Một số kinh nghiệm xây dựng văn hóa đọc trong nhà trường THPT hoằng hóa 4

Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 7 Danh mục: Các đề tài sáng kiến kinh nghiệm đã được hội đồng đánh giá xếp loại cấ

Mục lục

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

nghiệm

3

2.3 Một số kinh nghiệm xây dựng văn hóa đọc trong nhà

trường những năm qua

3

2.3.1 Giáo dục, tuyên truyền cho CBGV,NV, Học sinh giá trị

của việc đọc sách

3

2.3.2 Đưa việc đọc sách thành nhiệm vụ, công việc thường

xuyên Tạo sự lan tỏa tinh thần, thói quen ham đọc, hay viết

4

2.3.3 Xây dựng môi trường văn hóa đọc trong nhà trường 5 2.3.4 Đầu tư CSVC, trang thiết bị, xây dựng thư viện hiện đại

Xây dựng qui chế làm việc, phân công nhiệm vụ cho CBGV phát

huy, phát triển thư viện phát triển phong trào đọc sách trong nhà

trường

6

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động

giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

7

Danh mục:

Các đề tài sáng kiến kinh nghiệm đã được hội đồng đánh giá xếp

loại cấp phòng GD & ĐT, cấp Sở GD & ĐT và cấp cao hơn xếp

loại từ C trở lên

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT HOẰNG HÓA 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM XÂY DỰNG VĂN HÓA ĐỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG THPT HOẰNG HÓA 4

Người thực hiện: Lê Văn Chí

Chức vụ: P Hiệu Trưởng SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Quản lý

THANH HÓA, THÁNG 5 NĂM 2021

1.Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài :

Văn hóa đọc được xem là “kim chỉ nam” giúp độc giả nhận biết thế giới, đồng thời tích lũy kho tàng kiến thức về các lĩnh vực văn hóa, xã hội, khoa học,

kỹ thuật Trong nhiều năm qua, ngành giáo dục cũng như cả nước luôn nỗ lực vun bồi văn hóa đọc cho độc giả, nhất là các em học sinh Nhận thức được giá trị

to lớn của vai trò văn hóa đọc đối với mọi lứa tuổi Trường THPT Hoằng Hóa 4 tích cực, chủ động hưởng ứng, phát động trong toàn cơ quan phong trào đọc sách Dưới góc độ quản lý trường học xây dựng phong trào đọc sách, xây dựng văn hóa đọc trong cơ quan là xây dựng nếp sinh hoạt văn hóa, xây dựng truyền thống nhà trường và xây dựng chất lượng giáo dục

Tuy nhiên trong giai đoạn phát triển hiện nay xây dựng văn hóa đọc cho một người, một cơ quan đứng trước rất nhiều câu hỏi khó như:

+ Đọc gì?

+ Đọc như thế nào?

+ Đọc bằng Phương tiện nào?

+ Tổ chức và duy trì ra sao?

…

Hiểu được giá trị của việc xây dựng văn hóa đọc, đứng trước những câu hỏi

khó và với trách nhiệm của người quản lý cơ quan văn hóa Tôi viết đề tài “Một

số kinh nghiệm xây dựng văn hóa đọc trong nhà trường THPT Hoằng Hóa 4” Với mong muốn được trao đổi cùng các đồng nghiệp, lan tỏa tinh thần đọc

sách đến với các em học sinh để tạo nên được một môi trường học tập, phát triển lành mạnh và văn hóa

1.2 Mục đích nghiên cứu :

Mục đích nghiên cứu đề tài để nâng cao “văn hóa đọc” trong toàn thể

CBGV, nhân viên và nhất là các em học sinh Từ đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Giúp xây dựng văn hóa Nhà trường một cách tiên tiến, bền vững, giúp các em học sinh trở thành những công dân tri thức Biết tự đọc, tự học, tự thích nghi và hòa nhập

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu một số giải pháp nhằm nâng cao văn hóa đọc trong nhà trường

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Phương pháp điều tra tham dò khả năng đọc của CBGV, NV và học sinh

