Dạy học môn tự nhiên và xã hội lớp 3 theo quan điểm tích hợp

Môn Tự nhiên và Xã hội bản thân đã là môn học tích hợp các kiến thức vềcon người, thế giới tự nhiên, xã hội - do vậy việc nghiên cứu vận dụng quan điểmtích hợp trong dạy học TN XH sẽ giú

-NGUYỄN THN HOÀNG VÂN

DẠY HỌC MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3

THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

-NGUYỄN THN HOÀNG VÂN

DẠY HỌC MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3

THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

Chuyên ngành: Giáo dục học (tiểu học)

Mã số: 60 14 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Lương Việt Thái

HÀ NỘI - 2017

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy

và trung thực Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất

kỳ công trình nào khác.

Tác giả

Nguyễn Thị Hoàng Vân

Để hoàn thành luận văn này, với tình cảm chân thành cho phép tác giả được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến:

- Ban giám hiệu, phòng sau Đại học trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả được học tập, nghiên cứu hoàn thành các chuyên đề của bậc đào tạo Sau đại học.

- Các thầy giáo, cô giáo, các nhà khoa học đã giảng dạy và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

- Tác giả xin được tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: TS Lương Việt Thái

- Người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

- Tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu cùng bạn bè đồng nghiệp trường Tiểu học Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội cùng gia đình, người thân đã tạo điều kiện giúp đỡ, động viên tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Dù đã rất cố gắng nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy giáo, cô giáo, các đồng nghiệp

và bạn bè.

Hà Nội, tháng 10 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Hoàng Vân

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT v

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ vii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 6

1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề: 6

1.2.Cơ sở lí luận 7

1.2.1 Dạy học tích hợp 7

1.2.3 Đặc điểm tâm lí của học sinh tiểu học và việc dạy học tích hợp 24

1.2.4 Dạy học tích hợp và việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề của học sinh 25

1.3 Khảo sát thực trạng dạy và học môn TNXH theo quan điểm tích hợp 27

1.3.1 Phương pháp khảo sát 27

1.3.2 Kết quả khảo sát 28

1.3.3 Những thuận lợi, khó khăn khi dạy học môn TNXH ở trường Tiểu học theo quan điểm tích hợp 31

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 33

CHƯƠNG 2: KĨ THUẬT THIẾT KẾ DẠY HỌC TÍCH HỢP MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 34

2.1 Các nguyên tắc thiết kế nội dung dạy học tích hợp 34

2.1.1 Nguyên tắc 1: Đảm bảo tính khoa học và tiếp cận những thành tựu khoa học kĩ thuật, đồng thời vừa sức với học sinh 34

2.1.2 Nguyên tắc 2: Tăng tính hành dụng, tính thực tiễn, quan tâm tới những vấn đề mang tính xã hội của địa phương 34

2.1.3 Nguyên tắc 3: Phù hợp chương trình, chuNn kiến thức, kĩ năng của các môn học tích hợp, đảm bảo mối liên hệ giữa các bài học tích hợp 34

2.2 N ội dung Môn TN XH lớp 3 35

2.2.1 Đặc điểm về cấu trúc nội dung môn TN XH lớp 3 35

lớp 3 và tìm hiểu các khả năng có thể tăng cường tích hợp trong dạy học các

mạch nội dung/ chủ đề này 37

2.3 Quy trình thiết kế nội dung tích hợp 40

2.3.1 Lựa chọn nội dung tích hợp 41

2.3.2 Xác định mục tiêu dạy học 41

2.3.3 Dự kiến thời lượng, thời điểm học 42

2.3.4 ChuNn bị cho hoạt động dạy học 43

2.3.5 Thiết kế hoạt động học tập 43

2.3.6 Lập kế hoạch đánh giá 44

2.3.7 Tổng kết hoạt động và tiếp tục hướng dẫn học sinh học tập 45

2.4 Đề xuất một số cách thức tích hợp trong dạy học môn TN XH lớp 3 46

2.4.1 Tích hợp trong nội bộ môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3. 46

2.4.2 Dạy học tích hợp liên môn trong một số nội dung (bài học) của môn TN XH lớp 3. 50

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 75

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 76

3.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm. 76

3.2 N hiệm vụ của thực nghiệm sư phạm. 76

3.3 Đối tượng thực nghiệm. 76

3.4 Thời điểm thực nghiệm. 76

3.5 N ội dung thực nghiệm. 77

3.6 Các bước tiến hành thực nghiệm. 77

3.7 Phương pháp đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm: 78

3.8 Phân tích và đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm. 78

3.8.1 Đánh giá kết quả trước thực nghiệm 78

3.8.2 Đánh giá kết quả sau thực nghiệm. 80

3.8.3 Sơ bộ đánh giá hiệu quả của việc dạy học môn TN XH lớp 3 theo quan điểm tích hợp 92

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 93

KẾT LUẬN - KHUYẾN NGHN 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

PHỤ LỤC 100

STT Ký hiệu Nguyên nghĩa

Bảng 1.1: Thực trạng nhận thức của giáo viên lớp 3 về khái niệm tích hợp: 28

Bảng 1.2: Thực trạng việc xây dựng các nội dung tích hợp của giáo viên khối 3 29

Bảng 1 3: Thực trạng sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học của giáo viên lớp 3 trong quá trình dạy học môn TN XH 30

Bảng 3.1 Kết quả phân loại đầu vào: 79

Bảng 3.2 Kết quả phân loại về năng lực: 80

Bảng 3.3 Kết quả phân loại sau thực nghiệm: 81

Bảng 3.4: Kết quả phân loại trước và sau thực nghiệm: 82

Bảng 3.5 Kết quả phân loại về năng lực: 91

Biểu đồ 3.1: Tỉ lệ đánh giá về kiến thức của nhóm TN và ĐC 81 Biểu đồ 3.2: Tỉ lệ mức độ đánh giá lớp thực nghiệm về kiến thức trước và sau thực nghiệm 82 Biểu đồ 3.3: Tỉ lệ đánh giá về N ăng lực của nhóm TN và ĐC 91

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong đổi mới giáo dục hiện nay, một định hướng quan trọng là phát triểnphNm chất, năng lực của học sinh; trong đó chú trọng tới phát triển năng lực vậndụng kiến thức của HS vào thực tiễn cuộc sống Dạy học tích hợp giúp HS pháttriển khả năng liên hệ, vận dụng kiến thức, kĩ năng từ các chủ đề, môn học, lĩnh vựchọc tập khác nhau để giải quyết các vấn đề phức hợp, các vấn đề thực tiễn cuộcsống; trong định hướng đổi mới giáo dục hiên nay cũng nhấn mạnh tăng cường tíchhợp ở tiểu học

Từ những năm 1987, việc nghiên cứu xây dựng môn “Tìm hiểu Tự nhiên và

xã hội” theo quan điểm tích hợp đã được thực hiện và môn học này được thiết kế đểđưa vào dạy học ở trường cấp I từ lớp 1 đến lớp 5 Chương trình năm 2000 đã đượchoàn chỉnh thêm một bước, quan điểm tích hợp đã được thể hiện trong chươngtrình, Sách giáo khoa và các hoạt động dạy học ở tiểu học Bên cạnh thể hiện trongthiết kế chương trình một số môn học thì quan điểm tích hợp cũng được đề cậpchung trong dạy học ở Tiểu học Tuy nhiên khái niệm tích hợp vẫn còn mới lạ vớinhiều giáo viên Do vậy kĩ năng vận dụng quan điểm tích hợp vào quá trình dạy họccủa nhiều giáo viên còn chưa tốt

Tích hợp là tư tưởng, là nguyên tắc, là quan điểm hiện đại trong giáo dục N

ếu hiểu và vận dụng đúng quan điểm tích hợp vào quá trình dạy học thì có thể đemlại những hiệu quả cụ thể đối với từng phân môn trong một thể thống nhất của cácmôn học ở tiểu học

Tư tưởng tích hợp được bắt nguồn từ cơ sở khoa học và đời sống Mọi tìnhhuống xảy ra trong cuộc sống bao giờ cũng là những tình huống tích hợp Không thểgiải quyết một vấn đề và nhiệm vụ nào của lí luận và thực tiễn mà lại không sử dụngkiến thức, kĩ năng của nhiều lĩnh vực khác nhau Tích hợp trong nhà trường sẽ giúp

HS học tập và phát triển khả năng vận dụng sáng tạo kiến thức, kĩ năng và phươngpháp từ các lĩnh vực khác nhau trong giải quyết các tình huống mới mẻ trong cuộcsống hiện đại Từ đó giúp các em trở thành những người công dân tốt, chủ động,sáng tạo trong cuộc sống

