năng lực, đặc biệt là năng lực sư phạm, được các nhà tâm lý học

Xô Viết nghiên cứu khá nhiều Tác giả A.V Petrovxki coi năng lực là mộtthành tố cấu tạo nên nhân cách, năng lực luôn gắn liền với những yêu cầu đặt racủa một hoạt động nhất định Mỗi công việc đòi hỏi ở mỗi cá nhân thực hiệnnhiệm vụ có những năng lực riêng, mang tính đặc thù, gắn liền với yêu cầuriêng của một hoạt động xác định A.V.Petrovxki nghiên cứu năng lực sư phạm

và cho rằng, năng lực sư phạm (NLSP) là một tổ hợp xác định các phẩm chấttâm lý của nhân cách, những phẩm chất này là điều kiện để đạt được kết quảcao trong việc dạy học và giáo dục trẻ em Ông cho rằng sự phát triển của cácNLSP gắn liền một cách hữu cơ với việc nắm các kỹ năng, kỹ xảo sư phạm, với

tư cách là những cấu thành nhân cách đảm bảo cho hoạt động của người giáoviên đạt được kết quả cao của hoạt động sư phạm Dựa trên kết quả nghiên cứuhoạt động dạy học ở người giáo viên, ông đã phân chia NLSP thành các nhóm:Nhóm năng lực dạy học, nhóm năng lực thiết kế, nhóm năng lực tri giác, nhómnăng lực truyền đạt, nhóm năng lực giao tiếp, nhóm năng lực tổ chức Các nănglực này không chỉ là điều kiện để hoạt động sư phạm đạt được hiệu quả cao màcòn là kết quả của hoạt động đó Tuy nhiên cách phân chia của Petrovxki chưathật sự thuyết phục, bởi lẽ ngay trong nhóm năng lực dạy học đã bao hàm nănglực thiết kế, tổ chức, giao tiếp

Cùng với nghiên cứu của A.V.Petrovxki, Ph.N.Gônôbôlin cho rằng nănglực là những thuộc tính tâm lý riêng của các nhân, nhờ những thuộc tính này

mà con người hoàn thành tốt một hoạt động nào đó, đạt kết quả cao Như vậy,năng lực khác với tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, khác với kinh nghiệm cũng nhưtrình độ đào tạo Điều đó được thể hiện mặc dù cũng có những điều kiện giống

nhau (về trình độ đào tạo, kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng, kỹ xảo,…) nhưngngười có năng lực bao giờ cũng có kết quả tốt hơn, nhiều hơn trong một loạihoạt động nhất định Tuy nhiên ta cũng phải hiểu, giữa năng lực, kiến thức, kỹnăng, kỹ xảo, kinh nghiệm có mối liên hệ mật thiết với nhau, có sự tác độngqua lại, tương hỗ nhau Khác với kỹ năng, kỹ xảo được hình thành qua quátrình luyện tập và học tập, năng lực được xuất hiện và phát triển trong quá trìnhhoạt động Để bồi dưỡng năng lực còn cần phải có tư chất Do vậy, tâm lý học

đã chỉ ra rằng, chỉ có tư chất là bẩm sinh, còn năng lực được hình thành và pháttriển trong quá trình hoạt động Năng lực gắn liền với tri thức và kỹ năng củacon người, con người càng hiểu biết sâu một lĩnh vực nào đó thì năng lực của

họ về mặt này càng phát triển nhanh Năng lực cá nhân về một loại hoạt độngnào đó bao giờ cũng là tổ hợp những thuộc tính nhân cách Một vài thuộc tínhriêng lẻ dù có xuất sắc đến đâu chăng nữa cũng không gọi là năng lực

Để làm tốt một nghề nghiệp nào đó, con người cần phải có năng lực.Năng lực nghề nghiệp của các nhân là điều kiện, phương tiện để thực hiện hóa

xu hướng nghề nghiệp Để làm tốt nghề sư phạm, người làm nghề sư phạm phải

có NLSP Năng lực sư phạm của người giáo viên là khả năng thực hiện cáchoạt động giáo dục, dạy học với chất lượng cao Năng lực được bộc lộ tronghoạt động và gắn với một số kỹ năng tương ứng Như vậy, để bồi dưỡng NLSPcho giáo viên cần tăng cường rèn luyện những kỹ năng giáo dục, dạy học cầnthiết NLSP cũng như mọi năng lực khác chỉ tồn tại trong sự vận động, pháttriển, chúng không thể nảy nở ngoài sự hoạt động và phụ thuộc vào tính chấtcủa hoạt động đó Ph.N.Gônôbôlin cho rằng, một giáo viên công tác có kết quảcần phải có các năng lực sau: năng lực truyền đạt tài liệu học tập cho trẻ mộtcách dễ hiểu, năng lực hiểu học sinh, năng lực thuyết phục mọi người, năng lực

tổ chức, lãnh đạo các hoạt động tập thể, năng lực ứng xử sư phạm, năng lực dựđoán trước các tình huống và kết quả công tác của mình, năng lực sáng tạotrong công tác, năng lực nắm vững các tài liệu giảng dạy (dẫn theo [22]) Tácgiả Ph.N Gônôbôlin (1976), Những phẩm chất tâm lý của người giáo viên, tập

2, Nxb Giáo dục Cách phân loại của Gônôbôlin như trên được coi là tương đối

đầy đủ, tuy nhiên ông chưa đề cập đến một vài năng lực khác như năng lựcquan sát, năng lực xử lý tài liệu học tập.

Một số nhà tâm lý học khác ở Nga cho rằng, năng lực là những đặc trưng

cá nhân của con người được thể hiện trong hoạt động, là điều kiện để hoạt động

có kết quả Tốc độ, chiều sâu, sự dễ dàng của việc nắm các tri thức kỹ năng, kỹxảo phụ thuộc và năng lực nhưng bản thân năng lực không dẫn đến kết quả củaquá trình nắm vững kỹ năng, kỹ xảo đó Các nhà tâm lý học người Nga đã nếu

ra một số dấu hiệu của sự thể hiện năng lực đối với một hoạt động nào đó là:

- Tốc độ cao của việc nắm bắt các hoạt động tương ứng;

- Độ rộng của sự di chuyển kỹ năng, thể hiện ở việc người học sau khihọc cách thực hiện hành động trong một tình huống thì người đó dễ dàng vậndụng chúng trong những tình huống tương tự;

- Sự tiết kiệm năng lượng trong khi hoạt động;

- Biểu hiện đặc điểm cá nhân của việc hoàn thành hoạt động;

- Động cơ cao với hoạt động này, đôi khi bất chấp hoàn cảnh

Theo quan điểm của Templov B.M và các cộng sự, chỉ có những đặcđiểm về giải phẫu sinh lý và các đặc điểm về hoạt động chức năng của conngười là bẩm sinh, chúng là tiền đề của sự phát triển năng lực và các tiền đề ấyđược gọi là tư chất Trong sự phát triển của năng lực, tư chất chỉ như điểm khởiđầu Năng lực được phát triển trên nền tảng của tư chất, được chế định bởi tưchất nhưng không được xác định trước bởi nó

