Mục đích của việc dạy học trực tuyến trên các phần mềm, ứng dụng trong bối cảnh hiện nay là: - Đáp ứng yêu cầu đổi mới về phương pháp dạy và học.. Thế nhưng, đối với việc dạy học trực tu
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
GIẢI PHÁP NÂNG CAO HỨNG THÚ TRONG
DẠY HỌC TRỰC TUYẾN BÀI TRUYỆN KIỀU – PHẦN 1 TÁC GIẢ
NGUYỄN DU
Lĩnh vực: Ngữ Văn
Họ và tên: Lê Thị Hiền Chức vụ: Giáo viên Đơn vị: Trường THPT Tĩnh Gia 3
Năm học 2020 - 2021 MỤC LỤC
Trang 21 ĐẶT VẤN ĐỀ 3
Trang 31.1 Lí do chọn đề tài 3
1.2 Mục đích nghiên cứu 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu 4
1.4 Phương pháp nghiên cứu 4
1.5 Những điểm mới 4
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN 4
2.1 Cơ sở lí luận 4
2.2 Thực trạng 4
a Khảo sát thực tế 4
b Nguyên nhân của thực trạng 5
2.3 Giải pháp 6
2.3.1 Về phương pháp 6
a Xác định đúng trọng tâm bài học 7
b Phát huy tinh thần chủ động, tích cực 7
c Phát huy vai trò của phương pháp làm việc nhóm 8
d Sử dụng đồ dùng, tư liệu học tập 8
e Kể chuyện, kể giai thoại về tác giả văn học 8
2.3.2 Xây dựng bài dạy mẫu 9
2.4.Tính hiệu quả và khả thi 14
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ… 14
3.1 Kết luận… 14
3.2 Kiến nghị 14
3 Tài liệu tham khảo 16
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 Lí do chọn đề tài
Trang 4Mục đích của việc dạy học trực tuyến trên các phần mềm, ứng dụng trong bối cảnh hiện nay là:
- Đáp ứng yêu cầu đổi mới về phương pháp dạy và học Nâng cao tính tự giác, nặng động của học sinh
- Giải pháp để đối phó những diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid 19 đang diễn ra ở quy mô rộng lớn và học sinh không thể đến trường học trực tiếp
- Cuộc tập dợt để dần dần tiếp cận, thích nghi với hình thức dạy học trực tuyến trong tương lai xa Đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học
để làm một bước tiến bộ mới tiếp cận phương pháp dạy hiện đại của thế giới
Thế nhưng, đối với việc dạy học trực tuyến còn gặp phải nhiều thiếu sót, cập rập nhất định mà phần lớn điều xuất phát từ khó khăn trong tâm lí và kĩ năng của cả giáo viên và học sinh Ngoài ra, việc lựa chọn bài dạy trực tuyến và
thiết kế phương pháp dạy sao cho phù hợp với đặc điểm của một bài "Tác giả
văn học" cho thú vị cũng là một thách thức lớn Chính vì lẽ đó, trong bài viết này,
tôi xin thiết kế và đề xuất cùng trao đổi với đồng nghiệp về đề tài sáng kiến kinh
nghiệm: " Giải pháp nâng cao hứng thú trong dạy học trực tuyến bài Truyện Kiều – Phần 1 Tác giả Nguyễn Du" trong chương trình Ngữ Văn lớp 10, học kì II.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Môn Ngữ Văn trong nhà trường là môn công cụ để bổ trợ cho các môn học khác Vì vậy dạy, học môn Ngữ Văn không chỉ giúp cho học sinh cảm thụ được cái hay, cái đẹp của các tác phẩm văn chương mà còn cung cấp cho học sinh kiến thức và kĩ năng ở nhiều lĩnh vực trong cuộc sống Với mục tiêu đặt ra như thế đòi hỏi người giáo viên cần phải biết thay đổi phương pháp dạy sao cho linh hoạt để thu hút học sinh Đặc biệt khi dạy nội dung khá khô khan như bài
"Tác giả văn học" Hơn thế, tâm lí học trực tuyến và những khó khăn trong học
trực tuyến sẽ là một thách thức để giáo viên luôn sáng tạo
Mục đích của bài nghiên cứu nhằm đưa ra một vài phương pháp hữu hiệu
