Hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội của bảo hiểm xã hội thành phố hà nội

Bên cạnh đó, có rất nhiều luận văn thạc sỹ có liên quan đến công tác quản lý thu BHXH tại các tỉnh, thành phố khác, như Nguyễn Thị Hồng Nhung 2011, Thực trạng và giải pháp nhằm hạn chế t

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ ĐỊA CHẤT

NGUYỄN KHÁNH HOÀNG

HOµN THIÖN C¤NG T¸C QU¶N Lý THU B¶O HIÓM X· HéI

cñA B¶O HIÓM X· HéI THµNH PHè Hµ NéI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2015

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ ĐỊA CHẤT

NGUYỄN KHÁNH HOÀNG

HOµN THIÖN C¤NG T¸C QU¶N Lý THU B¶O HIÓM X· HéI

cñA B¶O HIÓM X· HéI THµNH PHè Hµ NéI

Ngành: Quản lý kinh tế

Mã số : 60340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS: Nguyễn Văn Bưởi

HÀ NỘI - 2015

i

LỜI CAM ĐOAN

Những nội dung trong luận văn này là do tôi thực hiện

dưới sự hướng dẫn trực tiếp của TS.Nguyễn Văn Bưởi Mọi

tham khảo nội dung trong luận văn đều được trích dẫn rõ ràng tên tác giả, tên công trình, thời gian, địa điểm công bố, mọi sao chép không hợp lệ vi phạm quy chế đào tạo tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Hà Nội, ngày 08 tháng 08 năm 2015

Tác giả luận văn

Nguyễn Khánh Hoàng

ii

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tác giả đã được sự giúp đỡ nhiệt tình và tạo

điều kiện của rất nhiều người, sau đây là lời cảm ơn chân thành của tác giả

Trước hết, xin cảm ơn sâu sắc thầy giáo hướng dẫn TS.Nguyễn Văn Bưởi

về sự hướng dẫn nhiệt tình cho tôi trong quá trình xây dựng đề cương, tìm kiếm

tài liệu, tổ chức nghiên cứu và hoàn thành luận văn;

Xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô giáo trong Khoa Kinh tế Quản trị

kinh doanh, Trường Đại học Mỏ - Địa chất đã truyền đạt những kiến thức

trong chương trình cao học;

Xin chân thành cảm ơn các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý thu

BHXH sự đã tư vấn, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình xây dựng và hoàn

thành luận văn;

Tác giả cũng trân trọng cảm ơn những người thân trong gia đình, các

bạn cùng lớp đã luôn động viên, ủng hộ, tạo điều kiện, trao đổi thông tin,

tài liệu, chia sẻ khó khăn trong suốt quá trình học tập và thời gian nghiên

cứu hoàn thành Luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

Nguyễn Khánh Hoàng

iii

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các chữ viết tắt vi

Danh mục các bảng vii

Danh mục hình vẽ, sơ đồ viii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI 6

1.1 Tổng quản lý luận về BHXH và thu BHXH 6

1.1.1 Khái niệm bảo hiểm xã hội 6

1.1.2 Vai trò của bảo hiểm xã hội 7

1.1.3 Khái niệm về quản lý thu bảo hiểm xã hội 10

1.1.4 Nội dung quản lý thu bảo hiểm xã hội 13

1.1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến thu bảo hiểm xã hội 20

1.2 Tổng quan thực tiễn về quản lý thu BHXH ở trong nước và ngoài nước 23

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý thu BHXH ở nước ngoài 23

1.2.2 Kinh nghiệm quản lý thu BHXH của các địa phương trong nước 28

1.2.3 Bài học kinh nghiệm cho cơ quan BHXH thành phố Hà Nội 29

1.3 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 30

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI CƠ QUAN BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2010-2014 33

2.1 Giới thiệu chung về cơ quan bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội 33

2.1.1 Sự hình thành và phát triển 33

Hà Nội 67

2.3 Đánh giá chung về công tác quản lý thu BHXH tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2014 73

2.3.1 Những kết quả đạt được 73 2.3.2 Những hạn chế cần được khắc phục 75 Chương 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM

XÃ HỘI TẠI CƠ QUAN BHXH THÀNH PHỐ HÀ NỘI 78

3.1 Định hướng phát triển bảo hiểm xã hội và mục tiêu quản lý hoạt động thu bảo hiểm xã hội tại bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội đến năm 2020 78

3.2 Giải pháp tăng cường công tác quản lý thu BHXH tại thành phố

Hà Nội 79

3.2.1 Giải pháp khai thác mở rộng đối tượng, phát triển nguồn thu BHXH 79 3.2.2 Giải pháp hoàn thiện quy trình thu và thủ tục giải quyết chế độ chính sách BHXH 81

3.2.3 Kiện toàn và nâng cao hiệu quả hệ thống tổ chức bộ máy BHXH trên địa bàn thành phố Hà Nội 84

3.2.4 Đào tạo,bồi dưỡng nâng cao năng lực nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác quản lý thu BHXH 85

v

3.2.5 Đẩy mạnh hoạt động thông tin, tuyên truyền thiết thực và có hiệu

quả quản lý thu BHXH 86

3.2.6 Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra giám sát việc chấp hành pháp luật về BHXH 87

3.2.7 Phát triển công tác nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế 88

3.3 Những kiến nghị 89

3.3.1 Đối với Nhà nước 89

3.3.2 Đối với các cơ quan ban ngành hữu quan 90

3.3.3 Đối với BHXH Việt Nam 91

KẾT LUẬN 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

vi

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BHXH……… Bảo hiểm xã hội

BHTN……… Bảo hiểm thất nghiệp

BHYT……… Bảo hiểm y tế

CNTT……… Công nghệ thông tin

vii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Đối tượng nghiên cứu tham gia BHXH của BHXH Hà Nội đến năm 2020 41 Bảng 2.2: Số lượng đơn vị SDLĐ tham gia BHXH giai đoạn 2010 - 2014 47 Bảng 2.3: Người lao động tham gia BHXH giai đoạn 2010 - 2014 49 Bảng 2.4: Tổng quỹ lương làm căn cứ đóng BHXH giai đoạn 2011-2014 52 Bảng 2.5: Tình hình thu BHXH giai đoạn 2010 - 2014 54 Bảng 2.6: Tình hình nợ đọng BHXH theo khối loại hình quản lý giai đoạn

2010 - 2014 57 Bảng 2.7: Nợ BHXH phân theo tuổi nợ giai đoạn 2012-2014 58 Bảng 2.8: Nợ BHXH phân theo khả năng thu hồi giai đoạn 2010-2014 60 Bảng 2.9: Trình độ chuyên môn của cán bộ tại BHXH thành phố Hà Nội năm 2014 66

viii

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 2.1 Cơ cấu tổ chức quản lý BHXH thành phố Hà Nội……… 40 Hình 2.2 Sơ đổ kế hoạch thu BHXH của thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2014 44 Hình 2.3: Tổng quỹ lương giai đoạn 2011-2014 53 Hình 2.4: Tỷ trọng các khoản nợ BHXH phân theo tuổi nợ giai đoạn 2012-2014 59

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thực tế hiện nay, có nhiều công trình nghiên cứu về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội (BHXH) trên nhiều khía cạnh khác nhau Trong luận văn thạc sỹ kinh tế của mình, Chu Ngọc Mai - Đại học Bách Khoa Hà Nội (2009)

đã phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao kết quả hoạt động thu - chi BHXH tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội Trần Thị Thanh Thủy - BHXH thành phố Hà Nội (2011) đã đưa ra thực trạng và giải pháp xử lý tình trạng nợ đọng BHXH trên địa bàn Bên cạnh đó, có rất nhiều luận văn thạc sỹ

có liên quan đến công tác quản lý thu BHXH tại các tỉnh, thành phố khác, như Nguyễn Thị Hồng Nhung (2011), Thực trạng và giải pháp nhằm hạn chế tình trạng nợ đọng BHXH của các doanh nghiệp tại Hải Phòng; Trần Ngọc Tuấn - Đại học Đà Nẵng (2013) đã phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Gia Lai trong luận văn thạc sỹ của mình…

Tuy nhiên, có thể thấy tại cơ quan bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội giai đoạn từ năm 2010 đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào phân tích

về tình hình quản lý thu BHXH cũng như đưa ra giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu Và tuy đã có công trình nghiên cứu trước đây nhưng do bối cảnh kinh tế xã hội những năm gần đây có nhiều biến chuyển, khủng hoảng kinh tế toàn cầu bắt đầu ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế Việt Nam, công tác thu BHXH ít nhiều thay đổi Từ đó, đòi hỏi phải có nghiên cứu và phân tích chuyên sâu mới, bổ sung và đề xuất giải pháp mới, góp phần hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội

Quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH) hiện đang được thực hiện nhằm đạt mục tiêu là một công quỹ độc lập với ngân sách nhà nước, nhằm đảm bảo về tài chính để chi trả các chế độ BHXH cho Người lao động Vì thế công tác thu

2

BHXH ngày càng trở thành khâu quan trọng và quyết định đến sự tồn tại và phát triển của việc thực hiện chính sách BHXH Công tác thu BHXH tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội có những đặc điểm sau:

- Số đối tượng phải thu lớn và gia tăng theo thời gian nên công tác quản

lý thu BHXH là rất khó khăn và phức tạp Sau 5 năm mở rộng địa giới hành

chính: đối tượng tham gia BHXH trên địa bàn Hà Nội ngày càng được mở rộng và phát triển Vì vậy, việc quản lý đối tượng tham gia, quản lý mức thu BHXH sao cho thu đúng, thu đủ là không hề dễ dàng

- Công tác thu mang tính chất định kỳ, lặp đi lặp lại do đó khối lượng công việc là rất lớn đòi hỏi nguồn nhân lực và cơ sở vật chất phục vụ cho công tác thu cũng phải tương ứng Hiện nay, tại cơ quan và ở hầu hết các đơn

vị trực thuộc Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội đều thiếu người làm việc, khối lượng công việc được giao lớn, năm sau nhiều hơn năm trước

- Đối tượng thu là tiền nên dễ xảy ra sai phạm, vi phạm đạo đức và lạm dụng quỹ vốn tiền thu BHXH

- Công tác thu bảo hiểm xã hội bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế, cơ sở pháp lý…

Nhận thức được tầm quan trọng đó, những năm qua BHXH thành phố

Hà Nội có nhiều cố gắng trong việc thực hiện BHXH cho người lao động Tuy nhiên công tác quản lý thu BHXH vẫn còn nhiều vấn đề cần phải nghiên cứu như tình trạng trốn đóng, nợ đọng tiền BHXH hiện nay còn xảy ra khá phổ biến

và chưa được xử lý triệt để; ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý thu BHXH còn chậm, chất lượng dịch vụ còn hạn chế; công tác thanh kiểm tra, phối hợp trong quản lý, giải quyết, xử lý vi phạm về BHXH chưa đáp ứng yêu cầu Với mong muốn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu của BHXH tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội, tôi thực hiện

nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thu của bảo hiểm xã hội của bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội” làm luận văn Thạc sỹ

3

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài luận văn là xây dựng giải pháp có căn

cứ khoa học và thực tiễn nhằm tăng cường công tác quản lý thu BHXH tại cơ

quan BHXH thành phố Hà Nội, phát huy những mặt mạnh và khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý thu BHXH để nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác thu BHXH thành phố Hà Nội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu đề tài: công tác quản lý thu BHXH tại cơ

quan BHXH thành phố Hà Nội

* Phạm vi nghiên cứu đề tài:

- Về mặt không gian:hoạt động thu tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội

- Về mặt thời gian: Thực trạng công tác quản lý thu BHXH tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội giai đoạn 2010 - 2014, đề tài sẽ đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu BHXH tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội hiện nay

- Về mặt nội dung: Công tác quản lý thu BHXH tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về quản lý thu BHXH

- Đánh giá thực trạng công tác quản lý thu trong ngành BHXH tại thành phố Hà Nội

- Xây dựng các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu trong ngành BHXH tại thành phố Hà Nội

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận : Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp duy

vật biện chứng và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hệ thống các quan điểm lý luận của Đảng, các quy định pháp luật của Chính Phủ và Nhà nước về quản lý thu bảo hiểm xã hội

4

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả sử dụng các phương pháp sau: + Phương pháp điều tra xã hội học: tác giả sử dụng phương pháp phỏng vấn đối với các doanh nghiệp trên địa bàn huyện cũng như người lao động nhằm tìm hiểu về khả năng hiểu biết của các đối tượng trên với ngành BHXH

+ Phương pháp thống kê: Tác giả tiến hành thu thập các dữ liệu qua các báo cáo thường niên của BHXH thành phố Hà Nội, từ đó chọn ra các số liệu tiêu biểu liên quan đến thu BHXH làm căn cứ đánh giá về thu BHXH từ năm

2010 đến năm 2014

+ Phương pháp chuyên gia: Trên thực tế, tác giả chỉ có một thời gian ngắn để tìm hiểu về cơ BHXH thành phố Hà Nội nên tất cả các số liệu liên quan đều phải dựa vào các báo cáo thường niên và những nhận xét của lãnh đạo cũng như các cán bộ tại đơn vị, vì vậy tác giả chọn phương pháp này để luận văn mang tính chính xác cao

+ Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh: Ngoài các phương pháp nói trên, tác giả còn dùng phương pháp so sánh nhằm so sánh kết quả thu giữa các năm và phương pháp tổng hợp, phân tích để có cái nhìn bao quát nhất về lĩnh vực thu BHXH tại BHXH thành phố Hà Nội nói riêng và BHXH Việt Nam nói chung

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Ý nghĩa khoa học: Đề tài hệ thống hóa và góp phần làm sáng tỏ các vấn

đề lý luận về quản lý thu BHXH tại cơ quan BHXH

Ý nghĩa thực tiễn: Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện

công tác thu BHXH tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội Xây dựng nên một tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý BHXH thành phố Hà Nội, trong lĩnh vực hoạt động quản lý thu BHXH và những người quan tâm

5

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, lời cam đoan, mục lục, danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt, danh mục các bảng, danh mục hình vẽ, đồ thị và kết luận thì kết cấu của luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về bảo hiểm xã hội và quản lý thu bảo hiểm xã hội

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2014

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội

6

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI

VÀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI

1.1 Tổng quản lý luận về BHXH và thu BHXH

1.1.1 Khái niệm bảo hiểm xã hội

Trải qua một quá trình phát triển dài, hiện nay bảo hiểm xã hội (BHXH) đã trở thành một chính sách lớn của Đảng và nhà nước ta, được quy định rõ trong hiến pháp, nhằm góp phần ổn định chính sách cho người lao động (NLĐ) và gia đình của họ khi không may gặp rủi ro Ở Việt Nam cũng như trên thế giới, BHXH được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau như: góc độ tài chính, pháp luật,…Vì vậy, có thể có nhiều định nghĩa khác nhau về BHXH Tuy xuất phát ở nhiều khía cạnh, phương diện khác nhau, nhưng các khái niệm, định nghĩa về BHXH đều xem xét BHXH là một hình thức bảo hiểm mang tính xã hội, hoạt động phi lợi nhuận, có sự hỗ trợ của Nhà nước, chủ yếu nhằm mục đích bảo vệ thu nhập cho người lao động và an toàn xã hội

Cho đến nay chưa có một định nghĩa chính thống về BHXH nhưng nếu căn cứ vào những đặc trưng nổi bật của bảo hiểm xã hội, có thể xác định về BHXH như sau:

BHXH Là một chế độ pháp định bảo vệ người lao động, sử dụng nguồn tiền đóng góp của người lao động,của người sử dụng lao động nếu có và được tài trợ bảo hộ của nhà nước nhằm trợ cấp vật chất cho người được bảo hiểm

và gia đình trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập bình thường ốm đau,tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thai sản, thất nghiệp, hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật hoặc chết

Định nghĩa này chứa đựng được những đặc trưng cơ bản nhất của chế

độ BHXH, chế độ được thực hiện theo quy định của pháp luật, có hai loại hình BHXH là: BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện

7

Một trong những khái niệm về BHXH đáng chú ý hơn cả và được xem

là phù hợp với hệ thống BHXH ở nước ta là khái niệm BHXH theo góc độ pháp luật được quy định cụ thể trong Điều 3 Luật BHXH năm 2006 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam như sau: “BHXH là sự bảo đảm, thay thế, bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH”

1.1.2 Vai trò của bảo hiểm xã hội

Trong điều kiện phát triền nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay, BHXH càng trở nên quan trọng trong việc góp phần đảm bảo công tác xã hội và phát triển xã hội một cách bền vững Nó giữ vai trò quan trọng không chỉ đối với người lao động mà còn có ý nghĩa to lớn đối với tổ chức sử dụng lao động (SDLĐ) và toàn xã hội, cụ thể:

* Đối với người lao động

BHXH được hình thành và phát triển chủ yếu là nhằm đảm bảo chính sách cho người lao động và người thân của họ khi gặp phải những khó khăn, làm giảm hoặc mất một phần thu nhập Do đó, BHXH có vai trò vô cùng quan trọng đối với đối tượng này BHXH không chỉ là quyền lợi cho người lao động mà nó còn thể hiện trách nhiệm của người lao động đối với xã hội Một mặt, BHXH tạo điều kiện cho người lao động nhận được sự tương trợ của cộng đồng, xã hội khi ốm đau, thai sản,… Mặt khác, cũng là cơ hội để mỗi người thực hiện trách nhiệm tương trợ cho những khó khăn của các thành viên khác trong cộng đồng, khắc phục hậu quả và khống chế rủi ro trong lao động ở mức độ cần thiết