Môn Tự nhiên và Xã hội bản thân đã là môn học tích hợp (các kiến thức vềcon người, thế giới tự nhiên, xã hội) - do vậy việc nghiên cứu vận dụng quan điểmtích hợp trong dạy học TN XH sẽ giúp thực hiện tốt hơn ý tưởng tích hợp củachương trình môn TN XH, đồng thời cũng có thể thực hiện việc tích hợp với cả một

số nội dung của các môn học khác như Đạo đức, Tiếng Việt, Âm nhạc, Mĩ thuật, hoặc tăng cường tích hợp một số vấn đề như kĩ năng sống, giáo dục bảo vệ môitrường, Các bài dạy theo hướng tích hợp sẽ làm cho nhà trường gắn liền với thựctiễn cuộc sống, với sự phát triển của cộng đồng N hững nội dung dạy HS nhỏ tuổitheo các chủ đề “Con người và sức khỏe”, “Xã hội”, “Tự nhiên”, …làm cho HS cónhu cầu học tập để giải đáp được những thắc mắc, phục vụ cho cuộc sống của mình

và cộng đồng Học theo hướng tích hợp sẽ giúp cho các em quan tâm hơn đến conngười và xã hội ở xung quanh mình, việc học gắn liền với thực tiễn cuộc sống Những thắc mắc nảy sinh từ thực tế làm nảy sinh nhu cầu giải quyết vấn đề của cácem

Thực tế ở một số trường tiểu học cho thấy, các bài sọan để dạy học theohướng tích hợp đã giúp cho bài dạy linh hoạt, HS học được nhiều, được chủ độngtìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức và rèn luyện kĩ năng Tuy nhiên, để dạy tốt thì GV phảihiểu được thế nào là tích hợp, các cách tích hợp, mối quan hệ giữa các nội dungtrong môn Tự nhiên và Xã hội với nhau và với các môn học khác ra sao? Có thể tíchhợp như thế nào?

Trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3, nội dung chương trình là các kiến thứctổng hợp về gia đình, trường học, về tỉnh, thành phố, về môi trường xung quanh các

em, ….N hững kiến thức này không chỉ được nằm trong một môn học là

môn Tự nhiên và xã hội mà còn được tích hợp trong nhiều môn học khác: TiếngViệt, Đạo đức…Trong quá trình dạy học, người giáo viên cần nghiên cứu, nắm vữngchương trình lựa chọn những biện pháp dạy học phù hợp nhất để nâng cao hiệu quảgiảng dạy

Chính vì vậy tôi đã đi sâu nghiên cứu đề tài: Dạy học môn Tự nhiên và Xãhội lớp 3 theo quan điểm tích hợp

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất kĩ thuật dạy học tích hợp trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3

3 Đối tượng nghiên cứu

- Quá trình dạy học môn Tự nhiên và Xã hội vận dụng quan điểm tích hợp

4 Giả thuyết khoa học

N ếu xây dựng tiến trình dạy học một số nội dung (bài học) trong môn Tựnhiên và xã hội lớp 3 theo quan điểm tích hợp thì có thể rèn luyện cho HS năng lựcvận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề, qua đó góp phần nâng cao chất lượng họctập

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu ở trên, chúng tôi đề ra các nhiệm vụnghiên cứu cụ thể như sau:

+ N ghiên cứu lí luận về dạy học tích hợp; về kĩ năng giải quyết vấn đề củahọc sinh

+ N ghiên cứu chương trình sách giáo khoa hiện hành, sách giáo viên và cáctài liệu tham khảo có liên quan đến một số nội dung kiến thức môn tự nhiên và xãhội lớp 3 và phân tích những khả năng, cách thức thực hiện dạy học tích hợp nhữngnội dung kiến thức này

+ Tìm hiểu thực tế dạy và học môn Tự nhiên và xã hội lớp 3 theo quan điểmtích hợp

+ Vận dụng quan điểm tích hợp thiết kế một số nội dung (bài học) trong môn

TN XH lớp 3 theo hướng phát huy tính tích cực, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiếnthức để giải quyết vấn đề của học sinh

+ Tiến hành thực nghiệm sư phạm theo nội dung và tiến trình dạy học đãsoạn thảo Phân tích kết quả thực nghiệm thu được để đánh giá tính khả thi của đềtài, sơ bộ đánh giá hiệu quả của các bài học theo hướng vận dụng quan điểm tíchhợp Từ đó, nhận xét, rút kinh nghiệm, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện để có thể vậndụng linh hoạt mô hình này vào thực tiễn dạy học

7 Phương pháp nghiên cứu

- N ghiên cứu lý thuyết: Đọc sách, báo, tài liệu, các công trình nghiên cứu có liên quan từ đó phân tích, tổng hợp, vận dụng để xây dựng lý luận của đề tài

- N ghiên cứu thực tiễn:

+ Điều tra bằng phiếu để tìm hiểu thực trạng dạy học môn TN XH ở lớp 3trường tiểu học; tìm hiểu về nhận thức cũng như thực tiễn vận dụng quan điểm tíchhợp trong dạy học; và chuNn bị điều kiện cho thực nghiệm; ngoài ra điều tra để xácđịnh vốn kiến thức và những hiểu biết ban đầu của học sinh liên quan đến nội dungmôn học

+ Trao đổi trực tiếp với giáo viên và học sinh nhằm tham khảo ý kiến đồng thời có những điều chỉnh phù hợp với phương pháp dạy học

- Thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm giả thuyết khoa học ban đầu

- Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lí và phân tích định lượng kết quả điều tra

8 Đóng góp của đề tài

- Làm rõ cơ sở lí luận của dạy học tích hợp trong dạy học môn TN XH

- Đề xuất được một số cách thức tích hợp trong dạy học môn TN XH lớp 3

- Vận dụng cơ sở lí luận của dạy học tích hợp để thiết kế được phương án dạy học một số nội dung trong môn TN XH lớp 3

9 Cấu trúc của luận văn

N goài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn

có ba chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực trạng dạy học môn Tự nhiên và Xã hội theo quan điểm tích hợp.

Chương 2: Kĩ thuật thiết kế dạy học tích hợp môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI THEO QUAN ĐIỂM

TÍCH HỢP

1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề:

Những nghiên cứu về dạy học môn Tự nhiên và Xã hội chưa nhiều, chủ yếu lànhững nghiên cứu đã được đúc kết và trình bày trong các giáo trình phương pháp dạyhọc

Trong cuốn Phương pháp dạy học các môn học ở lớp 3, tập 2 đã chỉ rõ một

số phương pháp và hình thức tổ chức dạy học môn Tự nhiên và Xã hội.

Trong cuốn Tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy các môn học lớp 3- Tập 2 cũng

đã chỉ ra phương pháp dạy học các nội dung cụ thể môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3

và hướng dẫn xây dựng kế hoạch bài học

N gay từ những năm 1970 dạy học tích hợp đã được nhiều nhà nghiên cứu

lí luận dạy học quan tâm.N hững kết quả nghiên cứu đã được triển khai trong việc xây dựng chuNn giáo dục, chương trình, SGK của nhiều nước.N hững nghiên cứu gần đây cũng khẳng định việc dạy học tích hợp có tác dụng kích thích hứng thú người học, đảm bảo chất lượng kiến thức môn học, phát triển năng lực chung của người học và giúp quá trình học tập gắn liền với thực tiễn hơn Với những quan điểm nổi trội như vậy, việc tổ chức dạy học các chủ đề tích hợp đã được áp dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới như Mĩ, Đức, Úc, Pháp… Việc tổ chức đào tạo giáo viên dạy học các môn tích hợp tại các trường sư phạm trên thế giới cũng

được quan tâm nghiên cứu

Trong truyền thống dạy học từ xưa tới nay ở nước ta, việc kết hợp nhiều nộidung và nhiều kĩ năng học tập trong một bài học ít nhiều cũng đã được thực hiện.Trong giai đoạn hiện nay, dạy học tích hợp ngày càng được nhấn mạnh, phát huy vàđược đưa vào áp dụng ở rất nhiều các môn học từ bậc tiểu học đến phổ thông trunghọc Một số tác giả quan tâm đến vấn đề này là tác giả: Đỗ Hương Trà, N guyễn ThịThuần, Đinh Quang Báo, Hà Thị Lan Hương, N guyễn Thị Thấn, Cao Thị Thặng

Ở bậc tiểu học, cũng đã có một số tác giả nghiên cứu về vấn đề dạy học môn

Tự nhiên và Xã hội theo quan điểm tích hợp Trong cuốn Tích hợp giáo dục môi

trường trong dạy học các môn học về Tự nhiên và Xã hội, tác giả N guyễn Thị Thấn

đã làm rõ vấn đề Khái niệm về tích hợp và các nguyên tắc tích hợp [31; tr 56]; các

nguyên tắc và hình thức tích hợp nội dung giáo dục môi trường trong dạy học các môn về Tự nhiên và Xã hội [31, tr63].