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin, phân tích, đánh giá

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Sách có vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người, vừa giúp người đọc có những thông tin cần thiết, hữu ích; vừa như một chất xúc tác rèn luyện tính kiên nhẫn, khả năng ngôn ngữ, giao tiếp, trí tưởng tượng sáng tạo Đặc biệt, đây là những yếu tố rất cần thiết cho sự phát triển toàn diện của học sinh Vì vậy, việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc cho học sinh được ngành Giáo dục quan tâm thực hiện thông qua việc triển khai Đề án Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 của tỉnh Nhiều giải pháp linh hoạt, sáng tạo được đẩy mạnh thực hiện như: Tăng cường thông tin, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và toàn

xã hội về tác dụng, ý nghĩa việc đọc sách; kiện toàn mạng lưới thư viện, trong

đó tập trung tu bổ, xây mới các thư viện trường học; đổi mới cách thức tổ chức

và hoạt động thư viện Hàng năm, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức các lớp tập huấn đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ thư viện; phối hợp với sở, ngành liên quan tổ chức các hoạt động giao lưu, tọa đàm, cuộc thi

"Đại sứ văn hóa đọc", ngày hội sách Vì thế việc phát triển văn hóa đọc trong nhà trường trở thành nhiệm vụ quan trọng trong nhiệm vụ chính trị xuyên suốt của nhà trường Nhiệm vụ xây dựng và phát triển nhà trường có nhiệm vụ xây

dựng được văn hóa đọc cho CBGV,NV, Học sinh

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Xã hội phát triển, đời sống vật chất, đời sống văn hóa tinh thần được nâng lên Nhưng thực tế việc mất cân đối giữa đời sống vật chất và văn hóa tinh thần đang hiện rõ ở nhiều nơi Gốc rễ của việc mất cân đối đó chính là sự phát triển nhanh của một phía, bên cạnh sự thiếu đầu tư quan tâm phía còn lại Sự hỗn độn, phức tạp của cái gọi là nhiều và cái yếu, cái thiếu tinh tế trong cái gọi lựa chọn

Trong khuôn khổ của bài viết tác giả chỉ trình bày một góc nhìn hẹp về

“Văn hóa đọc” trong nhà trường Trước thực tế là một bộ phận:

+ Nhận thức không đầy đủ giá trị của việc đọc sách và phát triển văn hóa đọc cho bản thân cũng như xã hội

+ Sự bùng nổ các loại hình đọc, bùng nổ phức tạp các nội dung dẫn đến việc mất định hướng cho người đọc Kéo theo những cám dỗ và hư hoại văn hóa đọc của nhiều người

+ Thiếu sự dẫn dắt tinh thần, yếu về định hướng dẫn đến việc phát triển phong trào đọc sách trong nhà trường nhiều năm dậm chân tại chỗ

+ Trong tổ chức không có một bộ lọc để chọn chủng loại, nội dung, hình thức xây dựng

2.3 Một số kinh nghiệm xây dựng văn hóa đọc trong nhà trường những năm qua.

2.3.1 Giáo dục, tuyên truyền cho CBGV, NV, Học sinh giá trị của việc đọc sách.

Xác định việc nâng cao văn hóa đọc cho học sinh, giáo viên là một trong những yếu tố góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và xây dựng văn hóa trong

cơ quan Đọc sách là một kênh tự học hiệu quả nhất trong tất cả các kênh Thầy

cô đọc sách nâng cao chuyên môn, mở rộng kiến thức, mở rộng khả năng hiểu biết Thầy cô sẽ tự tin khi trong mình có tri thức Bài giảng sẽ sinh động, hấp dẫn, thuyết phục học trò Tâm hồn thầy cô rộng mở, thầy cô sẽ bao dung và yêu thương học trò hơn Ðọc sách giúp em có thêm kiến thức về văn hóa, hình thành cho em kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp tốt hơn, phát triển toàn diện hơn Thúc đẩy ngược để các thầy cô phải ham đọc, ham học nhiều hơn khi đứng trước các

em Ngược lại nếu không đọc sách cũng có không ít những tác hại Không đọc

sách giống như bạn đang bó hẹp lại kiến thức của chính mình, từ bó hẹp về kiến thức làm giảm tầm nhìn của mình với cuộc sống đang ngày một phát triển Suy nghĩ và việc làm cũng mai một đi theo đường thẳng và hướng xuống cùng thời gian Tâm hồn cũng theo đó mà cằn cỗi, khô cạn vì không được chăm sóc, bồi đắp… Chúng ta sẽ giống như những con ếch mãi chỉ biết vùng sáng nhỏ bé trong cái giếng của chính mình