Khi tham gia vào hệ thống BHXH, việc chi dùng cá nhân của người lao động được nâng cao hiệu quả, họ tiết kiệm được một khoản tiền nhỏ, đều đặn hàng tháng để chi khi nghỉ hưu, mất sức lao động… Đây không chỉ là nguồn

hỗ trợ về vật chất mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn đối với mỗi cá

8

nhân khi gặp khó khăn, giúp họ ổn định về mặt tâm lý, ổn định chính sách cho bản thân và gia đình khi gặp bất trắc Khi đã có một chỗ dựa vững chắc, người lao động sẽ cảm giác yên tâm hơn trong cuộc sống lao động, làm việc hết sức mình để nâng cao năng suất lao động

* Đối với tổ chức sử dụng lao động

BHXH ngoài việc mang lại các lợi ích thiết thực cho người lao động,

nó còn giúp cho các tổ chức sử dụng lao động ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh Thông qua việc phân phối các chi phí cho người lao động một cách hợp lý Bởi vì, nếu không có BHXH, người sử dụng lao động sẽ trả tiền BHXH cùng tiền lương hàng tháng cho người lao động để họ tự quản lý và sử dụng nguồn tiền vào các mục đích khác nhau, không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả như mong đợi Đặc biệt, khi người lao động không may bị ốm đau, tai nạn lao động… không có khoản tiền tiết kiệm, dự phòng để chi dùng cuộc sống của họ bị ảnh hưởng dẫn đến chất lượng lao động cũng bị ảnh hưởng theo Vì vậy, qua việc phân phối chi phí cho người lao động hợp lý, BHXH góp phần làm cho quá trình sản xuất kinh doanh được ổn định, hoạt động liên tục và hiệu quả, tăng cường mối quan hệ bền chắc giữa các thành viên trong quan hệ lao động

Mặt khác, BHXH tạo điều kiện để người sử dụng lao động có trách nhiệm với người lao động trong suốt cuộc đời người lao động cho những đóng góp của họ đối với doanh nghiệp, làm cho quan hệ lao động giữa chủ SDLĐ với NLĐ có tính nhân văn sâu sắc hơn

Bên cạnh đó, BHXH còn giúp đơn vị SDLĐ ổn định nguồn chi ngay cả khi có rủi ro không đáng có xảy ra Nhờ đó mà các khoản chi phí được chủ động hạch toán, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất kinh doanh

mà không bị phụ thuộc quá nhiều vào hoàn cảnh khách quan Tuy nhiên, chính vì những lợi ích mà BHXH mang lại cho đơn vị SDLĐ không phải là những lợi ích trực tiếp nên nhiều doanh nghiệp, đơn vị SDLĐ chưa thực sự coi trọng và có nhận thức đúng đắn về vai trò của BHXH

9

* Đối với xã hội

BHXH là một chính sách xã hội luôn được Đảng và Nhà nước ta coi trọng Bởi đúng như tên gọi đã phản ánh, BHXH không chỉ có vai trò quan trọng đối với NLĐ và người SDLĐ mà nó còn có những vai trò xã hội to lớn như:

Tạo ra một cơ chế chia sẻ rõ ràng, để nâng cao tính cộng đồng xã hội, củng cố truyền thống đoàn kết, gắn bó giữa các thành viên trong xã hội Tuy không nhằm mục đích sinh lợi, kinh doanh nhưng BHXH được xem như một công cụ phân phối, sử dụng nguồn quỹ dự phòng hiệu quả nhất cho việc giảm hậu quả rủi ro, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội Thông qua hoạt động BHXH, những rủi ro trong đời sống NLĐ được dàn trải theo nhiều chiều, tạo

ra khả năng giải quyết an toàn nhất, với chi phí thấp nhất

BHXH vốn là trụ cột chính trong bốn trụ cột chính của hệ thống an sinh

xã hội của Nhà nước ta hiện nay Căn cứ vào mức độ bao phủ của chính sách BHXH mà các nhà hoạch định chính sách xã hội sẽ thiết kế những mạng lưới

an sinh khác nhau Do đó, phát triển BHXH chính là cơ sở để phát triển các

bộ phận khác nhau của hệ thống an sinh xã hội

Có thể nói nhìn vào hệ thống BHXH của mỗi quốc gia có thể biết được trình độ phát triển của quốc gia đó Nếu kinh tế chậm phát triển, xã hội lạc hậu, đời sống nhân dân thấp kém thì hệ thống BHXH cũng chậm phát triển ở mức tương đối Bởi vì, chỉ khi kinh tế phát triển, những nhu cầu cần thiết nhất được đảm bảo thì người dân mới nghĩ đến nhu cầu cao hơn Mặt khác, thông qua hệ thống BHXH, trình độ tổ chức, quản lý rủi ro xã hội của nhà nước, trình độ văn hóa của cộng đồng được nâng cao

Ngoài ra, hệ thống BHXH cũng góp phần vào việc huy động vốn đầu

tư, làm cho thị trường tài chính phong phú và kinh tế phát triển Do quỹ BHXH có nguồn tiền nhàn rỗi được đem đi đầu tư đảm bảo an toàn và tăng trưởng quỹ, mang lại lợi ích cho tất cả các chủ thể trong quan hệ BHXH

10

Như vậy, vai trò của BHXH là rất lớn đối với NLĐ, người SDLĐ và toàn xã hội Đối với Việt Nam hiện nay, với chức năng của mình, BHXH đang là một khâu không thể thiếu trong việc thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, góp phần vào ổn định và phát triển kinh tế đất nước

1.1.3 Khái niệm về quản lý thu bảo hiểm xã hội

Quản lý là sự tác động có kế hoạch, sắp xếp có tổ chức, chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn, kiểm tra của các chủ thể quản lý (cá nhân hay tổ chức) đối với các quá trình xã hội và hoạt động của con người, để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra của tổ chức và đúng với ý chí của Nhà nước quản lý với chi phí thấp nhất

Dựa trên khái niệm về quản lý, có thể hiểu quản lý thu bảo hiểm xã hội

như sau: “Quản lý thu bảo hiểm xã hội là sự tác động có tổ chức của chủ thể

quản lý để điều chỉnh các hoạt động thu bảo hiểm xã hội Sự tác động đó được thể hiện bởi hệ thống các biện pháp hành chính, kinh tế và pháp luật nhằm đạt được mục đích thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và không để thất thu tiền đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về BHXH”

- BHXH cấp tỉnh tổ chức thu BHXH của các đơn vị SDLĐ đóng trên địa bàn tỉnh bao gồm các đơn vị:

+ DN ngoài quốc doanh có sử dụng lao động lớn;

+ Cơ quan, tổ chức, DN đưa lao động Việt Nam đi làm việc có thời hạn

ở nước ngoài;

+ Đơn vị mà BHXH huyện không đủ điều kiện thu

- BHXH cấp huyện thu BHXH của các đơn vị có trụ sở và tài khoản tại địa bàn huyện bao gồm:

+ Đơn vị do huyện trực tiếp quản lý;

+ Đơn vị ngoài quốc doanh có SDLĐ từ 10 lao động trở lên;

+ Xã, phường, thị trấn;

+ Đơn vị khác do BHXH tỉnh giao nhiệm vụ thu

Căn cứ vào sự phân cấp trên BHXH các cấp sẽ tiến hành xác định những đối tượng nào hiện đang hoạt động trên địa bàn thuộc phạm vi mình quản lý Từ đó xác định số lao động ở từng đơn vị SDLĐ để có kế hoạch tổ chức thu cụ thể Sau đó phân chia công việc quản lý thu cho từng cán bộ trong đơn vị, mỗi cán bộ quản lý một khu vực khác nhau để công việc không bị chồng chéo lên nhau

b Lập và xét duyệt kế hoạch thu BHXH hàng năm

Đối với đơn vị SDLĐ, hằng năm đơn vị SDLĐ có trách nhiệm đối chiếu số lao động quỹ tiền lương và mức nộp BHXH thực tế cho cơ quan BHXH trực tiếp quản lý trước ngày 10/10 hàng năm

Điều 49, Chương 5, Quyết định 1111QĐ/BHXH 2011 quy định

- Đối với BHXH huyện:

Căn cứ tình hình thực hiện năm trước, 6 tháng đầu năm và khả năng mở rộng đối tượng tham gia BHXH trên địa bàn, lập 02 bản kế hoạch thu BHXH năm sau (mẫu K011-TS) gửi 01 bản đến BHXH tỉnh trước ngày 10/6 hằng năm