Trong cuốn luận văn thạc sĩ Thiết kế bài học tích hợp trong dạy học lớp 1 theo

hướng phát triển năng lực học sinh, tác giả N guyễn Thị Mai Hương cũng đưa ra

một quy trình thiết kế các bài học theo hướng tích hợp

Kết quả nghiên cứu của các công trình trên giúp chúng ta định hướng đúng đắntrong việc tìm hiểu và nghiên cứu việc dạy học môn Tự nhiên và Xã hội nói chung

và dạy học Tự nhiên và Xã hội lớp 3 nói riêng theo quan điểm tích hợp

Tóm lại, đã có một số công trình nghiên cứu đề cập tới vấn đề dạy học theo quanđiểm tích hợp Song chưa có một công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về việcdạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 theo quan điểm tích hợp- một việc làm theochúng tôi là cần thiết, góp phần hiện thực hóa quan điểm tích hợp được đề cập đếntrong SGK, chương trình môn Tự nhiên và Xã hội các lớp 1,2,3 hiện nay

Theo từ điển Tiếng Anh -Anh (Oxford Advanced Learner’s Dictionary), từIntergrate có nghĩa là kết hợp những phần, những bộ phận với nhau trong một tổngthể N hững phần, những bộ phận này có thể khác nhau nhưng tích hợp với nhau

Tích hợp là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực Trong lĩnh vựckhoa học giáo dục, khái niệm tích hợp dùng để chỉ một quan niệm giáo dục toàndiện con người, chống lại hiện tượng làm cho con người phát triển thiếu hài hòa,cân đối Tích hợp còn có nghĩa là thành lập một loại hình nhà trường mới, bao gồmcác thuộc tính trội của các loại hình nhà trường vốn có [34]

Trong dạy học các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nộidung từ các môn học, lĩnh vực học tập khác nhau thành một “môn học” mới hoặclồng ghép các nội dung cần thiết vào những nội dung vốn có của môn học, ví dụ:lồng ghép nội dung giáo dục (GD) kĩ năng sống, GD môi trường, GD an toàn giaothông trong các môn học Đạo đức, Tiếng Việt hay Tự nhiên và xã hội…

1.2.1.2 Khái niệm dạy học tích hợp

Khái niệm dạy học tích hợp được đưa ra dưới nhiều tiếp cận khác nhau.Hội nghị phối hợp trong chương trình của UN ESCO, Paris 1972 có đưa ra

định nghĩa: Dạy học tích hợp các khoa học là một cách trình bày các khái niệm và

nguyên lý khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của tư tưởng khoa học, tránh nhấn quá mạnh hoặc quá sớm sự khác biệt giữa các lĩnh vực khoa học khác

nhau Với quan niệm trên, dạy học tích hợp nhằm các mục tiêu: (1) Làm cho quá

trình học tập có ý nghĩa bằng cách gắn học tập với cuộc sống hàng ngày, trong quan

hệ với các tình huống cụ thể mà học sinh sẽ gặp sau này, hòa nhập thế giới họcđường với thế giới cuộc sống; (2) Phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn.Cái cốt yếu là những năng lực cơ bản cần cho học sinh vận dụng vào xử lý nhữngtình huống có ý nhĩa trong cuộc sống, hoặc đặt cơ sở không thể thiếu cho quá trìnhhọc tập tiếp theo; (3) Dạy sử dụng kiến thức trong tình huống thực tế, cụ thể, có íchcho cuộc sống sau này; (4) Xác lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học Thôngtin càng đa dạng, phong phú thì tính hệ thống phải càng cao, có như vậy học sinhmới thực sự làm chủ được kiến thức và mới vận dụng được kiến thức đã học khi gặpmột tình huống bất ngờ, chưa từng gặp [26]

Quan điểm của Ban xây dựng chương trình, sách giáo khoa mới cho rằng:Dạy học tích hợp được hiểu là giáo viên tổ chức để học sinh huy động đồng thờikiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụhọc tập, thông qua đó lại hình thành những kiến thức, kỹ năng mới, từ đó phát triểnnhững năng lực cần thiết [26]

N hư vậy, có thể hiểu, dạy học tích hợp là một quan điểm dạy học nhằm hìnhthành và phát triển ở học sinh những năng lực cần thiết trong đó có năng lực vận dụngkiến thức để giải quyết có hiệu quả các tình huống thực tiễn Qua đó giúp cho mỗi học

sinh biết vận dụng kiến thức được học trong nhà trường vào các hoàn cảnh mới lạ, khókhăn, bất ngờ; giúp các em trở thành một người công dân có trách nhiệm, một ngườilao động có năng lực Dạy học tích hợp đòi hỏi việc học tập ở nhà trường phổ thôngphải được gắn với các tình huống của cuộc sống sau này mà học sinh có thể phải đốimặt và chính vì thế nó trở nên có ý nghĩa đối với học sinh N hư vậy, dạy học tích hợp

sẽ phát huy tối đa sự trưởng thành và phát triển cá nhân mỗi học sinh, giúp các emthành công trong vai trò người chủ gia đình, người công dân, người lao động tương lai

1.2.1.3 Mục tiêu của dạy học theo quan điểm tích hợp

Quan điểm Dạy học tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học, vì vậy quá trình Dạy học tích hợp nhằm:

- Làm cho các kiến thức học tập trong nhà trường gắn liền với kinh nghiệmsống của học sinh, được liên hệ với các tình huống trong thực tiễn N hờ đó quátrình học tập không bị cô lập với cuộc sống hằng ngày

- Dạy học tích hợp giúp thiết lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã họctrong cùng một môn học và giữa các môn học với nhau Tránh những kiến thức, kĩnăng, nội dung trùng lặp khi nghiên cứu từng môn học, đồng thời phát triển những

kĩ năng mà theo môn riêng rẽ không có được

- Dạy học tích hợp giúp phát triển năng lực giải quyết vấn đề và làm cho việchọc tập trở nên có ý nghĩa hơn đối với HS

* Ý nghĩa của dạy học tích hợp

- Mỗi tình huống xảy ra trong cuộc sống đểu có mối liên hệ nào đó vớinhững tình huống khác Do vậy, để giải quyết được một vấn đề cụ thể nào đó trongcuộc sống hàng ngày cũng đều cần phối hợp kiến thức, kĩ năng của các lĩnh vựckhác nhau

- Sự phát triển của khoa học ngày càng nhanh, nhiều vấn để mới cần phải đưavào nhà trường như: giáo dục bảo vệ môi trường, giáo dục sức khỏe, giáo dục antoàn giao thông, giáo dục kĩ năng sống , nhưng quỹ thời gian có hạn, không thểtăng số môn học Tích hợp nội dung các bài học trong một môn học hoặc tích hợpnội dung một số môn học với nhau là lựa chọn để thực hiện được nhiệm vụ giáo dụcnhiều mặt cho học sinh mà không gây quá tải

- Dạy học tích hợp không nhất thiết phải đào tạo lại giáo viên, cũng không cầntăng thêm số lượng giáo viên mà chỉ cần bồi dưỡng một số chuyên đề dạy học tích hợp,không đòi hỏi phải tăng cường quá nhiều về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học.

-Dạy học tích hợp tạo động lực để học sinh tích cực học tập, giúp học sinhhọc tập thông minh, vận dụng sáng tạo kiến thức, kĩ năng một cách toàn diện, hàihoà và hợp lí để giải quyết các tình huống mới mẻ, đa dạng rong cuộc sống hiện đại

-Các bài dạy theo hướng tích hợp góp phấn làm cho hoạt động dạy học trongnhà trường gắn liền với thực tiễn cuộc sống, làm cho học sinh có nhu cầu học tập đểgiải đáp được những thắc mắc, phục vụ cho cuộc sống của bản thân và cộng đổng

-Tích hợp góp phần giúp đào tạo những người học có đầy đủ phNm chất vànăng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại Tích hợp củng góp phầnđào tạo giáo viên biết cách xử lí các tình huống giáo dục một cách linh hoạt và hiệuquả

* Ưu điểm của dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp có những ưu điểm chính sau đây:

-Mục tiêu học tập được người học xác định rõ ràng ngay tại thời điểm học

-Tránh những kiến thức, kĩ năng trùng lặp; phân biệt được nội dung trọngtâm và nội dung ít quan trọng; các kiến thức hình thành trong bài học gắn liển vớikinh nghiệm sống của học sinh

-Tạo điều kiện để hình thành và phát triển năng lực cho học sinh một cách hài hoà ở nhiều lĩnh vực khác nhau

- Dạy học tích hợp làm cho người học cảm thấy việc học có ý nghĩa vì họgiải quyết được một tình huống, một vấn đế trong thực tiễn cuộc sống, từ đó có điềukiện hình thành và phát triển kiến thức, kĩ năng liên quan

- Dạy học tích hợp làm cho người học cảm thấy việc học thú vị vì hoạt độnghọc nhẹ nhàng, nội dung học gần gũi với kinh nghiệm sổng của bản thân

1.2.1.4 Một số cách tích hợp trong dạy học

a)Tích hợp trong nội bộ môn học (Intradisciplinary)

Trong nội bộ môn học, tích hợp là tổng hợp trong một đơn vị học, thậm chí trong một tiết học hay trong một bài tập nhiều mảng kiến thức, kĩ năng liên quan

đến nhau nhằm tăng cường hiệu quả giáo dục và tiết kiệm thời gian cho người học.