Về sự hình thành và phát triển năng lực, các nhà tâm lý học Mácxít chorằng, năng lực là những hiện tượng tâm lý được hình thành và phát triển tronghoạt động đầy sáng tạo của các nhân Năng lực - đó là hiện tượng tâm lý điềukhiển được và phải được dưới tác dụng chủ đạo của nhà giáo dục, của conngười Năng lực của con người, dù ở bắt đầu của quá trình phát triển hay đã đạtđến mức độ thiên tài, bao giờ cũng là kết quả của hoạt động đúng hướng vàsáng tạo của cá nhân trong một xã hội nhất định và trong một điều kiện lịch sử

cụ thể

1.1.2 Ở Việt Nam

Khi nghiên cứu về năng lực của người thầy giáo, tác giả Phạm Minh Hạccho rằng: Sự thành công trong việc dạy học và giáo dục học sinh đòi hỏi ngườithầy giáo phải có thế giới quan tiên tiến, phẩm chất đạo đức cao quý, trình độ trithức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, trình độ văn hóa chung và xu hướng sư phạm.Ngoài ra, còn một số đặc điểm tâm lý đặc trưng của nhân cách về mặt trí tuệ, tìnhcảm và ý chí Các đặc điểm này có liên quan mật thiết với nhau, tạo thành một thểthống nhất, phù hợp với yêu cầu của hoạt động sư phạm, quyết định kết quả củahoạt động đó và chúng chính là các thành tố trong cấu trúc của NLSP Ông khẳngđịnh: Năng lực là một tổ hợp đặc điểm tâm lý (còn gọi là tổ hợp thuộc tính tâm lý)của một con người, tổ hợp này vận hành theo mục đích, tạo ra kết quả của mộthoạt động nào đấy Năng lực là những đặc điểm tâm lý cá biệt tạo thành điều kiện,quy định tốc độ, chiều sâu, cường độ của việc tác động của con người vào đốitượng lao động, nghĩa là quy định chất lượng của hoạt động

Tác giả Phạm Minh Hạc cũng chỉ ra mối quan hệ giữa năng lực và trithức, kỹ năng, kỹ xảo Theo ông, tri thức, kỹ năng, kỹ xảo là chất liệu để tạothành năng lực tương ứng Không có tri thức, kỹ năng, kỹ xảo thì không cónăng lực tuy chúng không đồng nhất với nhau Tác giả cũng coi NLSP là nănglực chung, bao gồm các thành tố cơ bản là những năng lực riêng được phânthành ba nhóm (dẫn theo [27]):

- Các năng lực thuộc về nhân cách, bao gồm: lòng yêu trẻ, năng lực kiềm chế, tự chủ, năng lực điều kiển được tâm lý của mình;

- Các năng lực dạy học: Năng lực giải thích, năng lực tổ chức hoạt động

sư phạm, năng lực ngôn ngữ;

- Các năng lực tổ chức, giao tiếp bao gồm: Năng lực tổ chức, năng lựcgiao tiếp, các quan sát sư phạm, sự khéo léo sư phạm, năng lực ám thị, óctưởng tượng sư phạm, năng lực chú ý

Theo ông, những năng lực kể trên là năng lực chung cho mọi giáo viên.Ngoài ra, còn có những năng lực chuyên biệt, gắn liền với giảng dạy từng bộ

môn, Phạm Minh Hạc (1990), “Tâm lý học năng lực - Một số cơ sở lý luận của

việc đào tạo học sinh năng khiếu”, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu học sinh,

Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam Theo quan điểm đó, đối với người giáoviên mầm non, bên cạnh những năng lực chung của người giáo viên, họ cầnphải hình thành và phát triển những năng lực chuyên biệt để thực hiện tốt cáchoạt động chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ từ 3 tháng tuổi đến 6 tuổi

Nhóm tác giả Nguyễn Kế Hào, Nguyễn Hữu Dũng chia NLSP thành cácnhóm: nhóm năng lực chẩn đoán, nhóm năng lực đáp ứng, nhóm năng lực đánhgiá, nhóm năng lực thiết lập mối quan hệ với người khác, nhóm năng lực triểnkhai chương trình dạy học, trách nhiệm với xã hội Tuy nhiên, các tác giả nàychưa chỉ ra mỗi nhóm năng lực kể trên gồm những năng lực cụ thể nào, cấutrúc của từng năng lực ra sao [21]

Theo tác giả Nguyễn Quang Uẩn và Nguyễn Xuân Thức, năng lực là mộtthành tố cấu tạo nên nhân cách Năng lực là tổ hợp các thuộc tính tâm lý độcđáo của cá nhân, phù hợp các các yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảmbảo cho hoạt động đó có kết quả Năng lực của mỗi người không ai giống ai,không bao giờ lặp lại cả về số lượng và chất lượng Các tác giả này đã chia ra

ba mức độ biểu hiện của năng lực là năng lực, tài năng và thiên tài Trong đó,năng lực là một mức độ nhất định của khả năng con người, biểu thị khả nănghoàn thành có kết quả một hoạt động nào đó; tài năng là mức độ năng lực caohơn, biểu thị hoàn thành một cách sáng tạo một hoạt động nào đó; thiên tài làmức độ cao nhất của năng lực, biểu thị ở mức kiệt xuất, hoàn chỉnh nhất củanhững vĩ nhân trong lịch sử nhân loại [29]

Tác giả Mạc Văn Trang đã nghiên cứu cấu trúc mô hình nhân cách ngườigiáo viên mầm non Tác giả cho rằng, nhân cách người giáo viên mầm non baogồm cả hai thành phần là phẩm chất và năng lực Trong đó năng lực gồm:

[1] Năng lực nghề nghiệp: Năng lực thiết kế nội dung chăm sóc - giáodục phù hợp với mức độ phát triển của trẻ và nhu cầu, hoàn cảnh của cộngđồng; năng lực tổ chức cuộc sống cho trẻ; năng lực giao tiếp với trẻ; năng lựcquan sát tổng hợp; năng lực tiếp nhận các loại chương trình; năng lực phối hợp

các lực lượng giáo dục; năng lực đúc rút kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp; năng lực tự học, tự bồi dưỡng;

[2] Kỹ năng: Kỹ năng tổ chức, hướng dẫn một cách khoa học chế độ sinhhoạt hàng ngày phù hợp với đặc điểm phát triển của từng độ tuổi; kỹ năng tổchức, hướng dẫn các hoạt động (vui chơi, học tập); Kỹ năng tổ chức, tuyêntruyền phổ biến kiến thức chăm sóc - giáo dục trẻ cho các bậc cha mẹ, Mạc

Văn Trang (chủ nhiệm đề tài), Nghiên cứu những đặc điểm tâm lý phù hợp

nghề nghiệp giáo viên mầm non và phương pháp xác định sự phù hợp nghề,

Viện nghiên cứu Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp

Bên cạnh những nghiên cứu về năng lực và năng lực giáo viên, từ trước đếnnay, vấn đề đào tạo bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên luôn

là mối quan tâm của nhiều nhà khoa học Đã có không ít các công trình của tập thể

và cá nhân trong và ngoài nước nghiên cứu về đào tạo bồi dưỡng giáo viên Cáccông trình nghiên cứu này đã được xuất bản thành các sách chuyên đề hoặc đượcchuyển tải dưới dạng chuyên đề cho học viên cao học QLGD Có thể kể đến một

số nhà nghiên cứu tiêu biểu như Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn ĐứcChính, Trần Khánh Đức, Nguyễn Thị Tính, Phạm Minh Hạc, Phạm Hồng Quang,Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Phạm Viết Vượng

Các bài viết, đề tài đề cập đến nội dung nghiên cứu này, như: Chuẩn và

chuẩn hoá trong giáo dục - Những vấn đề lí luận và thực tiễn” của tác giả

Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Đức Chính; đề tài: "Một số biểu hiện năng lực tổ

chức của người Hiệu trưởng trường mầm non Hà Nội" của tác giả Nguyễn Thị

Lộc - Đại học Sư phạm Hà Nội 1 (năm 1997); bài viết Chuẩn quốc gia về giáo

dục phổ thông - thách thức lớn trong lí luận chương trình dạy học của giáo dục hiện đại của tác giả Hồ Viết Lương (Kỷ yếu Hội thảo chuẩn và chuẩn hoá trong

giáo dục - Những vấn đề lí luận và thực tiễn, Viện Chiến lược và Chương trìnhgiáo dục) Các tác giả trên đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡngnăng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo hướng chuẩn hóa ở các nhàtrường