12

Căn cứ kế hoạch thu năm sau, bộ phận Thu phối hợp với bộ phận KHTC và các bộ phận liên quan, xây dựng kế hoạch kinh phí hỗ trợ công tác thu năm sau để gửi BHXH tỉnh

- Đối với BHXH tỉnh:

Phòng Thu lập 02 bản kế hoạch thu BHXH; phối hợp các Phòng có liên quan lập kế hoạch kinh phí hỗ trợ công tác thu đối với các đối tượng do tỉnh trực tiếp thu; tổng hợp toàn tỉnh, lập 02 bản kế hoạch thu BHXH (mẫu K01-TS), gửi BHXH Việt Nam 01 bản trước ngày 15/6 hàng năm Đồng thời, bên cạnh đó, căn cứ vào dự toán thu BHXH Việt Nam giao, tiến hành phân bổ dự toán thu cho các đơn vị trực thuộc tỉnh, huyện

- Đối với BHXH Việt Nam: Ban Thu căn cứ chỉ tiêu kế hoạch thu BHXH, BHYT, BHTN được Nhà nước giao, tình hình thực hiện kế hoạch năm trước, năm nay và khả năng phát triển lao động của từng địa phương, tổng hợp, lập kế hoạch thu BHXH, BHYT, BHTN và phối hợp với Ban Chi lập kế hoạch phân bổ kinh phí hỗ trợ công tác thu năm sau cho BHXH tỉnh vào tháng 12 hằng năm, trình Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam phê duyệt

Thông qua việc lập và xét kế hoạch thu BHXH, BHXH các cấp sẽ định lượng được khối lượng công việc phải làm trong thời gian tới Cán bộ quản lý thu sẽ quản lý xem khoảng thời gian lập kế hoạch của đơn vị mình đã đúng với thời gian quy định chưa Đồng thời dựa vào kế hoạch thu BHXH hàng năm tiến hành công tác quản lý các nguồn thu, triển khai công tác nghiệp vụ chuyên môn

c Chỉ huy chỉ đạo thu BHXH

Theo quy định, BHXH cấp tỉnh, huyện không được sử dụng tiền thu BHXH vào bất cứ mục đích gì Trong một số trường hợp đặc biệt phải có sự chấp nhận bằng văn bản của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam

Hàng quý, BHXH tỉnh và huyện có trách nhiệm quyết toán số tiền 2% đơn vị được giữ lại, xác định số tiền chênh lệch, thừa, thiếu, đồng thời

Mỗi cấp quản lý có những chức năng và nhiệm vụ khác nhau Do đó việc quản lý và sử dụng tiền thu BHXH cũng có những điểm khác nhau Hoạt động BHXH là hoạt động không vì mục đích sinh lợi, quỹ BHXH là quỹ tiền

tệ tập trung, thống nhất Chính vì vậy, tiền thu BHXH phải được quản lý chặt chẽ, mọi khoản chi hoặc thu đều phải theo đúng quy định và được quyết toán

rõ ràng, đảm bảo quyền lợi cho người tham gia

d Thanh tra kiểm tra

Công tác thanh tra kiểm tra trong quản lý thu là rất cần thiết, đảm bảo mọi thông tin đều được cập nhật thường xuyên, liên tục và chính xác Trong công tác thanh tra kiểm tra thường sử dụng hệ thống biểu mẫu đã được BHXH Việt Nam quy định sẵn Vì vậy để thực hiện thông tin báo cáo theo đúng quy định, cán bộ làm công tác chuyên môn phải nắm chắc từng biểu mẫu cũng như trường hợp sử dụng những giấy tờ đó Bên cạnh đó, cán bộ quản lý thu cũng phải kiểm tra xem những thông tin mà đối tượng tham gia khai báo đã chính xác hay chưa để có điều chỉnh cho phù hơp

Theo quy định, BHXH tỉnh, huyện sẽ mở sổ chi tiết thu BHXH bắt buộc theo mẫu số 07 - TBH định kỳ hàng tháng, quý, năm BHXH thuộc Bộ quốc phòng, Bộ công an và Ban cơ yếu chính phủ thực hiện báo cáo thu BHXH 6 tháng đầu năm trước ngày 30/07 và báo cáo năm trước ngày 15/02 năm sau

1.1.4 Nội dung quản lý thu bảo hiểm xã hội

a Quản lý đối tượng tham gia BHXH

Một trong những nội dung của công tác quản lý thu BHXH là quản lý đối thượng tham gia, mà cụ thể là NLĐ và người SDLĐ Đầu tiên về đối

và kiểm tra việc thực hiện đóng đúng quy định của Nhà nước về hoạt động

BHXH của các đơn vị SDLĐ này

Quy trình quản lý thu BHXH là tổng thể các công việc cần phải tiến hành để đạt được mục tiêu đã đề ra với hiệu quả cao nhất Để thực hiện tốt nhất mục tiêu của công tác thu BHXH cần thiết phải tiến hành một quy trình thu kế hoạch tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị sử dụng lao động tham gia

và cán bộ chuyên trách thu của cơ quan BHXH Hiện nay, căn cứ vào thời gian đơn vị SDLĐ tham gia mà có 02 quy trình thu riêng sau:

* Đối với các đơn vị SDLĐ lần đầu tiên tham gia BHXH, quy trình

quản lý thu BHXH gồm các bước công việc theo thứ tự sau:

- Đơn vị SDLĐ lập hồ sơ đăng kí tham gia BHXH bao gồm:

+ Công văn gửi BHXH tỉnh, thành phố xin đăng kí tham gia BHXH + Bảng kê khai danh sách số lao động tham gia BHXH

- Sau khi nhận được hồ sơ của đơn vị SDLĐ, BHXH tỉnh, huyện sẽ thẩm định tính hợp lệ của hồ sơ, tính toán mức đóng, cấp sổ và tổ chức thu

* Đối với đơn vị SDLĐ đang tham gia BHXH, quy trình quản lý thu BHXH bao gồm các công việc sau:

- Lâp bảng kê khai danh sách lao động tham gia BHXH;

- Lập bảng kê khai tăng giảm lao động và quỹ lương đóng BHXH;

- BHXH tỉnh tiến hành thẩm định bảng kê khai và tiến hành thu, cấp sổ BHXH bổ sung cho các đối tượng mới tham gia BHXH

15

Qua công tác quản lý thu, tổ chức BHXH sẽ nắm bắt được số lượng các đơn vị SDLĐ và số lao động thuộc diện tham gia BHXH trên địa bàn huyện, tỉnh… Đây là việc làm rất cần thiết để tiến hành các nghiệp vụ tiếp theo của công tác thu BHXH

Việc xác định các thành viên tham gia hệ thống BHXH là một trong những nhiệm vụ lớn và quan trọng nhất của công tác quản lý thu BHXH Căn

cứ vào loại hình BHXH, đối tượng tham gia có thể được phân thành hai loại bắt buộc và tự nguyện

Nhiệm vụ của người làm công tác quản lý thu BHXH là phải xác định

rõ đối tượng thuộc phạm vi mình quản lý phải tham gia BHXH, từ đó có những biện pháp thực hiện công tác thu BHXH tốt hơn Để quản lý dễ dàng,

cơ quan BHXH thường phối hợp với các cơ quan cấp phép cho DN hoạt động

để nắm rõ số lượng đơn vị SDLĐ trên địa bàn

Khi tiến hành quản lý việc đăng kí tham gia vào hệ thống BHXH của chủ SDLĐ, cơ quan BHXH sẽ đưa ra các tiêu thức, yêu cầu bắt buộc chủ SDLĐ có trách nhiệm cung cấp thông tin như: tên đơn vị, loại hình hoạt động

KD, số lao động hiện có… đối với NLĐ cần phải cung cấp thông tin về tên, năm sinh, giới tính,… Việc cung cấp những thông tin này sẽ tránh được sự trùng lặp giữa các đối tượng và sẽ được cơ quan BHXH mã hoá bằng dãy kí

tự để cho công tác quản lý trở nên dễ dàng, thuận tiện hơn, tiết kiệm thời gian

Danh sách lao động trong từng đơn vị sẽ do mỗi đơn vị tự lập theo mẫu quy định của BHXH Việt Nam, nhằm đảm bảo sự thống nhất trong thủ tục hành chính Bên cạnh đó sự biến động tăng giảm lao động của đơn vị cũng được cập nhật thường xuyên, liên lạc để bảo vệ quyền lợi của NLĐ

b Quản lý mức thu BHXH

Xuất phát từ mục đích của BHXH là nhằm bù đắp hoặc thay thế một phần thu nhập cho NLĐ khi họ không may gặp rủi ro cho nên khi thiết kế