Có thể tích hợp theo chiều ngang hoặc theo chiều dọc

- Tích hợp theo chiều ngang là tích hợp các mảng kiến thức, kĩ năng trongmôn học theo nguyên tắc đồng quy: Tích hợp các kiến thức, kĩ năng thuộc mạch,phân môn này với mạch/ phân môn khác

- Tích hợp theo chiều dọc là tích hợp một đơn vị kiến thức, kĩ năng mới vớinhững kiến thức, kĩ năng trước đó theo nguyên tắc đồng tâm Cụ thể là: Kiến thứccủa lớp trên, bậc học trên bao hàm kiến thức, kĩ năng của lớp dưới, cấp học dưới

b) Tích hợp đa môn (Multidisciplinary)

Tích hợp đa môn học trong đó đề xuất những tình huống, những “đề tài” cóthể được nghiên cứu theo các quan điểm khác nhau (của những môn học khácnhau) Theo quan điểm này, các môn học vẫn tiếp cận riêng rẽ và chỉ gặp nhau ởmột số thời điểm trong quá trình nghiên cứu các đề tài

c) Tích hợp liên môn (Interdisciplinary)

Tích hợp liên môn là phương án, trong đó nhiều môn học liên quan được kếtlại thành một môn học mới với hệ thống những chủ đế nhất định xuyên suốt quanhiểu cấp lớp

Trong chương trình hiện hành (và cả chương trình dự kiến) có khá nhiều mônđược xây dựng theo hình thức tích hợp liên môn và hiệu quả của hình thức tích hợpnày đã được khẳng định trong thực tế Ví dụ:

+Các môn học Tìm hiểu tự nhiên và Tìm hiểu xã hội được thể hiện thành môn học Tự nhiên - Xã hội ở tiểu học

d) Tích hợp xuyên môn (Transdisciplinary)

Trong cách tiếp cận tích hợp xuyên môn, giáo viên tổ chức chương trình họctập xoay quanh các vấn đề và quan tâm của người học Với tích hợp xuyên môn, họcsinh có thể học và hình thành kiến thức, kĩ năng ở nhiều thời điểm và thời gian khácnhau, theo sự lựa chọn của người dạy hoặc người học

Qua tích hợp xuyên môn, học sinh phát triển các kĩ năng sống khi họ áp dụngcác kĩ năng môn học và liên môn vào ngữ cảnh thực tế của cuộc sống Hai phươngpháp thường được sử dụng trong tích hợp xuyên môn là học theo dự án và thương

lượng chương trình học.

Học theo dự án là phương pháp học tập trong đó giáo viên giao một “dự án”cho người học, người học cNn hợp tác với nhau để cùng thiết kế một chương trìnhhoạt động, cùng hoạt động và cùng đánh giá kết quả hoạt động Học theo dự án giúpngười học làm chủ các hoạt động học tập của mình và phát triển kĩ năng lập chươngtrình, hiện thực hoá chương trình, tự nhận thức, thương lượng, giải quyết vấn để,

Thương lượng chương trình học là phương pháp học tập trong đó có sự “thỏathuận” giữa người dạy và người học, người học có quyền lựa chọn chương trình phùhợp với trình độ và sở thích của họ, thậm chí họ có quyền tham gia vào quá trìnhthiết kế chương trình học Thương lượng chương trình học giúp người học tự tin vàhứng thú hơn trong học tập, giúp người dạy chọn nội dung, học liệu và phương phápgiảng dạy phù hợp người học, giúp người quản lí thấy được chất lượng và hiệu quảcủa hoạt động đào tạo.[36]

1.2.1.5 Phân biệt dạy học tích hợp và dạy học một môn :

Thực chất không thể phân biệt một cách tuyệt đối dạy học tích hợp và dạyhọc một môn bởi một trong các cách tích hợp đó là tích hợp trong nội bộ môn học

Do vậy, sự khác biệt giữa dạy học tích hợp và dạy học một môn chỉ mang tínhtương đối, không phủ nhận sự tích hợp trong nội bộ môn học [16], [24], [25],[27]

Phương diện Dạy học tích hợp Dạy học một môn

Hướng đến mục tiêu riêngHướng đến mục tiêu chung của một số nội của mỗi môn học

Mục tiêu dung thuộc nhiều môn học khác nhau Phạm vi hẹp, thường tập

Phạm vi rộng, Ưu tiên các mục tiêu chung trung vào việc hình thành

thái độ đặc thù của môn học

Kế hoạch dạy Kết nối những tình huống có liên quan Xuất phát từ một tình

huống có liên quan tới nộihọc thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau

dung của một môn học

Hoạt động học xuất phát từ vấn đế cần giải Hoạt động học diễn raquyết hoặc một dự án cần thực hiện, việc tự theo tiến trình đã dự kiến.

Tổ chức dạy chủ giải quyết vấn đề cần dựa trên các kiến N gười thiết kế kế hoạchhọc thức, kĩ năng thuộc các môn học khác nhau hoạt động thường là giáo

Học sinh có thể cùng giáo viên thiết kế kế viên

hoạch hoạt động

Trung tâm của N hấn mạnh đặc biệt đến sự phát triển và Đặc biệt nhắm tới việcviệc dạy làm chủ mục tiêu lâu dài như là các phương làm chủ mục tiêu về kiến

thức, kĩ năng đặc thù củapháp, kĩ năng và thái độ của người học môn học

Kết quả của Hình thành, phát triển kiến thức và kĩ năng, Hình thành, phát triểnviệc học thái độ gắn với một chủ đề có liên quan đến kiến thức và kĩ năng, thái

nội dung của nhiều môn học, nhiễu lĩnh vực độ gắn với nội dung bài

- Thứ nhất, học sinh sẽ phát triển năng lực trí tuệ và sự nhạy cảm để giải

quyết vấn đề thông qua phương pháp quan sát thường xuyên những gì đang xảy raxung quanh Phương pháp dạy học theo hướng tìm tòi sẽ tạo điều kiện cho học sinh

tự phát hiện và làm rõ mục đích của cuộc tìm tòi; hình thành giả thuyết; áp dụngnhững kết luận và các tình huống mới với số liệu mới và đưa ra những tổng quáthoá có ý nghĩa Sử dụng cách tiếp cận tìm tòi trong lớp học ở môn Tự nhiên và Xãhội lớp 3 sẽ giúp học sinh sử dụng thành thạo với các kỹ năng cơ bản, phù hợp

Từ những kinh nghiệm học tập này, học sinh sẽ nắm được một số kỹ năng quan sát,

tổng hợp, phân tích và đánh giá có ích cho tự học của các em.

Vận dụng các phương pháp dạy học để tạo điều kiện cho học sinh được thựchành vận dụng giải quyết vấn đề nội dung mang tính tích hợp, tạo điều kiện để các

em có cơ hội liên hệ, vận dụng, phối hợp những kiến thức, kỹ năng của nhiều lĩnhvực vào giải quyết những vấn đề thực tế của đời sống N hiều nghiên cứu đã chỉ rarằng, phương pháp dạy học dự án là một trong những phương pháp tốt nhất có thểvận dụng để tổ chức dạy học tích hợp có hiệu quả bởi vì đây là phương pháp dạyhọc định hướng sản phNm và học sinh phải hiểu được lý thuyết mới có thể vậndụng để giải quyết những tình huống trong thực tế và thu về được sản phNm nhấtđịnh; qua đó phát triển được năng lực vận dụng kiến thức N goài ra có thể phối hợpvận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học như dạy học theo phương pháp bàn taynặn bột ; kĩ thuật phòng tranh, kĩ thuật KWL, kĩ thuật động não

- Thứ hai, theo các nhà tâm lý học nhận thức, hình thức dạy học để học sinh

tự suy xét có ích hơn chỉ yêu cầu ghi nhớ những gì giáo viên nói với học sinh Các

em thích những câu hỏi có tính kích thích tư duy hơn là những câu hỏi chỉ có thuầntính trần thuật Do đó, nhiều người đã khuyến cáo việc sử dụng kiến tạo các chiến

lược đan xen nhau như dạy bằng cách đưa ra những câu hỏi khơi gợi ở học sinh

cách học tìm tòi, đặc biệt là những câu hỏi đòi hỏi cao để buộc học sinh phải sắpxếp lại các ‘mô hình trong óc’ của mình để giải đáp được câu hỏi, những ý để giảithích, minh hoạ, lập luận và ngôn ngữ, hình ảnh sẽ dùng để trả lời đúng, rõ và thuyết

phục Đây là cách dạy học ‘khám phá có hướng dẫn’; ra những bài tập đòi hỏi có tư

duy sáng tạo: yêu cầu học sinh giải quyết vấn đề, đưa ra quyết định, hình thành ýkiến, hoặc tham gia thiết kế, công việc sáng tạo Các hình thức dạy học có thể đápứng được điều này là: dạy học dựa vào vấn đề, dạy học hợp tác

Dưới đây là một số những hình thức, phương pháp, kĩ thuật thường dùng trong dạy học tích hợp [33]:

a) Dạy học hợp

tác * Bản chất

Dạy học hợp tác là hình thức dạy học dựa vào các quan hệ trao đổi, chia sẻ

giữa các học sinh trong nhóm học tập Trong quá trình học tập hợp tác nhóm, họcsinh kết hợp những kinh nghiệm, tư tưởng và năng lực cá nhân tạo thành sức mạnhtập thể để giải quyết vấn đề và nhiệm vụ học tập Thông qua hoạt động hợp tác,người học phát triển bản thân nhờ vào chỗ dựa chính là sức mạnh chung của cảnhóm Tinh thần và ý chí học tập của học sinh liên tục được củng cố và bồi đắp nhờ

sự động viên, khích lệ của các thành viên khác

Dạy học hợp tác là một trong những phương pháp dạy học được sử dụngthường xuyên trong dạy học tích hợp bởi với dạy học tích hợp, học sinh thườngxuyên cần được chia sẻ, trao đổi những kinh nghiệm, những hiểu biết vốn có củamình trong quá trình học tập