Một số luận văn thạc sỹ những năm gần đây cũng đã nghiên cứu đến vấn

đề này như luận văn của tác giả Đào Anh Tuấn (2012) với tên đề tài là "Một số

giải pháp tăng cường quản lý công tác bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ giáo viên trung học cơ sở Hải Dương trong giai đoạn hiện nay"; đề tài "Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng chăm sóc - giáo dục trẻ của hiệu trưởng trường mầm non trọng điểm trên địa bàn tỉnh Nghệ An" của tác giả Trần Thị

Kim Dung (Nghệ An, 2006); đề tài “Một số giải pháp nâng cao năng lực dạy

học của đội ngũ giáo viên trường trung học cơ sở Khánh Bình đến năm 2015”

của tác giả Nguyễn Long Giao; đề tài "Biện pháp quản lý cơ sở giáo dục mầm

non trên địa bàn thành phố Hà Nội nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc- giáo dục trẻ" của tác giả Nguyễn Thị Hoài An, Hà Nội, 1999, đã giúp chúng tôi

thêm những kiến thức trong nghiên cứu tổng quan về đề tài, định hướng choviệc xác định các nội dung cần nghiên cứu hoàn thiện trong luận văn của mình

Nghiên cứu tìm ra các biện pháp tăng cường bồi dưỡng năng lực chuyênmôn nghiệp vụ cho giáo viên nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nóichung và việc quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên

ở các cơ sở giáo dục mầm non là một vấn đề luôn mang tính thời sự và khôngđơn giản Bởi lẽ, công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực giáo viên ởmỗi cấp học, bậc học, cho mỗi trường, mỗi địa phương, vùng, miền là khácnhau Mặt khác, các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp

vụ cho giáo viên phụ thuộc vào kết quả nghiên cứu khoa học của nhiều ngành,phụ thuộc vào đối tượng quản lý, mục tiêu quản lý từng giai đoạn, kinh nghiệmcũng như năng lực của nhà quản lý, bộ máy quản lí nhà trường Do đó việctổng kết kinh nghiệm thực tiễn về quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên mônnghiệp vụ cho giáo viên MN là việc làm cần thiết nhằm rút ra những bài họckinh nghiệm bổ ích cho các nhà quản lý

Nhìn chung, quá trình nghiên cứu lịch sử vấn đề cho thấy đã có nhiềucông trình nghiên cứu về năng lực sư phạm của người giáo viên nhưng chưa có

công trình nào nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp

vụ của giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp mới

1.2 Khái niệm công cụ của đề tài

1.2.1 Giáo viên mầm non

Theo Điều 34, Điều lệ trường mầm non 2015 xác định: "Giáo viên trong các

cơ sở giáo dục mầm non là người làm nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em trong nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập" [10].

Nhiệm vụ của giáo viên MN được quy định trong điều 37 Điều lệ

Trường mầm non như sau gồm: (1) Bảo vệ an toàn sức khỏe, tính mạng của

trẻ em trong thời gian trẻ em ở nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độclập; (2) Thực hiện công tác nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em theo chươngtrình giáo dục mầm non: lập kế hoạch chăm sóc, giáo dục; Xây dựng môitrường giáo dục, tổ chức các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em;Đánh giá và quản lý trẻ em; Chịu trách nhiệm về chất lượng nuôi dưỡng, chămsóc, giáo dục trẻ em; Tham gia các hoạt động của tổ chuyên môn, của nhàtrường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập; (3) Trau dồi đạo đức, giữ gìnphẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; Gương mẫu, thương yêu trẻ em, đối

xử công bằng và tôn trọng nhân cách của trẻ em; Bảo vệ các quyền và lợi íchchính đáng của trẻ em; Đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp; (4) Tuyên truyền phổbiến kiến thức khoa học nuôi dạy trẻ em cho cha mẹ trẻ Chủ động phối hợp vớigia đình trẻ để thực hiện mục tiêu giáo dục trẻ em; (5) Rèn luyện sức khỏe;Học tập văn hóa; Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao chất lượngnuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em; (6) Thực hiện các nghĩa vụ công dân,các quy định của pháp luật và của ngành, các quy định của nhà trường, quyếtđịnh của Hiệu trưởng [10]

Quyền của giáo viên MN được quy định trong điều 37 Điều lệ Trường mầm non như sau:

(1) Được đảm bảo các điều kiện để thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng,chăm sóc, giáo dục trẻ em; (2) Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng

chuyên môn, nghiệp vụ, được hưởng lương, phụ cấp và các chế độ khác theoquy định của pháp luật khi được cử đi học để nâng cao trình độ chuyên môn,nghiệp vụ; (3) Được hưởng mọi quyền lợi về vật chất, tinh thần và được chămsóc, bảo vệ sức khỏe theo chế độ, chính sách quy định đối với nhà giáo; (4).Được bảo vệ nhân phẩm, danh dự; (5) Được thực hiện các quyền khác theoquy định của pháp luật [10].

1.2.2 Năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

1.2.2.1 Năng lực

Khái niệm năng lực (competency) có nguồn gốc từ tiếng La tinh

-“competentia” Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm năng lực, cụ thể:

Theo Từ điển Tiếng Việt: "Năng lực là khả năng đủ để làm một công

việc nào đó” hay “Năng lực là những điều kiện được tạo ra hoặc vốn có để thực hiện một hoạt động nào đó'' [28].

Tác giả Nguyễn Quang Uẩn cho rằng: “Năng lực là tổ hợp các thuộc

tính độc đáo của cá nhân, phù hợp với các yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó đạt kết quả” [29].

Theo quan điểm của Tâm lý học Mác xít, năng lực của con người luôn gắnliền với hoạt động của chính họ Tuỳ thuộc vào nội dung và tính chất của đốitượng mà hoạt động đòi hỏi ở chủ thể những yêu cầu xác định Mỗi hoạt độngkhác nhau, với tính chất và mức độ khác nhau sẽ đòi hỏi ở cá nhân những thuộctính tâm lý (điều kiện cho hoạt động có hiệu quả) nhất định Như vậy, khi nói đếnnăng lực cần hiểu năng lực không phải là một thuộc tính tâm lý duy nhất nào đó(ví dụ như khả năng tri giác, trí nhớ…) mà là sự tổng hợp các thuộc tính tâm lý cánhân (sự tổng hợp này không phải phép cộng của các thuộc tính mà là sự thốngnhất hữu cơ, giữa các thuộc tính tâm lý này diễn ra mối quan hệ tương tác qua lạitheo một hệ thống nhất định và trong đó một thuộc tính nổi lên với tư cách chủđạo và những thuộc tính khác giữ vai trò phụ thuộc) đáp ứng được những yêu cầuhoạt động và đảm bảo hoạt động đó đạt được kết quả mong muốn

Theo Cục quản lý nhân sự của Mỹ (Office of Personne Management),năng lực (competency) là đặc tính có thể đo lường được của kiến thức, kỹ năng,thái độ, các phẩm chất cần thiết để hoàn thành được nhiệm vụ và là yếu tố giúpmột cá nhân làm việc hiệu quả hơn so với những người khác.