để giảng dạy kiến thức về Tác giả văn học trung đại cho thú vị và hấp dẫn khi dạy học trực tuyến Thông qua đó, giáo viên lồng ghép những kĩ năng tìm hiểu
về Tác giả văn học và những bài học ý nghĩa về con người, chữ tài, chữ tâm Đồng thời truyền đạt đến học sinh những cảm xúc thẩm mĩ nhất và bồi dưỡng tình yêu văn học, yêu tiếng Việt
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng: Học sinh khối lớp 10 trường THPT THPT Tĩnh Gia 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Đọc và phân tích tài liệu
- Phương pháp điều tra, phỏng vấn: Xây dựng các phiếu điều tra học sinh khối 10, phỏng vấn trực tiếp học sinh, giáo viên để thu thập thông tin và thống
kê số liệu để làm cơ sở cho việc xây dựng giải pháp
1.5 Những điểm mới
Đây không phải là vấn đề gì mới, đã có rất nhiều tác giả, nhiều đề tài tìm hiểu về nó nhưng trong đề tài này em đã tập trung vào:
- Tìm hiểu rõ thực trạng dạy và học trực tuyến
Trang 5- Đề ra một số biện pháp để dạy học trục tuyến một cách hiệu quả.
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN
2.1 Cơ sở lí luận
Tháng 10/2013, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng
khóa XI đã thông qua Nghị quyết 29 về "Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế" Xác định được
nhiệm vụ quan trọng đó nên những năm qua Bộ Giáo dục và Đào tạo đã không
ngừng đưa ra những giải pháp mang tính cải tiến như: chuẩn bị đổi mới chương
trình giáo khoa, đổi mới kiểm tra đánh giá, đổi mới phương pháp dạy học…
Những thay đổi đó nhằm phát triển năng lực người học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng nhu cầu hội nhập Quốc tế của đất nước
Việc dạy học trực tuyến trên Internet không phải là hình thức quá mới mẽ
Vì rất nhiều nước trên thế giới đã thực hiện thành công hình thức dạy học này Thế nhưng ở Việt Nam thì hình thức này chưa được phổ biến rộng rãi Chỉ khi tình hình dịch Covid 19 dần đi vào diễn biến phức tạp thì biện pháp dạy học này mới được triển khai rộng rãi Lần đầu tiên tiếp cận, khó tránh khỏi những va vấp, lúng túng thậm chí là nhàm chán Khó khăn phần nhiều xuất phát từ rào cản tâm lí và sau đó đến khó khăn về kĩ năng dạy và học
Đối với môn Ngữ Văn lớp 10 học kì II, giáo viên phải dạy trực tuyến bài Truyện Kiều Phần 1 Tác giả Nguyễn Du Một bài học về Tác giả văn học trung đại với khá nhiều nội dung trong 45 phút
2.2 Thực trạng
a Khảo sát thực tế
Qua vài tháng ứng dụng hình thức dạy học trực tuyến năm học 2019-2020
có khá nhiều những khó khăn, khúc mắc mà đội ngũ giáo viên dạy trực tuyến gặp phải:
- Đối với giáo viên:
+ Lúng túng trong soạn giảng, thiết kế và tiếp cận với phần mềm dạy trực tuyến
+ Khó truyền đạt cho sinh động và kiểm soát lẫn đánh giá học sinh
- Đối với học sinh:
+ Còn thờ ơ, đối phó, tìm cách lẫn tránh, thậm chí trốn học
+ Đường truyền gặp khó khăn do hệ thống Internet không đủ mạnh, thiếu thiết bị thu phát
+ Chưa hiểu bài và khó tiếp cận với bài dạy Tâm lí chờ đợi giáo viên ghi
và chép…
Trước tình hình đó, bắt đầu vào phần dạy trực tuyến năm học này Chúng tôi đã làm một phiếu khảo sát nhỏ để nắm bắt tâm lí của học sinh về nguyên nhân không hứng thú với việc học trực tuyến để tìm giải pháp tháo gỡ Kết quả khảo sát tình hình thực tế:
- Đối tượng khảo sát:
+ Toàn bộ học sinh khối 10 (vì đây là khối sẽ học trực tuyến đầu tiên) Tổng
số 14 lớp với 588 học sinh
Trang 6+ Đặc điểm: Học chương trình chuẩn.