*.Những nguyên tắc của dạy học hợp tác nhóm

nhỏ Nguyên tắc 1: Sự phụ thuộc tích cực

Sự phụ thuộc tích cực giữa các cá nhân trong nhóm sẽ giúp cho học sinh tựgiác hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình, hỗ trợ bạn hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ từbạn học để hoàn thành nhiệm vụ học tập được giao, nỗ lực cùng các thành viên khác

vì mục đích chung

Nguyên tắc 2: Sự tương tác trực diện

Sự tương tác trực diện sẽ giúp kích thích sự giao tiếp, sự chia sẻ những tưtưởng, nguồn lực và đáp án; nâng cao cảm giác và ý thức đoàn kết, sự phụ thuộc vàgắn bó lẫn nhau; làm mọi thành viên đều tập trung vào hoạt động nhóm, khuyếnkhích học sinh đặt câu hỏi với nhau; dạy những kĩ năng xã hội và hợp tác thích hợpkhi cần thiết, ứng với quan hệ và hoạt động cụ thể trong nhóm

Nguyên tắc 3: Trách nhiệm và công việc cá nhân

Nhóm hợp tác được tổ chức và cấu trúc sao cho không xảy ra việc trốn tránhcông việc hay trách nhiệm học tập Mỗi người đều có công việc của mình và các phầnviệc này có mối liên hệ, ràng buộc với nhau Mỗi thành viên đều phải học, đóng gópphần mình vào công việc và thành công của cả nhóm Mỗi thành viên phải biết quantâm, cổ vũ và hỗ trợ lẫn nhau, học hiểu rằng thành công của mình phụ thuộc vào nhữngngười bạn khác, điều đó khiến học tin tưởng vào nỗ lực của mọi

thành viên trong nhóm.

Nguyên tắc 4: Sử dụng những kĩ năng cộng tác lẫn nhau:

N hững yêu cầu đầu tiên mà giáo viên đặt ra cho nhóm hợp tác: Mỗi thànhviên hãy luôn ở lại và làm việc với nhóm một cách gắn bó; có thái độ phù hợp vớiquan hệ của các thành viên trong nhóm; chủ động hỗ trợ bạn và yêu cầu bạn hỗ trợmình một cách tự tin, cởi mở…

Nguyên tắc 5: Xử lí tương tác nhóm

Xử lí tương tác nhóm được xem như một bộ phận hữu cơ của mỗi bài haymỗi chủ đề học hợp tác Sau khi kết thúc công việc, mỗi học sinh phải thảo luậnxem nhóm mình làm việc với nhau có tốt không, nên tiếp tục thế nào để đạt hiệuquả cao hơn Việc này giúp các em có kĩ năng hợp tác với người khác hiệu quả cóthể chọn xử lí tương tác nhóm trong khi hoạt động hay thời điểm gần kết thúc hoạtđộng của nhóm

Xử lí tương tác nhóm bao gồm 2 khía cạnh:

+ Làm rõ những mặt tốt trong hoạt động chung, những đóng góp cá nhân nổi bật, những điểm cần phát huy

+ N hững mặt cần cải thiện hay thay đổi

b Dạy học dựa vào vấn

đề *Bản chất

Về bản chất, dạy học nêu vấn đề là cách thức dạy dựa vào các tính huống dạyhọc trên lớp do giáo viên thiết kế Các tình huống này được giáo viên thiết kế, tổchức trên lớp sao cho học sinh thấy được tính vấn đề của nội dung học tập Tức là từtình huống dạy học, người dạy chuyển giao nhiệm vụ dạy và học thành nhiệm vụhọc tập của học sinh dưới dạng các vấn đề học tập Qúa trình học tập biến thành quátrình người học giải quyết vấn đề dưới sự giúp đỡ và giám sát của giáo viên Thôngqua việc giải quyết các vấn đề, học sinh tự mình phát hiện ra tri thức, tự mình hìnhthành và phát triển các năng lực cần thiết khác như làm việc hợp tác, tư duy độc lập,nhận diện vấn đề, giải quyết vấn đề…

Với đặc trưng của dạy học tích hợp là khơi gợi vốn kiến thức sẵn có của họcsinh, dạy học gắn liền với thực tiễn nên giáo viên khi thiết kế các bài học kinh

nghiệm luôn coi trọng dạy học nêu vấn đề bởi hình thức dạy học này luôn tạo ranhững hứng thú, ham hiểu biết của học sinh.

* Đặc trưng

- N ội dung học tập được tổ chức thành các tình huống dạy học:

Tình huống dạy học là sự kết hợp các yếu tố vật chất (tài liệu, phương tiện,ngôn ngữ, trực quan…) và các yếu tố tinh thần (chú ý, ý thức, thái độ, kinh nghiệm,tình cảm…) với hình thức và cấu trúc được tổ chức sư phạm, có nội dung chứađựng những mối quan hệ nhất định với các kinh nghiệm trong quá khứ và kinhnghiệm đang được huy động tại thời điểm đó của người học Từ tình huống dạy học,mỗi cá nhân được học sẽ xuất hiện tình huống có vấn đề N hư vậy người dạy chỉđóng vai trò là người tạo ra tình huống dạy học

Có thể sơ đồ đơn giản về quá trình dạy học nêu đề:

Tình huống dạy học (Mâu thuẫn khách quan Chủ thể (Mâu thuẫn chủ quanTình huống có vấn đề)

+ Đánh giá việc sử dụng giải pháp nhằm giải quyết vấn đề N ếu nhiều thànhcông sẽ được dùng để áp dụng cho tình huống tương tự, nếu thất bại hoặc kém hiệuquả thì cần lặp lại quá trình trên đề tìm giải pháp phù hợp hơn

- N gười học học tập tích cực và hiệu quả:

Thực tế con người chỉ tư duy khi học gặp tình huống có vấn đề, vì vậy ngườihọc tập theo phương pháp này thường rất chủ động và tích cực

Thông thường khi đứng trước một tình huống, có học sinh xuất hiện trạngthái có vấn đề, có học sinh không thấy vấn đề nào cả Số học sinh xuất hiện tìnhhuống có vấn đề trong lớp thường không nhiều, đó là những học sinh xuất sắc, lànhân tố kích hoạt cho quá trình học tập

* Cách tiến hành

Cách tiến hành dạy học nêu các vấn đề được khái quát theo sơ đồ sau:

Bước 1: N êu vấn đề: Tình huống có vấn đề

Phát biểu vấn đề

Bước 2: Giải quyết vấn đề: Hình thành giải quyết

Chứng minh giả thuyếtĐánh giá

Bước 3: Vận dụng: Bài tập, câu hỏi, thực tiễn

Tạo tình huống mới

c) Dạy học dựa vào dự án

Dạy học theo dự án là mô hình dạy học coi trọng tính tích hợp của nội dunghọc vấn, coi trọng năng lực thực tiễn của người học, mô hình này hướng người họcthực thiện các nhiệm vụ mang tính liên môn, liên ngành, đa lĩnh vực và gắn bó mậtthiết với thực tiễn của học sinh Mô hình này không triển khai trên lớp học trongmột thời gian xác định như kiểu dạy học truyền thống mà được thiết kế để ngườihọc có thể kinh hoạt, tùy thuộc vào điều kiện cụ thể, mong muốn của người học vànhững nhiệm vụ ấy được gọi là dự án học tập Thông qua việc thực hiện các nhiệm

vụ trong dự án, người học chiếm lĩnh được tri thức, hình thành và phát triển đượccác kĩ năng cần thiết thuộc nội dung học tập và các kĩ năng xã hội khác như cáchlàm việc, chia sẻ, trao đổi đề cùng nhau giải quyết vấn đề, cùng nhau tạo ra sảnphNm của dự án, cùng trình bày, thuyết phục người khác nghe và tin vào những gìcác em trình bày

Với tư cách là một phương pháp dạy học, dạy học dự án được thiết kế và tổchức cho học sinh hoạt động theo tiến trình sau:

+ Giai doạn 1: Thiết kế dự án

-Xác định mục tiêu của dự án

- Xây dựng nội dung của dự án (dựa trên các nội dung học tập cụ thể thuộccác chủ đề môn học khác nhau trong chương trình)

- Từ nội dung, thiết kế các nhiệm vụ cụ thể

- Dự kiến hình thức tổ chức cho học sinh thực hiện và chia nhóm học sinh

(nêu cần).