Chúng tôi nghiên cứu đề tài dựa vào cách định nghĩa của tác giả Nguyễn

Quang Uẩn “Năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân, phù hợp

với những yêu cầu của một hoạt động nhất định, bảo đảm cho hoạt động đó có kết quả” [29] Nói đến năng lực của cá nhân là nói đến năng lực thực hiện một

loại hình, một dạng hoạt động nhất định, không có năng lực chung chung chomọi hoạt động

1.2.2.2 Năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầm non

Như trên đã phân tích, năng lực không mang tính chung chung mà khinói đến năng lực là nói đến năng lực thuộc về một hoạt động cụ thể nào đó nhưnăng lực toán học của hoạt động học tập hay nghiên cứu toán học, năng lựchoạt động chính trị của nhà hoạt động chính trị, năng lực giảng dạy của giáoviên trong hoạt động giảng dạy Mỗi nghề, công việc đều đỏi hỏi người làmnghề có năng lực thực hiện để đảm bảo sự thành công của hoạt động nghềnghiệp Ở mỗi một nghề nghiệp khác nhau sẽ có những yêu cầu cụ thể khácnhau nhưng tựu trung lại thì năng lực nghề nghiệp nói chung được cấu thànhbởi các thành tố: Năng lực chuyên môn và Năng lực nghiệp vụ

Năng lực nghề nghiệp: Theo Từ điển Giáo dục học: "Năng lực là là một

tổ hợp các phẩm chất sinh lý - thần kinh và tâm lý đặc điểm của cá nhân thể hiện mức độ thông thạo, tức là có thể thực hiện được một cách thành thục và chắc chắn một hay một số dạng hoạt động nào đó" [28] Năng lực mang tính cánhân hóa, năng lực có thể được hình thành và phát triển thông qua đào tạo, bồi

dưỡng và tự trải nghiệm qua thực tiễn “Năng lực hoạt động là khả năng thực

hiện những nhiệm vụ công việc và giải quyết các tình huống nảy sinh trong hoạt động bảo đảm cho một tổ chức đạt mục tiêu đề ra” [27].

Như vậy có thể hiểu năng lực nghề nghiệp là một tổ hợp các phẩm chấtsinh lý - thần kinh và tâm lý đảm bảo cho người lao động thực hiện có kết quảhoạt động nghề nghiệp của mình.

Chúng tôi tiếp cận nghiên cứu khái niệm năng lực nghề nghiệp của giáo

viên mầm non theo cách định nghĩa của tác giả Nguyễn Đức Chính: “Năng lực sư phạm là tổ hợp các thuộc tính tâm lý của giáo viên bao gồm tri thức chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp của giáo viên được thể hiện thành công dưới dạng các thao tác, hoạt động trong quá trình dạy học giúp cho người giáo viên thực hiện quá trình dạy học đạt được kết quả cao” (dẫn theo [27])

Theo đó, năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầm non là tổ hợpcác thuộc tính tâm lý của giáo viên bao gồm tri thức chuyên môn nghiệp vụ, kỹnăng, kỹ xảo nghề nghiệp được thể hiện thành công dưới dạng các thao tác, hoạtđộng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻtheo chương trình giáo dục Năng lực chuyên môn nghiệp vụ giúp cho người giáoviên thực hiện quá trình giáo dục mầm non đạt được kết quả cao

1.2.3 Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non

* Chuẩn

Theo Từ điển Tiếng Việt [28], khái niệm Chuẩn có ba nghĩa như sau:

- Là cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó làm cho đúng;

- Là cái được chọn làm mẫu để thể hiện một đơn vị đo lường;

- Là cái được công nhận là đúng theo quy định hoặc theo thói quen trong

xã hội

* Chuẩn nghề nghiệp

Chuẩn nghề nghiệp: là hệ thống các yêu cầu, tiêu chuẩn, tiêu chí về năng

lực nghề nghiệp của một nghề nào đó được phân loại từ thấp đến cao

Chuẩn nghề nghiệp giáo viên: Chuẩn nghề nghiệp giáo viên là văn bản

quy định các yêu cầu cơ bản về phẩm chất, năng lực nghề nghiệp đối với ngườigiáo viên nhằm đáp ứng mục tiêu của giáo dục [7]

* Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non

Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non là hệ thống phẩm chất, năng lực

mà giáo viên cần đạt được để thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáodục trẻ em trong các cơ sở giáo dục mầm non [7]

* Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ

Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ là nắm vững chuyên môn, nghiệp vụ sưphạm mầm non; thường xuyên cập nhập, nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp

vụ sư phạm, đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức hoạt động nuôi dưỡng chăm sóc,giáo dục phát triển toàn diện trẻ em theo Chương trình giáo dục mầm non

1.2.4 Quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp

1.2.4.1 Bồi dưỡng

Theo Từ điển Tiếng Việt: ''Bồi dưỡng là làm cho tăng thêm năng lực

hoặc phẩm chất'' [28]

Theo các tài liệu của UNESCO, bồi dưỡng được hiểu như sau:

Bồi dưỡng là quá trình cập nhật, bổ sung kiến thức, kỹ năng, thái độ đểnâng cao năng lực trình độ, phẩm chất của người lao động về một lĩnh vực hoạtđộng mà người lao động đã có một trình độ năng lực chuyên môn nhất định quamột hình thức đào tạo nào đó

Bồi dưỡng có ý nghĩa nâng cao trình độ nghiệp vụ, quá trình này diễn rakhi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hay kỹ năng chuyên mônnghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng các yêu cầu của lao động nghề nghiệp

Bồi dưỡng là quá trình làm tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất Hiểutheo nghĩa rộng thì bồi dưỡng là quá trình giáo dục, đào tạo nhằm hình thànhnhân cách theo mục đích đã chọn Hiểu theo nghĩa hẹp, bồi dưỡng có thể coi làquá trình cập nhật kiến thức, kỹ năng còn thiếu hoặc lạc hậu, nhằm mục đíchnâng cao hoặc hoàn thiện năng lực hoạt động trong các lĩnh vực cụ thể để làmtốt hơn công việc đang tiến hành Từ góc độ khác, bồi dưỡng có ý nghĩa nângcao năng lực nghề nghiệp Quá trình này diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhucầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng về chuyên môn nghiệp vụ của bản thân

nhằm đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp Như vậy bồi dưỡng là quá trình đào tạonối tiếp, đào tạo liên tục trong khi làm việc nhằm cập nhật kiến thức còn thiếuhay đã lạc hậu, củng cố, mở mang và trang bị một cách có hệ thống những trithức, kỹ năng, chuyên môn nghiệp vụ sẵn có.

Theo tác giả Nguyễn Minh Đường: ''Bồi dưỡng là quá trình cập nhật, bổ

sung những kiến thức và kỹ năng đã lạc hậu hoặc còn thiếu ở một cấp học, bậc học, thường được xác nhận bằng một chứng chỉ'' [20].

Như vậy có thể hiểu: Bồi dưỡng là nhằm nâng cao năng lực, phẩm chất

và năng lực chuyên môn để người lao động có cơ hội củng cố, mở rộng, vànâng cao hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn - nghiệp vụ đã có, từ

đó nâng cao chất lượng hiệu quả công việc đang làm

1.2.4.2 Bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

Bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non nhằmmục đích cập nhật, bổ sung kiến thức, kĩ năng về chuyên môn và kiến thức, kĩnăng nghiệp vụ sư phạm giúp người giáo viên mầm non thực hiện tốt các nhiệm

vụ chăm sóc, giáo dục trẻ trước yêu cầu phát triển chương trình giáo dục mầm non

và đòi hỏi của xã hội về thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục tại

Bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theoChuẩn nghề nghiệp là quá trình dưới tác động của chủ thể hoạt động bồi dưỡng,giáo viên mầm non được cập nhật, bổ sung kiến thức, hoàn thiện kỹ năngchuyên môn, nghiệp vụ một cách thuần thục, hiệu quả theo Chuẩn nghề nghiệp,thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của đổi mới giáo dục cấp học mầm non

1.2.4.3 Quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp

Bằng các khái niệm dẫn xuất đã xác định ở trên, chúng tôi cho rằng:Quản lí bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm nontheo Chuẩn nghề nghiệp là quá trình tác động có tổ chức, có mục đích của hiệutrưởng tới giáo viên và quá trình tổ chức hoạt động bồi dưỡng nhằm huy động

và sử dụng tối đa các nguồn lực trong và ngoài nhà trường hướng tới mục tiêu

phát triển các năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theoChuẩn nghề nghiệp, thích ứng yêu cầu ngày càng cao của đổi mới giáo dục cấphọc mầm non.