- Hình thức khảo sát: Phát phiếu khảo sát thông tin
- Kết quả khảo sát như sau:
Nguyên nhân Đồng tình Không đồng tình
2 Giáo viên tương tác ít, chủ yếu chiếu
chép, đọc chép
3 Giờ học thiếu sinh động, ít kĩ năng 375 213
0 200 400
480
87
303
213
108
Nguyên nhân không hứng thú học trực tuyến
Đồng tình Series 3
* Nhận xét: Nhìn vào bảng đồ khảo sát, ta có thể dễ dàng nhận thấy sự chênh
lệch quá rõ ràng giữa các nguyên nhân mà tôi đã đưa ra Trong đó 3 nguyên
nhân chiếm tỉ lệ cao nhất phải chú ý đến là: Đường truyền yếu, tiếng nhỏ (480 HS), Nhàm chán, buồn ngủ (501 HS), Thiếu sinh động, ít kĩ năng (375 HS) Vì
thế, tôi thiết nghĩ cần phải có sự thay đổi và đầu tư nhiều hơn vào bài dạy trực
tuyến để thu lại kết quả tốt hơn
b Nguyên nhân của thực trạng
Nguyên nhân của tình trạng học sinh chưa say mê với giờ đọc văn, tìm hiểu tác giả đặc biệt là giờ dạy học trực tuyến chủ yếu là do cách học lẫn phương pháp dạy của giáo viên chưa đạt hiệu quả cao:
- Học sinh nắm kiến thức chưa chắc chắn, chưa nhớ rõ bản chất của vấn đề
vì dạy trực tuyến rất khó để lưu bài
- Học sinh chưa tích cực tham gia vào các hoạt động học tập để khám phá kiến thức, kĩ năng, đánh thức năng lực tiềm ẩn của bản thân
- Trong giờ dạy giáo viên chưa thực sự đổi mới phương pháp Vấn đề giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh trước khi đến giờ học trực tuyến từ trước và kiểm tra việc thực hiện của học sinh chưa được chú trọng
- Việc giảng dạy còn chưa chú trọng đến việc tích hợp các kiến thức thuộc các bộ môn liên quan nên sức hấp dẫn của bài học đối với học sinh chưa cao Đặc biệt hình thức chiếu chép, đọc chép gây nhàm chán
Trang 72.3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
2.3.1 Về phương pháp
Chương trình THPT cung cấp kiến thức cơ bản cho học sinh, trong đó bộ môn Văn góp một phần không nhỏ trong việc cung cấp tri thức về đời sống xã hội và bồi dưỡng nhân cách, thanh lọc tâm hồn cho con người Nhưng việc dạy
học Văn nói chung và bài học về "Tác giả văn học" nói riêng trong nhà trường
hiện nay còn gặp nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân khác nhau
Thứ nhất: Xét về nhu cầu thức tiễn: mấy năm trở lại đây vì yêu cầu việc
làm, lựa chọn nghề nghiệp nhiều học sinh không còn mặn mà chọn môn thi thuộc các khối xã hội để học trong đó có môn Văn Vì vậy học sinh có phần xem nhẹ môn học này
Thứ hai: Trong quá trình giảng dạy nhiều trường còn thiếu phòng học
chức năng nên không thể tổ chức các tiết học kết hợp giờ ngoại khóa để tạo được không gian văn học cho học sinh thể hiện khả năng của mình, điều này cũng làm giảm bớt phần nào hứng thú cho học sinh
Thứ ba: Dạy Ngữ Văn trực tuyến là một thách thức rất lớn với giáo viên
dạy vì sự diễn đạt sẽ bị hạn chế Hơn nữa tiết dạy ngắn chưa kịp triển khai được
đa dạng và phong phú bài Chủ yếu gạch sách giáo khoa hoặc chạy chương trình
cho kịp tiến độ Chính điều này làm cho giờ dạy kiểu bài "Tác giả văn học" trong
