Tiềm năng, thực trạng và định hướng phát triển du lịch tâm linh tại tỉnh quảng nam

Xuất phát từ những tồn tại yêu cầu đặt ra những định hướng cụ thể cho sự phát triển của loại hình du lịch này nên chúng tôi đã lựa chọn đề tài “Tiềm năng, thực trạng và định hướng phát t

TÓM TẮT ĐỀ TÀI KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Đối với Việt Nam và hầu hết các quốc gia khác trên thế giới du lịch từ lâu đã trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng hàng đầu trong sự phát triển đất nước Được mệnh danh với những cụm từ hoa mĩ như “ngành công nghiệp không khói” hay “con gà đẻ trứng vàng”, sự đóng góp của nó đối với sự phát triển của đất nước nói chung hay của từng địa phương nói riêng là vô cùng to lớn

Du lịch ngày càng phát triển và mang lại nhiều lợi ích cho mỗi chúng ta Du lịch là một nhu cầu không thể thiếu được trong thời đại hiện nay, khi kinh tế đã phát triển, khi nhận thức của mọi người đã được nâng cao Một loại hình du lịch đã

có từ nhiều năm nhưng mấy năm gần đây mới thực sự được quan tâm đúng mức và rất đáng được luận bàn đó là du lịch tâm linh Hay nói đúng hơn sự phát triển của

du lịch tâm linh trong tương lai không xa là nhu cầu tất yếu, nhất là đối với quốc gia có nền văn hóa Phật giáo như Việt Nam

Giữa những bộn bề lo toan của cuộc sống, giữa những áp lực công việc nặng

nề, không ai trong mỗi chúng ta không mong muốn cho bản thân mình có được những phút giây thư thái để giảm stress, để quên đi những tất bật hàng ngày, để một đôi lần lắng lại lòng mình tìm một chút thanh bình và yên ả Du lịch giúp cho con người giải trí nhưng du lịch tâm linh sẽ mang cho con người chúng ta được sự thanh tịnh trong tâm hồn sau mỗi chuyến đi Du lịch tâm linh không phải là một loại hình du lịch mới nhưng để thực sự được chú ý và có những bước khởi sắc thì trong những năm gần đây nó mới được quan tâm ở nước ta

Là một tỉnh nằm ở khu vực Trung bộ Việt Nam, với vị trí trung độ của cả nước, giao điểm giữa 2 vùng kiến tạo địa lý, giao thoa 2 miền khí hậu Bắc - Nam, địa hình da dạng với núi, trung du, đồng bằng ven biển cùng với những ưu thế về

bề dày lịch sử, văn hóa, con người, danh thắng tạo cho Quảng Nam tiềm năng lớn để phát triển du lịch

Qua bao thăng trầm biến cố, Quảng Nam vẫn lưu giữ được những tài nguyên văn hóa vô cùng độc đáo, có giá trị nhân văn sâu sắc, tiêu biểu là 2 Di sản văn hoá

thế giới: phố cổ Hội An và thánh địa Mỹ Sơn, kinh đô cổ Trà Kiệu, các tháp chàm Khương Mỹ, Chiên Đàn, Bàng An, Phật viện Đồng Dương ghi lại dấu ấn rực rỡ của nền văn hóa Sa Huỳnh, Champa, Đại Việt Với những ưu thế sẵn có, trong những năm gần đây, loại hình du lịch tâm linh ở Quảng Nam dường như đã có chỗ đứng nhất định và bước đầu thu được những hiệu quả

Với mong muốn tìm hiểu nhiều hơn loại hình du lịch tâm linh và đặc biệt là loại hình du lịch này ở tỉnh Quảng Nam Xuất phát từ những tồn tại yêu cầu đặt ra những định hướng cụ thể cho sự phát triển của loại hình du lịch này nên chúng tôi

đã lựa chọn đề tài “Tiềm năng, thực trạng và định hướng phát triển du lịch tâm linh tại tỉnh Quảng Nam” làm khóa luận tốt nghiệp ra trường

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Như đã nói qua, loại hình du lịch tâm linh xuất hiện cũng khá lâu nhưng ở nước ta thì mới phát triển trong thời gian gần đây, đặc biệt là sự phát triển ở các địa phương như Quảng Nam thì lại còn khá mới mẻ cho nên có rất ít công trình nghiên cứu về lĩnh vực này

Hầu hết các công trình nghiên cứu chủ yếu là các bài viết trên sách báo chỉ nêu về vấn đề du lịch tâm linh chung ở Việt Nam chứ chưa đề cập nhiều đến việc phát triển du lịch tâm linh ở các vùng miền, trong đó có Quảng Nam