Việc nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên là một hoạtđộng cơ bản trong quá trình đào tạo và bồi dưỡng giáo viên, trong công tác quản

lý nhà trường, có ý nghĩa quyết định chất lượng giáo dục Người quản lý hoạtđộng bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên phải tạo điều kiệncho học viên, giáo viên rèn luyện, bồi dưỡng bằng nhiều cách, nhiều hình thứckhác nhau, biết huy động mọi lực lượng, vật chất, tinh thần, biết phối hợp tất cảcác lực lượng để hỗ trợ cho hoạt động bồi dưỡng rèn luyện năng lực chuyên mônnghiệp vụ cho giáo viên theo một hướng thuận lợi và đạt được kết quả tốt nhất

1.3 Một số vấn đề lý luận về năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

1.3.1 Vai trò của năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên trong thực hiện có chất lượng Chương trình giáo dục mầm non

Năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên là yếu tố quan trọng vàảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ Ngườigiáo viên có năng lực chuyên môn nghiệp vụ tốt là có hệ thống kiến thức cơbản, vững vàng về các lĩnh vực chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, những kiếnthức khoa học liên cận và kiến thức sư phạm của giáo dục học mầm non; cónăng lực chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ phù hợp với chương trìnhChương trình giáo dục mầm non, phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ vàđiều kiện giáo dục; Năng lực chuyên môn nghiệp vụ sẽ giúp người giáo viênthực hiện tốt quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ theo mục tiêu giáodục Từ đó sẽ tăng cường vai trò của người thầy đồng thời tạo nên sự hứng thú,say mê và sáng tạo của trẻ Năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầmnon được quy định trong nhiều văn bản có tính pháp lệnh của Nhà nước, là cơ

sở để tổ chức các hoạt động bồi dưỡng giáo viên và giáo viên tự học, tự bồidưỡng để đáp ứng yêu cầu công việc

1.3.2 Giới thiệu chung về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non

1.3.2.1 Các căn cứ xây dựng chuẩn nghề nghiệp giáo viên MN

Chuẩn nghề nghiệp GVMN được xây dựng dựa trên các căn cứ sau:

- Căn cứ pháp lý

- Đặc điểm lao động sư phạm của giáo viên MN

- Công tác đánh giá giáo viên MN hiện nay

- Kinh nghiệm xây dựng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên của một số nước trên thế giới và trong nước

- Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non được ban hành kèm theo Thông

tư số 26/2018/TT-BGDĐT ngày 08 tháng 10 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáodục và Đào tạo (gọi tắt là Chuẩn nghề nghiệp) bao gồm 5 tiêu chuẩn với 15 tiêuchí thuộc các lĩnh vực: Phẩm chất nhà giáo; Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ;Xây dựng môi trường giáo dục; Phát triển quan hệ giữa nhà trường, gia đình vàcộng đồng; Sử dụng ngoại ngữ (hoặc tiếng dân tộc); Ứng dụng công nghệthông tin, thể hiện khả năng nghệ thuật trong hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc,giáo dục trẻ em

1.3.2.2 Mục đích của việc ban hành CNN giáo viên MN

Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non là căn cứ để giáo viên mầm non tựđánh giá phẩm chất, năng lực, xây dựng và thực hiện kế hoạch rèn luyện phẩmchất, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục; Làm căn cứ để cơ sở giáo dục mầm non đánh giá phẩm chất, nănglực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầm non; xây dựng và triển khai kếhoạch bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên đáp ứng mục tiêugiáo dục của cơ sở giáo dục mầm non, địa phương và của ngành Giáo dục; Làmcăn cứ để các cơ quan quản lý nhà nước nghiên cứu, xây dựng và thực hiện chế

độ, chính sách phát triển đội ngũ giáo viên mầm non; lựa chọn và sử dụng độingũ giáo viên mầm non cốt cán; Làm căn cứ để các cơ sở đào tạo, bồi dưỡnggiáo viên xây dựng, phát triển chương trình và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng pháttriển phẩm chất, năng lực nghề nghiệp của giáo viên mầm non

1.3.3 Các thành phần của năng lực chuyên môn nghiệp vụ giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

Các thành phần của năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mầmnon theo nội dung văn bản Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non được quyđịnh tại Điều 5 Tiêu chuẩn 2 Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ

Nội hàm của Tiêu chuẩn 2 xác định: Người giáo viên mầm non phải nắmvững chuyên môn nghiệp vụ sư phạm mầm non; thường xuyên cập nhật, nângcao năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục, tổ chức hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục phát triển toàn diện trẻ

em theo Chương trình giáo dục mầm non

Để hiểu đúng về từng năng lực chuyên môn nghiệp vụ trong hệ thốngnăng lực chuyên môn nghiệp vụ làm cơ sở định hướng cho việc bồi dưỡng,phát triển năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non cần nghiêncứu cụ thể về từng năng lực thành phần trong hệ thống năng lực chuyên môncủa giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp được qui định cụ thể trongChuẩn nghề nghiệp giáo viên MN, bao gồm:

[1] Năng lực phát triển chuyên môn bản thân

Năng lực phát triển chuyên môn thể hiện giáo viên đạt chuẩn trình độ đàotạo theo quy định; Tham gia và hoàn thành đầy đủ các khóa đào tạo, bồi dưỡngkiến thức chuyên môn theo quy định của ngành, của thực tiễn mỗi nhà trường vàbiết chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn, hỗ trợ đồng nghiệp về phát triển chuyên mônbản thân, cụ thể: Hàng năm GV cần thường được tham gia các lớp tập huấn vềchuyên môn nghiệp vụ, không chỉ vào thời gian đầu năm học do trường, phòng, sở

GD tổ chức, mà trong suốt quá trình làm việc GV đều phải có ý thức tự học: thamgia các buổi dự giờ, sinh hoạt chuyên môn cùng đồng nghiệp, tham quan cáctrường bạn về cách sắp xếp, tổ chức môi trường hoạt động cho trẻ; tìm hiểuchương trình CSGD của các trường, các nước khác trọng khu vực qua các cuộchọp, hội thảo; tham dự các hội thi của ngành, tham gia các lớp học nâng cao trìnhđộ; xem phim ảnh, học trực tuyến qua truyền hình và internet những nội dung liênquan đến chuyên ngành GDMN; học và tìm hiểu thêm các kĩ năng

phòng - xử trí các bệnh và tai nạn thường gặp ở trẻ, kĩ năng ứng xử sư phạm, sửdụng nhạc cụ, sử dụng vi tính, tiếng Anh; học tập nghị quyết của Đảng; học cácphương pháp dạy học và học cách làm việc hiệu quả; Phải tham gia các chươngtrình bồi dưỡng, tự học qua thực hành trải nghiệm, qua thực tế làm việc.