trường trở nên khô khan, học sinh không có hứng thú học tập, tiếp nhận tri thức kém và khả năng ghi nhớ, sáng tạo cũng bị triệt tiêu Điều này là một sự thất bại lớn trong quá trình dạy học
Tóm lại, trong phương pháp dạy học mới học sinh vừa là đối tượng vừa là chủ thể của quá trình dạy học Vì vậy muốn nâng cao kết quả học tập để học
sinh hứng thú, say mê với quá trình học Ngữ Văn đặc biệt là kiểu bài dạy về "Tác
giả văn học" bản thân người giáo viên phải tìm tòi, sáng tạo đầu tư trong việc
thiết kế bài học và áp dụng phương pháp dạy học mới sao cho phù hợp với đối tượng học sinh để khơi dậy không khí học tập cũng như khả năng vô tận trong việc lĩnh hội tri thức từ phía học sinh Trước tình hình mới khi phải dạy học trực tuyến, tôi nghĩ chúng ta cần phải có những giải pháp về phương pháp dạy như sau:
a Xác định đúng trọng tâm bài học.
- Thứ nhất cần tìm hiểu về Cuộc đời của tác giả văn học:
+ Tên, Hiệu, Bút danh, năm sinh – năm mất Trong một số trường hợp giáo viên nên lưu ý, cho học sinh phát biểu cảm nhận về Hiệu, hoặc bút danh, hoặc có lúc là danh hiệu người đời khen tặng của tác giả Bởi Hiệu và bút danh nói lên hoài bão, lí tưởng, mơ ước … của nhà văn
+ Tiếp đó cũng trong phần Cuộc đời cần hướng dẫn học sinh tìm hiểu về Quê quán, Xuất thân, Thời đại, Những nét chính về đường đời của tác giả Thực
tế cuộc đời của một tác giả có nhiều những biến cố, thăng trầm, do đó người dạy, người học chỉ nên nêu lên những thông tin nào có ảnh hưởng trực tiếp tới con người, tư tưởng và tài năng của nhà văn
- Thứ hai cần tìm hiểu về Sự nghiệp văn học
Trang 8+ Trong phần này cần xác định nội dung trọng tâm thứ nhất là Những tác
phẩm chính, cần phân loại các tác phẩm tiểu biểu của tác giả theo thể loại, giai
đoạn sáng tác
+ Cần lí giải sâu sắc về Quan niệm văn chương của nhà văn, bởi nhiều lúc
nó giúp học sinh hiểu rõ hơn tư tưởng của tác phẩm văn học
+ Khái quát về Một số đặc điểm về nội dung và nghệ thuật trong sáng tác
của các nhà thơ, nhà văn
- Thứ ba cần có sự đánh giá chung nhất về về vị trí của tác giả trong lịch sử văn học qua phần Kết luận
Ví dụ phần tiểu sử, đường đời của Nguyễn Du trong bài học về tác giả này
đã được sách giáo khoa trình bày rất cụ thể, chi tiết nên giáo viên yêu cầu học sinh tóm lược nhanh trước lớp và ghi nhớ Nhưng từ những thông tin đó giáo viên cần đặt vấn đề để học sinh thấy được điều sâu sắc hơn ở nhà thơ Có thể đặt vấn đề: Các yếu tố trên (quê quán, xuất thân, thời đại, đường đời) đã ảnh hưởng tới con người Nguyễn Du như thế nào? Học sinh sẽ từ những ngữ liệu đã có khái quát được rằng: Xuất thân từ gia đình có truyền thống văn học đã góp phần hình thành tài năng văn chương; xuất thân trong gia đình nhiều đời làm quan (quan
to) giúp Nguyễn Du hiểu sâu sắc bản chất của giới quan lại đương thời; "mười
năm gió bụi" giúp ông hiểu cuộc sống người dân lao động và hình thành ngôn
ngữ bình dân trong sáng tác của ông; …
b Phát huy tinh thần chủ động, tích cực.