16

khoản đóng góp vào quỹ BHXH hầu hết các quốc gia trên thế giới đều căn cứ vào thu nhập, tiền lương - tiền công của NLĐ, thực hiện khấu trừ tiền lương của NLĐ và các khoản đóng góp của chủ SDLĐ chuyển về đơn vị quản lý thực hiện BHXH

Thông thường mức đóng góp BHXH thường căn cứ vào tiền lương của NLĐ (lương chính, các khoản phụ cấp…) và tổng quỹ lương của toàn doanh nghiệp Ở nước ta tiền lương - tiền công tháng đóng BHXH được quy định cụ thể trong Luật BHXH 2006 và quyết định 1111 QĐ/BHXH 2011 như sau:

- Đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương

do Nhà nước quy định:

Tiền lương làm căn cứ đóng là tiền lương theo ngạch, bậc và các khoản phụ cấp chức vụ, thâm niên vượt khung, thâm niên nghề (nếu có), hệ số chênh lệch bảo lưu Tiền lương này tính trên mức lương tối thiểu chung tại thời điểm đóng

Công ty cổ phần, công ty TNHH nhà nước một thành viên, Công ty TNHH nhà nước từ hai thành viên trở lên được chuyển đổi từ Công ty nhà nước, sau đó thành lập các Công ty Cổ phần hạch toán độc lập thì người lao động trong các công ty cổ phần này đóng BHXH theo mức tiền lương do đơn

Để quản lý được nguồn đóng góp này, cơ quan BHXH cần phải theo dõi chặt chẽ diễn biến thu nhập của từng cá nhân NLĐ trong từng đơn vị SDLĐ Thường xuyên thực hiện kiểm tra, đối chiếu tổng quỹ lương của đơn

Do đặc thù công tác thu BHXH là phải thu nhiều đối tượng bằng nhiều hình thức khác nhau (tiền mặt, chuyển khoản ) nên với mỗi hình thức chuyển tiền đều phải quản lý chặt chẽ để tránh nhầm lẫn, thất thoát Với hình thức chuyển khoản và các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, việc phối hợp với hệ thống ngân hàng, kho bạc phải hết sức chặt chẽ, đảm bảo việc cập nhật

số tiền đã chuyển của các đơn vị chính xác, tránh nhầm lẫn và kịp thời với hình thức chuyển tiền thu bằng tiền mặt phải đảm bảo nguyên tắc quản lý thu, chi tiền mặt, cơ quan BHXH có trách nhiệm hướng dẫn đơn vị nộp thẳng vào ngân hàng, kho bạc Nếu trường hợp đặc biệt không thể chuyển được ngay, kế toán thu BHXH phải thực hiện việc vào sổ sách, viết hoá đơn thu chi tiền mặt

và chuyển kịp thời về tài khoản chuyển thu tại ngân hàng, kho bạc

Mức đóng BHXH của mỗi nước chịu sự chi phối của rất nhiều yếu tố khác nhau như: đặc điểm dân số, điều kiện kinh tế - xã hội, sự văn minh của người dân, căn cứ đóng và tỷ lệ hưởng của người tham gia như thế nào… Do

đó người quản lý phải nắm vững những yếu tố cơ bản này để đưa ra mức đóng phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của quốc gia mình trong mỗi thời

kì nhất định để đem lại hiệu quả tốt nhất cho chính sách BHXH Mặt khác, cơ quan quản lý nhà nước về BHXH phải xây dựng được mức đóng phù hợp với tất cả các đối tượng, tương quan tỷ lệ đóng giữa người SDLĐ và người NLĐ không được quá chêch lệch, không được làm cho chủ SDLĐ muốn trốn tránh trách nhiệm tham gia BHXH cho NLĐ

Sau khi đã thiết kế được mức đóng phù hợp, mức đóng góp của từng đơn vị và từng NLĐ sẽ được quản lý chặt chẽ trên cơ sở danh sách tham gia

18

BHXH của từng đơn vị Mức lương hoặc tiền công của từng NLĐ và tổng quỹ lương của người tham gia trong từng vùng đơn vị trực thuộc sao cho chỉ tiêu này luôn khớp với nhau

Theo Luật BHXH năm 2006 của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, mức đóng BHXH bắt buộc hàng tháng là 20% tổng quỹ tiền lương - tiền công của NLĐ Trong đó, NLĐ đóng 5% mức tiền lương, tiền công vào quỹ hưu trí và tử tuất (từ năm 2010 trở đi, cứ hai năm một lần đóng thêm 1% cho đến khi đạt mức đóng 8%); người SDLĐ đóng 15% trên tổng quỹ tiền lương, tiền công đóng BHXH của NLĐ như sau:

+ 3% vào quỹ ốm đau và thai sản; trong đó, người SDLĐ giữ lại 2% để chi trả kịp thời cho NLĐ đủ điều kiện hưởng theo quy định và thực hiện quyết toán hàng quý với tổ chức BHXH,

c Quản lý tiền thu bảo hiểm xã hội

Bất kì một hoạt động kinh tế - xã hội nào muốn thực hiện được đều phải có một nguồn tài chính riêng Đối với hoạt động BHXH, quỹ BHXH được hiểu là một quỹ tài chính độc lập, tập trung, được tồn tích dần từ sự đóng góp của các bên tham gia BHXH và các nguồn thu hợp pháp khác và được Nhà nước bảo hộ; được sử dụng để chi trả các chế độ BHXH cho NLĐ theo quy định của pháp luật BHXH

Để nắm được tình hình thu cũng như tình trạng quỹ BHXH ở bất cứ thời điểm nào thì phải có biện pháp quản lý tiền thu cho hợp lý như hệ thống tài

19

khoản sử dụng phải đảm bảo cho việc nộp BHXH của các đơn vị tham gia hay các bộ phận thu nộp được thuận lợi, an toàn, song không vì vậy mà để xảy ra tình trạng rải rác, chia nhỏ, làm mất đi tính tập trung trong quản lý Đồng thời, cần quy định rõ thời điểm thực hiện thu, chuyển tiền thu về tài khoản tập trung… Từ đó nắm bắt được tình hình thu BHXH để kịp thời điều chỉnh, đảm bảo thu đúng, thu đủ, phục vụ tốt việc thực hiện chính sách BHXH sau này

- Hình thức đóng tiền: Đơn vị, người tham gia BHXH, BHYT, BHTN

có thể đóng bằng chuyển khoản hoặc tiền mặt:

+ Chuyển khoản: Chuyển tiền đóng vào tài khoản chuyên thu của cơ

quan BHXH mở tại ngân hàng hoặc Kho bạc nhà nước

+ Tiền mặt: Đơn vị nộp trực tiếp tại ngân hàng hoặc Kho bạc nhà nước

- Chuyển tiền thu:

BHXH cấp dưới chuyển toàn bộ số tiền đã thu BHXH, BHYT, BHTN kịp thời về tài khoản chuyên thu của BHXH cấp trên theo quy định

Số tiền thực thu BHXH, BHYT, BHTN là số tiền đã chuyển vào tài khoản chuyên thu của BHXH các cấp theo chứng từ báo của ngân hàng, Kho bạc nhà nước

+ Tính lãi chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN: Đơn vị đóng BHXH bắt buộc, BHYT, BHTN chậm quá thời hạn theo quy định thì phải đóng số tiền lãi tính trên số tiền BHXH bắt buộc, BHYT, BHTN chưa đóng

+ Quản lý thời gian nộp tiền:

Đóng hằng tháng:

Chậm nhất đến ngày cuối cùng của tháng, đơn vị trích tiền đóng BHXH bắt buộc trên quỹ tiền lương, tiền công tháng của những NLĐ tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời trích từ tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH bắt buộc của từng NLĐ theo mức quy định, chuyển cùng một lúc vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mở tại ngân hàng hoặc Kho bạc nhà nước

20

Đóng hằng quý hoặc 6 tháng một lần (một năm 02 lần):

Đơn vị là doanh nghiệp thuộc ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp trả tiền lương, tiền công cho NLĐ theo chu kỳ sản xuất, kinh doanh có thể đóng hằng quý hoặc 6 tháng một lần trên cơ sở đăng ký phương thức đóng với cơ quan BHXH Chậm nhất đến ngày cuối cùng của kỳ đóng, đơn vị phải chuyển đủ tiền vào quỹ BHXH

Đóng theo địa bàn: Cơ quan, đơn vị đóng trụ sở chính ở địa bàn tỉnh

nào thì đăng ký tham gia đóng BHXH tại địa bàn tỉnh đó theo phân cấp của cơ quan BHXH tỉnh Chi nhánh của doanh nghiệp đóng BHXH tại địa bàn nơi cấp giấy phép kinh doanh cho chi nhánh