[2] Năng lực xây dựng kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục theo hướng phát triển toàn diện trẻ em

Năng lực này thể hiện ở việc giáo viên xây dựng và tổ chức thực hiệnđược kế hoạch chăm sóc, giáo dục trẻ em theo Chương trình giáo dục mầmnon, phù hợp với nhu cầu phát triển của trẻ em trong nhóm, lớp mình phụ trách

và biết chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp trong việc thực hiện các hoạtđộng nuôi dưỡng và chăm sóc nhằm cải thiện tình trạng sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ em, cụ thể:

Ngay từ đầu năm học, mỗi giáo viên cần có kế hoạch CSGD trẻ theotừng tuần, từng tháng, từng kỳ học và năm học, kế hoạch phải chi tiết, cụ thể

Kế hoạch chung xây dựng theo hướng phát triển toàn diện trẻ em cần xác định

cụ thể cho từng lĩnh vực giáo dục Cụ thể:

Thứ nhất: Xây dựng kế hoạch giáo dục thể chất cho trẻ, trong đó cần nêu

rõ được ý nghĩa, nhiệm vụ cụ thể, nội dung, phương pháp, phương tiện và điềukiện để giáo dục thể chất cho trẻ đảm bảo với nhu cầu và tâm sinh lý của trẻ vàphù hợp với điều kiện của nhà trường và địa phương

Thứ hai: Xây dựng kế hoạch giáo dục trí tuệ cho trẻ, trong đó cần nêuđược đặc điểm, nhiệm vụ, nội dung, phương pháp phương tiện và ý nghĩa của giáo dục trí tuệ đối với sự phát triển của trẻ

Thứ ba: Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho trẻ, trong bản kế hoạchcần nêu được nhiệm vụ, nội dung, phương pháp và điều kiện để giáo dục đạođức cho trẻ đạt hiệu quả

Thứ tư: Xây dựng kế hoạch giáo dục thẩm mỹ cho trẻ, trong đó cần nêuđược nhiệm vụ cụ thể, nội dung và phương pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ phù hợp với điều kiện của nhà trường, của địa phương

Thứ năm là: Xây dựng kế hoạch giáo dục lao động cho trẻ, bản kế hoạchcần nêu cụ thể ý nghĩa, nhiệm vụ của giáo dục lao động cho trẻ mầm non, cầnphân tích rõ đặc điểm lao động của trẻ mầm non và cách thức tổ chức hoạtđộng giáo dục lao động cho trẻ ở theo đặc trưng độ tuổi.

[3] Năng lực nuôi dưỡng và chăm sóc sức khỏe trẻ em

Năng lực này thể hiện ở việc giáo viên thực hiện được kế hoạch nuôidưỡng và chăm sóc sức khỏe cho trẻ em trong nhóm, lớp; đảm bảo chế độ sinhhoạt, chế độ dinh dưỡng, vệ sinh, an toàn, phòng bệnh cho trẻ em theo Chươngtrình giáo dục mầm non và phù hợp với điều kiện thực tiễn nhà trường, thựctiễn nhóm lớp và chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp trong việc thực hiệncác hoạt động nuôi dưỡng và chăm sóc nhằm cải thiện tình trạng sức khỏe thểchất và tinh thần của trẻ em, cụ thể: Giáo viên thực hiện chế độ chăm sóc dinhdưỡng cho trẻ đảm bảo cung cấp cho cơ thể trẻ những năng lượng và chất dinhdưỡng cần thiết giúp trẻ phát triển hài hoà, cân đối, thích nghi với môi trườngsống, hình thành, phát triển ở trẻ khả năng thích nghi với chế độ sinh hoạt ởtrường mầm non và có một số thói quen tốt trong ăn uống Ngoài ra, thực hiện

kế hoạch tổ chức hoạt động chăm sóc giấc ngủ cho trẻ, đảm bảo cho trẻ đượcngủ đủ giấc và đủ giờ, tập cho trẻ có thói quen ngủ đúng giờ Tổ chức các hoạtđộng chăm sóc vệ sinh cho trẻ, đảm bảo cho trẻ được học tập, vui chơi trongmôi trường xanh sạch đẹp

[4] Năng lực giáo dục phát triển toàn diện trẻ em: Yêu cầu giáo viên cầnthực hiện được kế hoạch giáo dục trong nhóm, lớp, đảm bảo hỗ trợ trẻ em pháttriển toàn diện theo Chương trình giáo dục mầm non và phù hợp với điều kiệnthực tiễn của nhà trường và nhóm lớp

Năng lực giáo dục phát triển toàn diện nhân cách trẻ mầm non thể hiện ởviệc giáo viên thực hiện tốt các kế hoạch hoạt động giáo dục trong chương trìnhgiáo dục trẻ ở độ tuổi phụ trách theo sự phân công chuyên môn của nhà trường.Mỗi độ tuổi có đặc thù riêng trong công tác giáo dục, năng lực giáo dụcphát triển toàn diện trẻ em của giáo viên thể hiện ở các năng lực thành phần gắnvới các độ tuổi như: Năng lực tổ chức hoạt động giao tiếp xúc cảm cho trẻ 0-12

tháng tuổi; Năng lực tổ chức hoạt động với đồ vật theo lĩnh vực giáo dục phát triểnthể chất, giáo dục phát triển nhận thức, giáo dục phát triển ngôn ngữ, giáo dụcphát triển tình cảm, kĩ năng xã hội và thẩm mỹ cho trẻ 12-36 tháng tuổi; năng lực

tổ chức hoạt động học có chủ đích, hoạt động vui chơi, hoạt động ngoài trời theolĩnh vực giáo dục phát triển thể chất, giáo dục phát triển nhận thức, giáo dục pháttriển ngôn ngữ, giáo dục phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội và giáo dục phát triểnthẩm mỹ; hoạt động ngày lễ, ngày hội cho trẻ (3-6 tuổi)

[5] Năng lực quan sát và đánh giá sự phát triển của trẻ em

Năng lực này thể hiện ở việc giáo viên sử dụng được phương pháp quansát phối hợp với các phương pháp đánh giá khác (Đàm thoại, bài tập, Xử lý tìnhhuống, Trò chơi, Nghiên cứu sản phẩm hoạt động của trẻ ) để đánh giá đúng

về sự phát triển, điều chỉnh các hoạt động chăm sóc, giáo dục cá nhân phù hợpvới điều kiện thực tiễn của lớp, của nhà trường, phù hợp với chương trình giáodục của nhà trường và đặc điểm phát triển của trẻ

[6] Năng lực quản lý nhóm, lớp:

Năng lực này thể hiện ở việc giáo viên thực hiện đúng các yêu cầu vềquản lý trẻ em, quản lý cơ sở vật chất và quản lý hồ sơ sổ sách của nhóm, lớptheo quy định, cụ thể:

Quản lí trẻ: Nghiên cứu, hiểu rõ đặc điểm của trẻ, xây dựng hồ sơ về trẻtheo nhóm lớp, hồ sơ cá nhân trẻ theo khoa học Về hồ sơ, mỗi nhóm lớp trongtrường mầm non phải lập sổ ghi danh sách trẻ với đầy đủ các thông tin cầnthiết: họ tên trẻ, ngày tháng năm sinh, ngày vào trường, họ tên bố mẹ, nghềnghiệp, cơ quan công tác, địa chỉ gia đình và đặc điểm riêng của trẻ Hàng ngàygiáo viên phải nắm vững số lượng trẻ có mặt và vắng mặt, ghi vào sổ theo dõi.Nắm được những biểu hiện bất thường sảy ra đối với từng trẻ để có biện phápchăm sóc và giáo dục trẻ phù hợp Đối với trẻ bé cần phân công mỗi giáo viênphụ trách một số trẻ nhất định nhằm thuận lợi cho việc chăm sóc quản lí Trongmọi sinh hoạt của trẻ ở trường mầm non giáo viên luôn có mặt theo dõi đảmbảo an toàn tuyệt đối cho trẻ, đáp ứng nhu cầu ăn, ngủ, nghỉ ngơi, vệ sinh, vuichơi, học tập… cần được thỏa mãn một cách hợp lí dưới vai trò tổ chức hướng

dẫn của giáo viên Khi trẻ đến tuổi chuyển nhóm, chuyển lớp, giáo viên phảithực hiện đúng quy quy định của trường và có bàn giao chu đáo giữa các giáoviên với nhau khi tiếp nhận trẻ.