Có thể nói thời đại ngày nay là thời đại của thông tin, chỉ trong thời gian rất ngắn với sự hỗ trợ của công nghệ người ta có thể có được thông tin về mọi tác phẩm, mọi tác giả văn học lớn Bên cạnh đó số lượng tài liệu tham khảo dưới các hình thức rất đa dạng và phong phú như các tạp chí thường kỳ, các cuốn sách tham khảo, blog cá nhân … cũng vô cùng lớn học sinh không khó để tra cứu thông tin quê quán, xuất thân, con người, sáng tác… của nhà văn
Vì vậy trên tinh thần đổi mới, giáo viên cần chú ý phát huy tính chủ động tích cực, sáng tạo của học sinh Người giáo viên có lúc chỉ cần nêu các yêu cầu
cơ bản về nội dung trọng tâm cần đạt của mỗi bài học, gợi ý và yêu cầu học sinh
tự đọc sách giáo khoa, tham khảo thông tin trên mạng Internet và qua một số tài liệu khác nếu có Tất nhiên như quan điểm chung về nguyên tắc dạy học, các bài học về tác giả văn học không nên yêu cầu lượng thông tin quá nhiều, không nên mang tính hàn lâm, mà phải đảm bảo tính vừa sức đối với học sinh, phù hợp với đặc thù học sinh Bên cạnh đó cũng cần có định hướng để học sinh biết lựa chọn đâu là thông tin đúng hoặc đâu là thông tin cơ bản cần thiết đối với học sinh
c Phát huy vai trò của phương pháp làm việc nhóm.
Đổi mới phương pháp không chỉ là phát huy tính tích cực chủ động của cá nhân học sinh mà bên cạnh đó cần làm cho từng cá nhân biết phối hợp với cá nhân khác để giúp người khác đồng thời là giúp chính mình hoàn thiện nhận thức Vì vậy giáo viên nên khuyến khích và tổ chức các hình thức làm việc nhóm cho học sinh, thông qua đó học sinh sẽ có điều kiện trình bày những kiến thức của mình về tác giả văn học, những học sinh khác nghe và điều chỉnh Có thể giao cho mỗi nhóm tìm hiểu một phương diện nào đó về tác giả và trình bày trước lớp, các nhóm khác góp ý, giáo viên là nhân tố xúc tác để tạo nên các cuộc
Trang 9tranh luận tích cực trong giờ học Có như vậy học sinh sẽ có điều kiện để kiểm nghiệm thông tin mình thu thập được có tính chính xác như thế nào, nếu cần sẽ điều chỉnh ra sao
d Sử dụng đồ dùng, tư liệu học tập.
Đổi mới phương pháp dạy học môn văn không thể không gắn với việc sử dụng đồ dùng dạy học hiện đại Dạy học các bài đọc văn có thể khó vận dụng các trang thiết bị nghe nhìn hiện đại Nhưng ngược lại, trang thiết bị hiện đại, các tư liệu truyền hình như phóng sự, ký sự, phim tài liệu … lại là công cụ phục
vụ đắc lực cho việc dạy học một tác giả văn học Chúng ta có hàng loạt tư liệu
về Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh, về Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Khuyến, Xuân Diệu, Nguyễn Tuân … lựa chọn nội dung, dung lượng hợp lý các
tư liệu trên, người thầy sẽ định hướng cho học sinh một hướng tiếp cận mới đối với tác giả văn học bên cạnh việc học sinh đọc sách giáo khoa Và tất yếu những
tư liệu này giúp học sinh dễ tiếp nhận và nhớ lâu hơn nội dung trọng tâm bài học
e Kể chuyện, kể giai thoại về tác giả văn học.