1.1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến thu bảo hiểm xã hội

Thu BHXH có vai trò rất quan trọng trong việc cân đối quỹ BHXH Với chức năng của mình, quản lý hoạt động thu BHXH sẽ đảm bảo cho công tác thu BHXH đượ ổn định, bền vững, hiệu quả thông qua:

a Người lao động

Đây là đối tượng tham gia BHXH, đang trong độ tuổi lao động, trực tiếp tạo ra của cải cho xã hội Như vậy nếu một quốc gia có dân số “già” tức là số người trong độ tuổi lao động chiếm tỉ lệ thấp trong tổng dân số sẽ dẫn đến việc mất cân đối quỹ BHXH bởi vì số người tham gia đóng góp vào quỹ ngày càng

ít trong khi số người hưởng các chế độ BHXH đặc biệt là chế độ hưu trí ngày càng tăng.Trong điều kiện của Việt Nam hiện nay, với dân số “trẻ” (số người trong độ tuổi lao động ước tính khoảng xấp xỉ 45 triệu người, chiếm khoảng 54,9% tổng số dân) đang có lợi thế về nguồn lực lao động tham gia đóng góp vào quỹ BHXH, song cho đến hết năm 2005 mới chỉ có hơn 6 triệu người tham gia (chiếm hơn 13% số người trong độ tuổi lao động) Theo số liệu của BHXH Việt Nam, tính trung bình hàng năm (giai đoạn 2001-2005) tốc độ tăng đối tượng tham gia BHXH đạt 9%/năm và giai đoạn 2006-2010 cùng với việc ban

21

hành và triển khai thực hiện Luật BHXH, Luật Bảo hiểm Y tế, tốc độ tăng đối tượng tham gia BHXH giai đoạn này đạt 10%/năm Theo tính toán của các chuyên gia, tổng số thu BHXH và BHYT năm 2006 tăng 13% so với năm 2005 (tăng 8,5% do tăng đối tượng tham gia BHXH, BHYT và 4,5% do tăng mức lương tối thiểu khu vực Nhà nước), số tuyệt đối khoảng 20.419 tỷ đồng Như vậy có thể thấy nguồn lực lao động là một nhân tố tác động lớn đối với công tác thu BHXH Nếu nguồn lao động ít thì số thu BHXH sẽ ít và ngược lại nếu một quốc gia có nguồn lao động dồi dào thì nguồn thu BHXH cũng sẽ lớn

b Đội ngũ cán bộ quản lý thu

Để công tác quản lý thu BHXH đạt hiệu quả cao, cần phải có một đội ngũ cán bộ giỏi cả về chuyên môn, nghiệp vụ, am hiểu các chính sách BHXH,

có phẩm chất đạo đức, chính trị vững vàng, năng động, sáng tạo trong công việc Để bộ máy quản lý thu hoạt động tốt cần có sự phân công, phân cấp hợp

lý, cụ thể, rõ ràng, sự phối hợp hoạt động một cách nhịp nhàng, thống nhất, vì thế để đạt hiệu quả cao trong công tác thu bảo hiểm xã hội cần nâng cao trình

độ quản lý bộ máy Có như vậy, mới đảm bảo đáp ứng quản lý chặt chẽ và không bỏ sót đối tượng, quản lý chặt chẽ các nguồn thu cũng như đáp ứng được các yêu cầu khác trong công tác quản lý thu BHXH

Mặt khác những người làm công tác quản lý bảo hiểm xã hội cũng cần

có cái tâm, sự nhiệt huyết với công việc, có như vậy bảo hiểm xã hội mới có thể được thực hiện tốt, quyền lợi của người lao động mới có thể được đảm bảo BHXH là trụ cột chính trong hệ thống an sinh xã hội, nếu như thực hiện tốt chính sách này, an sinh xã hội của đất nước mới được bảo đảm

c Cơ sở vật chất kỹ thuật, công nghệ

Nhân tố này có ảnh hưởng mạnh mẽ tới công tác quản lý thu BHXH Những quy định trong chính sách về diện thu BHXH (rộng hay hẹp), phương thức thu, quản lý đối tượng thu… phụ thuộc rất nhiều vào khả năng đáp ứng của ngành BHXH Khả năng này lại phụ thuộc rất lớn vào cơ sở vật chất của

d Hệ thống thông tin quản lý

Hệ thống thông tin quản lý có thể được hiểu là tập hợp những con người, thiết bị, phần cứng, phần mềm dữ liệu thực hiện việc thu thập xử lý, lưu trữ và cung cấp thông tin hỗ trợ việc ra quyết định, điều khiển phân tích các vấn đề và hiển thị các vấn đề phức tạp trong một tổ chức Như vậy hệ thống thông tin quản lý là một nhân tố hết sức quan trọng ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH, nó có vai trò chiến lược trong việc tổ chức thực hiện thu BHXH Hệ thống thông tin quản lý cung cấp cho các đơn vị những số liệu báo cáo chính xác, kịp thời để các đơn vị BHXh có thể tiến hành kiểm tra nguồn dữ liệu liên quan đến thu như: Số lao động tham gia BHXH, số thu được, số đơn vị nợ đọng từ đó có những quyết định đúng đắn nhất liên quan đến việc xử lý thu BHXH Ứng dụng hệ thống thông tin quản lý không chỉ giúp các đơn vị BHXH quản lý tốt đối tượng tham gia BHXH mà nó còn giúp cho đội ngũ cán bộ quản lý cập nhật kịp thời các số liệu mới, xử lý nhanh chóng các tình huống xảy ra, đồng thời nó cũng giúp cho ngành BHXH giải quyết các chế độ BHXH một cách nhanh gọn, chính xác đáp ứng nhu cầu của người tham gia, từ đó mở rộng được đối tượng, tạo lòng tin đối với người dân Việc nối mạng nội bộ trong toàn ngành BHXH sẽ rút ngắn thời gian phát tài liệu số liệu trên cả nước làm tăng hiệu quả công tác quản

23

lý thu BHXH Cấp trên có thể theo dõi tình hình làm việc của cấp dưới dễ dàng, nhanh chóng, kịp thời đưa ra các biện pháp khắc phục khó khăn và uốn nắn sai sót cho cấp dưới

e Tổ chức bộ máy quản lý thu

Tổ chức bộ máy quản lý thu có ảnh hưởng đến chi phí và hiệu quả hoạt động của bộ máy BHXH Nếu tổ chức hệ thống cơ quan BHXH gọn nhẹ, đạt hiệu quả cao, chống lại thất thu do đóng BHXH, thì đây sẽ là yếu tố tích cực làm giảm thất thu cho quỹ BHXH Dù chính sách có đúng đắn, hợp lý, nhưng việc tổ chức không phù hợp với trình độ chuyên môn, bộ máy tổ chức chồng chéo… thì công tác quản lý không thể đạt hiệu quả cao được Do đó công tác quản lý thu đòi hỏi cơ quan BHXH phải luôn kiện toàn bộ máy tổ chức BHXH

1.2 Tổng quan thực tiễn về quản lý thu BHXH ở trong nước và ngoài nước

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý thu BHXH ở nước ngoài

1.2.1.1 Kinh nghiệm công tác thu bảo hiểm xã hội tại nước Đức

Nước Đức là nước có lịch sử phát triển BHXH sớm nhất Ngay từ những năm 50 của Thế kỷ XIX, dưới thời Tể tướng Bismark, những điều luật BHXH đầu tiên đã được ban hành Cho đến nay, hoạt động BHXH của Cộng hoà Liên bang Đức thực hiện với ba hệ thống là: Hệ thống BHXH bắt buộc;

Hệ thống BHXH tư nhân; Hệ thống BHXH ở các xí nghiệp

Một trong những đặc thù trong hệ thống BHXH của Cộng hoà Liên bang Đức là có sự phân chia ra việc quản lý và thực hiện các chế độ BHXH Không có các tổ chức BHXH thực hiện cùng một lúc nhiều chế độ, mà thông thường mỗi tổ chức chỉ chịu trách nhiệm cho một số chế độ nhất định Do đó, người lao động có thể tham gia vào các hệ thống BHXH khác nhau Ví dụ, công chức Nhà nước không phải đóng BHXH theo tiền lương cá nhân, nhưng phải đóng thuế chung, trong đó có phần để đảm bảo các chế độ hưu Công chức có thể tham gia vào hệ thống BHXH tư nhân để có mức thụ hưởng cao

24

hơn (ngoài mức do hệ thống của Nhà nước chi trả) Hiện nay, Đức đang thực hiện các chế độ BHXH gồm: Y tế, thai sản, hưu trí, thất nghiệp, tai nạn LĐ và chăm sóc người già Tổng mức đóng vào Quỹ BHXH là 41,5% tiền lương trong đó người LĐ đóng 1/2 và người SDLĐ đóng 1/2 Quỹ BHXH thực hiện

cơ chế tài khóa hàng năm theo nguyên tắc thu - chi cân đối Trường hợp thu không đủ chi thì NSNN cấp bù Hiện nay, ở Đức tuổi nghỉ hưu là 65 Người