Nhiều người hiểu giá trị của việc đọc sách Nhưng khó nhất là có vượt qua được chính mình Có sắp xếp được công việc, thời gian Có sẵn sàng hi sinh nhiều thời gian quý giá, nhiều thứ khác chăm chút cho việc đọc Và làm thế nào

để tạo thành thói quen cho mình cho mọi người xung quanh là những câu hỏi khó Con người khi nhận thức được giá trị của những việc mình làm thì họ phải

tự mình trải nghiệm và bước qua những việc đó Vì thế xây dựng văn hóa đọc cho một người, xây dựng văn hóa đọc cho một cơ quan gốc rễ là phải qua trải nghiệm, qua thực tế, bằng kế hoạch và việc làm cụ thể Minh chứng giá trị nhất điển hình cho việc không ngừng đọc, không ngừng học hỏi không ai khác chính

là vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh của chúng ta Người đi qua nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều người nhưng đi đâu Người cũng tìm tòi, cũng luôn mang theo mình những cuốn sách để không ngừng trau dồi cho mình những kiến thức Để rồi khi đọc xong, khi trải nghiệm thực tế, Người đã sống và thích nghi trong những điều kiện, hoàn cảnh khó khăn khắc nghiệt nhất Người trở nên uyên bác, vĩ đại Người mới thấu hiểu được nỗi thống khổ của những người dân bị áp bức, Người mới tìm ra con đường dẫn tới thắng lợi của các dân tộc bị áp bức chính là cách mạng xã hội chủ nghĩa…

2.3.2 Đưa việc đọc sách thành nhiệm vụ, công việc thường xuyên Tạo

sự lan tỏa tinh thần, thói quen ham đọc, hay viết.

Xây dựng được thói quen đọc sách cho cả cơ quan không phải là điều đơn giản Nhưng không có nghĩa là không thể Trong một cơ quan văn hóa- mà nhất

là đơn vị trường học chúng ta có nhiều thuận lợi Đặc thù là công tác dạy – học giáo dục luôn liên quan đến sách vở Trình độ nhận thức, nhu cầu văn hóa cơ

bản tương đồng giữa thầy cô với thầy cô, giữa học sinh với học sinh Nhà trường

có thư viện, có nhiều đầu sách và luôn được đầu tư nâng cấp Có không gian và thời gian hợp lý cho người đọc Vậy vấn đề chỉ là khâu tổ chức, sắp xếp và hình thành thói quen, nhu cầu cho mọi thành viên trong cơ quan

Tập cho học sinh thói quen đọc sách là điều không đơn giản, nhất là trong bối cảnh các em có nhiều cơ hội tiếp cận với trò chơi giải trí hiện đại Do đó, để học sinh có thói quen đọc sách, hãy cho các em sống trong một không gian có thật nhiều sách vở, không gì lý tưởng hơn khi hình thành văn hóa đọc cho học sinh từ khi bước chân vào nhà trường, và điều này là rất cần thiết Trong những năm qua việc đưa việc đọc sách vào trong các giờ học, các giờ sinh hoạt đầu tuần, sinh hoạt 15 phút đầu giờ đã trở thành nếp sinh hoạt định kì của nhà trường Dưới sự giám sát lẫn nhau giữa các lớp, mà Đoàn trường là nhân tố tổ

chức việc giám sát và đánh giá thi đua cho phong trào “chuyên đọc” giữa các

chi đoàn lớp với nhau Phong trào xây dựng tủ sách riêng cho lớp và giao lưu sách giữa các lớp với nhau Năm học 2021-2022 Nhà trường sẽ mạnh dạn thí điểm đưa việc đọc sách vào các tiết học tự chọn ở một số lớp Giáo viên được phân công dạy tự chọn tiết nào sẽ có trách nhiệm quản lí, hướng dẫn và đánh giá kết quả tiết học đó Bằng hai loại hình đọc là đọc sách in và đọc sách điện tử trên thư viện điện tử Về đầu sách được chọn lọc và hạn chế phù hợp ứng với từng lĩnh vực liên quan