- ChuNn bị đồ dùng, phương tiện phục vụ cho quá trình thực hiện dự án của học sinh

Giai đoạn 2: Tổ chức thực hiện dự án

- N êu ý tưởng hình thành dự án, giới thiệu dự án và triển khai nhiệm vụ trong dự án tới học sinh

- Phân chia học sinh thành nhóm đã dự kiến và hướng dẫn cách thực hiện dự

án Đồng thời nêu các kì vọng về quá trình hoạt động cũng như sản phNm mà họcsinh sẽ tạo thành

-Tổ chức cho học sinh giải quyết các nhiệm vụ trong dự án theo từng giai đoạn

- Kiểm tra, giám sát quá trình và kết quả thực hiện dự án của học sinh theo từng giai đoạn, hỗ trợ học sinh khi cần thiết

Giai đoạn 3: Hoàn thiện dự án và trưng bày các sản phNm.

- Tổ chức cho học sinh trưng bày các sản phNm của dự án dưới nhiều hình thức khác nhau: Thuyết minh, trưng bày, giới thiệu sản phNm…

- Tổ chức đánh giá dự án và sự tham gia của nhiều thành phần: giáo viên, nhóm tự đánh giá, nhóm bạn trong và ngoài lớp đánh giá…

- Lựa chọn các sản phNm tốt để trao giải, lưu trữ làm tư liệu chung…

d) Phương pháp "Bàn tay nặn bột"

*Bản chất

Đây là phương pháp dạy khoa học trên cơ sở của sự tìm tòi, nghiên cứu, ápdụng cho việc dạy học các môn khoa học tự nhiên Theo phương pháp này, dưới sựgiúp đỡ của giáo viên, học sinh chính là người tìm ra câu trả lời cho các vấn đề đượcđặt ra trong cuộc sống thông qua tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệuhay điều tra để từ đó hình thành kiến thức cho bản thân

N goài việc chú trọng đến kiến thức khoa học, phương pháp này cũng chútrọng nhiều đến việc rèn kĩ năng diễn đạt cho học sinh thông qua ngôn ngữ nói viếthọc sinh Với dạy học tích hợp, phương pháp này khá phù hợp bởi mang tính gợi

mở cho nhiều vấn đề của bài học, huy động được vốn kiến thức sẵn có của học sinh

* Các nguyên tắc cơ bản

- Nguyên tắc về tiến trình sư phạm

+ Học sinh học tập bằng cách quan sát các sự vật, hiện tượng trong hiện thực khách quan, gần gũi với đời sống của các em

+ Trong quá trình học tập, học sinh lập luận, bảo vệ ý kiến, quan điểm cánhân trước nhóm học tập Thông qua quá trình này, vấn đề học tập được sáng tỏ,năng lực hoạt động, làm việc theo nhóm được phát triển

+ Các nhiệm vụ học tập được giáo viên cấu trúc hợp lí với các yêu cầu tăngdần, giúp người học liên tục phát triển cùng với các hoạt động học tập Hoạt độnghọc tập do giáo viên thiết kế song học sinh cũng được dành phần tự chủ khá lớn

+ Cần một lượng tối thiểu là 2 giờ/ tuần và trong nhiều tuần liền cho một đềtài học tập Cách bố trí thời lượng học tập như vậy sẽ tạo cơ hội tốt nhất cho ngườihọc có đủ thời gian tìm hiểu, nghiên cứu, xây dựng và hình thành kiến thức cũngnhư có những cơ chế xử lí tri thức bên trong não bộ của người học

+Học sinh cần có vở thực hành, vở thí nghiệm để ghi chép trong quá trìnhhọc tập, những ghi chép này có thể là những gì các em quan sát được, những phỏngđoán, suy luận… và đây cũng là những chỉ dẫn giúp các em nhớ, khắc sâu kiếnthức Đặc biệt với ghi chép cũng cho thấy sự tiến bộ của học sinh trong suốt qúatrình học tập

+ Mục tiêu chính của PPDH này là giúp học sinh chiếm lĩnh được các kháiniệm khoa học và thực hành một cách dần dần nhưng bền vững, kèm theo sự củng

cố ngôn ngữ nói và viết

- Nguyên tắc về sự tham gia

+ Phụ huynh học sinh được khuyến khích thực hiện các công việc học tập của học sinh (Phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục)

+ Các nhà nghiên cứu ở các viện nghiên cứu, thậm chí giáo viên các cấp trên

có thể hỗ trợ giáo viên trong đề xuất, thiết kế các thí nghiệm có tính khoa học cao

+ Các giảng viên trong các trường đại học, cao đẳng có thể hỗ trợ giáo viên

về phương pháp, kĩ thuật dạy học hiện đại

+ Giáo viên có thể tìm kiếm, chia sẻ với cộng đồng mạng các ý tưởng dạyhọc, các bài thiết kế, các thí nghiệm hay để cùng phát triển nguồn tư liệu dạy học

theo phương pháp Bàn tay nặn bột.

* Các bước tiến hành

Bước 1: Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề

Tình huống xuất phát do giáo viên chủ động đưa ra như một cách dẫn nhậpvào bài học Tình huống phải ngắn gọn, gần gũi, dễ hiểu với học sinh Tình huốngxuất phát nhằm lồng ghép câu hỏi nêu vấn đề

Câu hỏi nêu vấn đề là câu hỏi lớn của bài học, nó có chức năng kích thíchtính tò mò, ưa khám phá của học sinh, hướng các em tích cực tham gia bài học

Bước 2: Bộc lộ biểu tượng ban đầu

Trong bước này, học sinh được khuyến khích nêu những duy nghĩ, kinhnghiệm ban đầu trước khi bắt tay vào thực hành để khám phá tri thức Hoạt độngnày giúp cho học sinh huy động được tri thức, kinh nghiệm và đã có xây dựng trithức mới Đồng thơi giúp giáo viên xác định được điểm xuất phát của học sinh để

có những hoạt động định hướng cho phù hợp

Bước 3: Đề xuất câu hỏi và phương án thí nghiệm:

Từ sự khác biệt và phong phú trong nhận thức ban đầu của học sinh trướcvấn đề học tập, giáo viên giúp học sinh đề xuất các câu hỏi, nêu thắc mắc hay nêunhững luận giải theo quan điểm cá nhân cho sự khác biệt đó Đồng thời tìm kiếm và

đề xuất phương án thí nghiệm hay chứng minh nhằm làm sáng tỏ vấn đề học tập củacác em đang theo đuổi

Bước 4: Tiến hành thí nghiệm tìm tòi - nghiên cứu

Từ các phương án thí nghiệm - tìm tòi do chính học sinh đề xuất, giáo viênkhéo léo dẫn dắt để lựa chọn các thí nghiệm phù hợp

Trước khi tiến hành thí nghiệm, giáo viên cần nêu rõ mục đích, yêu cầu thínghiệm hoặc yêu cầu học sinh tự xác định mục đích thí nghiệm mà các em sắp thựchiện, sau đó mới giới thiệu và phát dụng của dụng cụ thí nghiệm và vật liệu thínghiệm cho học sinh Học sinh cần dự đoán các hiện tượng có thể xảy ra khi tiếnhành thí nghiệm, ghi chép các dự đoán đó và chia sẻ với các bạn trong nhóm

Trong quá trình tiến hành thí nghiệm, học sinh cần quan sát và ghi lại cáchiện tượng xảy ra, mô tả về kết quả hay sản phNm thu được Trong quá trình này,giáo viên đi quan sát và trợ giúp các nhóm học sinh

Bước 5: Kết luận, hợp thức hóa kiến thức

Sau khi tiến hành thí nghiệm tìm tòi - nghiên cứu, các câu hỏi dần được giảiquyết, kiến thức được hình thành song chưa có tính hệ thống và khoa học Lúc nàygiáo viên cần khái quát hóa, hệ thống hóa để học sinh ghi lại vào vở ghi chép coinhư kiến thức của bài học

Yêu cầu học sinh so sánh, đối chiếu các kết quả thu được với dự đoán banđầu Hoạt động này giúp các em thấy được sự sai lệch trong quá trình học tập, tựđiều chỉnh để khắc sâu kiến thức

e) Kĩ thuật phòng tranh

Có thể sử dụng cho cá nhân hoặc nhóm, phù hợp trong dạy tích hợp bởi họcsinh có cơ hội chia sẻ hiểu biết của mình trong nhóm, giúp những học sinh chưamạnh dạn có cơ hội thể hiện mình Kĩ thuật này có thể sử dụng khi giáo viên đưa ramột vấn đề cần giải quyết trên cơ sở những biểu biết sẵn có của học sinh Chẳng hạnkhi dạy bài ‘Thực vật”, giáo viên có thể sử dụng kĩ thuật này khi yêu cầu học sinhthử hình dung xem cây có những bộ phận nào, hãy vẽ theo mô tả của con… Kĩ thuậtnày rất được học sinh tiểu học ưa thích vì được vẽ, được treo sản phNm của mìnhlên là niềm hứng khởi lớn cho các em

Các bước tiến hành:

Bước 1: Giáo viên nêu câu hỏi/ vấn đề cho cá nhân hoặc nhóm.