LĐ phải đóng bảo hiểm đủ 45 năm thì được hưởng 70% lương Đối với CNVC Nhà nước đủ 65 tuổi mức hưởng là 75% lương Nếu về hưu trước tuổi

bị giảm trừ tỷ lệ hưởng Riêng đối với nữ khi về hưu đủ 60 tuổi thì được

hưởng đủ [Các số liệu trên được trích từ tỉ lệ đóng bảo hiểm xã hội tại Đức

qua Báo cáo tài chính cho hệ thống BHXH]

Có nhiều tổ chức cùng tham gia thực hiện các chế độ BHXH, trong đó

có các tổ chức BHXH tư nhân đã giúp cho hoạt động BHXH có hiệu quả hơn, người lao động có cơ hội được thụ hưởng BHXH tốt hơn Với mô hình tự quản này, có thể có một số cơ quan BHXH khác nhau, thực hiện cho các nhóm đối tượng khác nhau như BHXH cho những người lao động trong ngành đường sắt, BHXH cho lao động ngành hàng không, BHXH cho cảnh sát và quân đội…

1.2.1.2 Kinh nghiệm công tác thu bảo hiểm xã hội tại nước Nhật Bản

Bộ Luật đầu tiên được ban hành vào năm 1922 dưới dạng BHYT Sau nhiều lần sửa đổi, bổ sung, Nhật Bản đã có hệ thống pháp luật về BHXH Các chế độ BHXH hiện nay gồm có: Hưu trí, tử tuất, tàn tật, ốm đau, thai sản, tai nạn LĐ, thất nghiệp, trợ cấp gia đình và trợ cấp y tế Tổng mức đóng góp vào Quỹ BHXH là 34,41% Quỹ lương Ngoài ra, Chính phủ hỗ trợ để chi trả các khoản trợ cấp hưu, thất nghiệp và chi phí quản lý

Các chế độ BHXH bao gồm hai phần: A) BHXH (bảo hiểm hưu trí, BHYT); B) Bảo hiểm lao động (bảo hiểm việc làm, bảo hiểm bồi thường tai nạn cho người lao động) Chế độ bảo hiểm hưu trí và BHYT do cơ quan

25

BHXH quản lý và tổ chức thực hiện, Bảo hiểm việc làm do cơ quan Bảo đảm việc làm của Chính phủ thực hiện, Bảo hiểm bồi thường tai nạn cho người lao động do cơ quan Thanh tra lao động thực hiện

Hệ thống cơ quan BHXH bao gồm cơ quan Trung ương, 47 cơ quan BHXH địa phương với 312 văn phòng chi nhánh BHXH, có trách nhiệm quản

lý và thực hiện chế độ BHYT (trừ BHYT của hiệp hội và BHYT quốc gia) và các chế độ bảo hiểm hưu trí Các quỹ BHYT của các hiệp hội do các hiệp hội, BHYT quốc gia do chính quyền địa phương thực hiện theo luật định

Quỹ BHXH dùng để chi trả các chế độ BHXH gồm có:

+ Trợ cấp thất nghiệp: Được hưởng ở mức từ 60 - 80 % mức tiền lương Nếu người thất nghiệp từ 60 - 64 thì được hưởng mức từ 50 - 80%

+ Chế độ hưu trí: Được chi trả cho người tham gia bởi 2 chương

trình, Chương trình bảo hiểm quốc gia: Người được hưởng chế độ phải có 40

năm đóng góp, được nhận 804.200 Yên một năm và 200 Yên một năm cho mỗi

tháng đóng góp cho bảo hiểm tự nguyện; Chương trình bảo hiểm hưu trí cho

người LĐ: Người LĐ được hưởng theo chế độ này được hưởng 0,75% mức lương hàng tháng nhân với sô tháng đóng bảo hiểm Nếu ở độ tuổi 60 - 64, người về hưu sẽ nhận được thêm 1.625 Yên cho mỗi năm đóng bảo hiểm

+ Chế độ tàn tật: Chương trình bảo hiểm quốc gia tùy theo mức độ mất khả năng LĐ, loại I sẽ nhận được khoảng 1triệu Yên/năm; loại II nhận được 800.000 Yên/năm Chương trình bảo hiểm cho người LĐ: Loại I nhận được 125% mức lương trợ cấp hưu trí tuổi già thông thường cộng với khoản trợ cấp

bổ sung dành cho thân nhân Loại II nhận được 100% lương cộng với phụ cấp

bổ sung.Theo tài liêu trợ cấp BHXH ở Nhật cho các trường hợp:

+ Trợ cấp thai sản: Được hưởng 60% tiền công ngày cơ bản trung bình trong vòng 98 ngày (nếu sinh đôi được cộng thêm 56 ngày nữa ) Ngoài ra, người mẹ còn được nhận phụ cấp một lần bằng 300.000 Yên

26

+ Trợ cấp ốm đau: Được hưởng 60% tiền lương cơ bản trung bình Khoản trợ cấp này được chi sau 3 ngày và tối đa là 1,5 năm

+ Trợ cấp chăm sóc y tế: Chương trình bảo hiểm quốc gia: Người được

thụ hưởng phải cùng chi trả 30% chi phí các loại hình chăm sóc, tối đa là 63.600 Yên/tháng, những người có thu nhập thấp trả tối đa 35.400 Yên một

tháng; Chương trình bảo hiểm cho người LĐ: Chữa trị, phẫu thuật, nằm viện,

chi phí chăm sóc người bệnh, chăm sóc răng miệng, chi phí sinh nở và thuốc men Người thụ hưởng phải chi trả cho các loại hình chăm sóc nhưng tối đa là 63.600 Yên/tháng và người nghèo là 35.400 Yên/tháng

+ Trợ cấp gia đình: Một gia đình có 4 người có mức thu nhập dưới 3.811.000 Yên/năm (đối với gia đình làm công tác Nhà nước là 6.206.000 Yên/năm) thì được hưởng ở mức 5000 Yên cho mỗi đứa trẻ thứ nhất và thứ hai và 10.000 Yên cho những đứa trẻ tiếp theo

Thứ nhất, để công tác quản lý thu BHXH có hiệu quả các hoạt động

BHXH cần thiết phải sớm xây dựng và ban hành đồng bộ các luật lệ Điều này không chỉ tạo ra cơ sở pháp lý cần thiết mà còn là công cụ quan trọng để kiểm soát, điều chỉnh hoạt động trong đó đặc biệt khẳng định vai trò quan trọng của nhà nước với tư cách là chủ thể chính trong hoạt động này

Thứ hai, các luật lệ này liên tục được điều chỉnh bổ sung phù hợp với

sự thay đổi của thực tế và trình độ phát triển kinh tế của đất nước Không chỉ xây dựng các bộ luật cần thiết mà chính phủ kịp thời có các chính sách, các chương trình phù hợp nhằm thúc đẩy hoạt động quản lý thu BHXH Chẳng hạn, từ 1980 khi bắt đầu tiến hành cải cách chế độ BHXH đối với đối tượng người già đã có 3 lần điều chỉnh: Kế hoạch vàng năm 1989, Kế hoạch vàng mới năm 1994 và Chế độ bảo hiểm chăm sóc lâu dài năm 2000 Hoặc năm

1995 Bộ Y tế và Phúc lợi đã bắt đầu thảo luận về kế hoạch cải cách bảo hiểm

y tế công cộng và đã chỉnh sửa cải cách bảo hiểm y tế người già vào năm

1997, 2001, 2004

27

Thứ ba, điều quan trọng không chỉ ban hành luật mà nhà nước và người

dân nghiêm túc thực hiện các quy định theo luật định Đứng ở khía cạnh đó rõ ràng, trong hoạt động quản lý thu BHXH suốt nhiều thập kỷ qua, nhà nước Nhật Bản đóng vai trò hết sức quan trọng

1.2.1.3 Kinh nghiệm công tác thu bảo hiểm xã hội tại nước Trung Quốc

Trong hệ thống an sinh xã hội nói chung, nhà nước Trung Quốc xác định ưu tiên hàng đầu là bảo hiểm hưu trí Về mô hình tổ chức quản lý, Bộ lao động và an sinh xã hội chịu trách nhiệm quản lý hệ thống BHXH trên cả nước bao gồm: lương hưu, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm, bảo hiểm tai nạn và chế độ thai sản cho các xí nghiệp ở thành thị, ở các cơ quan nhà nước.Tổ chức của Bộ Lao Động và an sinh xã hội về BHXH bao gồm: Vụ Bảo hiểm lương hưu, Vụ Bảo hiểm y tế, Vụ Bảo hiểm thất nghiệp, Vụ Bảo hiểm xã hội