Quản lí cơ sở vật chất của nhóm lớp: Cơ sở vật chất của nhóm lớp là tài sảncủa nhà trường được giao trách nhiệm cho giáo viên trực tiếp quản lí Năng lựcquản lí cơ sở vật chất biểu hiện ở việc giáo viên huy động sử dụng, bảo quản cơ sởvật chất phục vụ cho việc giáo dục trẻ là nâng cao hiệu quả sử dụng và tăng cườngđiều kiện thiết yếu để nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ

Quản lý hồ sơ sổ sách của nhóm, lớp theo quy định của Điều lệ trườngmầm non Đối với giáo viên, hồ sơ sổ sách bao gồm: Sổ kế hoạch giáo dục trẻem; Sổ theo dõi trẻ: điểm danh, khám sức khỏe, theo dõi đánh giá trẻ; Sổchuyên môn: dự giờ, tham quan học tập, ghi chép các nội dung sinh hoạtchuyên môn; Sổ theo dõi tài sản của nhóm trẻ, lớp mẫu giáo

Năng lực quản lý hồ sơ sổ sách nhóm, lớp của giáo viên: Hồ sơ, sổ sáchphải được sử dụng tối đa, hiệu quả và thực hiện đầy đủ, nghiêm túc Mỗi nhóm,lớp đảm bảo có đủ 01 bộ hồ sơ bao gồm các loại sổ được quy định của Sở Giáodục và Đào tạo Riêng sổ chuyên môn và giáo án (kế hoạch chăm sóc, giáo dụcngày) sẽ được tính trên từng giáo viên (đối với nhóm, lớp có từ 02 giáo viên trởlên) BGH phân công nhiệm vụ hợp lý đối với giáo viên trong các nhóm, lớp đểđảm bảo tất cả giáo viên/nhóm, lớp đều thực hiện nhiệm vụ soạn bài (lập kếhoạch chăm sóc, giáo dục ngày) và tổ chức các hoạt động chăm sóc, nuôidưỡng, giáo dục trẻ tại lớp được phân công phụ trách

1.4 Một số vấn đề lý luận về bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

1.4.1 Mục tiêu của bồi dưỡng năng lực chuyên môn, năng lực nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

Bất kỳ loại hình BD nào đều không ngoài mục tiêu là nâng cao trình độhiện có của mỗi giáo viên, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêucầu của xã hội Tùy đối tượng, hoàn cảnh và yêu cầu đặt ra mà công tác bồidưỡng năng lực dạy học cho giáo viên nhằm thực hiện các mục tiêu sau:

+ BD để chuẩn hóa trình độ được đào tạo (BD chuẩn hóa).

+ BD để cập nhật kiến thức (BD thường xuyên)

+BD để dạy theo chương trình giáo dục mới (BD thay chương trình giáo dục).+ BD để tiếp tục nâng cao trình độ chuyên môn sau chuẩn về đào tạo.+ BD năng lực chuyên môn, năng lực nghiệp vụ cho giáo viên nhằm bổsung những thiếu hụt về tri thức trên cơ sở nuôi dưỡng những tri thức cũ cònphù hợp với yêu cầu mới, điều chỉnh, sửa đổi những tri thức đã bị lạc hậu nhằmnâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để tiếp tục công tác tốt hơn

Mục tiêu của bồi dưỡng năng lực chuyên môn, năng lực nghiệp vụ cho giáoviên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp là nhằm hoàn thiện, nâng cao trình độchuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên và được xem là việc đào tạo lại, đổi mới,cập nhật kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp theo Chuẩn nghề nghiệp, giúp giáo viênthực hiện tốt các nhiệm vụ chuyên môn trước yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non

1.4.2 Nội dung bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

Nội dung của bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp, gồm:

- Bồi dưỡng năng lực phát triển chuyên môn bản thân: Năng lực pháttriển chuyên môn thể hiện giáo viên đạt chuẩn trình độ đào tạo theo quy định;Tham gia và hoàn thành đầy đủ các khóa đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyênmôn theo quy định của ngành, của thực tiễn mỗi nhà trường và biết chia sẻ kinhnghiệm, hướng dẫn, hỗ trợ đồng nghiệp về phát triển chuyên môn bản thân

- Bồi dưỡng năng lực xây dựng kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dụctheo hướng phát triển toàn diện trẻ em: Năng lực này thể hiện ở việc giáo viênxây dựng và tổ chức thực hiện được kế hoạch chăm sóc, giáo dục trẻ em theoChương trình giáo dục mầm non, phù hợp với nhu cầu phát triển của trẻ emtrong nhóm, lớp mình phụ trách và biết chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồngnghiệp trong việc thực hiện các hoạt động nuôi dưỡng và chăm sóc nhằm cảithiện tình trạng sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ em

- Bồi dưỡng năng lực nuôi dưỡng và chăm sóc sức khỏe trẻ em: Năng lựcnày thể hiện ở việc giáo viên thực hiện được kế hoạch nuôi dưỡng và chăm sócsức khỏe cho trẻ em trong nhóm, lớp; đảm bảo chế độ sinh hoạt, chế độ dinhdưỡng, vệ sinh, an toàn, phòng bệnh cho trẻ em theo Chương trình giáo dụcmầm non và phù hợp với điều kiện thực tiễn nhà trường, thực tiễn nhóm lớp vàchia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp trong việc thực hiện các hoạt độngnuôi dưỡng và chăm sóc nhằm cải thiện tình trạng sức khỏe thể chất và tinhthần của trẻ em.

- Bồi dưỡng năng lực giáo dục phát triển toàn diện trẻ em: Yêu cầu giáoviên cần thực hiện được kế hoạch giáo dục trong nhóm, lớp, đảm bảo hỗ trợ trẻ

em phát triển toàn diện theo Chương trình giáo dục mầm non và phù hợp vớiđiều kiện thực tiễn của nhà trường và nhóm lớp

- Bồi dưỡng năng lực quan sát và đánh giá sự phát triển của trẻ em: Nănglực này thể hiện ở việc giáo viên sử dụng được phương pháp quan sát phối hợpvới các phương pháp đánh giá khác (Đàm thoại, bài tập, Xử lý tình huống, Tròchơi, Nghiên cứu sản phẩm hoạt động của trẻ ) để đánh giá Chuẩn nghềnghiệp đúng về sự phát triển, điều chỉnh các hoạt động chăm sóc, giáo dục cánhân phù hợp với điều kiện thực tiễn của lớp, của nhà trường, phù hợp vớichương trình giáo dục của nhà trường và đặc điểm phát triển của trẻ

- Bồi dưỡng năng lực quản lý nhóm, lớp: Năng lực này thể hiện ở việcgiáo viên thực hiện đúng các yêu cầu về quản lý trẻ em, quản lý cơ sở vật chất

và quản lý hồ sơ sổ sách của nhóm, lớp theo quy định

1.4.3 Phương pháp, hình thức bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

1.4.3.1 Phương pháp bồi dưỡng

Phương pháp BD năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầmnon theo chuẩn nghề nghiệp là tổ hợp cách thức phối hợp hoạt động chung,thống nhất của chủ thể hoạt động bồi dưỡng (giảng viên - bồi dưỡng viên/giảngviên) và học viên (giáo viên mầm non) nhằm thực hiện tối ưu các mục tiêu bồi

dưỡng là phát triển, hoàn thiện năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên,đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non.