“ Ấn phẩm Du lịch tâm linh” nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh, 4/2010 do Hòa

thượng Thích Giác Toàn làm chủ biên, đến nay đã được 7 kỳ gồm năm nhóm nội dung chính: Du lịch, Văn hóa, Mỹ thuật, Không gian thiền, Ẩm thực và phần tin tức, sự kiện nổi bật Ấn phẩm này đã chuyên sâu vào loại hình du lịch tâm linh, các địa điểm du lịch tâm linh trên thế giới và Việt Nam đã phần nào giúp cho những người quan tâm hiểu biết đầy đủ về loại hình du lịch tâm linh này

Trong bài viết “Du lịch tâm linh” của Tuệ Lãng trên trang web

tuelang.wordpress.com đã nêu dược khá đầy đủ về định nghĩa du lịch tâm linh, đến kinh nghiệm từ các quốc gia khác có loại hình du lịch tâm linh phát triển mạnh như

Ấn Độ, Trung Quốc… và nhận xét về những điều kiện để Việt Nam đón nhận và phát triển loại hình này Đặc biệt trong đó có nói đến Trà Kiệu – một thánh tích của

người Chăm trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, là một điều kiện để phát triển du lịch tâm linh Việt Nam nói chung và Quảng Nam nói riêng

Với bài viết “Du lịch tâm linh nhìn từ góc độ nhà tổ chức tour” trên báo

Thời báo Kinh tế Sài Gòn ra ngày 9/6/2010 giới thiệu nội dung trả lời bạn đọc của ông Nguyễn Trung Toàn, Giám đốc Công ty Du lịch & Dịch vụ Hoa Thiền (Zenflower) và bà Huỳnh Long Ngọc Diệp, Giám đốc Công ty Ngọc Việt Travel

về một số khía cạnh xung quanh loại hình du lịch tâm linh đã cho thấy được góc độ khác từ những nhà tổ chức tour về thực trạng du lịch tâm linh ở Việt Nam và đồng thời giới thiệu các tour du lịch tâm linh trong nước, trong đó có các địa điểm ở tỉnh Quảng Nam

Ngoài ra còn một số các bài viết khác có liên quan đến hiện trạng du lịch

tâm linh hiện nay ở Việt Nam như “du lịch tâm linh nhiều chuyện lạ” nêu bật lên

những lợi ích do du lịch tâm linh mang lại đồng thời cũng đưa ra những hạn chế nhất định khi phát triển loại hình du lịch này không đúng hướng

Các bài viết và công trình nghiên cứu vấn đề du lịch tâm linh như chúng ta

đã thấy là rất ít, mà có chăng thì cũng chỉ ở dừng lại ở cấp độ chung, khái quát chứ

ít đi sâu vào các địa phương Bởi vậy hệ thống về đề tài “ du lịch tâm linh ở Quảng Nam” đang trong quá trình định hướng và phát triển nên rất cần các bài viết, các nghiên cứu nhằm vạch ra được hướng đi lâu dài và bền vững cho loại hình du lịch này

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu vấn đề “du lịch tâm linh ở Quảng Nam – thực trạng và định hướng phát triển” nhằm đưa ra được cái nhìn tổng thể về sự phát triển du lịch tâm

linh ở tỉnh Quảng Nam Nghiên cứu những mặt tích cực và hạn chế để từ đó đưa ra được những định hướng cụ thể, phần nào đó góp sức mình vào sự phát triển của du lịch Quảng Nam nói chung, du lịch tâm linh nói riêng

Bên cạnh đó, đề tài mong muốn giúp người dân Quảng Nam thêm hiểu biết

về những giá trị về vật chất và tinh thần của quê hương mình Từ đó sẽ có những

suy nghĩ đúng, hành động đúng trong việc bảo tồn, phát huy những giá trị đó cho

sự phát triển đất nước và cho thế hệ mai sau

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để hoàn thành được đề tài này chúng tôi cần phải thực hiện được những nhiệm vụ sau:

- Trước khi đi sâu vào tìm hiểu thực trạng phát triển của loại hình du lịch tâm linh ở tỉnh Quảng Nam, tôi phải phân tích được những tiềm năng của vùng, trên cơ sở những tiềm năng sẵn có đánh giá thực trạng của lại hình này, cơ hội và tính phù hợp của loại hình du lịch tâm linh ở Quảng Nam

- Đây là một loại hình du lịch trong những năm gần đây mới được phát triển

do vậy sẽ gặp rất nhiều khó khăn Vì vậy, cần phân tích một số khó khăn, thách thức trong quá trình phát triển của loại hình du lịch này Từ đó tìm ra nguyên nhân

và cách khắc phục những hạn chế đó

- Thông qua việc tìm hiểu thực trạng, những hiệu quả bước đầu đã đạt được, đưa ra một số định hướng, giả pháp, kiến nghị và ý kiến đề xuất nhằm góp phần thúc đẩy sự phát triển lâu dài và bền vững của loại hình du lịch tâm linh ở Quảng Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng chính mà đề tài hướng đến là loại hình du lịch tâm linh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Cụ thể là một số di tích văn hóa như đền, chùa Phật giáo, các

lễ hội đặc sắc, di tích văn hóa Chăm, cơ sở hạ tầng để phục vụ du lịch

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện chủ quan và khách quan khi nghiên cứu đề tài này chúng tôi xác định phạm vi nghiên cứu như sau:

Về mặt nội dung: Tìm hiểu giới thiệu các di tích, thánh tích, qua đó khảo sát thực trạng hoạt động của các địa điểm này Trên cơ sở đó đưa ra những định hướng chiến lược và giải pháp để thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến với loại hình du lịch tâm linh ở Quảng Nam

Về mặt không gian: Do số lượng di tích có thể sử dụng trong loại hình du lịch tâm linh ở Quảng Nam rất nhiều, mà với một khóa luận nghiên cứu trong thời gian ngắn sẽ khó khảo sát hết được tất cả các di tích, lễ hội Vì vậy đề tài xin được khảo sát các di tích, công trình liên quan trên địa bàn thành phố Hội An, huyện Duy Xuyên , Đại Lộc, Thăng Bình

Về mặt thời gian: Tìm hiểu thực trạng hoạt động của loại hình du lịch này trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến hết năm 2011 và các định hướng giải pháp thực hiện trong giai đoạn từ 2012 – 2015

5 Nguồn tài liệu, phương pháp nghiên cứu

5.1 Nguồn tài liệu:

Để thực hiện kháo luận này, tôi sử dụng các nguồn tư liệu sau đây:

- Tư liệu thành văn: Đây là nguồn tư liệu quan trọng, cung cấp hệ thống kiến thức cơ bản làm cơ sở nền tảng lý thuyết cho đề tài Gồm có: sách chuyên ngành, các công trình nghiên cứu, bài viết, sách báo, tạp chí, văn bản, tài liệu của

Sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Quảng Nam… Ngoài ra, các luận văn tốt nghiệp, các công trình nghiên cứu khoa học của khóa trước, các bài viết trên các website tạo nền tảng, định hướng cho việc hình thành cấu trúc đề tài, phương pháp trình bày đề tài

- Tài liệu điền dã thu thập được thông qua việc đi thực tế các địa điểm nghiên cứu tại tỉnh Quảng Nam

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này chúng tôi sử dụng kết hợp các phương pháp

nghiên cứu sau đây:

- Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Thu thập tài liệu, tiến hành đọc,

phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa trong nghiên cứu các nguồn tài liệu lí luận và thực tiễn có liên quan đến đề tài

- Phương pháp thống kê: Trên cơ sở tư liệu, các số liệu sưu tầm ở nhiều

nguồn khác nhau từ đó thống kê số lượng các di tích, công trình văn hóa trên địa bàn tỉnh Quảng Nam để phục vụ du lịch tâm linh

- Phương pháp phân tích tổng hợp: Sử dụng phương pháp này để phân tích

các số liệu, tư liệu, thông tin được cung cấp từ Sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Quảng Nam sau đó tổng hợp làm sáng tỏ thêm về mô hình du lịch tâm linh

- Phương pháp khảo sát thực địa: Thông qua phương pháp này, các số liệu,

thông tin thu thập được có phần chính xác cao hơn, thuyết phục được kết quả nghiên cứu Đồng thời, kiểm tra lại sự chính xác của các tài liệu thành văn để kết quả nghiên cứu có tính thuyết phục cao

6 Đóng góp của đề tài

6.1 Về mặt khoa học

Đề tài góp phần vào việc nghiên cứu một cách có hệ thống các vấn đề liên quan đến loại hình du lịch tâm linh tại Quảng Nam Đồng thời, phân tích thực trạng phát triển của loại hình này tại tỉnh Quảng Nam và đưa ra các định hướng, giải pháp phát triển thiết thực nhằm phát triển loại hình du lịch này

6.2 Về mặt thực tiễn

Đề tài này góp phần vào việc giúp các nhà lãnh đạo, quản lý có cái nhìn tổng thể và nhìn nhận lại hoạt động của loại hình du lịch tâm linh trong thời gian vừa qua để lựa chọn hướng chiến lược phát triển cụ thể

Đề tài cũng góp phần giúp người dân địa phương hiểu rõ hơn vai trò, vị trí của việc phát triển du lịch tâm linh đối với với đời sống, kinh tế và văn hóa xã hội của họ Từ đó nâng cao ý thức bảo vệ và giữ gìn những công trình văn hóa đang có nguy cơ ngày một mai một