ở nông thôn và Vụ Quản lý và Giám sát quỹ BHXH

Ở Trung Quốc, các gia đình tiết kiệm đến 30% thu nhập của họ với mục đích để lo cuộc sống về già, trong khi tỷ lệ này ở các nước khác như Mỹ, Anh… chỉ là khoảng 10% Điều này cho thấy cuộc sống về già được người Trung Quốc rất chú trọng Chính vì vậy, bảo hiểm tuổi già là một trong nhưng trụ cột quan trọng của hệ thống BHXH tại đất nước này Tại Trung Quốc, thu BHXH bằng 28% quỹ lương trong đó người sử dụng lao động 20%, người lao động 8%, một mức đóng tương đối cao nhưng vẫn không đủ

để trang trải cho số người về hưu nguyên nhân là từ trước đó, độ tuổi về hưu tương đối thấp, Trung Quốc lại thuộc đất nước có dân số già Một nguyên nhân nữa là do tỷ lệ sinh lời từ hoạt động đầu tư do quỹ BHXH mang lại còn thấp, tiền quỹ chủ yếu gửi ngân hàng và mua công trái với lãi suất khoảng 2 đến 3 %/năm trong khi tiền lương thực tế đang tăng khoảng 10 %/năm Công thức đóng hưởng chưa hợp lý, cứ quy định đủ 15 năm là được về hưu Mặt khác quỹ BHXH lại do từng địa phương quản lý, còn thiếu đồng bộ, xảy ra tình trạng thất thoát, tham nhũng Vì vậy chưa thực sự hấp dẫn người dân

28

tham gia BHXH [Các số liệu này được trích từ tài liệu tham khảo “Tô

Minh(2007), Kinh nghiệm BHXH của Trung Quốc, Báo Nhân dân]

1.2.2 Kinh nghiệm quản lý thu BHXH của các địa phương trong nước

Dựa trên cơ sở kế hoạch đóng tiền BHXH do các đơn vị sử dụng lao động đã đăng ký.Hàng tháng bảo hiểm xã hội tỉnh Hà Nam đã tổ chức thu BHXH bằng 22% cũ với quỹ lương (trong đó người lao động đóng 6% tiền lương tháng và đơn vị sử dụng lao động đóng 16% tổng quỹ lương) vào ngày đầu tiên của kỳ lương đầu tiên trong tháng

Vào thời điểm cuối quý, đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm lập danh sách nộp bảo hiểm của NLĐ của đơn vị mình, tính đủ số tiền phải nộp BHXH theo lương của người lao động trong quý gửi cho cơ quan BHXH hai bản

Tại cơ quan BHXH, cụ thể là bộ phận thu sẽ tiến hành kiểm tra tiền lương và mức đóng góp của người lao động và tổng số tiền phải nộp của đơn

vị sử dụng lao động Cơ quan BHXH kiểm tra đối chiếu, xác định số tiền chênh lệch để điều chỉnh số phải thu hoặc số đã thu

Người sử dụng lao động được giữ lại 2% số phải thu để chi trả kịp thời

2 chế độ ốm đau, thai sản thì cơ quan BHXH thực hiện quyết toán quý xác định số tiền chênh lệch thừa, thiếu để ghi tăng số phải thu hoặc số đã thu đối với người sử dụng lao động Các trường hợp chậm đóng, cơ quan BHXH thực hiện tính lãi theo quy định Người lao động và đơn bị sử dụng lao động cố tình không nộp BHXH theo đúng thời hạn và đủ mức theo quy định, thì cơ quan BHXH thuộc hệ thống BHXH Việt Nam có quyền từ chối việc chi trả các chế độ BHXH của tất cả người lao động thuộc đơn vị đó; đồng thời báo cáo lên cơ quan BHXH cấp trên và thông báo cho các cơ quan hữu quan để có biện pháp giải quyết BHXH tỉnh có trách nhiệm phổ biến, tổ chức thực hiện các quy định về thu BHXH, BHYT, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT kịp thời đối với đơn vị và người lao động

29

Theo báo cáo cơ quan BHXH tỉnh Bắc Ninh, tính đến tháng 7/2015, BHXH tỉnh đang quản lý 3.865 đơn vị tham gia BHXH, BHYT, BH thất nghiệp; số người tham gia BHXH, BHYT là 863.431 người, tăng 79.955 người (10,21%) so với cùng kỳ năm trước

Đặc biệt, trong thời gian tới, để hoàn thành mục tiêu BHYT toàn dân, BHXH tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: tăng cường vai trò của các cấp ủy, chính quyền địa phương trong chỉ đạo phát triển đối tượng, đẩy mạnh tuyên truyền mở rộng và duy trì đối tượng tham gia BHYT tự nguyện, vận động người dân tham gia BHYT theo hộ gia đình; hỗ trợ 100% mức phí cho đối tượng cận nghèo, người cao tuổi từ 75 đến 80 tuổi, đảng viên dưới 75 tuổi được tặng huy hiệu 40 năm tuổi đảng, 30% cho học sinh, sinh viên, tất cả trẻ em dưới 6 tuổi có thẻ BHYT Theo đó, cải cách thủ tục hành chính vẫn là giải pháp quan trọng, tạo thuận lợi, tiết kiệm chi phí, thời gian cho người tham gia BHYT; tổ chức 151 đại lý bưu điện và 180 điểm thu, bán thẻ tại xã, phường để người dân tiếp cận và thụ hưởng các dịch vụ y tế chất lượng cao; tích cực triển khai nhiều giải pháp thu hồi nợ đọng đảm bảo quyền lợi cho người bệnh tham gia BHYT

1.2.3 Bài học kinh nghiệm cho cơ quan BHXH thành phố Hà Nội

- Về mô hình tổ chức: Mỗi nước có một mô hình khác nhau nhưng đa

số các nước đều giao việc quản lý nhà nước về BHXH cho một bộ chức năng , còn hoạt động sự nghiệp BHXH thường do cơ quan chuyên trách thực hiện trong cả nước

- Về cơ chế thu BHXH: Hệ thống BHXH thực hiện trên nguyên tắc

có tham gia BHXH mới được hưởng các chế độ BHXH Nguồn hình thành chủ yếu của quỹ BHXH là do sự đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động Ngoài ra còn có sự hỗ trợ của Chính Phủ với mức đóng góp

và hình thức hỗ trợ khác nhau tùy thuộc vào quy định của pháp luật Về đối tượng tham gia BHXH là những người có công ăn việc làm, có thu nhập

30

dưới hình thức tiền lương, tiền công, mà mức tiền đó vượt trên mức tiền lương tối thiểu quy định của mỗi quốc gia Có nước còn thành lập nhiều quỹ BHXH, mỗi loại quỹ BHXH lại phù hợp với một đối tượng khác nhau,

vì vậy người lao động có quyền được tham gia vào từng quỹ mà họ cảm thấy phù hợp Hay một số nước còn có nhiều loại hình bảo hiểm, do nhiều

tổ chức phi chính phủ thành lập Như vậy người lao động sẽ có nhiều lựa chọn hơn Đây cũng là một trong những cách để quản lý quỹ BHXH hiệu quả nhất, tránh trường hợp chỉ có 1 quỹ, gây tình trạng sử dụng quỹ BHXH sai mục đích, hay lạm dụng quỹ… Mức đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động là khác nhau do đó, quyền lợi và trách nhiệm của mỗi đối tượng này cũng khác nhau

- Về xây dựng chính sách BHXH: Việc xây dựng các chính sách BHXH phải phù hợp với điều kiện kinh tế của mỗi quốc gia Hoạt động BHXH dựa trên nguyên tắc bắt buộc để thu hút ngày càng nhiều đối tượng tham gia BHXh càng đảm bảo an toàn cho quỹ BHXH Nhiều quốc gia sự phân biệt khá rạch ròi giữa chức năng quản lý nhà nước về BHXH và chức năng sự nghiệp của BHXH

1.3 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý thu BHXH nói chung nên trong những năm qua đã có nhiều tác giả chú trọng đến công tác nghiên cứu các công trình về quản lý thu BHXH, trong đó đã cho ra đời nhiều cuốn sách, giáo trình cũng như luận án, luận văn tiến sỹ, thạc sỹ nghiên cứu

về vấn đề này, ở phạm vi trong nước và cả nước ngoài Trong phạm vi của đề tài, có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như sau:

- TS Phạm Đỗ Nhật Tân (2007), “Các giải pháp đảm bảo cân đối quỹ BHXH bắt buộc khi thực hiện Luật BHXH”, Đề tài cấp bộ Bộ Lao động thương binh và Xã hội Đề tài đã làm rõ một số vấn đề lý luận về quỹ BHXH

và thực tiễn về cân đối quỹ BHXH bắt buộc khi thực hiện Luật BHXH; nêu