Phương pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ chogiáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp có mục tiêu phát triển và hoànthiện năng lực cho giáo viên nên tính chất của việc sử dụng các phương phápbồi dưỡng gần với các phương pháp dạy học, phương pháp đào tạo Trong tổchức hoạt động bồi dưỡng, chủ thể hoạt động bồi dưỡng có thể sử dụng cácphương pháp thuộc các nhóm sau:

Nhóm phương pháp dạy học dùng lời, gồm: Phương pháp thuyết trình,đàm thoại, thảo luận, nêu và giải quyết vấn đề;

Nhóm phương pháp dạy học trực quan, gồm: Phương pháp quan sát,phương pháp trình bày trực quan;

Nhóm phương pháp dạy học thực tiễn, gồm: Phương pháp luyện tập,phương pháp thực hành, phương pháp thực tế cơ sở giáo dục, phương pháp tròchơi, phương pháp tham quan;

Nhóm phương pháp kiểm tra, đánh giá trong dạy học, gồm: Phương phápkiểm tra viết, phương pháp kiểm tra thực hành, phương pháp trắc nghiệm kháchquan

Bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theochuẩn nghề nghiệp có đối tượng bồi dưỡng là giáo viên mầm non (người đã cókiến thức và năng lực chuyên môn nghiệp vụ nhất định) nên quá trình tổ chứcbồi dưỡng cần vận dụng các phương pháp linh hoạt, mềm dẻo, tiếp cận vớiphương pháp dạy học cho người lớn và tập trung vào cách dạy tự học Để thựchiện tốt các phương pháp bồi dưỡng đòi hỏi chủ thể hoạt động bồi dưỡng cần

có năng lực sử dụng các phương tiện, kỹ thuật đáp ứng đặc thù của từngphương pháp bồi dưỡng đặc biệt cần khai thác, ứng dụng công nghệ thông tintrong công tác bồi dưỡng mới mang lại kết quả tốt

Mỗi phương pháp có ưu thế riêng trong quá trình thực hiện các mục tiêu

và nội dung bồi dưỡng, vì vậy, để đảm bảo hiệu quả của hoạt động bồi dưỡng,

chủ thể và đối tượng của hoạt động bồi dưỡng cần sử dụng phối hợp hệ thốngphương pháp Trong đó, việc phát triển và hoàn thiện các năng lực thực hành,vận dụng về chuyên môn nghiệp vụ cần coi trọng các phương pháp thực hành,trải nghiệm thực tiễn của giáo viên.

1.4.3.2 Hình thức bồi dưỡng

Tạo điều kiện để sử dụng các loại hình bồi dưỡng, tuy nhiên tập trung chủ yếu các hình thức bồi dưỡng sau:

Bồi dưỡng thông qua các lớp tập huấn: Do Sở GD &ĐT và Phòng

GD&ĐT tổ chức, hay các lớp tập huấn do các đoàn thể tổ chức…

Bồi dưỡng thông qua sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn.

Tự bồi dưỡng: Bồi dưỡng thông qua việc tự học của cán bộ giáo viên, tự

học, tự nghiên cứu tài liệu là hình thức bồi dưỡng chính và kết hợp với các hìnhthức học tập khác trên cơ sở tài liệu và sự hỗ trợ của hướng dẫn viên, các cánhân, nhóm đồng nghiệp

Bồi dưỡng thường xuyên: Là bồi dưỡng theo chu kỳ cho GVMN để họ

được bổ sung các kiến thức thiếu hụt và cập nhật kiến thức mới về chủ trương,đường lối giáo dục, về nội dung chương trình, phương pháp giáo dục trẻ Việcbồi dưỡng này rất thiết thực, đòi hỏi mỗi GV phải có ý thức tự bồi dưỡng,thường xuyên trau dồi kiến thức, nếu không sẽ khó có thể dạy tốt chương trình

Bồi dưỡng từ xa: qua các phương tiện thông tin đại chúng, vô tuyến

truyền hình, đài phát thanh, các hình thức bổ trợ của băng hình, băng tiếng

1.4.4 Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp

1.4.4.1 Chủ thể hoạt động bồi dưỡng

Trong hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáoviên mầm non, chủ thể hoạt động bồi dưỡng là giảng viên - Bồi dưỡngviên/giảng viên, là người có năng lực chuyên môn nghiệp vụ sư phạm tốt, cónăng lực tổ chức các hoạt động bồi dưỡng cho giáo viên được nhà trường mờitham gia hoạt động bồi dưỡng

Chủ thể hoạt động bồi dưỡng là người giữ vai trò chủ đạo, thực hiện chứcnăng lập kế hoạch, tổ chức, hướng dẫn, lãnh đạo, chỉ đạo, tư vấn, hỗ trợ vàkiểm tra đánh giá kết quả hoạt động bồi dưỡng ở giáo viên mầm non.

Để thực hiện tốt hoạt động bồi dưỡng, chủ thể hoạt động bồi dưỡng phải

có năng lực lập kế hoạch, tổ chức linh hoạt các hoạt động bồi dưỡng với cácphương pháp và hình thức tổ chức đa dạng, quản lý được giáo viên trong hoạtđộng bồi dưỡng, hiểu giáo viên và có năng lực sử dụng phối hợp các nguồn lựctrong hoạt động bồi dưỡng để đạt được mục tiêu của hoạt động bồi dưỡng

1.4.4.2 Đối tượng của hoạt động bồi dưỡng

Giáo viên mầm non là đối tượng của hoạt động bồi dưỡng, là chủ thể củahoạt động tự bồi dưỡng, tự học Trong quá trình bồi dưỡng, dưới vai trò của bồidưỡng viên/giảng viên, giáo viên thực hiện hoạt động tự bồi dưỡng, tự học mộtcách tích cực, chủ động, độc lập, sáng tạo; chủ động phối hợp cùng các giáoviên khác thực hiện các nhiệm vụ bồi dưỡng dưới sự chỉ đạo, tổ chức của bồidưỡng viên/giảng viên; chủ động tổ chức thực hiện nhiệm vụ học tập, nghiêncứu, rèn luyện của họ trong quá trình bồi dưỡng

1.4.5 Đánh giá kết quả hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn nghiệp

vụ cho giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp

Đánh giá kết quả bồi dưỡng là một khâu trong công tác bồi dưỡng nănglực chuyên môn nghiệp vụ theo chuẩn nghề nghiệp cho giáo viên mầm non

Đánh giá kết quả chính xác, khách quan giúp giáo viên nhận biết đượctrạng thái phát triển năng lực chuyên môn nghiệp vụ của bản thân, từ đó thựchiện các hoạt động tự bồi dưỡng, tự học để hoàn thiện năng lực theo yêu cầuchuyên môn Kết quả đánh giá giúp chủ thể hoạt động bồi dưỡng và nhà trườngđánh giá được những ưu điểm/thành công và tồn tại của hoạt động bồi dưỡng,cải tiến, nâng cao chất lượng bồi dưỡng thông qua việc cải tiến các tồn tại

Việc đánh giá kết quả bồi dưỡng cần dựa vào các phương pháp như kiểmtra tự luận, thực hành, giao nhiệm vụ học tập theo đề án, bài tập tiểu luận

Đánh giá muốn đảm bảo tính hiệu quả cần kết hợp đánh giá của giảngviên và tự đánh giá của giáo viên