Bước 2: Mỗi cá nhân (làm cá nhân) hay mỗi thành viên (làm nhóm) phác họa

ý tưởng giải quyết vấn đề ra một tờ bìa và dán lên tường lớp học như một cuộc triểnlãm tranh

Bước 3: Cả lớp đi xem "Triển lãm" để cùng bình luận và có ý kiến bổ sung Bước 4: Giáo viên cùng học sinh tập hợp các phương án giải quyết và chốt

Sau đó học sinh nêu lên danh sách các câu hỏi về những điều các em muốn biếtthêm trong chủ đề này N hững câu hỏi đó sẽ được ghi nhận vào cột W của biểu đồ.Trong quá trình đọc hoặc sau khi đọc xong, các em sẽ tự trả lời cho các câu hỏi ởcột W và những thông tin này sẽ được ghi nhận vào cột L.

Kĩ thuật này cũng được áp dụng với dạy học tích hợp bởi khi sử dụng dạyhọc dựa vào vấn đề, có thể kết hợp kĩ thuật này nhằm giúp đo học sinh có thói quenghi lại những gì mình đã có, những gì mình muốn có trong quá trình học tập…

*Mục đích sử dụng biểu đồ KWL

- Tìm hiểu kiến thức sẵn có của học sinh về bài học Đặt mục tiêu cho bài học

- Giúp học sinh tự giám sát quá trình đọc hiểu của mình

- Cho phép học sinh tự đánh giá qua quá trình đọc hiểu của mình

-Tạo cơ hội cho các em diễn tả các ý tưởng ngoài khuôn khổ của bài đọc

* Cách sử dụng biểu đồ KWL

Bước 1: Chọn bài đọc: Phương pháp này đặc biệt có hiệu quả với các bài đọc

mang ý nghĩa gợi mở, tìm hiểu, giải thích

Bước 2: Tạo bảng KWL: Giáo viên vẽ một bảng lên bảng, ngoài ra, mỗi học

sinh cũng có một mẫu bảng của các em Có thể sử dụng mẫu sau:

Bước 3: Đề nghị học sinh động não nhanh và nêu ra các từ, cụm từ có liên

quan đến chủ đề Cả giáo viên và học sinh cùng ghi nhận hoạt động này vào cột K.Hoạt động này kết khúc khi học sinh đã nêu ra tất cả ý tưởng Tổ chức cho học sinhthảo luận về những gì các em đã ghi nhận

Bước 4: Hỏi học sinh xem các em muốn biết thêm điều gì về chủ đề: Cả giáo

viên và học sinh ghi nhận câu hỏi vào cột W Hoạt động này kết thúc khi học sinh đãnêu ra tất cả các ý tưởng N ếu học sinh trả lời bằng một câu phát biểu bình thường,hãy biến nó thành câu hỏi trước khi ghi nhận vào cột W

Bước 5: Yêu cầu học sinh đọc và tự điền câu trả lời mà các em tìm được vào

cột L Trong quá trình đọc, học sinh cũng đồng thời tìm ra câu trả lời của các em hay những điều em cảm thấy thích và ghi nhận vào cột W.

Bước 6: Thảo luận những thông tin được học sinh ghi nhận ở cột L.

Bước 7: Khuyến khích học sinh nghiên cứu thêm về những câu hỏi mà các

em đã nêu ở cột W nhưng chưa tìm được câu trả lời từ bài học

h) Kĩ thuật động

não * Khái niệm

- Động não là một kĩ thuật nhằm huy động những ý tưởng mới mẻ của mộtchủ đề của các thành viên trong thảo luận Các thành viên được cổ vũ tham gia một cách tích cực không hạn chế các ý tưởng

- Kĩ thuật động não cũng rất phù hợp trong dạy học tích hợp bởi sử dụng kĩthuật này trong quá trình hay động vốn hiểu biết, hay dự đoán các kết quả tìm tòi,nghiên cứu chính là mang lại cho học sinh cơ hồi thể hiện vốn hiểu biết của mìnhcũng như tăng cường khả năng phán đoán, liên hệ giữa các kiến thức với nhau

* Các quy tắc động não

-Không đánh giá, phê phán trong quá trình tập hợp ý tưởng của các thành viên

- Liên hệ với những ý tưởng đã trình bày

- Khuyến khích số lượng ý tưởng

- Cho phép sự tưởng tượng vào liên tưởng

* Các bước tiến hành

- N gười điều phối dẫn nhập vào chủ đề và xác lập rõ một vấn đề

- Các thành viên đưa ra ý kiến của mình Trong quá trình thu thập ý kiến, không đưa ra đánh giá, nhận xét Mục đích là huy động nhiều ý kiến tiếp nối nhau

-Kết thúc việc đưa ra ý kiến (Cần lưu ý, tránh đưa ý kiến lan man, xa chủ đề)

- Đánh giá

1.2.3 Đặc điểm tâm lí của học sinh tiểu học và việc dạy học tích hợp

Thế giới nội tâm của con người rất đa dạng và phong phú N ó biến đổi khôngchỉ theo đối tượng mà còn theo từng giai đoạn phát triển của mỗi đối tượng N ghiêncứu cho thấy, ở lứa tuổi bậc đầu Tiểu học, HS có những đặc điểm tâm lý mà việc vậndụng quan điểm tích hợp khi dạy học môn Tự nhiên và Xã hội là rất cần thiết

Ở HS Tiểu học, nhân cách đang dần được hình thành Lứa tuổi đầu cấp HS

có những biến đổi không ngừng trong đời sống tinh thần, điều này thể hiện rõ trongnhu cầu cũng như tính cách và đời sống tình cảm của HS Trong hệ thống các nhucầu, nhu cầu nhận thức nổi lên giữ vai trò chủ đạo N hu cầu tự đánh giá một loạtthói quen hành vi, đạo đức của con người dần hình thành ở HS HS cũng rất dễ xúcđộng trước một đối tượng trực tiếp, bất kỳ một sự vật nào các em được tiếp xúc trựctiếp cũng để lại ấn tượng sâu sắc trong các em Đặc điểm này thể hiện ở việc các emrất yêu thích tự nhiên, ham muốn tìm hiểu khám phá thế giới xung quanh Các bàidạy theo hướng tích hợp sẽ làm cho nhà trường gắn liền với thực tiễn cuộc sống, với

sự phát triển của cộng đồng N hững nội dung dạy HS nhỏ tuổi theo các chủ đề

“Con người và Sức khỏe”, “Xã hội ”, “Tự nhiên”, …làm cho HS có nhu cầu học tập

để giải đáp được những thắc mắc, phục vụ cho cuộc sống của mình và cộng đồng.Học theo hướng tích hợp sẽ giúp cho các em quan tâm hơn đến con người và xã hội

ở xung quanh mình, việc học gắn liền với cuộc sống đời thường là yếu tố để các emhọc tập N hững thắc mắc nảy sinh từ thực tế làm nảy sinh nhu cầu giải quyết vấn đềcủa các em Chẳng hạn “vì sao có hiện tượng ngày và đêm trên Trái đất?’, “vì saophải bảo vệ động vật?”, “vì sao….?.”

Vận dụng quan điểm tích hợp trong dạy học sẽ tạo ra “thách thức” hấp dẫnngười học, tạo nhiều cơ hội cho HS tìm hiểu, khám phá và vận dụng kiến thức đểgiải quyết vấn đề

Trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3, việc giúp HS tìm hiểu về thếgiới tự nhiên xung quanh các em là mục tiêu quan trọng Để đạt được mục tiêu ấythì việc vận dụng quan điểm tích hợp dạy học Tiểu học nói chung và dạy học môn

Tự nhiên và Xã hội lớp 3 nói riêng là hết sức phù hợp và cần thiết

1.2.4 Dạy học tích hợp và việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề của học sinh

1.2.4.1 Sự cần thiết của việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề cho học sinh:

Việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh có ý nghĩa quan

trọng trong việc giải quyết những nhiệm vụ đặt ra của học sinh như: vận dụng kiếnthức để giải bài tập, tiếp thu và xây dựng tri thức cho những bài học mới hay caonhất là vận dụng để giải quyết những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống của các em.Phát triển năng lực vận dụng kiến thức có thể giúp cho học sinh:

- N ắm vững kiến thức đã học để vận dụng những kiến thức giải quyết nhữngbài tập hay xây dựng kiến thức cho bài học mới; nắm vững kiến thức đã học, có khảnăng liên hệ, liên kết các kiến thức bởi những vấn đề thực tiễn liên quan đến kiếnthức khoa học;

- Vận dụng các kiến thức, kĩ năng vào trong học tập, trong cuộc sống giúpcác em học đi đôi với hành Giúp học sinh xây dựng thái độ học tập đúng đắn,phương pháp học tập chủ động, tích cực, sáng tạo; lòng ham học, ham hiểu biết;năng lực tự học;

- Hình thành cho học sinh kĩ năng quan sát, thu thập, phân tích và xử lýthông tin, hình thành phương pháp nghiên cứu khoa học; hình thành và phát triển kĩnăng nghiên cứu thực tiễn; Có tâm thế luôn luôn chủ động trong việc giải quyếtnhững vấn đề đặt ra trong thực tiễn;

- Giúp cho học sinh có được những hiểu biết về thế giới tự nhiên, chu kỳhoạt động và tác động tích cực cũng như tiêu cực đối với cuộc sống con người cũngnhư ảnh hưởng của con người đến thế giới tự nhiên;