Thực tế cho thấy, những thông tin khô khan không bao giờ làm học sinh hứng thú Học sinh có thể học thuộc, có thể trình bày chính xác những mốc thời gian, những sự kiện hoặc những đánh giá về một tác giả văn học trong các bài kiểm tra, nhưng nếu nó không xuất phát từ sự hứng thú, say mê lượng kiến thức
đó sẽ nhanh chóng bị các em lãng quên Những giai thoại về Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Khuyến, Nguyễn Bính, Xuân Diệu, Nguyễn Tuân … luôn được học sinh đón nhận một cách hào hứng, bởi nó phù hợp với tâm lí học sinh, nó giúp hình thành và tô đậm thêm lòng yêu quý của học sinh đối với nhà văn, đối với môn văn học
Giáo viên cần dành thời gian tìm đọc những giai thoại hay, có ý nghĩa về các nhà văn, nhà thơ, chính những câu chuyện đó sẽ lôi cuốn học sinh, giúp các
em nhớ lâu hơn về tiểu sử, con người, tính cách… của nhà văn Cũng từ đó không khí giờ học sẽ nhẹ nhàng và cũng tự nhiên học sinh sẽ yêu thích giờ văn hơn
f Xây dựng bài dạy mẫu
TRUYỆN KIỀU (Phần I - Tác giả)
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ
- Kiến thức:
+ Nhận biết rõ một số nét chính về hoàn cảnh xã hội và tiểu sử
Trang 10Nguyễn Du có ảnh hưởng đến sáng tác của ông.
+ Xác định được một số đặc điểm chính trong sự nghiệp sáng tác và những đặc trưng cơ bản về nội dung và nghệ thuật trong các tác phẩm của Nguyễn Du Một số đặc điểm cơ bản về nội dung và nghệ thuật của Truyện Kiều qua các đoạn trích
- Kĩ năng: Nhìn nhận và tiếp cận ở mức độ phân tích một đỉnh cao văn
học
- Thái độ: Trân trọng, yêu mến con người và di sản văn học của đại thi
hào văn học Nguyễn Du
2 Năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh
Năng lực cần hình thành cho HS: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, thẩm mỹ
II Chuẩn bị về tài liệu và phương tiện dạy học
- GV: Giáo án, SGV, SGK, video, phần mềm dạy trực tuyến…
- HS: Soạn bài, chuẩn bị tài liệu liên quan, làm bài tập.
III Tổ chức hoạt động cho học sinh
1 Hoạt động dẫn dắt vào bài: (5 phút)
* Mục tiêu: Tạo tâm thế vào bài, kích thích trí tò mò của học sinh.
- GV: Chiếu một video ngâm thơ Kiều cho HS tham khảo Sau đó yêu cầu:
Hãy đọc một vài câu Kiều mà em thuộc?
- HS: Trả lời
- GV: Nhận xét Dẫn vào bài.
2 Hoạt động hình thành kiến thức: (35 phút)
Hoạt động 1: Cuộc đời (15 phút)
* Mục tiêu: Nhận biết vài nét về cuộc đời của Nguyễn Du
* Cách tiến hành
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
- GV: Hãy giới thiệu đôi nét về tác giả
Nguyễn Du? (Bản thân, quê hương, gia
đình) Những yếu tố đó có ảnh hưởng thế
nào với Nguyễn Du?
- HS: Trả lời
- GV: Nhận xét, chốt ý
+ Tích hợp trình chiếu tranh ảnh về quê
hương Hà Tĩnh, Bắc Ninh, Thăng Long,
Thái Bình → Ta thấy có vùng đất giàu có
sung túc, có vùng đất nghèo khổ khốn khó,
có nơi kinh kì xa hoa, có nơi nông thôn
I Cuộc đời
1 Nguồn gốc xuất thân
- Nguyễn Du (1765-1802), tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên
- Quê hương:
+ Quê cha: Hà Tĩnh Quê mẹ: Bắc Ninh + Sinh ra ở Thăng Long, quê vợ ở Thái Bình
→ Nguyễn Du có điều kiện tiếp nhận truyền thống văn hóa quý báu của gia đình