Đề tài cũng là một nguồn tư liệu cần thiết góp phần nhỏ trong việc tìm hiếu

về du lịch Quảng Nam của khách du lịch và của các công ty lữ hành trong việc mở rộng tour, tuyến du lịch

7 Cấu trúc đề tài

Đề tài có 3 phần:

- Phần mở đầu: Lí do chọn đề tài, lịch sử nghiên cứu vấn đề, mục đích nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, cấu trúc đề tài

- Phần nội dung: Gồm có 3 chương

+ Chương 1: Cơ sở lý luận chung về du lịch và du lịch tâm linh

+ Chương 2: Tiềm năng và thực trạng khai thác du lịch tâm linh ở Quảng Nam

+ Chương 3: Định hướng phát triển cho loại hình du lịch tâm linh ở Quảng Nam

- Phần kết luận

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DU LỊCH VÀ DU LỊCH TÂM LINH

1.1 Khái niệm du lịch về d

u lịch và du lịch tâm linh

1.1.1 Khái niệm du lịch

1.1.2.Du lịch tâm linh

1.1.2.1 Khái niệm tâm linh

Tâm linh là một hình thái ý thức của con người Nói đến tâm linh là nói đến những gì trìu tượng, cao cả, vượt quá cảm nhận của tư duy thông thường và gắn liền với niềm tin thiêng liêng trong cuộc sống

1.1.2.2.Văn hóa tâm linh

Cũng giống như văn hóa thể thao, văn hóa du lịch,…văn hóa tâm linh là một mặt hoạt động văn hóa của xã hội con người, được biểu hiện ra những khái cạnh vật chất hoặc tinh thần, mang những giá trị thiêng liêng trong cuộc sống thường ngày và trong cuộc sống tín ngưỡng tôn giáo, thể hiện nhận thức, thái độ (e dè, sợ hãi hay huyền diệu) của con người

1.1.2.3 Khái niệm du lịch tâm linh

Du lịch tâm linh là những chuyến hành hương với hành trình đến những địa điểm linh thiêng, đến thăm những chùa chiền, thánh đường hoặc những thánh tích

mà du khách từng ngưỡng vọng Nơi ấy người hành hương không chỉ đạt được sự gia tăng về niềm tin và chất lượng cho đời sống tinh thần của mình mà còn tăng cường sợi dây gắn bó, kết nối mối quan hệ cá nhân với những người đồng đạo

1.2 Đặc điểm và vai trò của du lịch tâm linh

1.2.1 Đặc điểm của du lịch tâm linh

1.2.2 Vai trò của du lịch tâm linh

1.2.3 Các hình thức du lịch tâm linh

1.3 Khái quát tình hình phát triển của du lịch tâm linh trên Thế giới và Việt Nam

1.3.1 Thế giới 1.3.2 Việt Nam

CHƯƠNG II: TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH TÂM LINH Ở QUẢNG NAM

2.1 Vài nét về tỉnh Quảng Nam và tiềm năng du lịch tâm linh

2.1.1 Vài nét về tỉnh Quảng Nam

2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên

a Vị trí địa lí

b Địa hình

c Khí hậu

d Thủy văn

2.1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

2.1.1.3 Lịch sử hình thành

2.1.1.4 Đặc điểm dân cư, văn hóa

* Đặc điểm dân cư

* Đặc điểm văn hóa

2.2 Tiềm năng du lịch tâm linh ở Quảng Nam

2.2.1 Chủ trương quan điểm của chính quyền về tôn giáo tín ngưỡng

Chính quyền tỉnh Quảng Nam cũng đã tích cực thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tự do tôn giáo, tín ngưỡng Qua đó, tạo sự tin tưởng, đồng thuận cao trong chức sắc, tín đồ các tôn giáo trong tỉnh Đồng thời có những chủ trương trong việc xây dựng và giữ gìn các cơ sở, thánh tích tôn giáo Đó chính là cơ sở vững chắc cho việc các tín đồ, các du khách có điều kiện thể hiện lòng tin, tín ngưỡng tôn giáo của bản thân mình

2.2.2 Tín ngưỡng tôn giáo của con người Việt Nam và các dân tộc trên thế giới

Việt Nam là nơi giao lưu của các nền văn hóa Đông -Tây, nên có sự du nhập của nhiều tôn giáo, cùng với tôn giáo nguyên thủy, nội sinh Nhìn chung đa số nhân dân có tín ngưỡng và chịu ảnh hưởng của Nho giáo và Phật giáo Ở Việt Nam

có sự dung hợp và đan xen về tín ngưỡng Mối quan hệ của người tín ngưỡng và người không tín ngưỡng gắn bó nhau, không phân biệt và không có xung đột, do sự khoan dung, lòng độ lượng, tính nhân ái của dân tộc và sự đoàn kết toàn dân để bảo vệ nền độc lập và ngày nay là xây dựng đất nước