- Thông qua việc hiểu biết về thế giới tự nhiên bằng việc vận dụng kiến thức

đã học để tìm hiểu giúp các em ý thức được hoạt động của bản thân, có trách nhiệmvới chính mình, với gia đình, nhà trường và xã hội ngay trong cuộc sống hiện tạicũng như tương lai sau này của các em;

- Đem lại niềm vui, tạo hứng thú học tập cho học sinh Phát triển ở các em tính tích cực, tự lập, sáng tạo để vượt qua khó khăn, tạo hứng thú trong học tập

1.2.4.2 Cấu trúc của năng lực vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề:

N ếu xét theo quy trình giải quyết vấn đề, có thế trình bày theo cấu trúc sau:

- N hận biết được vấn đề, hiểu được câu hỏi

-Huy động được kiến thức đã học, tìm kiếm thông tin để đưa ra hướng giải quyết.-Lập kế hoạch và hành động theo phương án đã chọn để giải quyết vấn đề

Thực hiện kế hoạch, đi đến giải pháp tối ưu cho vấn đề đặt ra, giám sát, điều chỉnh

kế hoạch để phù hợp với thực tiễn

- Đánh giá việc thực hiện, rút kinh nghiệm

1.2.4.3 Dạy học tích hợp nhằm mục tiêu phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh

Dạy học tích hợp nhấn mạnh dạy học sinh cách tìm tòi, sáng tạo và cách vậndụng kiến thức vào các tình huống khác nhau trong thực tế Tức là, dạy cho học sinhbiết cách sử dụng kiến thức và kĩ năng của mình để giải quyết những tình huống cụthể, có ý nghĩa nhằm mục đích hình thành, phát triển năng lực Đồng thời chú ý xáclập mối liên hệ giữa các kiến thức, kĩ năng khác nhau trong một môn học hay giữacác môn học khác nhau để bảo đảm cho học sinh khả năng huy động có hiệu quảnhững kiến thức và năng lực của mình vào giải quyết các tình huống tích hợp

Khi tham gia giải quyết vấn đề thực tiễn, học sinh phải huy động tất cả cáckiến thức liên quan đến vấn đề, có thể sử dụng thông tin của những môn học khácnhau để giải quyết nó

Thông qua dạy học tích hợp, học sinh có thể vận dụng kiến thức để giải quyết cácbài tập, đặt cơ sở nền móng cho quá trình học tập tiếp theo; cao hơn là có thể vậndụng để giải quyết những tình huống có ý nghĩa trong cuộc sống hàng ngày; N hưvậy nếu trong dạy học quan tâm tới việc tích hợp các nội dung thuộc các lĩnh vực

khác nhau liên quan tới chủ đề, liên hệ vận dụng vào tình huống thựctiễn thì sẽ giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết các tình huống phức hợp, cáctình huống thực tiễn

1.3.Khảo sát thực trạng dạy và học môn TNXH theo quan điểm tích hợp

1.3.1 Phương pháp khảo sát

1.3.1.1 Mẫu khảo sát

Tôi đã tiến hành khảo sát ở một số trường tiểu học trong Quận Cầu Giấy,Quận Bắc Từ liêm, Quận N am Từ liêm Số phiếu phát ra là 145 Số phiếu thu về:

138 phiếu, trong đó những phiếu có đầy đủ các thông tin là 138 Các phiếu điều tra

do chính các thầy cô trực tiếp đứng lớp ở các trường trả lời

1.3.1.2 Công cụ khảo sát

Công cụ nghiên cứu chính là phiếu khảo sát Hai nội dung chính mà phiếuhỏi đề cập là: nhận thức của GV về việc vận dụng quan điểm tích hợp trong dạyhọc; đánh giá thực trạng dạy và học môn TN XH theo quan điểm tích hợp

Từ liêm, Quận Bắc Từ liêm, chúng tôi có những nhận xét như sau:

Bảng 1.1: Thực trạng nhận thức của giáo viên lớp 3 về khái niệm tích hợp:

Quận Cầu Quận Nam Từ Quận Bắc Từ giấy (54

Nhận thức liêm (40 phiếu) liêm (44 phiếu) STT của giáo viên phiếu)

Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ phiếu (%) phiếu (%) phiếu (%)

1 Sự liên kết các kiến thức bên 43 80% 28 70% 31 70,4%ngoài môn học (kĩ năng sống,

giáo dục môi trường, an toàn

giao thông…) với kiến thức

môn học trong một số bài học

2 Sự kết hợp tất cả các nội dung 8 15% 5 12,5% 6 13,6%giống nhau trong các môn

nội dung thống nhất, dựa trên

cơ sở các mối liên hệ về lí

luận và thực tiễn được đề cập

trong các môn học đó

Theo số liệu điều tra thu được cho thấy, giáo viên tiểu học hiện nay ở cáctrường trong Quận Cầu giấy, Quận N am Từ liêm, Quận Bắc Từ liêm cũng đã bướcđầu có những hiểu biết đúng về dạy học tích hợp, tuy nhiên, hiểu biết của họ chưađầy đủ, chủ yếu mới chỉ dừng lại ở những hiểu biết rất đơn giản, sơ lược về tíchhợp Hầu hết giáo viên chỉ hiểu tích hợp là sự kết hợp các kiến thức bên ngoài mônhọc (như kĩ năng sống, an toàn giao thông, giáo dục môi trường…) với kiến thứccủa môn học trong một số bài nhất định Tuy nhiên cách hiểu này mới chỉ dừng lại

ở hình thức tích hợp đơn giản nhất Có thực trạng này cũng dễ hiểu vì hiện naynhiều giáo viên cho rằng tích hợp là sự kết hợp các nội dung giống nhau thành mộtmôn học mới, điều này cũng cho thấy giáo viên mới chỉ thấy được, hình dung đượcmặt hình thức, mặt bên ngoài của tích hợp mà chưa thấy được bản chất của tích hợpphải là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống các kiến thức, kĩ năng… của nhiềumôn học thành một nội dung thống nhất, dựa trên môi liên hệ chặt chẽ giữa lý luận

và thực tiễn

Bảng 1.2: Thực trạng việc xây dựng các nội dung tích hợp của giáo viên khối 3

Cách xây dựng các nội Quận Cầu giấy Quậ n Nam Từ Quận Bắc Từ STT dung tích hợp của giáo (54 phiếu) liêm (40 phiếu) liêm (44 phiếu)

khác nhau trong chương

Thực chất giáo viên tiểu học hiện nay chưa được đào tạo về tích hợp, chính

vì vậy đa phần giáo viên có hiểu biết chưa đúng và đủ về tích hợp cũng như về cáccách tích hợp

Thực trạng cách thức lựa chọn nội dung dạy tích hợp trong môn TN XH củagiáo viên lớp 3 khá khả quan khi giáo viên được hỏi đều đã ít nhiều tổ chức dạy họctích hợp Đa số giáo viên đã chọn một bài làm nòng cốt sau đó lồng ghép, liên hệthêm các kiến thức có liên quan, đây là cách làm phổ biến khi khung chương trình

đã đóng cứng, thậm chí quy định cả về thời gian tiến hành nên việc giáo viên chỉcập nhật, bổ sung, lồng ghép thêm các nội dung cho phù hợp yêu cầu, xu thế pháttriển của xã hội, của thế giới cũng đã là một cố gắng lớn Bên cạnh đó cũng đã cómột vài giáo viên mạnh dạn chọn lọc các nội dung có sự trùng lặp, có liên quan ởmột số môn học khác nhau trong chương trình để thiết kế ra các bài dạy Đây lànhững giáo viên thực sự tâm huyết, ưa tìm tòi và giàu sức sáng tạo Thiết kế nhữngbài học mới trên kiến thức, kĩ năng ở nhiều lĩnh vực, nhiều môn học của học sinhquả là một thức thức đối với giáo viên khi áp lực công việc, thanh kiểm tra, dự giờ,chấm chữa, sổ sách… đã tiêu tốn quá nhiều thời gian và công sức của họ, chính vìvậy chưa có giáo viên nào lựa chọn cách làm này khi thiết kế các bài học tích hợp

Bảng 1 3: Thực trạng sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học của giáo

viên lớp 3 trong quá trình dạy học môn TNXH

sử dụng phương pháp dạy học này đều nhận thấy những hiệu quả nhất định của nó.Một số các kĩ thuật dạy học hiện đại như dạy học dự án, kĩ thuật phòng tranh, kĩthuật KWL… giáo viên chưa hiểu rõ do đó còn chưa thực hiện được.

1.3.3 Những thuận lợi, khó khăn khi dạy học môn TNXH ở trường Tiểu học theo quan điểm tích hợp

1.3.3.1 Thuận lợi

Nội dung kiến thức môn TN XH đã được tích hợp kiến thức của nhiều môn học,nhiều lĩnh vực khác nhau Do đó dạy học môn TN XH theo quan điểm tích hợp sẽ giúpcho việc học trở nên hấp dẫn, tránh trùng lặp, chồng chéo kiến thức gây mất thời giancủa người học

Vận dụng quan điểm tích hợp khi dạy học môn TN XH sẽ kích thích HS chủđộng và tích cực hơn trong quá trình học tập Qua đó hình thành cho học sinh các kĩ