Đối với các thầy cô giáo trên tinh thần của việc học tập nâng cao trình độ nhận thức, nâng cao văn hóa cho bản thân, phải phát huy được tính gương mẫu trước học sinh Hơn thế nữa có thể là nguồn cảm hứng cho các em Thầy cô có trách nhiệm định hướng, dẫn dắt các em từ những điều nhỏ nhất nhưng đúng đắn đến những ước mơ, hoài bão lớn Điều này thành hiện thực khi thầy cô có tâm và đủ tầm trước các em Muốn vậy không cách nào ngoài việc ham học, ham đọc, ham nghiên cứu Chủ động và giàng mọi thời gian và cơ hội có thể để hoàn thiện nâng cấp mình

2.3.3 Xây dựng môi trường văn hóa đọc trong nhà trường

- Nhà trường khuyến khích cán bộ giáo viên, học sinh tham dự các cuộc thi, các diễn đàn, các hội liên quan đến văn hóa đọc sách

- Nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi nói chuyện tập thể về văn hóa đọc Đưa các đầu sách hay giới thiệu đến các em Tổ chức các cuộc thi như

“đọc hiểu nhanh”; “người giới thiệu”; “nhớ đầu sách

- Đầu tư xây dựng các không gian sách và không gian cho việc phát triển phong trào đọc sách

2.3.4 Đầu tư CSVC, trang thiết bị, xây dựng thư viện hiện đại Xây dựng qui chế làm việc, phân công nhiệm vụ cho CBGV phát huy, phát triển thư viện, phát triển phong trào đọc sách trong nhà trường:

Hàng năm, Trường THPT Hoằng Hóa 4 luôn quan tâm bổ sung sách, báo, tạp chí, cơ sở vật chất nhằm xây dựng thư viện khang trang, phong phú chủng loại, tạo cảm hứng cho người đọc Hiện nay, thư viện Trường có hơn 500 bộ sách thuộc “Tủ sách giáo khoa dùng chung” (phục vụ cho học sinh không có đủ điều kiện mua sách); sách nghiệp vụ của giáo viên có trên 1000 bản; sách tham khảo có gần 5.000 bản Số sách này được bố trí trong thư viện với diện tích khoảng 80m2; trong đó, phòng đọc 45m2, kho sách 40m2 Không chỉ xây dựng thư viện thân thiện, nhà trường còn trang bị tủ sách tại mỗi lớp học để giúp học sinh có thêm điều kiện đọc sách Trường thường xuyên tổ chức các hoạt động để học sinh được tiếp xúc với nhiều đầu sách hay, có giá trị trong xây dựng phương pháp học tập và nâng cao khả năng tìm tòi, phát hiện của các em Ðặc biệt, để văn hóa đọc trở thành hoạt động thường xuyên, liên tục, hàng năm, nhà trường đều hưởng ứng Ngày Sách Việt Nam tổ chức Ngày hội sách với hoạt động trưng bày, giới thiệu, quyên góp sách ở quy mô cấp trường; thu hút 100% học sinh, giáo viên nhà trường tham gia

Xây dựng văn hóa đọc cho học sinh là việc làm hết sức quan trọng Hiện nay, nhà trường đang tiếp tục duy trì và không ngừng nâng cao hiệu quả, chất lượng của thư viện trường học Năm 2019 nhà trường đã hoàn thiện hồ sơ, văn

bản trình cấp có thẩm quyền và được công nhận Trường THPT Hoằng Hóa 4 đạt chuẩn “Thư viện tiên tiến” với 5 tiêu chí (sách, báo, tạp chí; cơ sở vật chất; nghiệp vụ thư viện; tổ chức và hoạt động thư viện; quản lý thư viện) Nhằm góp phần vào công tác khuyến đọc, Trường thường xuyên tổ chức các hoạt động khuyến đọc cho học sinh Tuy nhiên, để công tác khuyến đọc đạt hiệu quả cao, BGH cùng các thầy cô giáo lập ra danh mục sách khuyến đọc cho từng cấp học Danh sách này tuyển chọn từ các tác phẩm được trao giải thưởng sách, do các tổ chức nghề nghiệp, hội đoàn Trung ương và địa phương tổ chức

Định hướng xây dựng thư viện tiên tiến theo xu hướng phát triển mới Có lẽ đây

là một định hướng mới mà nhiều nhà trường, cũng như nhiều nhà quản lí các nhà trường chưa ý thức đến Với việc phát triển khoa học công nghệ như hiện nay Xây dựng thư viện không đơn thuần chỉ là các đầu sách in, nội dung sách lựa chọn không phải chỉ dừng ở những đầu sách truyền thống Chúng ta phải bắt

tay vào xây dựng “thư viện công nghệ số” Thư viện hiện đại này, học sinh

không chỉ được đọc sách, mà còn được tham dự các lớp STEM theo chủ đề Robotics, khoa học vui, thiên văn với cấp độ khác nhau tùy theo sở thích của mỗi em Thư viện công nghệ số sẽ có nhiều nội dung gấp trăm nghìn lần thư viện truyền thống

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

2.4.1 Đối với phong trào chuyên đọc trong cơ quan và hiệu qủa giáo dục nhà trường

Trong các năm qua, phong trào tự học, tự đọc ở nhà trường có nhiều nét khởi sắc Văn hóa đọc đang len sâu vào trong sinh hoạt hằng ngày của mỗi học sinh, giáo viên nhà trường Thư viện, phòng bộ môn luôn mở cửa, luôn sáng đèn vào những buổi sáng sớm và những buổi chiều muộn

Tập thể cán bộ giáo viên luôn căng tràn sinh lực và khi thế Thầy cô tự tin

và tâm huyết với trường lớp Có được điều này chính là sự thể hiện sức nội sinh bên trong Đọc sách nhiều mắt sẽ sáng, tâm sẽ trong, bước đi sẽ tự tin, lời nói sẽ

rõ ràng mạch lạc Công việc sẽ gặt hái được nhiều thành quả cao Kết quả giáo dục mang lại trong những năm qua luôn làm bất ngờ và có được sự nể phục, ngưỡng mộ của nhiều đơn vị Về phía nhân dân trong khu vực luôn giành được

sự ưu ái và gửi trọn niềm tin vào tập thể thầy cô Minh chứng cho điều đó chính

là việc tuyển sinh đầu vào và thi tuyển đầu ra của nhà trường thực sự thuận lợi

2.4.2 Đối với học sinh:

Điều mà tất cả thầy cô, học sinh, phụ huynh nhà trường đều nhận thấy là Học sinh nhà trường không mang điện thoại đến trường, trong ngăn bàn các em, trong tủ sách của lớp lúc nào cũng có rất nhiều đầu sách hay, học sinh say sưa với các cuốn sách thay vì chiếc điện thoại trên tay như nhiều hình ảnh chúng ta bắt gặp ở nhiều trường học khác Không có cảnh học sinh đờ đẫn vì nghiện điện thoại, nghiệm game…Học sinh nhà trường rất ít khi vi phạm Học sinh có sự tự giác và ý thức trách nhiệm với nhà trường

Kết quả giáo dục những năm vừa qua nhà trường luôn ở tốp trên của các trường THPT trong tỉnh Điển hình như năm học 2019 -2020 điểm bình quân thi tốt nghiệp nhà trường xếp thứ 5 toàn tỉnh(so với các trường thi tuyển) Thi học sinh giỏi cấp tỉnh luôn đứng trong tốp đầu các nhà trường, năm học 2013- 2014 nhà trường vươn tới xếp thứ 3 toàn tỉnh….Tỉ lệ học sinh khá giỏi hằng năm đều tăng Năm học 2020- 2021 tỉ lệ học sinh khá giỏi là 90.15%

3 Kết luận, kiến nghị

3.1 Kết luận :

Văn hóa đọc thể hiện là nét văn hóa tri thức Xây dựng văn hóa đọc cho học sinh là nhiệm vụ quan trọng của giáo dục Làm được điều đó là sự thành công lớn của giáo dục Trong nhà trường, Thầy cô giáo là những kĩ sư tâm hồn thì văn hóa đọc là cốt cách của người tri thức Là điều không thể thiếu, không thể dừng lại của Thầy cô Chúng ta đều hiểu, làm thầy cô rất khó Mà cái khó là

ở chỗ Thầy cô phải học nhiều, đọc nhiều để có thể đứng trước các em Thế hệ sau sẽ giỏi hơn tiến bộ hơn thế hệ trước Thầy cô phải ý thức được điều đó để không tụt hậu, không bị đào thải ngay trước học sinh của mình Đối với học